مقالات علوم سیاسی

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

اتحاديه اروپا بزرگ ترين واردکننده نفت و گاز دنيا با حدود 29 درصد از کل واردات انرژي دنيا، شديدا تحت تاثير تغييرات بازار انرژي است. در همين حال افزايش روزافزون قيمت هاي نفت به واسطه ورود بازيگران جديد به حوزه انرژي باعث شده است تا نياز به طراحي استراتژي هاي نوين امنيتي و خارجي مشترک در زمينه انرژي به وضوح عيان گردد. به دليل وابستگي به واردات انرژي از روسيه (که 27 درصد از بازار انرژي اتحاديه اروپا را در اختيار دارد) و بي ثباتي سياسي و ناامني کشورهاي حوزه خليج فارس، اتحاديه اروپا در پي اتخاذ سياست هاي نويني در زمينه امنيت انرژي و پي ريزي استراتژي هاي پايدار براي تامين مطمئن انرژي در آينده است. با فروپاشي شوروي، جمهوري هاي جديد به ويژه جمهوري هاي حوزه خزر که برخوردار از ذخاير انرژي هستند، با جلب توجه اتحاديه اروپا و دولت هاي بزرگ موجب شدند سرمايه گذاري هاي وسيع در زمينه کشف و استخراج و انتقال نفت در اين منطقه صورت گيرد. هدف مقاله حاضر، مطالعه استراتژي هاي نوين امنيت تامين انرژي در سياست هاي آتي انرژي اتحاديه اروپا با توجه به منابع موجود در کشورهاي حوزه درياي خزر مي باشد. با توجه به موضوع امنيت انرژي، ويژگي هاي ژئوپليتيکي و ژئواکونوميکي انرژي در حوزه درياي خزر، شرايط حاکم بر روابط اتحاديه اروپا با کشورهاي اين حوزه و نيز بازيگران عمده حاضر در اين منطقه، اين سوال پيش مي آيد که گرايش اتحاديه اروپا به منابع حوزه درياي خزر چه نقشي در تامين امنيت انرژي براي کشورهاي اروپايي دارد؟ نتايج تحقيق نشان مي دهد سياست خارجي اتحاديه اروپا براي ذخاير انرژي حوزه خزر اهميت ويژه اي قايل است و بدين سبب تلاش فراواني براي همکاري هاي اقتصادي و تجاري گسترده با اين منطقه مي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

جنگ و امنيت از کليدي ترين مفاهيم مشترک در ادبيات روابط بين الملل و مطالعات استراتژيک به شمار مي روند. بررسي نسبت ميان اين دو همواره يکي از اصلي ترين دغدغه هاي پژوهشگران هر دو حوزه مطالعاتي بوده است. کدام جنگ ها در عرصه بين الملل امنيت زا و کدام ها امنيت زدا هستند؟ اين سوالي است که مقاله حاضر سعي دارد تا با ارايه يک الگو که برگرفته از مفروضات نظريه سازه انگاري است، به آن پاسخ دهد. در اين مقاله ضمن تجزيه و تحليل نگرش اين نظريه به مساله "امنيت" و "جنگ"، ر‏‏ابطه اين دو در عرصه بين الملل در قالب الگويي نوآورانه پرداخته مي شود. در اين الگوي ماتريسي با در نظر گرفتن اجماع ارزشي در منطقه و عرصه بين الملل مي توانيم ميزان امنيت زايي يا امنيت زدايي جنگ را براي هر يک از طرفين به دست آوريم. در پايان، جنگ ايران ـ عراق به عنوان يک مطالعه موردي براي تبيين کاربرد حالات اين الگو مورد بررسي قرار مي گيرد. در اين مقاله نشان داده مي شود که رابطه اي مستقيم و معنادار ميان چگونگي تلقي بازيگران عرصه بين المللي از امنيت زا يا امنيت زدا بودن جنگ ها، از جمله جنگ ايران و عراق، با نحوه عکس العمل آنها و نيز انتخاب آنها در نحوه همياري وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

رويکردهاي مختلفي نسبت به امنيت در جامعه علمي و عملياتي ما وجود دارد که هريک از اين رويکردها، وجوه متفاوتي از امنيت را مورد کندوکاو قرار مي دهند. سند چشم انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 شمسي، استلزامات خاص امنيتي مهمي را پيش رو و در خود نهفته دارد. اين مقاله با اتخاذ رويکردي چندجانبه به مقوله امنيت تلاش مي کند تا ابعاد امنيتي سند چشم انداز را مورد شناسايي و تحليل قرار دهد. در اين پژوهش، ابعاد امنيتي سند چشم انداز در پنج رهيافت فرهنگي، اخلاقي، اقتصادي، زيست محيطي و نظامي به همراه چالش ها و فرصت ها تحليل شده است. مفروض مقاله مبتني بر اين نکته است که باتوجه به جايگاه کنوني ايران در منطقه آسياي جنوب غرب، تحقق سند چشم انداز مستلزم نگاهي چندجانبه به مقوله امنيت است و غفلت از هريک از جنبه هاي امنيتي به معناي ناديده گرفتن بخشي از سند با توجه به واقعيت هاي موجود و در نتيجه توسعه ناپايدار است.

 نسخه قابل چاپ

مشارکت سياسي در مورد سوژه هاي انساني به کار مي رود که قصد دارند عرصه قدرت را با تحولاتي رو به رو سازند که از وضعيت هاي نامطلوب به سمت مطلوب تغيير يابد. اولين اصل مشارکت سياسي انگاره هاي فرهنگي است که منجر به ممکن گرديدن اين فرايند مي گردد. اين گونه از کنشگري در بازي هاي قدرت بستگي بسيار زيادي به سازه ها و ساختارهاي جمعي دارد که خود را در فرهنگ سياسي هر کشور بازتاب مي دهند. اين نوشتار در پي آن مي باشد تا با نقد و گذر از الگوهاي دوگانه انگار جامعه شناسي سياسي از جمله کارکردگرايي، زبان شناسي روان کاوي، ساختارگرايي و الگوهاي تک خطي، الگويي تئوريک براي بررسي فرهنگ سياسي مشارکتي در ايران ارايه نمايد. مدل تحليل خود را بر اساس جهان رويکردهاي انتقادي، ارتباطي و زيست هاي سه گانه اسلامي، ايراني و غربي انتخاب کرده ايم و با فرمول هاي سياستگذاري به صورت تجويزي در پايان نوشتار نشان خواهيم داد که در چه صورتي اين سه جهان زيست امکان مشارکت سياسي را فراهم مي کند و در چه صورتي تبديل به انفعال و استبداد در عرصه سياسي مي شود.

 نسخه قابل چاپ

در سپتامبر 1960، نمايندگان دولت هاي ايران، عراق، کويت، عربستان و ونزوئلا در بغداد گرد هم آمدند تا براي جلوگيري از کاهش مجدد و مستمر قيمت هاي اعلان شده نفت توسط کمپاني هاي بزرگ صاحب امتياز چاره انديشي نمايند. اين نشست منشا تشکيل سازمان کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک) گرديد که هم اکنون نيم قرن از عمر آن مي گذرد. تاسيس اين سازمان عکس العملي سياسي به محرکي اقتصادي بود، زيرا طي چند دهه درآمد نفتي براي اين کشورها تبديل به مهم ترين منبع قدرت، مشروعيت و موجوديت شده بود. نمايندگان دولت هاي عضو به عنوان کارگزاراني سياسي، درباره سقف توليد نفت سازمان و سهميه اعضا تصميم گيري مي کنند و از اين طريق روي قيمت يک کالاي اقتصادي بسيار حياتي بين المللي اثر مي گذارند. از آنجا که مصرف نفت و انرژي از مولفه هاي اساسي توليد ثروت مي باشد و ثروت و اقتصاد نيز به نوبه خود شرط لازم براي توليد قدرت و امنيت هستند، بين نفت، ثروت، قدرت، امنيت و سياست پيوندي اساسي وجود دارد. اوپک با ظرفيت هاي عظيمي که در جهان از لحاظ ميزان ذخاير، توليد، صادرات و ظرفيت مازاد نفت دارد، طي پنجاه سال تبديل به يکي از مهم ترين سازمان هاي موثر در اقتصاد سياسي بين المللي شده است و ساختار و کارکردش در اقتصاد و سياست در سطوح ملي، منطقه اي و بين المللي تاثير دارد. در اين نوشتار چگونگي و چرايي تعامل اين سازمان با متغيرهاي سياسي و بين المللي، با رويکرد اقتصاد سياسي بين المللي و با روش توصيفي- تبييني مورد بررسي قرار مي گيرد. يافته ها و توصيه مهم اين کنکاش چنين است که عملکرد بهينه سازمان مي بايست تابعي از حفظ فاصله مناسب تصميمات آن با قدرت و سياست باشد. بنابراين ارزيابي فرصت ها و تهديدهاي اين نسبت در نيم قرن گذشته مي تواند يکي از دستمايه هاي مهم براي تدوين راهبردهاي کار آمد در راستاي ماندگاري و کارايي اوپک در نيم قرن آينده باشد.

 نسخه قابل چاپ

اشغال نظامي عراق توسط امريکا پس از حادثه 11 سپتامبر و سقوط رژيم بعث باعث ايجاد تغييرات ژئوپليتيکي جديدي در منطقه خاورميانه پس از فروپاشي نظام دو قطبي شده است. رواج اصطلاحاتي مانند "خاورميانه جديد" يا "خاورميانه بزرگ" و تعابير مشابه ديگر، از شکل گيري نقشه ژئوپليتيکي نويني در اين منطقه حساس از جهان حکايت دارند. اين تحولات زمينه را براي گسترش رقابت ميان قدرت هاي جهاني و منطقه اي براي گسترش حضور و نفوذ در منطقه خاورميانه و بهره برداري از شرايط نوين و ترتيبات ژئوپليتيکي و ژئواستراتژيکي جديد فراهم نموده اند. در اين ميان، خلا استراتژيکي ناشي از سرنگوني صدام در عراق، فرصت مناسبي در اختيار اسراييل قرار داد تا با تمرکز بر منافع و اهداف ژئوپليتيکي و ژئواستراتژيکي خود و طراحي و اجراي برنامه هايي راهبردي در مناطق شمالي عراق نفوذ کرده و اين مناطق را که از لحاظ ژئوپليتيکي و ژئواکونوميک از اهميتي اساسي در استراتژي سياسي و نظامي اسراييل برخوردار مي باشند، به عنوان هارتلند ژئوپليتيکي خود مدنظر قرار دهد و از اين طريق زمينه را براي اجراي طرح هاي راهبردي خويش که در شعارهايي همچون "اسراييل بزرگ" و يا ايده "از نيل تا فرات" منعکس شده اند، فراهم نمايد.

 نسخه قابل چاپ

تشکيل سازمان همکاري شانگهاي پس از فروپاشي نظام دو قطبي، بيانگر شکل گيري شرايط جديد در سطح نظام بين المللي و در اوراسياست. روسيه و چين به عنوان دو قدرت بزرگ جهاني در تاسيس اين سازمان، هند و پاکستان به عنوان دو قدرت هسته اي جهان، و ايران به عنوان يک قدرت منطقه اي بالقوه به عنوان اعضاي ناظر داراي نگاه هاي راهبردي به سازمان همکاري شانگهاي مي باشند. امريکا نيز به عنوان مهم ترين قدرت جهاني نسبت به حضور مهم ترين قدرت هاي قرن 21 در اين سازمان بسيار حساس است و نگاه راهبردي خويش را نسبت به اين سازمان دنبال مي کند. در اين راستا، نگاه راهبردي چين به سازمان همکاري شانگهاي بيشتر با رويکرد راهبردي افزايش توان اقتصادي و توان بخشي به ظرفيت ها و توسعه اين کشور، نگاه راهبردي روسيه به سازمان همکاري شانگهاي بيشتر متاثر از سياست هاي راهبردي اين کشور در حضور در فضاي هاي پيراموني و ايجاد توازن در اوراسيا، نگاه راهبردي امريکا به اين سازمان در چارچوب سياست مهار و حفظ توازن قدرت امريکا در سطح بين المللي، نگاه راهبردي هند بيشتر متاثر از افزايش ظرفيت هاي داخلي و قدرت اقتصادي و رقابت با پاکستان، نگاه راهبردي پاکستان متاثر از فقدان عمق استراتژيک و جستجوي متحدين جديد و رقابت با هند، و نگاه راهبردي ايران به سازمان همکاري شانگهاي، همگرايي با قدرت هاي شرقي در ايجاد توازن در سطح نظام بين المللي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

امروزه بسياري از سازمان ها براي کسب مزيت رقابتي پايدار و بهره وري، از نظام مديريت راهبردي استفاده مي کنند. نهادينه کردن يک نظام مديريت راهبردي در سازمان ها مستلزم استفاده از روش هاي مناسب تحقيق مي باشد. تحقيق حاضر با هدف تعيين روش هاي تحقيق در مديريت راهبردي صورت گرفته است. مورد مطالعه در اين تحقيق، تحقيقات انجام شده در حوزه مديريت راهبردي سطح کلان کشور مي باشد. اين تحقيق برحسب دستاورد يا نتيجه تحقيق از نوع توسعه اي -کاربردي و از لحاظ هدف تحقيق از نوع اکتشافي و به لحاظ نوع داده هاي مورد استفاده يک تحقيق کيفي است. روش اين تحقيق از نوع تحقيقات موردي است، لذا فرضيه هاي تحقيق با استفاده از اين متدولوژي مورد بررسي قرار گرفته اند. ابزار جمع آوري داده ها، اسناد و مدارک (نتايج تحقيقات منتشر شده در حوزه مديريت راهبردي) مي باشد که با استفاده از منابع مختلف، داده هاي لازم جمع آوري و از طريق روش تحليل مقايسه الگوها، داده ها تحليل شدند. نتايج حاصل از تحليل و ترکيب داده هاي جمع آوري شده نشان مي دهد که از بين انواع روش هاي تحقيق، روش تحقيق موردي، اقدام پژوهي و قوم نگاري به ترتيب روش هاي مناسبي جهت طراحي راهبرد، اجراي راهبرد و کنترل راهبرد مي باشد.

 نسخه قابل چاپ