بانک مقالات جغرافیا

فرسايش خاك يكي از مسايل زيست محيطي جدي در كشور ايران است. با توجه به نرخ بالاي فرسايش عمومي در بسياري از مناطق جغرافيايي كشور، بايد تلاش هاي زيادي به سمت كم كردن خطرات آن صورت گيرد. لازمه اين كار وجود داده هاي كمي است تا بتوان مناطق بحراني را كه نيازمند حفاظت فوري مي باشند، تشخيص داده مديريت نمود. بر اساس روش هاي سنتي انجام چنين مطالعاتي، اولا زمان بر و پرهزينه هستند، ثانيا داده هاي محلي به دست مي دهند. لذا براي انجام يك تحقيق اصولي و فراگير استفاده از فناوري هاي جديد سنجش از دور و GIS ضروري مي نمايد.
حوضه آبريز قلعه چاي يكي از حوضه هاي كوهستان سهند با مساحتي درحدود 249.5 كيلومتر مربع مي باشد كه در شهرستان عجب شير واقع شده است. بر روي شاخه اصلي آن سدي در حال تاسيس است كه برآورد ميزان فرسايش خاك حوضه و رسوبگذاري در پشت سد آن ضروري است. لذا جهت انجام اين مهم از مدل تجربي MPSIAC و تكنيك هاي نوين سنجش از دور و GIS استفاده شده است. لايه هاي اطلاعاتي مورد نياز شامل نقشه هاي زمين شناسي، توپوگرافي، خاك شناسي، پوشش زمين، كاربري اراضي و داده هاي رواناب، وضعيت فعلي فرسايش، وضعيت فرسايش رودخانه اي با استفاده از نقشه هاي موجود، تصاوير ماهواره اي، داده هاي ايستگاه هاي هواشناسي و هيدرومتري و عمليات صحرايي تهيه، و وارد محيط GIS گرديد و پس از تشكيل بانك هاي اطلاعاتي و وزن دهي به هركدام از لايه ها بر اساس مدلMPSIAC  نقشه فرسايش و رسوب حوضه با توجه به واحدهاي هيدرولوژيك استخراج گرديد.
نتايج نشان مي دهد كه سالانه در حدود 133016 تن در سال از خاك حوضه فرسايش مي يابد. اين رقم در واحد سطح تقريبا 533 تن در كيلومتر مربع در سال مي باشد. مدل نهايي نشان دهنده ي اين واقعيات است كه دو عامل شيب و پوشش زمين نقش اساسي را در كنترل فرسايش و رسوب ايفا مي كنند. از نظر مناطق بحراني، دو زير حوضه Sb3 و Sb1 با بيشترين توليد رسوب در واحد سطح معين گرديد. اما زير حوضه Sb1 كمترين رسوبدهي در واحد سطح را دارا مي باشد.

 نسخه قابل چاپ