بانک مقالات جغرافیا

در اين مقاله داده هاي بارش و رواناب روزانه حوضه کارون تا شالو در سال آبي 1372–1371 و داده هاي روزانه ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال محدوده ي 10 تا 60 درجه ي شمالي و 100 تا 70 درجه شرقي بررسي شده است. به کمک تحليل مولفه مبنا، تحليل خوشه اي و تحليل همبستگي شش الگوي گردشي شناسايي شد. اين الگوها به دو دسته پرارتفاع و کم ارتفاع تقسيم مي شوند. هر الگوي معين تمايل دارد در دوره معيني از سال ظاهر شود. الگوهاي کم ارتفاع و فرودها شرايط ديناميکي را براي ناپايداري فراهم مي آورند و بيشتر در دوره سرد سال ديده مي شوند. الگوهاي پرارتفاع و فرازها شرايط ديناميکي را براي پايداري فراهم مي آورند و بيشتر در دوره گرم سال ديده مي شوند. بررسي رابطه اين الگوها با رواناب و بارش کارون نشان داد که الگوهاي کم ارتفاع ارتباط معناداري با بارش و رواناب نشان مي دهند اما رابطه آنها با بارش قوي تر است. يافته هاي ما نشان مي دهد که ناهنجاري هاي ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال مي تواند ابزار سودمندي براي پيش بيني متغير بارش و به تبع آن پيش بيني سيلاب باشد. با توجه به رفتار فصلي اين ناهنجاري ها، الگوهاي کم ارتفاع عمدتا در زمستان ديده مي شوند. الگوهاي پرارتفاع عمدتا در تابستان مشاهده مي شوند و با بارش بسيار ناچيز همراه هستند.

 نسخه قابل چاپ