بانک مقالات جغرافیا

در سايه افزايش رشد مصرف آب، سوء مديريت، رشد جمعيت دنيا و افزايش شهرنشيني و همچنين پايين رفتن سطح آب هاي زيرزميني در بيشتر نقاط جهان، کارشناسان معتقدند که منابع آب در قرن بيست و يکم، يکي از چالش برانگيزترين صحنه هاي حيات بشريت را رقم خواهد زد. کشور ايران با آن که بنا به موقعيت جغرافيايي خود در کمربند خشک کره زمين قرار گرفته است، ولي با توجه به ويژگي هاي توپوگرافيک خود سالانه حدود هشت ميليارد مترمکعب آب را به خاطر جريان رودهاي مرزي خود به سوي عراق از دست مي دهد. بنابراين لازم است که از اين منبع عظيم طبيعي که همه ساله از کشور خارج مي شود، استفاده مطلوب به عمل آيد. اما استفاده از اين منابع آب پيامدهايي را از نظر هيدروپليتيک، چه در بعد داخلي و چه در بعد خارجي، در پي خواهد داشت که اولين نمونه آن تاثيرگذاري بر نحوه روابط ايران با عراق است. روابط دو کشور ايران و عراق که طي چندين دهه بر اثر عوامل ژئوپليتيک بحراني بوده است، به نظر مي رسد اين بار تحت تاثير مساله آب قرار گيرد، زيرا عراق که به دليل اقدامات ترکيه در حوضه رودهاي دجله و فرات با مشکل آب رو به رو شده است، گمان مي رود در برابر پروژه هاي انتقال آب موردنظر ايران در حوضه رودهاي زاب کوچک، الوند و سيروان واکنش نشان داده و دست به اقدامات بازدارنده بزند. از سوي ديگر موقعيت جغرافيايي اين حوضه ها در غرب کشور که بيشتر منطبق بر مناطق کرد سني مذهب هستند، مي تواند بر تحريک کردهاي منطقه دامن بزند. پژوهش حاضر با روش توصيفي - تحليلي در پي بررسي هيدروپليتيک اين حوضه ها و پيامدهاي آن و ارايه راهکارهايي درباره نحوه اجراي پروژه هاي کنترل آب و کاهش هزينه هاي سياسي و اجتماعي آنهاست.

 نسخه قابل چاپ

هدف مقاله حاضر آن است که با بررسي و تحليل نحوه توزيع فضايي جمعيت در نظام شهرهاي نواحي ساحلي جنوب ايران، روند تحولات آنها را در چهل سال گذشته با کاربرد الگوها و تکنيک هاي رايج در اين زمينه شناسايي کند. اين پژوهش قصد اثبات ارتباط مستقيم بين مطلوبيت شاخص هاي به کار رفته و نيروهاي اقتصادي - اجتماعي را ندارد، بلکه کاربرد الگوهاي رايج در زمينه تحليل نظام سکونتگاهها در راستاي توصيف و تحليل شرايط و روند تغييرات شبکه شهري ساحل جنوب کشور، مورد توجه است. الگوهاي به کار رفته در اين پژوهش مشتمل بر سه دسته شاخص هاي نخست شهري (شاخص نخست شهري جفرسون، شاخص دو شهر، شاخص چهار شهر کينزبرگ، شاخص چهار شهر مهتا و شاخص موماو و الوصابي)، شاخص هاي تمرکز (شاخص تمرکز هرفيندال، هندرسون، و شاخص تقوايي) و در پايان شاخص هاي توزيع متعادل (منحني لورنز و ضريب جيني فضايي، ضريب آنتروپي، توزيع رتبه - اندازه و ضريب پارتو وروش کرنل) است. جامعه آماري مورد مطالعه، شامل شهرهاي ساحلي استان هاي خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سيستان و بلوچستان است. نتايج به دست آمده اين پژوهش نشان مي دهد شاخص هاي نخست شهري و تمرکز هر دو در سال 1355 در بيشترين مقدار خود در مقايسه با هر زمان ديگري بوده اند. در مقابل، شاخص هاي تعادل در اين سال بيانگر نامتوازن ترين وضعيت اند. شاخص هاي نخست شهري از سال 1355 تا سال 1375 همواره رو به کاهش بوده، اما در سال 1385 افزايش داشته اند. شاخص هاي تمرکز و تعادل به طور مشابه طي سال هاي 75-1365 نشان دهنده کاهش تمرکز و افزايش تعادل هستند، اما در سال 1385با شدت بسيار کمتري در مقايسه با شاخص هاي نخست شهري از افزايش تمرکز و کاهش توزيع متوازن جمعيت در منطقه حکايت دارند، که نشان دهنده ظهور مجدد قطبي شدن در منطقه است.

 نسخه قابل چاپ

تابش خورشيدي، يکي از مهمترين پارامترهاي تاثيرگذار در توازن حرارتي جو زمين بوده و مبناي بسياري از مطالعات اقليمي است. با توجه به نبود امکان استفاده از پيرانومتر در همه، روش هاي تجربي بسياري براي برآورد آن توسط محققان در سراسر جهان پيشنهاد شده است. در اين تحقيق از هفت الگوي پيشنهادي که براي اقليم نيمه خشک مشهد واسنجي شده است، براي انتخاب بهترين الگوي برآورد تابش خورشيدي در مقياس هاي زماني مختلف استفاده شده است. اين الگوها عبارت اند از الگوي آنگستروم - پرسکات پيشنهادي توسط فائو، الگوي آنگستروم - پرسکات واسنجي شده توسط خليلي و رضايي صدر شماره 1 و 2، الگوي آنگستروم - پرسکات واسنجي شده توسط عليزاده و خليلي، الگوي رگرسيون خطي عليزاده و خليلي، الگوي صباغ و الگوي گلور - مک کلوت. بررسي نتايج در دو مقياس روزانه و ماهانه (متوسط روزانه در ماه) نشان داد که در مقياس روزانه الگوي آنگستروم - پرسکات واسنجي شده توسط خليلي و رضايي صدر که داراي R²=0.647، RMSE=4.50، MBE=-0.37 و t=0.80 است و طيف جذبي بخار آب موجود در اتمسفر نيز در آن منظور شده است، بهترين الگوي برآورد تابش خورشيدي در اقليم نيمه خشک مشهد مي باشد. همچنين در اين مقياس، معادله آنگستروم - پرسکات شماره 2 (واسنجي شده توسط خليلي و رضايي صدر) و معادله رگرسيوني عليزاده و خليلي در اولويت هاي بعدي قرار دارند. براي مقياس ماهانه نيز، مي توان الگوي گلور - مک کلوت را R²=0.849، RMSE=2.70، MBE=0.08 و t=0.29 و به عنوان بهترين الگوي برآورد تابش خورشيدي در اين منطقه معرفي نمود.

 نسخه قابل چاپ

اين تحقيق به ارزيابي کيفيت و دقت DEMهاي نوع ASTER و الگوريتم هاي رايانه اي نرم افزار ArcGIS در تحليل هاي مورفومتري رودخانه اي مي پردازد. براي آزمون DEM و همچنين الگوريتم هاي مذکور، ابتدا نقشه شبکه زه کشي منطقه مورد مطالعه از طريق عکس هاي هوايي و تصاوير ماهواره اي استخراج و به عنوان نقشه پايه يا زمين واقعي مورد استفاده قرار گرفت. سپس به کمک ابزار هيدرولوژي در نرم افزار ArcGIS، شبکه زه کشي رسترسي منطقه در دامنه هاي سلولي 500 تا 25 سلول براي کل حوضه آبريز و سپس واحدهاي ژئومورفولوژي مختلف استخراج و خصوصيات هيدروگرافي حوضه بر مبناي نقشه هاي به دست آمده مقايسه شدند. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که همDEM ها و هم الگوريتم هاي رايانه اي در تحليل هاي هيدرولوژي داراي نقايص اساسي اند. بدين معنا که نتايج مربوط به مورفومتري آبراهه ها گر چه در تحليل هاي رسترسي براي کل حوضه آبريز تشابه نسبتا خوبي را با لايه مستخرج از عکس ها و تصاوير ماهواره اي ارايه مي نمايد، اما در تحليل هاي برداري که لازمه برخي تحليل هاي مورفومتري است، نتايج به دست آمده با خطاهاي بسيار بزرگي روبرو مي شود. الگوريتم هاي رايانه اي استخراج آبراهه ازDEM ها در مناطق کم شيب براي تجزيه و تحليل هاي طول رود ناتوان و در مناطق پرشيب با خطاهايي همراه است. بهترين آستانه سلولي در استخراج شبکه زه کشي براي DEMهاي 30 متري در مناطق کوهستاني 25، در مناطق دشت سر ناهموار 50 تا 100، در دشت سر هموار و مخروط افکنه ها 100 تا 250 و در دشت تراکمي 500 سلول به دست آمده است.

 نسخه قابل چاپ

خشکسالي داراي سه مشخصه شدت، مدت و وسعت است و براي بررسي اين پديده طبيعي لازم است سه مشخصه مذکور مورد ارزشيابي قرار گيرد. بيشتر شاخص هاي معتبر جهاني مانند شاخص استاندارد بارندگي، دهک ها و پالمر به منظور آشکارسازي شدت و مدت خشکسالي طراحي شده اند و براي تعيين وسعت خشکسالي ها، استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و پهنه بندي مناطق هم شدت، بسيار مفيد و ضروري است. در اين تحقيق، شاخص درصد از بارش ميانگين، جهت پهنه بندي شدت و خطر خشکسالي استفاده شده است. هم چنين به منظور بررسي و محاسبه وضعيت و اثر خشکسالي بر منابع آب زيرزميني، سري هاي زماني طولاني مدت يک ساله (1385) و دو ساله (85-1384) براي تعيين شاخص SPI مورد استفاده قرار گرفت. همچنين ميزان بارندگي هر ايستگاه در دوره هاي برگشت خشکسالي مختلف، جهت بررسي اثر خشکسالي بر بيلان آب استان تعيين شد. به طور کلي، بر اساس نقشه هاي پهنه بندي مجموع درصد خشکسالي بر اساس شاخص درصد از نرمال، نتيجه گرفته شده است که بيش از نيمي از مساحت استان در 32 تا 40 درصد دوره آماري دچار خشکسالي بوده اند. همچنين، نقشه هاي پهنه بندي ميانگين بارش سالانه در دوره هاي بازگشت مختلف نشان مي دهد که قسمت هايي از شهرستان هاي تربت حيدريه، گناباد، خواف و کاشمر بدترين وضعيت را خواهند داشت. بر اساس مطالعه سري هاي زماني يک ساله و دو ساله مشخص شده است که بارندگي هاي مناسب در شش ماهه پاياني سال 1385، نتوانسته است تاثير مهمي بر وضعيت آب در استان خراسان رضوي داشته باشد و خشکسالي هاي آن را در دوره هاي طولاني تر از يک سال برطرف نمايد. همچنين، اثرات وقوع يک دوره خشکسالي با بارندگي هاي بعدي جبران نشده و براي جبران خسارات، به مديريت ويژه اي نياز است.

 نسخه قابل چاپ

به دليل افزايش اهميت آب، در ابعاد مختلف زندگي انسان ها به ويژه در پنجاه سال گذشته بيشتر کشورها از جمله ايران برنامه ها و سرمايه گذاري هاي گسترده اي را به منظور کنترل و تنظيم آب از طريق ساخت سازه هاي مهندسي، به ويژه سدها، انجام داده اند. بهره برداري از سد کارده (مشهد) در سال 1367 و بيدواز (اسفراين) در سال 1382 در راستاي همين هدف مي باشد. مساله عمده اي که کمتر مورد توجه قرار گرفته است، پي آمدهاي حاصل از اجراي اين طرح ها و ارزشيابي آثار اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي آن ها است، که تحقيق حاضر پاسخ به آن را دليل تلاش خود قرار داده است. اين پژوهش به روش توصيفي - تحليلي و به کمک مطالعات پيمايشي و مقايسه داده هاي جديد با اسناد قبل از احداث سدها و همچنين سنجش نگرش بهره برداران به ارزشيابي اثرات اقتصادي، اجتماعي و محيطي سدهاي کارده و بيدواز پرداخته است. نتايج حاصل حاکي از کاهش سطح زير کشت و ايجاد اثرات منفي در پاياب سد کارده از نظر اقتصادي، اجتماعي و محيطي است. در پاياب سد بيدواز به دليل تخصيص تمام آب به بخش کشاورزي، شرايط اقتصادي و زيست محيطي به صورت محدود بهبود يافته است. از نتايج مهم ديگر اين تحقيق عدم رضايت بيش از هشتاد درصد بهره برداران پاياب سدها از مديريت دولتي حاکم بر منابع آب و نحوه توزيع آن است که بهره برداري و مديريت منابع آب در حوضه رودخانه هاي کارده و بيدواز را با رويکرد مشارکتي اجتناب ناپذير مي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

بررسي شناخت وضعيت و تنگناهاي توسعه نواحي، به لحاظ پايداري و توسعه پايدار در شهرها، از مسايلي است که اخيرا در فرهنگ برنامه ريزي شهري مطرح شده است. اما در کشور ما جايگاه آن به خوبي طرح نشده است. هدف اين مقاله شناسايي پايداري و ناپايداري توسعه نواحي شهر ايلام، همچنين شناسايي نقاط قوت و ضعف اين نواحي شهري با استفاده از شاخص هاي توسعه پايدار است. روش تحقيق ترکيبي از روش هاي تحليلي و موردي - زمينه اي است. براي تجزيه و تحليل داده ها از روش تحليل عاملي و روش تاکسونومي استفاده شده است. نوع تحقيق کاربردي - توسعه اي است. جامعه آماري نواحي چهارده گانه شهر ايلام است. بر اساس نتايج به دست آمده از چهارده ناحيه شهري دو ناحيه نيمه پايدار و دوازده ناحيه ديگر ناپايدار بوده و هيچ کدام از نواحي شهري پايدار نبوده اند. در نواحي ناپايدار عدم انطباق رشد جمعيت با نيازهاي خدماتي، کمبود فضاهاي سبز و تفريحي، نبود خدمات مناسب بهداشتي درماني، تجاري، ورزشي، افزايش نرخ رشد جمعيت، کمبود امکانات آموزشي، فرهنگي، اشتغال پايين، سکونت اقشار کم درآمد و مهاجرين، ساخت و سازهاي بدون مجوز و گسترش بي رويه در اين نواحي بر ميزان ناپايداري شدت بخشيده است. بنابراين جهت دست يابي به توسعه پايدار در بيشتر نواحي شهري، تنها با شناخت ابعاد توسعه پايدار و نقاط قوت و ضعف نواحي شهري و توجه به عوامل (شاخص ها) پايدار و تقويت عوامل ناپايدار امکان پذير است. در غير اين صورت، نه تنها نواحي شهري پايدار ارتقا نمي يابند، بلکه روز به روز وضعيت پايداري آن ها کاهش يافته و نواحي ناپايدار همچنان به وضعيت خود ادامه مي دهند.

 نسخه قابل چاپ

مساله مسکن در ايران مانند بيشتر جوامع دنيا، خصوصا در جوامعي که رشد شهرنشيني آنها در دو دهه اخير زياد بوده، از اهميت خاصي برخوردار است. مشکل مسکن را در ايران مي توان با بالا رفتن سريع قيمت واحدهاي مسکوني و اجاره بهاي آنها، به ويژه در سطح شهرها احساس کرد. ولي از آن جا که عوامل مختلف اقتصادي و سياسي موجب افزايش قيمت واحدهاي مسکوني مي شود، بالا رفتن قيمت يا اجاره بهاي واحدهاي مسکوني به تنهايي نشان دهنده مشکل مسکن در ايران نيست. شهر قشم نيز بنا به موقعيت بسيار مناسب تجاري و توريستي، از افزايش نرخ مسکن و زمين برخوردار است. با توجه به افزايش نرخ 1.4 رشد اقتصادي بازار مسکن در شهر قشم، اين تحقيق درصدد بر آمده است که با استفاده از تکنيک هاي آماري AHP و TOPSIS به بررسي عوامل موثر بر کاربري اراضي مسکوني در شهر قشم بپردازد. نتايج به دست آمده، بيانگر اين نکته است که از بين مولفه هاي (اقتصادي، اجتماعي، محيطي و فرهنگي)، مولفه اقتصادي بيشترين تاثير را بر کاربري اراضي مسکوني در شهر قشم داشته است. در اين ميان عوامل مولفه شغل و درآمد ساکنان، بيشترين تاثير را داشته اند.

 نسخه قابل چاپ

اهميت شبکه شهري در جغرافياي سياسي و اقتصادي و به طور کلي پويش شهرنشيني يک منطقه به اندازه اي است که نياز به تاکيد خاصي در اين زمينه نيست. از آن جا که شبکه شهري هم به مفهوم فضايي آن، يعني نحوه استقرار و توزيع شهرهاي مختلف (اندازه، جمعيت و ...) و هم به مفهوم اقتصادي آن، يعني نظام مبادله و داد و ستد بين شهرها بر اساس عملکردهاي پايه اي آنها، هم حاصل و هم علت بسياري از مسايل و پديده هاي شهرنشيني معاصر است، لذا شناخت چگونگي اين شبکه و تغييرات آن در يک منطقه مي تواند روشنگر حداقل بخشي از اين مسايل گردد. برنامه ريزي بر پايه نظام شهري و کارکردي و سلسله مراتب آن در ارايه خدمات و ارتباطات داد و ستدي برون و درون منطقه اي، تمرکززدايي، کاهش نابرابري هاي موجود و توسعه موزون ساختار فضايي کل سرزمين، نقش پراهميتي دارد. بنابراين هدف از اين پژوهش بررسي و تحليل وضعيت شبکه شهري در استان بوشهر با استفاده از الگوهاي تمرکز شهري، مرتبه - اندازه و مرتبه - اندازه تعديل شده، منحني لورنز، ضريب جيني، ضريب آنتروپي و ضريب کشش پذيري است. نوع تحقيق کاربردي - توسعه اي و روش تحقيق، اسنادي و تحليلي - علي مي باشد. همچنين براي تحليل کمي و کيفي داده هاي آماري از نرم افزارهاي Excel و GIS استفاده شده است. نتايج پژوهش نشان دهنده نيمه متعادل بودن توزيع فضايي تعداد شهرهاي استان بوشهر طي سال هاي 1335 تا 1385 بوده، ولي در سال 1385 به متعادلترين سطح خود طي اين شش دهه مي رسد، همچنين سال 1365 بهترين حالت تعادل توزيع فضايي جمعيت شهرهاي استان بوشهر و سال 1335 بدترين حالت آن بوده و اين روند در سال 85 نسبت به سال 75،%20  کاهش پيدا کرده که بيانگر توزيع نامناسب امکانات و خدمات در سطح استان بوده است. در مجموع توزيع فضايي جمعيت شهرهاي استان بوشهر نيمه متعادل بوده است.

 نسخه قابل چاپ

به منظور پهنه بندي اقليمي استان يزد، چهل و دو متغير اقليمي از بين داده هاي هواشناسي ايستگاه هاي سينوپتيک و کليماتولوژي استان و مناطق مجاور انتخاب شد و متناسب با فواصل ايستگاه ها و تغييرات مکاني متغيرهاي انتخابي شبکه اي به ابعاد 15´15 کيلومتر روي استان گسترانده شد و با روش کريجينگ مقادير چهل و دو متغير برآورد شد. از روش تحليل عاملي با دوران واريماکس به منظور کاهش ابعاد ماتريس داده ها و از روش تحليل خوشه اي پايگاني به طريق وارد جهت پهنه بندي اقليم استان استفاده شد. يافته هاي اين بررسي نشان مي دهد پنج عامل اول،  92.83درصد پراش متغيرهاي اوليه را بيان مي کند. اين عوامل عبارت اند از: بارش، دماي گرمايشي، گردوغبار، باد و رطوبت که به ترتيب34.70 ، 32.74، 08.92،7.11 ، 6.39 درصد از تغييرات را نشان مي دهند. نتايج تحليل خوشه اي با روش سلسه مراتبي وارد، نشان مي دهد که استان يزد با مساحت 131575 كيلومترمربع داراي شش پهنه اقليم متفاوت است. اين مناطق عبارت اند از: نسبتا خشک و سرد، خشک و غباري، نيمه خشک و سرد، خشک و بسيار گرم، فراخشک و گرم، فراخشک و بادي.

 نسخه قابل چاپ

حفظ ارزش هاي شهري و چگونگي تبديل آنها به هويت شهر، دغدغه بسياري از متخصصان شهرشناسي در عصر اطلاعات، ارتباطات و جهاني شدن است. زيرا هنوز انديشه نفي گذشته، در مضامين بسياري از طرح هاي توسعه شهري وجود دارد و ارزش را در ساخت هاي کالبدي داراي استحکام سازه اي، نه در چيز ديگري، جستجو مي کنند. هدف اين پژوهش در مرحله اول بيان مفهوم، سلسله مراتب و اهميت ارزش ها در هويت سازي شهري با ارايه شواهدي از عناصر کالبدي شهري جهان است. در مرحله دوم با توجه به اهميت ارزش ها و هويت هاي شهري در تقويت فرهنگ محلي و ملي در عصر جهاني شدن، ارزش هاي شهري در مشهد، که شديدا در معرض نابودي در نتيجه اقدامات گسترده نوسازي است، با تکميل 412 پرسشنامه از سه گروه زايران (104 تن)، کسبه (199 تن) و شهروندان (109 تن) در 12 منطقه شهرداري مشهد، اطلاعات مربوط به ارزش هاي شهري جمع آوري و نتايج با استفاده از الگوهاي آماري از جمله تکنيک تحليل اوريانس، تحليل گرديد. نتايج نشان از شناسايي 53 نقطه با ارزش شهري در سه نوع الگوي پراکنش محوري (12محور)، محوطه اي (19 مجموعه) و بنا (22 بنا) مي باشد. همچنين در اين مطالعه نقاط باارزش به لحاظ ماهيت موضوع به هشت موضوع تقسيم بندي شدند، که نقاط با ارزش به لحاظ مذهبي، گردشگري، تجاري - بازرگاني و تاريخي در اولويت اول تا چهارم اين نقاط قرار گرفتند. شامل عناصر با ارزشي مانند حرم مطهر حضرت رضا (ع) در مرحله اول، به لحاظ مذهبي، طرقبه به لحاظ گردشگري، بازار امام رضا (ع) به لحاظ تجاري و توس به لحاظ تاريخي شد. تفاوت معني داري بين کسبه، شهروندان و زايران در خصوص موضوع هاي با ارزش (هشت موضوع) مشاهده شده است. ارزش هاي گردشگري و مذهبي بين گروههاي پاسخ گو تفاوت معني داري نداشته و داراي اعتبار يکساني بودند. بنابراين مي توانند در اولويت قرار گيرند. نقاط با ارزش شهري ديگري مانند حمام و مسجد شاه، سراي عزيزاله اف، مصلي پايين خيابان و غيره وجود دارد، که از چشم پاسخ گويان پنهان مانده است و نيازمند توجه مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

بخش عمده جمعيت جهان در جلگه هاي ساحلي و در مجاور آبراهه ها استقرار يافته اند. از اين رو مطالعه تغييرات الگوي رودخانه ها در سطوح دلتاها براي تعيين درجه پايداري آنها داراي اهميت است. اين پژوهش با مطالعه دلتاهاي بخش ساحلي شمال تنگه هرمز، سعي دارد تغييرات زماني و مکاني رودخانه هاي سطح آن را مورد بررسي قرار دهد. براي اين منظور، پس از بررسي مورفولوژي رودخانه ها به تجزيه و تحليل تغييرات الگوي آنها پرداخته شده است. در اين راستا، ابتدا عرصه هاي تغيير مسير از نظر شکل و الگو تقسيم بندي و سپس تغييرات الگو در طول زمان با روش هاي تغييرات زماني و مکاني، روش گرافيکي و کنترل هاي ميداني مورد بررسي قرار گرفته است و سپس سعي شده تا با استفاده از اين روش ها و در قالب نرم افزارهاي GIS، تغييرات الگو و اشکال مختلف تغيير شکل و جابه جايي مسير بستر رودخانه ها در يک دوره معين (حدود پنجاه سال) شناسايي شوند. از داده هاي‏ ‎ماهواره اي، پيمايش هاي صحرايي و نقشه هاي موجود، براي مقايسه، تغييرات مقطعي به صورت زماني و مکاني استفاده شده است. داده هاي هيدروليک جريان و پارامترهاي هندسي کانال نيز براي تحليل علل و روند تغييرات مورد اشاره به کار گرفته شده است. نتايج نشان مي دهد که تغييرات الگو و بستر رود به دنبال تکامل حرکات پيچان رودي رودخانه هاست. اين تغييرات از بالا دست دلتا به سوي قاعده آن افزايش مي يابد. اين افزايش به طور مستقيم، تابع تغييرات بافت رسوب، کاهش شيب سطح دلتا به سوي پايين دست و سپس حالت هاي سيلابي رودخانه هاست. مديريت و تعيين حريم، کنترل و مرمت آبراهه ها، به ويژه در زمان وقوع سيلاب ها، موثرترين راهکار پايدارسازي کانال هاي رودخانه اي است.

 نسخه قابل چاپ

موضوع مشارکت شهروندان در امور، از يک دهه قبل تاکنون به عنوان عامل اساسي در بررسي هاي توسعه مورد توجه است. بيشترين تعداد شهرهاي ايران در دسته شهرهاي کوچک قرار دارند. در اين پژوهش سه شهر کوچک «گله دار» در استان فارس، «ورزنه» در استان اصفهان و «هيدج» در استان زنجان، به عنوان شهر کوچک انتخاب شده اند. ابتدا با بررسي اسنادي و کتابخانه اي و استفاده از منابع معتبر فارسي و لاتين، چارچوب نظري تنظيم شده و با توجه به اين چارچوب، پرسشنامه براي سنجش بستر مشارکت در شهرهاي کوچک تهيه گرديد. حجم نمونه پژوهش، 255 تن از ساکنان شانزده سال به بالاي اين شهرهاست. اين پرسشنامه در محيط نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و با توابع آماري از متغيرهاي پژوهش، هم بستگي گرفته شد. با توجه به نتايج پرسشنامه، مشخص شد که در بعد ذهني، تمايل به مشارکت بسيار بالاست و نگرش بسيار مناسبي به مشارکت در اين شهرها وجود دارد، در بعد عيني مشارکت که از طريق عوامل مشارکت مردم در سازمان ها و نهادهاي شهري، شرکت در انتخابات اخير و تعامل با آشنايان سنجيده شده است، مشارکت مردم در سطح ضعيفي قرار دارد. بر اساس نتايجي که از آزمون هم بستگي بين بعد ذهني مشارکت به عنوان متغير مستقل و مشارکت مردمي حاصل شد، مشخص شد که ارتباط معناداري از بعد ذهني مشارکت در اين شهرها وجود دارد و بستر مشارکت در شهرهاي مورد مطالعه براي مشارکت در مديريت شهري بسيار بالاست.

 نسخه قابل چاپ

افزايش مسافرت هاي هوايي و تحول سريع ترابري هوايي، مسايلي را در مکان يابي فرودگاه ها پديد آورده که حل آن مستلزم برنامه ريزي و به کارگيري دانش و فنون فرودگاهي و هوانوردي است. به هر حال ايجاد و احداث فرودگاهها با ملاحظات مربوط به آن که فضاي قابل توجهي را در مجاورت يک شهر نياز دارد، مستلزم سرمايه گذاري و برنامه ريزي ويژه با لحاظ نمودن کارکردهاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و زيست محيطي از يکسو و موقعيت طبيعي، زمين شناسي و هواشناسي منطقه و تناسب آن با ساير نيازها و کارکردها از سوي ديگر مي باشد. بدين منظور در اين پژوهش ضمن پي جويي و ارايه شاخص هاي استاندارد در مکان يابي فرودگاه ها، به طور خاص به بررسي فرودگاه اصفهان با بهره گيري از الگوي راهبردي SWOT اقدام شد. يافته هاي حاصل از تحليل کارکردي آن، بيانگر وجود چهارده نقطه قوت دروني در برابر هشت نقطه ضعف و همچنين يازده فرصت بيروني در برابر ده تهديد در مکان يابي آن بوده و به اين ترتيب در مجموع تعداد بيست و پنج عامل قوت و فرصت، به عنوان امتياز و هجده ضعف و تهديد، به عنوان محدوديت ها و تنگناها، در اين ارتباط شناسايي و تحليل شد و نهايتا برخي از رهيافت ها به منظور تعديل اين نارسايي ها پي جويي و ارايه گرديد. نتايج تحليل ها بيانگر آن است که شاخص هاي استاندارد (ايکائو) براي فرودگاه شهيد بهشتي اصفهان در بيشتر موارد رعايت شده و مزيت هاي آن بر محدوديت هايش، پيشي گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

با تغيير الگوي زندگي روستاييان، بحث آلودگي هاي زيست محيطي شکل جدي تري به خود گرفته است، به گونه اي که ضرورت دارد ميزان آلاينده هاي سکونتگاه هاي روستايي مورد بررسي قرار گيرد. نوشتار حاضر، با استفاده از داده هاي کلان و نيز داده هاي سري زماني، اين مهم را در محدوده پيرامون شهر سبزوار مورد بررسي قرار داده است. نتايج نشان داد که ميزان کل بار آلودگي BOD₅ از 212.3 تن در سال 1385 به321.7  تن در سال 1405 افزايش خواهد يافت. پيش بيني ها بيانگر اين است که ميزان توليد زباله روستايي با نرخ رشد 1.15 درصد به 2945.5 تن در سال 1405 خواهد رسيد. هم چنين نتايج نشان داد کل بار آلودگي حاصل از فعاليت هاي دامداري برابر 2397.7 تن در سال است و با نرخ رشد يک درصد به 2925.6 تن در سال 1405 خواهد رسيد. با توجه به يافته ها، الگويي در قالب برنامه هاي طرح کاهش آلودگي آب شهر سبزوار براي نواحي روستايي ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ