بانک مقالات جغرافیا

تامين دسترسي راحت و مناسب شهروندان به انواع خدمات شهري از اهداف مهم برنامه ريزي شهري محسوب مي شود. بازارهاي روز و ميادين ميوه و تره بار به عنوان مکان هايي ويژه جهت عرضه مايحتاج روزانه شهروندان، در زندگي شهري از اهميت فراواني برخوردارند؛ بنابراين، احداث اين بازارها بر مبناي برنامه ريزي هاي صحيح - بخصوص در مقياس محله اي - در افزايش رفاه حال شهروندان موثر خواهد بود. تامين اقلام مورد نياز مصرف کنندگان، صرفه جويي در وقت و هزينه، کاهش سفرهاي درون شهري، ايجاد تعادل بين عرضه و تقاضا، حذف واسطه گري هاي غيراصولي و تقويت روابط محله اي بين شهروندان از مزاياي ايجاد بازارهاي روز به شمار مي روند. کمبود شديد اين فضاها در شهر اصفهان با جمعيتي بالغ بر 1600000 نفر کاملا آشکار است. هدف از پژوهش حاضر، برنامه ريزي و مکان يابي بازارهاي روز مورد نياز مناطق مختلف شهر اصفهان مي باشد. لذا، اين امر بر مبناي الزامات طرح هاي جامع و تفصيلي، مورد تحليل قرار گرفت. مکان يابي بازارها به تفکيک مناطق مختلف شهري و با بهره گيري از سيستم اطلاعات جغرافيايي و مدل تحليل سلسله - مراتبي صورت پذيرفته است. حداکثر نرخ ناسازگاري کل در قضاوت هاي مربوط به هر يک از مناطق، 0.02 برآورد شده است که بيانگر مطلوب بودن ميزان سازگاري در قضاوت ها مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

محيط زيست تنها قلمرو و عرصه موجود براي تحقق هدف هاي توسعه است. در واقع بدون وجود چنين بستري، بحث توسعه، بحثي بي مورد و بيهوده خواهد بود. اگر توسعه پايدار هدف نهايي ما به شمار رود و پايداري زيست محيطي شرط لازم براي تحقق توسعه پايدار باشد، در اين صورت ما نيازمند ابزار و روشي هايي هستيم تا به كمك آنها بتوانيم حركت به سوي پايداري زيست محيطي را اندازه بگيريم. سيستان ايران به دليل موقعيت جغرافيايي ويژه اش، تحت تاثير عوامل متنوع در بروز و تشديد ناپايداري زيست محيطي روستاهاست. اين پژوهش به روش پيمايشي (از پاييز 1386 تا تابستان 1387)، در 101 روستا از 808 روستاي منطقه انجام گرفته است که در آن كوشش شده است تا ضمن ارايه شاخص هاي زيست محيطي متناسب با شرايط ناپايداري زيست محيطي روستاهاي سيستان، با استفاده از مدل ارزيابي چندمعياري در سامانه اطلاعات جغرافيايي، شدت ناپايداري زيست محيطي روستاهاي مورد بررسي به تصوير كشيده شود. نتايج تحقيق مويد آن است که در حال حاضر ناپايداري زيست محيطي در 18.8 درصد از روستاها، كم يا متوسط و در 81.2 درصد از روستاها، شديد يا بسيار شديد مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

صنعت گردشگري درحال حاضر يكي از اركان اصلي اقتصادتجاري جها ن است. بهره برداري ازاين موقعيت نيازمند ايجاد شرايط مساعدي است كه در قالب برنامه ريزي جامع و فراگير قابل بهره برداري است. ايجاد صنعت گردشگري پايدار نيازمند زيرساخت هاي مناسب سياسي، اجتماعي و فرهنگي است و مشاركت گسترده جوامع محلي در طرح هاي توسعه را طلب مي كند. بنابراين در طرح هاي توسعه صنعت گردشگري توجه به معيارهاي كيفي و اهداف اجتماعي ضروري است چراكه توسعه نامناسب و ناهماهنگ و حساب نشده مي تواند تهديدهاي بسيار بزرگ و ويرانگري را براي طبيعت و محيط زيست به بار آورد. با وجود برنامه ريزي اصولي و مناسب و همچنين شناسايي مزيّت ها و محدوديت هاي درياچه زريوار مي توان به توسعه منطقه و در نتيجه توسعه ملي اميدوار بود، از اين رو اين سوال مطرح مي شود كه پتانسيل ها و محدوديت هاي توسعه گردشگري درياچه كدامند؟ و براي توسعه صنعت توريسم در اين منطقه چه راهبردها و راهكارهايي وجود دارد؟ اين پژوهش با استفاده از روش پيمايش، مطالعات ميداني و تعيين نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهديدها به شيوه SWOT به ارائه استراتژي و راهبرد در جهت توسعه گردشگري درياچه زريوار پرداخته است.
از تجزيه و تحليل داده هاي به دست آمده چنين نتيجه مي گيريم كه آستانه آسيب پذيري درياچه به خاطر گردشگري بودن بالاست و نيازمند بازنگري و ارايه سياست هاي مناسب و همچنين مديريت واحد جهت رفع محدوديت ها و استفاده از قابليت ها و توانمندي هاي آن مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

با توجه به رشد جمعيت و افزايش شهرنشيني، وقوع حوادث طبيعي مثل زلزله مي تواند خسارات و تلفات سنگيني را ايجاد نموده و توسعه شهرها و كشور را دچار وقفه نمايد. ضرورت كاهش آسيب پذيري شهرها در برابر اين پديده، به عنوان يكي از اهداف اصلي برنامه ريزي كالبدي، برنامه ريزي شهري و طراحي شهري محسوب مي گردد. در اين راستا اولين گام شناسايي ميزان آسيب پذيري اجزا وعناصر شهري و تحليل و ارزيابي آن با استفاده از مدل هاي موجود در اين زمينه مي باشد که بتوان مناطق و بافت هاي آسيب پذير شهري را با استفاده از مدل ها مورد شناسنايي قرار داده و با ريزپهنه بندي اين مناطق به ارايه راهکارهاي علمي و عملي در ارتباط با کاهش اثرات زلزله پرداخت.
با توجه به اهميت موضوع ارزيابي آسيب پذيري شهرها در برابر زلزله در مباحث مربوط به جغرافيا و برنامه ريزي شهري، در اين مقاله سعي شده تا با به کارگيري روش فرآيند تحليل سلسله مراتبي (AHP) برآورد مناسبي از آسيب پذيري شهرها در برابر زلزله با استفاده از داده هاي مکاني و توصيفي اجزا و عناصر اصلي و رفتاري ساختماني و تعيين تاثير هر کدام از معيارهاي به کاررفته در ميزان آسيب پذيري ارايه شود. هم چنين با استفاده از امکانات تحليلي و نمايشي سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) و ارايه سناريوهاي زلزله در شدت هاي مختلف به مدل سازي و ريزپهنه بندي آسيب وارده به ساختمان ها، تلفات انساني و خسارات اقتصادي شهر زنجان در برابر زلزله پرداخته شده است.
نتايج حاصله از اين مقاله نشان مي دهد که منطقه سه شهر زنجان و بناهاي واقع شده در آن به دليل فرسودگي بافت و استفاده از مصالح کم دوام در ساخت وساز و نيز عمر بالاي ساختمان ها از آسيب پذيري بسيار بالايي برخوردار بوده و منطقه دو شهر زنجان، به دليل رعايت استانداردها از جمله آيين نامه 2800 و استفاده از مصالح مقاوم در ساخت و سازها از آسيب پذيري نسبتاً کمتري در مقايسه با دو منطقه ديگر شهر زنجان برخوردار است.

گسترش صنعت در نواحي روستايي به منظور رشد و توسعه اين نواحي در قالب راهبرد «صنعتي سازي روستاها» از چند دهه گذشته در کشورهاي مختلف بويژه کشورهاي در حال توسعه تجربه شده است. در ايران نيز در راستاي صنعتي سازي نواحي روستايي حدود 199 ناحيه صنعتي تا سال1383 ايجاد شده که منشا اثرات و پيامدهاي مختلفي در اين نواحي بوده است. پژوهش حاضر به منظور تحليل اثرات اقتصادي - اجتماعي نواحي صنعتي بر نواحي روستايي انجام شده است. ناحيه صنعتي سليمان آباد در شهرستان تنکابن به عنوان نمونه انتخاب و اثرات آن در قالب متغيرهاي اقتصادي - اجتماعي مطالعه شده است. داده هاي مورد استفاده ميداني بوده که با تکميل پرسشنامه از کارگران شاغل در واحدهاي صنعتي جمع آوري شده و سپس به کمک آزمون هاي آماري تجزيه و تحليل گرديده است. نتايج به دست آمده بيانگر ارتقا کلي شاخص هاي اقتصادي - اجتماعي روستاييان شاغل پس از ايجاد ناحيه صنعتي بوده و آثار مثبتي در زمينه هاي بيمه اجتماعي، اشتغال و درآمد، مشارکت، توسعه مسکن، تغذيه و رفاه اجتماعي به همراه داشته است.

 نسخه قابل چاپ

 طرح رابطه مسائل ژئومورفولوژيک با توريسم از جمله حيطه هاي مطالعاتي بين رشته اي مطرح در سال هاي اخير است. با برقراري چنين ارتباطي، مکان هاي توريستي ژئومورفولوژيکي به صورت اشکال و فرآيندهاي ژئومورفولوژيکي تعريف مي شوند که بنابر درک انسان از عوامل تاثيرگذار زمين شناسي، ژئومورفولوژيکي، تاريخي و اجتماعي اين مکان ها، ارزش زيبايي شناختي، علمي، فرهنگي-تاريخي و يا اجتماعي- اقتصادي پيدا مي کنند. بر اساس چنين جايگاهي، معرفي مکان هاي ژئومورفيکي حوضه آبريز آسياب خرابه و ارايه صورت وضعيت توان هاي اکوتوريسمي آنها جزو اهداف اصلي اين پژوهش تعيين گرديد. به منظور ارزيابي توانمندي اکوتوريستي حوضه آبريز به تفکيک مکان هاي ژئومورفيکي موجود در آن، از روش پرالونگ (Pralong, 2005) استفاده شد.
نتايج نشان داد که مکان هاي طرح شده قابليت طرح به عنوان يک مکان توريستي ژئومورفولوژيک را دارند و مي توان آنها را جزو منابع طبيعي و گردشگري منطقه به شمار آورد. بر همين اساس، ارزش اين مکان ها عمدتا به دليل بالا بودن عيار علمي آنهاست. دشواري دسترسي، دوري از مراکز جمعيتي، عدم معرفي توانمندي هاي منطقه، نوع نگرش مردم به گردشگري و نحوه گذران اوقات فراغت و در نهايت عدم توجه به اکوتوريسم به مفهوم واقعي آن مهمترين عوامل موثردر کاهش مجموع عيارهاي محاسبه شده هستند.
در حال حاضر، بهره برداري از آبشار آسياب خرابه به عنوان تنها مکان ژئومورفيکي در حال بهره برداري، با روش هايي غيراکوتوريسمي صورت مي گيرد و به عملکرد سيستم هاي مورفوژنتيک که خود ايجادکننده اين جاذبه ها هستند، توجهي نمي شود. در نهايت، ارايه نگاهي جديد به حوضه هاي آبريز و واحدهاي ژئومورفولوژيکي و تعريف آنها در قالبي از مفاهيم اکوتوريسمي، مهمترين دستاورد اين پژوهش مي باشد که مستلزم پيگيري از طرف محققين کشور عزيزمان مي باشد تا از اين طريق بتوان به اين آرزو که چگونه مي توان بين ماهيت سيستم هاي مورفوژنتيک و آنچه که برنامه ريزان مي خواهند رابطه برقرارنمود؟جامه عمل پوشاند.

 نسخه قابل چاپ

سکونتگاههاي روستايي به عنوان بستر زندگي و فعاليت هاي انسان، موضوعي چندبعدي است. مساله سکونتگاههاي روستايي بخشي از مسايل گسترده تري است که در سطح ملي و منطقه اي نمود پيدا مي کند و لازم است در تمامي ابعاد آن، به ويژه الگوي توزيع فضايي آنها پژوهش صورت گيرد. به تبع اين ضرورت، اين پژوهش بر آن است تا به مطالعه، شناخت و تحليل الگوهاي استقرار فضايي سکونتگاههاي روستايي در استان چهارمحال و بختياري بپردازد. اين پژوهش از نوع مطالعات توصيفي- تحليلي است و جهت جمع آوري اطلاعات آن از روش هاي اسنادي- ميداني استفاده شده است. در انجام اين مطالعه ابتدا اطلاعات مورد نياز در زمينه موضوع و منطقه جمع آوري و سپس بر اساس روشي فرآيندي و با استفاده از رايانه، تجزيه و تحليل و جمع بندي داده ها و همچنين تلفيق و ترکيب لايه هاي اطلاعاتي صورت گرفته و علاوه بر اين جهت تطبيق نتايج و درك صحيح تر مساله، مطالعات ميداني نيز به عمل آمده است. در ادامه نقش عوامل موثر بر الگوهاي استقرار فضايي سکونتگاههاي روستايي استان چهارمحال و بختياري تحليل و سپس به تبيين مهمترين الگوهاي کلي استقرار سکونتگاههاي استان اشاره گرديد.
نتيجه کلي اين که، الگوي استقرار فضايي سکونتگاههاي روستايي استان بيشترتحت تاثير عوامل طبيعي (ناهمواري ها، اقليم، رودخانه ها) و همچنين عوامل انساني (ساختار و سازمان اجتماعي ايلات و عشاير و مالکيت آنان) و در مواردي تاثير ترکيبي چند عامل، سامان گرفته اند و الگوي پراكنش آنها عمدتا از نوع خطي است.

 نسخه قابل چاپ

آب و هوا، مهمترين عامل تاثيرگذار بيروني در فرآيندهاي شکل زايي سطح زمين است. چون شرايط آب و هوايي اخير در عرض هاي جغرافيايي خاص نمي تواند بسياري از پديده هاي موجود فعلي در سطح زمين مانند سيرک  هاي يخچالي را ايجاد کند، بدين سبب مي توان اين پديده ها را به تغييرات آب و هوايي در گذشته هاي دور (کواترنر) نسبت داد. از جمله اين پديده هاي بازمانده از شرايط آب وهوايي گذشته، شواهد حاصل از فعاليت هاي يخچالي در سيالان (البرز غربي) به شمار مي رود. در اين راستا، اين مطالعه در ادامه پژوهش هاي قبلي با مشاهدات ميداني و اسنادي و ابزارهايي چون نقشه هاي توپوگرافي (1:50000 و 1:25000)، زمين شناسي (1:100000)، عکس هاي هوايي (1:40000) با هدف شناسايي پديده هاي يخچالي کوهستاني کواترنر و حدود گستردگي آن ها در دامنه هاي شمالي کوه سيالان واقع در البرز غربي، در جنوب شهرستان تنکابن انجام گرفته است. نتايج مطالعات نشان داد: در آب و هواي کنوني محدوده مورد پژوهش، فرآيند فرسايش آبي و تخريب سنگ ها توسط يخبندان و ذوب يخ و بطور کلي اعمال مکانيکي (از ارتفاع 2000 تا 4100 متري) و در ارتفاعات پايين تر از 2000 متري تخريب و متلاشي شدن سنگ ها بر اثر اعمال فيزيکو- شيميايي و بيوشيميايي برتري و غلبه دارد و در نتيجه عوارض و پديده هاي مربوط به اين فرآيندها در سطح دامنه هاي کوهستاني چشم انداز غالب را تشکيل مي دهد. در عين حال در ارتفاعات 2500-4176 متري، شواهدي نظير سيرک هاي يخچالي، يخرفت ها، وارو، دره هاي يخچالي و ... مبتني بر فرآيندهاي يخچالي وجود دارد که بر سردتر بودن آب و هواي گذشته در کواترنر دلالت دارد.

 نسخه قابل چاپ

انتخاب مکان از عوامل مهم در فعاليت بنگاههاي اقتصادي است. علوم مبتني بر مکان نيز به دليل اين اهميت به دنبال ارايه روش ها و تکنيک هاي بهينه تعيين و انتخاب مکان فعاليت بنگاهها بوده و هستند. بانکداري نيز به عنوان يک فعاليت اقتصادي به دنبال استفاده از روش هاي علمي جهت حداکثر نمودن پوشش خدماتي و کارآيي و حداقل نمودن هزينه ها است. دستگاههاي خودپرداز به عنوان فن آوري الکترونيک بخشي از اين هدف را در طي سال هاي اخير محقق ساخته است.
مطالعه حاضر به عنوان يک پژوهش کاربردي با استفاده از رويکرد تحليل تصميم گيري چندمعياري و بکارگيري روش تحليل سلسله مراتبي و تحليل فضايي به ارايه چارچوب نويني در مکان يابي دستگاههاي خود پرداز در منطقه 10 شهرداري تهران پرداخته است. باتوجه به هزينه هاي زياد استقرار دستگاههاي خودپرداز هدف مطالعه حاضر ارايه روشي براي انتخاب مناسب ترين مکان به منظور افزايش کارآيي و خدمات رساني اين دستگاهها است. معيارهاي تصميم گيري بر اساس مطالعات مشابه ساير کشورها و نظرات خبرگان و مديران بانک کشاورزي استخراج و با مدل سازي فضايي و تلفيق اطلاعات، جايگاه هاي مطلوب استقرار شناسايي گرديد. در خاتمه با استفاده از مدل برنامه ريزي آرماني، هزينه و سود هريک از جايگاههاي پيشنهادي محاسبه و مناسب ترين نقاط استقرار و تعداد دستگاهها جهت پوشش تقاضاي محدوده مورد مطالعه تعيين گرديد.

 نسخه قابل چاپ

شهرستان زاهدان با توجه به موقعيت جغرافيايي و قرارگيري در عرض هاي پايين و دور بودن از محدوده اثر سامانه هاي مديترانه اي نسبت به ساير نقاط كشور از رطوبت كمتري برخوردار است و در نتيجه همواره با خطرات و عوارض ناشي از خشكسالي مواجه مي باشد؛ به خصوص خشكسالي پي در پي چند سال اخير خسارات فراواني را به محصولات زراعي و باغي منطقه وارد ساخته است. بر اساس شاخص SPI معرفي شده توسط مك كي، منطقه در 50 درصد موارد باخشكسالي مواجه است. اين تعريف استثنايي و نادربودن رخداد خشكسالي را زير سوال مي برد، بنابراين براي سازگاري بيشتر اين شاخص با واقعيت هاي موجود، اگ نيو شاخصSPI  مك كي را اصلاح نمود.
لذا به منظور بررسي خشکسالي هاي شهرستان زاهدان از شاخص SPI سه ماهه اصلاح شده توسط اگ نيو براي يک دوره شانزده ساله در طي سال زراعي 70-1369تا 85-1384 به صورت ماهيانه براي پنج ايستگاه هواشناسي شامل ايستگاه هاي زاهدان، نصرت آباد، قطار خنجک، نيک محمدآباد و لاديز استفاده شده است. نتايج نشان مي دهد که SPI کوتاه مدت (سه ماهه) به تغييرات بارندگي ماهانه سريعا پاسخ مي دهند. بنابراين مي توانند کاهش بارندگي ماهانه را به خوبي نمايش دهند. بنابراين در کشاورزي و زراعت هاي مختلف يکساله مي توان از نتايج آن استفاده نمود. با توجه به طبقه بندي اگ نيو، مي توان به يکسان نبودن رخ داد شدت هاي خشکسالي در ايستگاههاي مختلف درشهرستان زاهدان پي برد. به طوريکه بيشترين فراواني شدت خشکسالي ها مربوط به خشکسالي هاي متوسط بوده است. نقشه هاي پهنه بندي شدت هاي خشکسالي نشان مي دهد که قسمت هاي شرقي و مرکزي شهرستان بيشتر از قسمت هاي غربي از خشکسالي متاثر مي شوند.

 نسخه قابل چاپ

فرسايش خاك يكي از مسايل زيست محيطي جدي در كشور ايران است. با توجه به نرخ بالاي فرسايش عمومي در بسياري از مناطق جغرافيايي كشور، بايد تلاش هاي زيادي به سمت كم كردن خطرات آن صورت گيرد. لازمه اين كار وجود داده هاي كمي است تا بتوان مناطق بحراني را كه نيازمند حفاظت فوري مي باشند، تشخيص داده مديريت نمود. بر اساس روش هاي سنتي انجام چنين مطالعاتي، اولا زمان بر و پرهزينه هستند، ثانيا داده هاي محلي به دست مي دهند. لذا براي انجام يك تحقيق اصولي و فراگير استفاده از فناوري هاي جديد سنجش از دور و GIS ضروري مي نمايد.
حوضه آبريز قلعه چاي يكي از حوضه هاي كوهستان سهند با مساحتي درحدود 249.5 كيلومتر مربع مي باشد كه در شهرستان عجب شير واقع شده است. بر روي شاخه اصلي آن سدي در حال تاسيس است كه برآورد ميزان فرسايش خاك حوضه و رسوبگذاري در پشت سد آن ضروري است. لذا جهت انجام اين مهم از مدل تجربي MPSIAC و تكنيك هاي نوين سنجش از دور و GIS استفاده شده است. لايه هاي اطلاعاتي مورد نياز شامل نقشه هاي زمين شناسي، توپوگرافي، خاك شناسي، پوشش زمين، كاربري اراضي و داده هاي رواناب، وضعيت فعلي فرسايش، وضعيت فرسايش رودخانه اي با استفاده از نقشه هاي موجود، تصاوير ماهواره اي، داده هاي ايستگاه هاي هواشناسي و هيدرومتري و عمليات صحرايي تهيه، و وارد محيط GIS گرديد و پس از تشكيل بانك هاي اطلاعاتي و وزن دهي به هركدام از لايه ها بر اساس مدلMPSIAC  نقشه فرسايش و رسوب حوضه با توجه به واحدهاي هيدرولوژيك استخراج گرديد.
نتايج نشان مي دهد كه سالانه در حدود 133016 تن در سال از خاك حوضه فرسايش مي يابد. اين رقم در واحد سطح تقريبا 533 تن در كيلومتر مربع در سال مي باشد. مدل نهايي نشان دهنده ي اين واقعيات است كه دو عامل شيب و پوشش زمين نقش اساسي را در كنترل فرسايش و رسوب ايفا مي كنند. از نظر مناطق بحراني، دو زير حوضه Sb3 و Sb1 با بيشترين توليد رسوب در واحد سطح معين گرديد. اما زير حوضه Sb1 كمترين رسوبدهي در واحد سطح را دارا مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله که از نوع کاربرديست با روش تحليلي - تطبيقي به بررسي چگونگي سطوح توسعه يافتگي کليه شهرستان هاي ايران بر اساس تقسيمات اداري - سياسي سال 1385 پرداخته شده است. شهرستان هاي کشور در چهار گروه توسعه يافته، نيمه توسعه يافته رو به بالا، کمتر توسعه يافته رو به پايين و محروم قرار گرفتند، که به علت پرهيز از زياد شدن حجم مقاله، رتبه بندي فقط در عامل هاي تلفيقي ارايه شده است. يافته ها بيانگر آن است که وضعيت استان هاي تهران، اصفهان و يزد در اکثر عامل هاي توسعه، مطلوب و استان هاي سيستان و بلوچستان، کردستان، خراسان جنوبي، کرمانشاه و خوزستان به ترتيب نامطلوب ترين مي باشند. بر اساس نتايج حاصل از تحليل عاملي در مجموع تعداد 32 شهرستان توسعه يافته، 76 شهرستان نيمه توسعه يافته رو به بالا، 126 شهرستان کمتر توسعه يافته رو به پايين و بالاخره 106 شهرستان در کشور محروم مي باشند. اينک با توجه به بررسي تطبيقي سطوح توسعه يافتگي سال هاي 1375 و 1385، يافته ها نشانگر آن است که گروه شهرستان هاي نيمه توسعه يافته رو به بالا و گروه شهرستان هاي محروم تفاوت معني داري هم به لحاظ درصدي و هم از نظر تعداد، نسبت به دوره قبل در سال 1385 داشته اند. اين نکته حاکي از آن است که اختلاف و نابرابري در دهه اخير بين شهرستان هاي کشور در حال افزايش بوده، که ناشي از اعمال سياست کلي توسعه بر پايه تئوري هاي قطب رشد و مرکز - پيرامون در کشور مي باشد. گرچه مي توان اذعان نمود که سياست مرکز - پيرامون در برخي استان هاي توسعه يافته، به مرحله سوم خود (تراوش به حومه) در کشور ما رسيده است، ليکن به منظور رسيدن به تعادل و توسعه منطقه اي به نظر مي رسد که در سياست ها و برنامه ها بايستي بازنگري جدي صورت گيرد.

 نسخه قابل چاپ

در اين تحقيق با استفاده از مشاهدات بارش روزانه 51 ايستگاه سينوپتيک، کليماتولوژي و باران سنجي استان گلستان با حداقل 20 سال طول دوره آماري و بر اساس رويه اي موسوم به زنجيره مارکوف احتمال روزهاي بدون بارش  و نيز روزهاي با بارش کمتر از يک ميلي متر براي استان گلستان محاسبه و مورد تحليل واقع شد. توزيع مکاني بارش استان گلستان از متغيرهاي مکاني نظير طول، عرض جغرافيايي و به ويژه ارتفاع متاثر مي شود. بدين دليل ميزان بارندگي سالانه در امتداد شمال به جنوبي حاوي روندي افزايشي است. بديهي است که تعداد روزهاي باراني و خشک نيز تابعي از ارتفاع و ميزان بارندگي خواهند بود.
احتمال وقوع روزهاي بدون بارش در استان از 0.73 تا 0.91 و متوسط احتمال آن حدود 0.83 و احتمال وقوع روزهاي با بارش کمتر از يک ميلي متر بين 0.765 تا 0.91 با متوسط 0.84 در تغيير است. با افزايش آستانه بارندگي ضمن افزايش احتمال وقوع، دامنه احتمال وقوع نيز کاهش مي يابد.
تغييرات مکاني احتمال وقوع روز خشک دراستان چشمگير نيست. از اين رو و بر اساس رابطه بين احتمال وقوع روز خشک با ميزان بارندگي مي توان دريافت که با افزايش بارندگي، احتمال رخداد روز خشک نسبت به نواحي کم باران تر کاهش مي يابد. ميزان افزون بارش در نواحي  جنوبي طي روزهاي معدودي رخ مي دهد و بارش کم نواحي شمالي نيز تقريبا در بازه زماني مشابهي توزيع مي شود. احتمال تداوم روزهاي خشک در ناحيه پرباران جنوبي بسيار کمتر از روزهاي مشابه در ناحيه کم باران شمالي است.

 نسخه قابل چاپ

تحولات سريع در دنياي امروز امكان تحقق برنامه هاي بلندمدت را بدون بازنگري مستمر ناممكن ساخته است. علاوه بر اين، امكانات، توانايي ها و اولويت هاي جامعه شهري مرتبا در حال تغيير است. بنابراين درك وضعيت كاربري هاي مختلف شهري و تعيين ميزان كمبود و عدم تعادل در سطوح مختلف منطقه اي، به عنوان ضرورتي اجتناب پذير مطرح مي شود. در اين راستا از ميان كاربري هاي مختلف شهري، كاربري هاي فرهنگي - تفريحي به دليل نقشي كه در غناي فرهنگي جوامع شهري و روح و روان شهروندان دارند، الزامات خاص خود را مي طلبند و از اهميت شاياني برخوردارند. بنابراين آگاهي از وضعيت آنها جهت برنامه ريزي و مديريت اين فضاها، امري ضروري است.
با اين اوصاف اين مقاله مي كوشد با استفاده از مدل تغيير سهم، تغييرات سطح و سرانه کاربري هاي فرهنگي- تفريحي مناطق يازده گانه شهر اصفهان را به تفكيك با سطح و سرانه كاربري هاي مذكور در شهر اصفهان بين دو دوره تهيه طرح تفصيلي (1375) و تهيه طرح بازنگري (سال 1384) مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار داده و سپس با درك ميزان اختلاف و عدم تعادل مابين مناطق به عنوان سطح خرد مطالعات و شهر اصفهان (به عنوان سطح مرجع مطالعات)، راهكارها و پيشنهاداتي را در راستاي برقراري توازن و تعادل منطقه اي با استفاده از فن آوري هاي نوين ارتباطي و تاثير آن بر تعادل بخشي توسعه منطقه اي ارايه نمايد.
نتايج مطالعات نشان مي دهد كه از يك سو بين مناطق يازده گانه شهر اصفهان ازنظر ميزان سطح و سرانه كاربري ها اختلاف قابل ملاحظه اي وجود دارد و از سوي ديگر اين اختلاف بين مناطق به صورت خرد و شهر اصفهان به عنوان مرجع از شدت بيشتري برخوردار است.

 نسخه قابل چاپ

به منظور شناسايي ارتباط مکاني سيستم پرارتفاع جنب حاره با بارش هاي تابستانه نيمه جنوبي ايران، داده هاي بارش روزانه ايستگاه هاي سينوپتيک نيمه  جنوبي ايران در دوره 1987 تا 2005 مورد بررسي قرار گرفت و شش دوره بارش فراگير انتخاب گرديد. بعد از بررسي نقشه فشار سطح زمين و ارتفاع ژئوپتانسيل در ترازهاي 700، 500 و 300 هکتوپاسکال در روزهاي بارش انتخاب شده، دو الگوي متفاوت شناسايي گرديد. در الگوي نوع اول، در نتيجه حرکت چرخندي سيستم موسمي، رطوبت اقيانوس هند و درياهاي مجاور به سطوح پايين تروپوسفر انتقال مي يابد. در سطوح مياني، ناوه غربي به سمت نيمه جنوبي ايران گسترش يافته و سبب عقب نشيني زبانه پرارتفاع جنب حاره به عرض هاي پايين مي شود. همچنين محور زبانه پرفشار جنب حاره تقريبا به حالت غربي - شرقي قرار مي گيرد. در بارش هاي اين الگو حداکثر کاهش ارتفاع ژئوپتانسيل به ترتيب در ترازهاي 300 و 500 هکتوپاسکال اتفاق مي افتد و به علت تضعيف سيستم جنب حاره در سطوح مياني تروپوسفر ضخامت لايه همرفت تا تراز 500 هکتوپاسکال ادامه مي يابد. در الگوي نوع دوم، سيستم موسمي به سمت ناحيه مطالعه ما گسترش يافته و همراه با نزديک شدن کم فشارهاي موسمي بارش هاي شديدي رخ داده است.
در اين نوع الگو ناوه جريانات غربي به سمت حوضه درياي مديترانه گسترش يافته و سبب عقب نشيني زبانه پرارتفاع جنب حاره به سمت شمال آفريقا مي شود و هسته پرارتفاعي از آن جدا شده و بر روي ايران باقي مي ماند. در چنين شرايطي سيستم پرارتفاع به لايه هاي بالاتر انتقال مي يابد و شرايط براي صعود هواي مرطوب موسمي و ايجاد بارش هاي همرفتي ايجاد مي شود. در بارش هاي اين الگو حداکثر کاهش ارتفاع ژئوپتانسيل در تراز 700 هکتوپاسکال رخ داده و ضخامت لايه همرفت نسبت به الگوي اول کمتر بوده و تا بالاتر از تراز 700 هکتوپاسکال مي رسد.

 نسخه قابل چاپ