بانک مقالات جغرافیا

در اين تحقيق داده هاي مربوط به ناهنجاري هاي دمايي كره زمين و دماي متوسط سالانه ايستگاه تبريز در طي دوره آماري 2003-1951 مورد استفاده قرار گرفته اند. روش هاي اصلي بكار گرفته شده در اين مطالعه عبارت از: روش تعيين ضريب همبستگي پيرسون، تحليل مولفه روند سري هاي زماني، رگرسيون خطي ساده، رگرسيون پولي نوميال به عنوان يك روش نيمه خطي و شبكه هاي عصبي مصنوعي هستند. نتايج حاصل از كاربرد و تحليل همبستگي پيرسون نشانگر همبستگي مثبت و مستقيم معني داري بين دماي سالانه تبريز و ناهنجاري هاي دمايي كره زمين است. تحليل مولفه روند بلندمدت سري هاي زماني نشان مي دهد كه در طول دوره آماري بر دماي متوسط سالانه تبريز افزوده مي شود. ناهنجاري هاي دمايي كره زمين نيز روندي افزايشي از خود نشان مي دهد. ارتباط دماي متوسط سالانه تبريز با گرمايش جهاني نيز با استفاده از شبكه هاي عصبي مصنوعي شبيه سازي شده است. نتايج حاصل از كاربرد روش هاي مختلف در اين مطالعه نشان مي دهد كه روش شبكه عصبي مصنوعي در مقايسه با روش هاي رگرسيون خطي ساده و رگرسيون نيمه خطي پولي نوميال درجه 6، روش بهتر و دقيق تري است.

 نسخه قابل چاپ

در شهرهاي ايران تا دهه 1320 گروه تهيدستان در محله هاي مختلف در جوار ساير گروه هاي درآمدي زندگي مي کردند. اما از دهه 1320 با شروع برنامه ريزي شهري، نظام محله اي سابق فرو پاشيد و الگوي طراحي شده منطقه اي بر پايه ي نوعي جداسازي طبقاتي و ناديده انگاشتن گروه هاي کم درآمد جايگزين آن شد. بدين ترتيب مردمان کم درآمد که قادر نبودند مسکن مورد نياز خود را به علت گراني زمين و مسکن در مناطق مناسب شهري تهيه کنند، ابتدا در حواشي شهرها و سپس در خارج از محدوده شهري عموما در هسته هاي روستايي سکونت گزيدند. سکونت گزيني و تمرکز اين افراد کم درآمد در مکان هايي که تعاملاتي با ساير طبقات جامعه چون طبقه متوسط ندارد از يکسو و کاهش کنترل دولت بر آنان از سوي ديگر، سبب شکل گيري و تمرکز انواع ناهنجاري هاي اجتماعي در اين مکان ها شده است.
در اين مقاله سعي شده است تا دو علت عمده، يعني پايين بودن سطح معيشت مردم و كاهش كنترل دولت بر سكونتگاه هاي خودرو، كه مي تواند علل مهمي در شكل گيري و رشد جرايم باشد در يکي از سکونتگاه هاي خودرو پيرامون کلانشهر تهران، يعني شهر خودرو پاکدشت بررسي شود.

 نسخه قابل چاپ

گرد و غبار يکي از پديده هاي جوي است که آثار و پيامدهاي زيست محيطي نامطلوبي برجاي مي گذارد. به دليل موقعيت جغرافيايي ايران در کمربند خشک و نيمه خشک جهان، اين کشور مکررا در معرض سيستم هاي گرد و غبار محلي و سينوپتيک قرار مي گيرد. غرب ايران نيز با توجه به نزديکي به بيابان هاي کشورهاي مجاور در معرض سيستم هاي گرد و غباري متعددي مي باشد. دراين مطالعه شرايط پيدايش و منشا سيستم هاي گرد و غبار غرب ايران در بازه زماني 5 ساله از سال 1983 تا 1987 بررسي شده است. داده هاي ساعتي گرد و غبار، قدرت ديد، رطوبت نسبي، بارندگي، باد و ديگر عناصر جوي مورد نياز از سازمان هواشناسي کشور دريافت شده مورد استفاده قرار گرفته است. از نقشه هاي روزانه ي هوا در دو سطح زمين و سطح 500 هکتو پاسکال نيز استفاده شده است. نتايج حاصله نشان داد که ماه ژوئن با 536 روز در دوره آماري از نظر فراواني روزهاي گرد و غباري و تعداد موج هاي هواي گرد و غباري در رتبه ي نخست قرار دارد و ماه دسامبر فقط با 27 روز در همين دوره کمترين روزهاي گرد و غباري را تجربه کرده است. ايستگاه دزفول با 4/137 روز بطور متوسط در طول دوره آماري پرگرد و غبارترين ايستگاه وخوي با 6/2 روز بطور متوسط کم گرد و غبارترين ايستگاه ها بوده اند. همچنين مشخص گرديد که پرفشار آزور همراه با سيستم هاي مهاجر بادهاي غربي، مهمترين عوامل سينوپتيک تاثيرگذار بر سيستم هاي گرد و غبار منطقه به شمار مي روند. فرودها و سيکلون هاي مهاجر زماني به منطقه نفوذ مي کنند که پرفشار جنب حاره اي آزور حضور نداشته و يا ضعيف مي باشد. اين سيستم ها بسته به شرايط، گاهي ايجاد گرد و غبار مي نمايند و گاهي بارندگي و گاهي نيز توامان گرد و غبار و بارندگي ايجاد مي کنند. اما زماني که پرفشار آزور تقويت شده و بر منطقه حاکم مي گردد، فرو بارهاي حرارتي در سطح زمين ايجاد مي گردند که نقش زيادي در ايجاد گرد و غبارهاي محلي دارند.
با توجه به مسير حرکت اين سيستم ها و نحوه قرارگيري فرودها و کم فشارها در روزهاي مختلف، مهمترين منبع گرد و غبارهاي وارد شده به غرب ايران، صحراي سوريه، صحراي نفوذ در شمال شبه جزيره عربستان و شمال صحراي کبير آفريقا مي باشد. بيشترين تاثير کم فشارهاي حرارتي شبه جزيره عربستان در گرد و غبار منطقه ي مورد مطالعه هم مربوط به زماني است که آنها به ايران نزديکتر بوده و همچنين توسط يک فرود مناسب درسطح بالا حمايت مي شود به عبارت ديگر زماني اين اتفاق مي افتد که اين سيستم ها ويژگي حرارتي- ديناميکي پيدا مي کنند.

 نسخه قابل چاپ

موقعيت فيزيوگرافي سرزمين، در شکل گيري و استقرار سکونتگاه هاي روستاهاي دره اي بسيار موثر است. زيرا توسعه فيزيکي نواحي روستايي به شدت متاثر از توپوگرافي، شيب و حاصلخيزي اراضي در اين گونه از روستاها مي باشد. روستاهاي دره اي غرب شهرستان مشهد نيز، به دليل استقرار در دامنه ها و دره ها، با مشکلات بسيار زياد توسعه فيزيکي و کشاورزي مواجه هستند. تحقيقات انجام شده در مورد 200 خانوار نمونه از مجموع 1311 خانوار بهره بردار در7 روستاي مورد مطالعه اين پژوهش، نشان مي دهد که عليرغم وجود تنگناهاي توسعه ي کشاورزي، به لحاظ کمبود اراضي مستعد زراعي؛ کمبود اشتغال و درآمد و ماندگاري جمعيت در روستاهاي دره اي را در پي داشته است. ليکن باغداري با تامين 89.6 درصد از درآمد روستاييان منطقه، نقش موثري در اقتصاد و اشتغال در شرايط موجود ايفا نموده است. در چنين شرايطي، علاوه بر برنامه ريزي براي توسعه ي کشاورزي، سازماندهي فعاليت هاي غير کشاورزي نيز براي ايجاد اشتغال و درآمد و پويايي روستاها، بسيار اثر بخش خواهد بود.

 نسخه قابل چاپ

استراتوولکانو تفتان در 100 کيلومتري جنوب– جنوب شرق زاهدان و جنوب شرق ايران واقع شده است. سنگ هاي آتشفشاني عمدتا از نهشته هاي پيروکلاستيکي همراه با گدازه هاي آندزيتي، داسيتي و ريوليتي تشکيل شده اند. بخش زيادي از اين سنگ ها بطور محلي شديدا دچار دگرساني گرمابي شده اند. در حال حاضر آتشفشان در مرحله فعال فوماروليک است چون تعدادي دهانه فعال فوماروليک که خروج بخارات و گازهاي گوگردي از آنها نمايان است و تعدادي چشمه آب گرم در کراترهاي جوان و در دامنه کوه تفتان ديده مي شود. در اين مطالعه چهار نمونه از چشمه هاي آب گرم و آب هاي جاري در  کوه تفتان جهت تعيين ايزوتوپ هاي پايدار و ترکيب شيميايي آنها تجزيه شد. مقادير dD آب هاي جاري 30– و 35- در هزارو مقادير d¹⁸O آنها 5.4- و6.4- در هزار مي باشد. مقادير dD چشمه هاي آبگرم 25- و -26 در هزار و مقادير d¹⁸O آنها 2- در هزار مي باشد. مقادير dD و d¹⁸O آب هاي جاري منطبق با خط آب هاي جوي جهاني است در حالي که مقادير dD و d¹⁸O چشمه هاي آب گرم منطبق بر آن نيست و سنگين تر است. عامل عمده اين غني شدگي تبخير زير زميني آب هاي جوي نفوذ کرده در کوه تفتان است که بيان کننده حضور آب گرم در اعماق سطحي از حرارتي بين 150 تا 220 درجه سانتيگراد است. نتايج حاصل از مطالعات ايزوتوپي، خروج گاز، وجود چشمه هاي آب گرم، مناطق گسترده دگرساني در کوه تفتان حاکي از وجود ميدان زمين گرمايي فعال و کاني سازي اقتصادي در ناحيه تفتان مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در تحقيق حاضر به منظور شناسايي و طبقه بندي توده هاي هوا در حوضه هاي جنوب غربي ايران از روش طبقه بندي همديدي فضايي (SSC) استفاده شده است. روش طبقه بندي همديدي فضايي توده هاي هوا را براساس منشا و تعديل آنها در مسير حركت به شش گروه طبقه بندي مي كند كه شامل توده هاي هواي قطبي خشک (DP)، قطبي مرطوب (MP)، حاره اي خشك (DT)، معتدل خشك (DM)، معتدل مرطوب (MM) و حاره اي مرطوب (MT) مي باشد. اين نامگذاري براي شناسايي ويژگي توده هاي هوا طراحي شده است. براي تعيين ويژ گي  توده هاي هوا و طبقه بندي آنها نياز به روزهاي نمونه (شاهد) مي باشد. نحوه ي آرايش خطوط جريان نقشه هاي سطح زمين و 850 هكتوپاسكال معرف انتقال توده هواي ويژه اي به سوي منطقه مورد مطالعه مي باشد. معيارهاي اوليه انتخاب روزهاي نمونه براي هر توده هوا در هر ايستگاه از طريق ارزيابي دقيق داده ها و نقشه هاي هواشناسي سطح زمين و تراز 850 هكتوپاسكال صورت گرفت و هر يك از روزهاي نمونه انتخاب شده از منبع تا محدوده ي مورد مطالعه مسيريابي و ويژگي هاي آنها ارزيابي شد. روزهاي نمونه انتخاب شده ويژگي هاي معرف يك توده هوا را مشخص مي كنند. به منظور طبقه بندي توده هاي هوا، متغيرهاي دما، دماي نقطه شبنم، فشار (QFF)، ابرناكي، سمت و سرعت باد ساعات 3، 9، 15 و 21 utc براي 10 ايستگاه سينوپتيك طي دوره آماري 99-1961 در محاسبات منظور شد. با استفاده از روش تحليل عاملي متغيرهاي وابسته به هم ادغام و ابعاد ماتريس ها كاهش داده شد.
در اين مطالعه به منظور شناسايي مولفه هاي معرف توده هاي هوا از ماتريس آرايه P استفاده گرديد و براي طبقه بندي توده هاي هوا روش تحليل مميزي مناسب تشخيص داده شد، به طوري كه ويژگي هاي معرف روزهاي نمونه به عنوان ورودي براي تحليل تابع متمايزكننده براي طبقه بندي توده هاي هوا به كار گرفته شد. بدين ترتيب با استفاده از روش طبقه بندي همديدي فضايي؛ توده هاي هواي موثر بر حوضه هاي جنوب غربي كشور در فصل زمستان (دسامبر تا فوريه) شناسايي گرديد. نتايج نشان داد شرايط اقليمي و دوره هاي اقليمي هر منطقه به وسيله تكرار و اثرات تجمعي توده هاي هوايي كه از آن ناحيه عبور مي كند، تعيين مي گردد.

 نسخه قابل چاپ

موج هاي هواي گرم طي دوره سرد سال از موثرترين پديده هاي جوي بر بومسامانه هاي خشکي هستند. بررسي اين پديده در ايران هم به جهت کمبود نسبي بارش و هم وابستگي فراوان منابع تامين آب شيرين به ذخاير برف و ماندگاري زمستاني آنها ضروري است در اين پژوهش داده هاي بالاترين دماهاي ماهانه براي 21 ايستگاه هواسنجي در گستره ايران طي سال هاي 1349 تا 1379، با هدف تعيين موج هاي هواي گرم دوره سرد سال از آبان تا ارديبهشت از سالنامه هاي هواشناسي استخراج شد. با  شناسايي اين موج ها و نيز محاسبه نمره Z داده هاي ايستگاه ها طي روزهاي اوج آنها، هسته هاي مکاني گرما شناخته شد تا از اين طريق الگوهاي جابجايي مکاني آنها طي دوره ي 31 ساله مورد مطالعه طراحي شود. نخستين نتايج نشان داد عموم ايستگاه هاي نزديک منابع آب به ويژه خليج فارس هسته هاي گرم تري را در دوره سرد سال دارند ولي هنگامي که به جاي ارقام بالاترين دماي ماهانه ايستگاه ها، از نمره Z آنها استفاده شد؛ هسته هاي گرما، عموما در ايستگاه هاي دروني سرزمين ايران به ويژه در محورهاي کوهستاني زاگرس و البرز نمايان شدند. بدين ترتيب مشخص گرديد شدت روند افزايشي دما در ايستگاه هاي مناطق کوهستاني و برفگير شمال غرب، شمال و تا حدودي غرب از مناطق جنوب ايران بيشتر است و ذخاير سالانه برف آنها در آينده با شتاب بيشتري ذوب مي شود و ميزان رسوبات رودها افزايش مي يابد. از اين رو شايسته است روند پرشتاب سدسازي هاي اين مناطق با توجه به روندهاي اقليمي با احتياط بيشتري دنبال شود و ضرورت تقدم اجراي طرح هاي نفوذ دادن آب (آبخيزداري) بر جمع آوري آن (سدسازي) جدي تر گرفته شود.

 نسخه قابل چاپ

سيستان ايران به دليل موقعيت جغرافيايي ويژه اي که دارد در طول تاريخ همواره مواجه با پديده خشکسالي بوده است؛ اما خشکسالي هاي سال هاي 1377 تا 1383 ابعاد گسترده تر و مخرب تري داشته است؛ به طوري که بايد گفت ارکان اقتصاد روستاهاي سيستان را کاملا متزلزل کرده است. از آنجا که حيات اقتصادي و اجتماعي سيستان بستگي تام به حيات هيرمند و هامون ها دارد، کاهش و نهايتا قطع آورد سالانه هيرمند و نيز کاهش سطح هامون ها و تبديل آن به کفه خشک موجب ظهور خشکسالي هيدرولوژيکي در طي سنوات اخير شده است که اين خود سر منشا بروز انواع خسارات و آسيب هاي اقتصادي در سطح ناحيه و نيز مناطق روستايي گرديده است . در اين ميان فقدان واکنش واقع بينانه و علمي در برابر اين پديده مزيد بر علت شده و دامنه آسيب ها و خسارات را گسترده تر نموده است. در اين نوشتار، ضمن تحليل اثراث خشکسالي بر ساختار اقتصادي روستاهاي سيستان، راهکارهاي مقابله با خشکسالي ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ

انحناي نيمرخ طولي دره هاي نواحي کوهستاني، که منعکس کننده ويژگي هاي ژئومورفولوژيک حوضه ها، همچنين بيان کننده رخدادهاي تکتونيکي در دره ها و وقوع تغييرات اقليمي در منطقه هستند. بسيار متفاوت مي باشد. از طريق بررسي اين انحناها در ارتفاعات مختلف، مي توان تحول دره ها را تعيين و در مورد نحوه فعاليت فرآيندهاي مختلف کاوشي و انباشتي در سرتاسر دره، اظهار نظر نمود. در اين مقاله، سعي شده از طريق روش هاي کلاسيک و تحليل هاي رياضي، کليه حوضه ها و دره هاي اصلي سهند مورد بررسي قرار گيرد و با توجه به ميزان انحناي نيمرخ طولي دره ها و با تکيه بر نتايج حاصل از تحليل رگرسيوني، مراحل تحول دره ها تعيين و علل ناهمگوني هاي آنها، با توسل به شواهد زميني توجيه گردد. به همين منظور، براي حوضه هاي بزرگ و يازده دره اصلي سهند، منحني هاي ترسيم شده است، که نشان دهنده نحوه آرايش نيمرخ طولي دره در ارتفاعات مختلف مي باشد. سپس با استفاده از داده هاي حاصل از اندازه گيري فاصله طولي دره ها در ارتفاعات مختلف، تحليل رگرسيوني صورت گرفته و با بهره گيري از انواع توابع رياضي، يعني توابع نمايي، خطي، تواني و لگاريتمي، مراحل تحول هر دره تعيين شده است.
به منظور تفکيک دره هايي که از نظر مراحل تحول، روند يکساني را طي مي کنند، دره هاي منطقه با توجه به نوع تابع، گروه بندي شده و نتيجه گيري نهايي، با عنايت به شواهد ميداني صورت گرفته است. تفاوت در نوع تابع، در واقع ميزان انحناي نيمرخ طولي دره ها و تفاوت در مراحل تحول آنها را نشان مي دهد. نتايج حاصل از بررسي ها و تحليل ها نشان مي دهد که در روش کلاسيک، اغلب حوضه ها در مرحله ي بلوغ هستند و از نظر روش رياضي، آن دسته از دره هاي سهند که نيمرخ طولي آنها از انحناي بيشتري برخوردار بوده اند، با تابع نمايي ، دره هايي با نيمرخ هاي داراي انحناي کمتر، با تابع تواني، و نيمرخ هاي بدون قوس زياد و تقريبا نزديک به خط راست، با تابع خطي برازش شده اند.

 نسخه قابل چاپ

حوضه آبي کارون شمالي با وسعت 23400 کيلومتر مربع يکي از بزرگترين حوضه هاي آبي ايران مي باشد که طبق برنامه هاي توسعه کشور در زمينه هاي تامين آب براي ساير بخش ها و توليد انرژي برق آبي مورد توجه جدي قرار گرفته است. رخداد سيلاب هاي با دبي بالا در اثر ريزش بارش هاي سنگين به خصوص در سال هاي اخير خسارات بسيار زيادي را در بخش هاي زير بنايي حوضه به دنبال داشته که مديريت اين گونه رخدادها مستلزم شناخت دقيق تر عناصر موثر در آن مي باشد. اين مقاله با در نظر گرفتن شيوه هاي متداول بررسي مقادير حد مانند روش گامبل يک متغيره و با استفاده از الگوي توزيع ترکيبي گامبل مقادير حد بارش روزانه را طي دوره برگشت هاي مختلف در حوضه کارون شمالي برآورد نموده است. در اين الگو به جاي استفاده از مقادير حد سالانه در روش يک متغيره گامبل از مجموع بارش و داده هاي حد روزانه استفاده مي گردد. در واقع اين روش مقدار حد را براي دوره برگشت هاي مختلف به صورت مشروط برآورد مي نمايد که علاوه بر آن دوره هاي برگشت شرطي به شرط معلوم بودن مجموع بارش و حداکثر مجموع بارش قابل محاسبه مي باشند در پايان، اين روش در مورد داده هاي مجموع بارش و حداکثرهاي 24 ساعته سالانه چهار ايستگاه (ارمند، پل شالو، مرغک و بارز) حوضه کارون شمالي به کار گرفته شده که نتايج حاصله نشان دهنده دقت بيشتر روش مذکور نسبت به روش يک متغيره گامبل مي باشد به اضافه اين که اطلاعات بيشتري براي وقوع حداکثر بارش ها در آينده پيش بيني شده است.

 نسخه قابل چاپ

نقش توزيع درآمدها در ايجاد اختلاف سطح زندگي و شکاف هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي از جمله موضوعات مورد توافق بسياري از علما و صاحب نظران علوم اجتماعي است. بر همين اساس توصيه شده است سياست گذاران و برنامه ريزان نسبت به اثرات توزيعي راهبردهاي اقتصادي متخذه و چالش هاي اقتصادي– اجتماعي ناشي از سياست هاي اقتصادي توجه و تاکيد ويژه داشته باشند.
مقاله حاضر در همين راستا و به منظور بررسي و تحليل چگونگي توزيع درآمد در مناطق شهري استان سيستان و بلوچستان طي سال هاي 1376 –1380 تهيه و تنظيم گرديده است. در اين پژوهش توزيع درآمد با استفاده از شاخص ضريب جيني، نابرابري با روش تفکيک پذير و همچنين بر روي تمام داده ها محاسبه گرديده است. يافته هاي تحقيق نشان مي دهد ضريب نابرابري با روش تفکيک پذير طي دوره مورد مطالعه در مناطق شهري استان به تدريج از 0.35 در سال 1376 به 0.44 در سال 1380 افزايش يافته است. همچنين با مقايسه ضريب جيني بين دهک اول و دهک دهم خانوارهاي شهري مشخص شد که طي اين دوره نابرابري بين گروه هاي پردرآمد (دهک دهم) بيشتر از خانوارهاي کم درآمد (دهک اول ) بوده است. بطوري که مقدار اين ضريب براي دهک اول، از 0.17 در سال 1376 به 0.12 در سال 1380 کاهش يافته در حالي که ضريب فوق طي اين دوره براي دهک دهم از 0.5 به 0.26 افزايش پيدا کرده است. از طرف ديگر مقايسه ضريب جيني بين فقرا نشان داده است که نابرابري بين فقرا به طور متوسط بيشتر از نابرابري بين خانوارهاي دهک اول است و در مجموع در جامعه  مورد مطالعه، فقرا محدود به دهک اول نمي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله داده هاي بارش و رواناب روزانه حوضه کارون تا شالو در سال آبي 1372–1371 و داده هاي روزانه ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال محدوده ي 10 تا 60 درجه ي شمالي و 100 تا 70 درجه شرقي بررسي شده است. به کمک تحليل مولفه مبنا، تحليل خوشه اي و تحليل همبستگي شش الگوي گردشي شناسايي شد. اين الگوها به دو دسته پرارتفاع و کم ارتفاع تقسيم مي شوند. هر الگوي معين تمايل دارد در دوره معيني از سال ظاهر شود. الگوهاي کم ارتفاع و فرودها شرايط ديناميکي را براي ناپايداري فراهم مي آورند و بيشتر در دوره سرد سال ديده مي شوند. الگوهاي پرارتفاع و فرازها شرايط ديناميکي را براي پايداري فراهم مي آورند و بيشتر در دوره گرم سال ديده مي شوند. بررسي رابطه اين الگوها با رواناب و بارش کارون نشان داد که الگوهاي کم ارتفاع ارتباط معناداري با بارش و رواناب نشان مي دهند اما رابطه آنها با بارش قوي تر است. يافته هاي ما نشان مي دهد که ناهنجاري هاي ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال مي تواند ابزار سودمندي براي پيش بيني متغير بارش و به تبع آن پيش بيني سيلاب باشد. با توجه به رفتار فصلي اين ناهنجاري ها، الگوهاي کم ارتفاع عمدتا در زمستان ديده مي شوند. الگوهاي پرارتفاع عمدتا در تابستان مشاهده مي شوند و با بارش بسيار ناچيز همراه هستند.

 نسخه قابل چاپ

کشت گندم ديم در تامين غذاي مورد نياز کشور از اهميت بسزايي برخوردار است. حدود 15 درصد از سطح زير کشت استان اردبيل به گندم ديم اختصاص دارد. ثابت شده است که روند کاشت و عملکرد اين محصول استراتژيک، به توزيع بارش ماهانه (طول دوره رشد)، بارش سالانه و ارتفاع منطقه بستگي دارد. هدف اين تحقيق بررسي مقادير بارش در طول دوره رشد و همچنين نقش ارتفاع در تعيين مناطق مستعد براي کاشت گندم ديم در استان اردبيل است. به همين منظور، ابتدا داده هاي بارندگي 15 ايستگاه هواشناسي از سال 1355 الي 1382 ( 28 سال) جمع آوري و تجزيه و تحليل شد. سپس با بهره گيري از نقشه هاي توپوگرافي رقومي استان در مقياس 1.250000 مناطق مساعد براي کشت گندم ديم با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) شناسايي شد. نتايج به دست آمده بيانگر اين واقعيت است که اولا: مقادير بارش و ارتفاع از شاخص هاي موثر در فرآيند کشت گندم ديم محسوب مي شوند. ثانيا: از طريق انطباق لايه هاي موثر در فرايند کشت گندم ديم در محيط GIS ، امکان شناسايي دقيق مناطق مستعد براي کشت گندم ديم وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

آسياي ميانه به عنوان بخشي از گستره حوزه تمدني ايران، از جايگاه ويژه اي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران برخوردار است. وجود اشتراکات و پيوندهاي تاريخي، فرهنگي بين ايران و آسياي ميانه و نيز پتانسيل هاي عظيم نفت و گاز، بازار مناسب براي کالاهاي ايراني و از همه مهم تر محصور بودن اين منطقه در خشکي و استفاده از قلمرو ايران به عنوان اقتصادي ترين مسير براي اين کشورها، فرصت هاي بالقوه اي را پيش روي ايران قرار داده و به نوعي موجب شده تا زمينه هاي مناسبي براي گسترش مناسبات فراهم گردد.
پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و ايجاد جامعه مستقل مشترک المنافع تمايل بسياري از کشورهاي قدرتمند منطقه اي و بين المللي، به صورت خواسته يا ناخواسته، به اين منطقه جلب گرديد. از جمله اين کشورها جمهوري اسلامي ايران بود که با توجه به نزديکي و قرابت هاي تاريخي و فرهنگي با کشورهاي منطقه به تقابلي شديد فرا خوانده مي شود. تا جايي که براي دست يابي به حقوق اوليه همسايگي و ذينفع شدن در منافع مشترک بايد از مسير سخت دفع نيروهاي بيروني عبور نمايد. براين اساس بررسي شرايط منطقه اي براي شناخت سطح روابط استراتژيک کشور با آن، از ضرورت هاي اوليه مي باشد. در اين مقاله مولف با بهره گيري از الگوي نظري به امکان سنجي مناسبات استراتژيک ايران با منطقه و کشورهاي کليدي آن مي پردازد.

 نسخه قابل چاپ

حيات سيستان بزرگ بستگي کامل به نحوه تداوم جريان هيرمند دارد. به گفته هرودوت اگر مصر هديه روخانه نيل است، بايد اذعان کنيم که تمدن هاي دشت سيستان نيز مديون رودخانه هيرمند است. اين رودخانه همان طوري که در تصاوير ماهواره اي شواهد آن کاملا مشخص مي باشد، بارها تغيير مسير داده است.
در منابع تاريخي هم به تغيير مسيرهاي متعدد هيرمند که به نابودي شهرها و روستاها و به طور کلي تمدن هاي گذشته منجر گرديده، اشاره شده است. بنابراين رودخانه همان قدر که در شکل گيري، رشد و گسترش تمدن هاي اين ناحيه موثر بوده در نابودي تمدن ها نيز سهمي داشته است.
در اين مقاله به علل مختلف زمين شناسي شامل سهولت فرسايش پذيري و رسوبگذاري که به بافت و نوع خاک منطقه بستگي داشته و عوامل تکتونيکي که منجر به تغيير مسيرهاي متعدد هيرمند در طول تاريخ گرديده و همچنين آثار فضايي آن پرداخته شده است. نتايج حاصل از اين تحقيق بيانگر آن است که عوامل فرسايش پذيري در منطقه نقش محسوس تري را نسبت به ساير عوامل در اين فرايند ايفا نموده است، زيرا وجود لايه ها و عدسي هاي ماسه اي ريزدانه بادي و فاقد چسبندگي و فرسايش پذير در بين تناوب لايه هاي ريزدانه رسي و سيلتي سطحي، فرسايش پذيري بستر رودخانه هيرمند را تسهيل نموده است. در عين حال پديده واگرايي خاک در کنار رشد چين خوردگي در پي سنگ از ديگر عوامل موثر در تسهيل فرسايش و جابجايي رودخانه هيرمند بوده است. در کنار اين عوامل نقش بادهاي شديد منطقه و عوامل انساني نيز در اين فرايند کاملا محرز مي باشد.

 نسخه قابل چاپ