بانک مقالات جغرافیا

به منظور شناسايي ارتباط مکاني سيستم پرارتفاع جنب حاره با بارش هاي تابستانه نيمه جنوبي ايران، داده هاي بارش روزانه ايستگاه هاي سينوپتيک نيمه  جنوبي ايران در دوره 1987 تا 2005 مورد بررسي قرار گرفت و شش دوره بارش فراگير انتخاب گرديد. بعد از بررسي نقشه فشار سطح زمين و ارتفاع ژئوپتانسيل در ترازهاي 700، 500 و 300 هکتوپاسکال در روزهاي بارش انتخاب شده، دو الگوي متفاوت شناسايي گرديد. در الگوي نوع اول، در نتيجه حرکت چرخندي سيستم موسمي، رطوبت اقيانوس هند و درياهاي مجاور به سطوح پايين تروپوسفر انتقال مي يابد. در سطوح مياني، ناوه غربي به سمت نيمه جنوبي ايران گسترش يافته و سبب عقب نشيني زبانه پرارتفاع جنب حاره به عرض هاي پايين مي شود. همچنين محور زبانه پرفشار جنب حاره تقريبا به حالت غربي - شرقي قرار مي گيرد. در بارش هاي اين الگو حداکثر کاهش ارتفاع ژئوپتانسيل به ترتيب در ترازهاي 300 و 500 هکتوپاسکال اتفاق مي افتد و به علت تضعيف سيستم جنب حاره در سطوح مياني تروپوسفر ضخامت لايه همرفت تا تراز 500 هکتوپاسکال ادامه مي يابد. در الگوي نوع دوم، سيستم موسمي به سمت ناحيه مطالعه ما گسترش يافته و همراه با نزديک شدن کم فشارهاي موسمي بارش هاي شديدي رخ داده است.
در اين نوع الگو ناوه جريانات غربي به سمت حوضه درياي مديترانه گسترش يافته و سبب عقب نشيني زبانه پرارتفاع جنب حاره به سمت شمال آفريقا مي شود و هسته پرارتفاعي از آن جدا شده و بر روي ايران باقي مي ماند. در چنين شرايطي سيستم پرارتفاع به لايه هاي بالاتر انتقال مي يابد و شرايط براي صعود هواي مرطوب موسمي و ايجاد بارش هاي همرفتي ايجاد مي شود. در بارش هاي اين الگو حداکثر کاهش ارتفاع ژئوپتانسيل در تراز 700 هکتوپاسکال رخ داده و ضخامت لايه همرفت نسبت به الگوي اول کمتر بوده و تا بالاتر از تراز 700 هکتوپاسکال مي رسد.

 نسخه قابل چاپ