بانک مقالات جغرافیا

حيات سيستان بزرگ بستگي کامل به نحوه تداوم جريان هيرمند دارد. به گفته هرودوت اگر مصر هديه روخانه نيل است، بايد اذعان کنيم که تمدن هاي دشت سيستان نيز مديون رودخانه هيرمند است. اين رودخانه همان طوري که در تصاوير ماهواره اي شواهد آن کاملا مشخص مي باشد، بارها تغيير مسير داده است.
در منابع تاريخي هم به تغيير مسيرهاي متعدد هيرمند که به نابودي شهرها و روستاها و به طور کلي تمدن هاي گذشته منجر گرديده، اشاره شده است. بنابراين رودخانه همان قدر که در شکل گيري، رشد و گسترش تمدن هاي اين ناحيه موثر بوده در نابودي تمدن ها نيز سهمي داشته است.
در اين مقاله به علل مختلف زمين شناسي شامل سهولت فرسايش پذيري و رسوبگذاري که به بافت و نوع خاک منطقه بستگي داشته و عوامل تکتونيکي که منجر به تغيير مسيرهاي متعدد هيرمند در طول تاريخ گرديده و همچنين آثار فضايي آن پرداخته شده است. نتايج حاصل از اين تحقيق بيانگر آن است که عوامل فرسايش پذيري در منطقه نقش محسوس تري را نسبت به ساير عوامل در اين فرايند ايفا نموده است، زيرا وجود لايه ها و عدسي هاي ماسه اي ريزدانه بادي و فاقد چسبندگي و فرسايش پذير در بين تناوب لايه هاي ريزدانه رسي و سيلتي سطحي، فرسايش پذيري بستر رودخانه هيرمند را تسهيل نموده است. در عين حال پديده واگرايي خاک در کنار رشد چين خوردگي در پي سنگ از ديگر عوامل موثر در تسهيل فرسايش و جابجايي رودخانه هيرمند بوده است. در کنار اين عوامل نقش بادهاي شديد منطقه و عوامل انساني نيز در اين فرايند کاملا محرز مي باشد.

 نسخه قابل چاپ