مقالات روانشناسی

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

تربيت مدني يکي از فروع بحث از جامعه مدني است. همچون مفهوم جامعه مدني، تربيت مدني نيز از جهت امکان وقوع در جامعه ما، مفهومي چالش برانگيز است. در پاسخ به اين چالش، تحليل هر دو مفهوم ضروري است. جوهره اساسي مفهوم جامعه مدني را بايد در برقراري توازن ميان اقتدار و مسئوليت دولت جستجو کرد؛ چنانکه جوهره اساسي مفهوم تربيت مدني نيز در فراهم آوردن قابليت هايي در افراد براي ايفاي نقش در برقراري اين توازن جلوه گر مي شود. با توجه به اين تحليل، از حيث نظري، انجام تربيت مدني در جامعه ما ممکن محسوب مي شود زيرا توازن ميان اقتدار و مسئوليت دولت، از جهت فرهنگ ديني ما نيز پذيرفتني است. از حيث عملي نيز مي توان تربيت مدني را ممکن شمرد زيرا با اين که شکل گيري فرهنگ مدني و مستلزم تدريج است، تعليم و تربيت، با بهره وري از تجربيات بشري، عهده دار کوتاه کردن راه ها و حتي تصحيح آنهاست. با اين حال، تربيت مدني فرايندي دارد که طي آن با فراهم آمدن توانايي ها و قابليت هايي شناختي، عاطفي و عملي در افراد، زمينه وقوع توازن مذکور مهيا مي شود.

 نسخه قابل چاپ

"روان درمانگري" از ديدگاه هاي مختلف به ويژه ديدگاه اسلامي موضوعي پيچيده است و ابعاد و شيوه هاي گوناگوني دارد. در عصر حاضر با توجه به رشد نابساماني هاي رواني و اجتماعي، گرايش به "دين درماني" حتي در ميان جوامع غربي شتاب بيشتري گرفته است. در زمينه روان درماني در اسلام تاکنون پژوهش هاي مناسبي انجام نشده است. اين مقاله تنها به تشريح يکي از رويکردهايي که به نظر مي رسد در روان درمانگري از ديد اسلامي داراي اهميت ويژه ايي باشد مي پردازد. اين رويکرد عبارت است از: "شناخت نقاط قوت افراد" به عنوان يک روش درماني که مراجع را تشويق مي کند تا تجربه هاي مثبت و خوب خود را باز شناسد و نقش آنها را در افزايش احترام به خود و ارتقاي عزت نفس بازيابي کند، همچنين توانايي شناخت جنبه هاي مثبت ديگران را نيز کسب کند. در اين مقاله مراحل اجرايي درمان مراجعان با روش مثبت نگري تشريح شده و کاراي آن در "روان درماني فردي" براي افراد افسرده و در "خانواده درماني" براي ناسازگاري هاي خانوادگي و هم چنين اختلال هاي شخصيتي بيان شده است و در پايان نتايج تجربي مربوط به درمان يک دانشجو و سه خانواده ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ

چکيده فارسي:
انديشه مربوط به طراحي و تدوين الگويي «ايراني ـ اسلامي» براي دستيابي به توسعه، مدتي است که در کشور مطرح شده است. در اين زمان، برخي نويسندگان و نهادها مقالات و طرح هايي در خصوص مشخصه هاي چنين الگويي ارايه کرده اند. در مقاله حاضر استدلال مي شود که با توجه به آنکه همه الگوهاي توسعه در زمره تکنولوژي ها محسوب مي شوند و همه تکنولوژي ها به ظرف و زمينه اي که در آن به کار مي روند، حساس اند و علاوه بر آن حامل ارزش هايي هستند که طراحان و نيز به کاربرندگان در آنها به وديعه مي گذارند، تکميل و تدوين يک «الگوي ايراني ـ اسلامي توسعه» به مثابه يک «تکنولوژي بومي» ممکن است؛ اما نکته مهمي که کمتر به آن توجه مي شود، آن است که چنين الگويي (به فرض کارآمد بودن و طراحي عقلاني داشتن)، جز در برخي جزئيات با دامنه محدود، با الگوهاي کارآمدي که در ديگر کشورها، براي توسعه به کار مي روند، تفاوتي نخواهد داشت. به اين اعتبار، ياد کردن از چنين الگويي با عنوان «الگوي ايراني ـ اسلامي»، عمدتا نوعي «نامگذاري» و فعاليت «زباني ـ معنايي» است و جنبه واقعي آن چندان برجسته نيست.

چکيده عربي:
إنّ فكرة تصميم و كتابة اُنموذج ايراني- اسلامي مطروحة في البلاد منذفترة. و خلال هذه الفترة  تم تقديم دراسات و تصاميم حول مميزات هكذا اُنموذج من قبل بعض الكتاب و المؤسسات. و في هذه الدراسة تم الاستدلال علي أنّ تصميم و كتابة اُنموذج ايراني- اسلامي للتنمية  بمثابة  تكنلوجيا محلية بالاساس هو ممكن مع الأخذ بنظر الاعتبار بأنّ جميع النماذج التنموية  تُعدّ من ضمن التكنلوجيات و جميع التكنلوجيات تتأثر بالاجواء و المجالات التي تستخدم فيها و فضلاً عن هذا فإنها تتمتع بخصائص قيّمة  استودعها فيها مصمّموها و مستخدموها.

ولكنّ المسألة الهامة و التي تحظي باهتمام قليل هي أنّ مثل هكذا اُنموذج (علي افتراض فاعليته و تمتعه بتصميم عقلي) فليس يختلف كثيراً مع النماذج الفاعلة التي تستخدم في سائر البلدان للتنمية إلا في بعض الجوانب الجزئية و ضمن نطاق محدد. و عليه فإنّ تسمية هكذا اُنموذج بأنه اُنموذج ايراني- اسلامي، هو مجرد تسمية لغوية- معنائية و ليس له تجسيد حقيقي بارز.

 نسخه قابل چاپ

چکيده فارسي:
يکي از مشخصات هر پارادايم علمي، موضع آن در قبال چيستي پديده هاي اجتماعي و به تعبير دقيق تر، ماهيت شناسي و هستي شناسي امور اجتماعي به مثابه يکي از پيش فرض هاي بنيادين علوم انساني است. در اين نوشتار، ضمن بازخواني پاسخ سه پارادايم عمده در علوم انساني به اين پرسش، به پاسخ «پارادايم اجتهادي دانش ديني» (پاد) پرداخته، آن را تحليل و تبيين و ويژگي هاي آن در پرتو پارادايم هاي رقيب بيان مي کنيم.
از ديدگاه اين نوشتار، در پارادايم اجتهادي، پديده هاي اجتماعي برخلاف ديدگاه پوزيتيويستي (که آنها را عيني و مستقل مي شمارد.) و برخلاف پارادايم انتقادي (که آنها را بر پايه زيرساخت هاي غيرعيني و غيرثابت تحليل مي کند.) و برخلاف پارادايم تفسيري (که آنها را ذهني و غيرمستقل مي خواند)، اموري عيني و حقيقي اما غيرمستقل اند. پارادايم اجتهادي ضمن توجه به برخي عوامل انساني و اجتماعي تاريخي بر آن است که تا حد امکان، عوامل انگيزشي انساني، اجتماعي و تاريخي را در پژوهش علمي کنار گذارد تا به واقعيت عيني مستقل از آدميان دست يابد.
به نظر مي رسد نوشتارهايي از اين دست، زمينه عرضه پارادايم جديدي از دانش را فراهم مي سازد و وجوه امتياز آن را مي نماياند و در نهايت، به تبيين بهتر و مقبول تري از امور انساني و اجتماعي مي انجامد.

چکيده عربي:
إنّ احدي مميزات أي رؤية علمية هي موقفه إزاء ماهيّة الظواهر الاجتماعية، و بعبارة أدق تحديد ماهيّة و وجود المسائل الاجتماعية كإحدي الفرضيات الرئيسية المسبقة في العلوم الانسانية. في هذا البحث علاوة علي دراسة و مراجعة أجوبة ثلاث رؤي رئيسية في العلوم الانسانية علي هذا السؤال فقد تطرقنا الي جواب الرؤية الاجتهادية للعلوم الدينية و قمنا بتحليله و شرحه و أظهرنا خصائصه علي ضوء الرؤي المنافسة. تعتقد هذه الدراسة أنّ الظواهر الاجتماعية في الرؤية الاجتهادية‌هي اُمور عينية و حقيقة و لكن غير مستقلة علي خلاف الرؤية اليقينية‌ (التي تعدّها اُموراً عينية و مستقلة) و علي خلاف الرؤية‌ التفسيرية (التي تراها ذهنية و غير مستقلة) و علي خلاف الرؤية الانتقادية (التي تري بأنّها قامت علي اُسس غير عينية و لا ثابتة) إنّ الرؤية الاجتهادية و ضمن اهتمامها ببعض العوامل الانسانيّة و الاجتماعية و التاريخية‌ تركن الدوافع الانسانية و الاجتماعية و التاريخية ما استطاعت جانباً في البحوث العلمية لكي تصل الي الحقيقة العينية المستقلة عن الناس. و كا يبدو فإنّ مثل هذا الدراسات تهييء الأجواء لظهور رؤية جديدة علن العلم و تبيّن ميزتها و في النهاية تُظهر الُامور الانسانية و الاجتماعية بشكل افضل و أحسن.

 نسخه قابل چاپ

چکيده فارسي:
به نظر مي رسد اگر موجبيت گرايي درست باشد، يعني اگر هر رخدادي معلول رخدادهاي پيشين خود باشد، آنچه يک عامل انساني انجام مي دهد، معلول رخدادهايي است که بسياري از آنها، پيش از تولد عامل رخ داده اند؛ به اين ترتيب هيچ عاملي در آنچه انجام مي دهد، مسووليت اخلاقي ندارد. از سوي ديگر، اگر ناموجبيت گرايي درست باشد، يعني برخي از رخدادها تصادفا رخ دهند، باز هم مسووليتي متوجه هيچ عاملي نيست. رودريک چيزهلم با معرفي مفهوم عليت عاملي سعي دارد راه استدلال دوشاخه اي بالا را سد کند. مطابق نظريه او، هر رخداد ارادي محصول زنجيره اي از رخدادهاست که در نهايت، عامل آن رخداد ايجاد کرده است و خود اين عامل معلول چيز ديگري نيست. در اين مقاله، پس از بيان نظريه چيزهلم و پاسخ او به برخي منتقدان، ايرادهايي به نظريه او وارد مي شود که کفايت اين نظريه را به شدت به چالش مي کشند.

چکيده عربي:
مثلما يبدو للنار أنّه كانت العلّية  صحيحة، أي أنّ كل حادثة هي معلولة للحوادث السابقة، ما يؤدّيه شخص ما أنّما هو بسبب حوادث أكثرها قد ظهرت و حدثت قبل ولادة ذلك الشخص. و عليه فلا مسؤولية  أخلاقية  علي أيًّ شخص فيما يقوم به و يفعل. و من ناحية اُخري إذا كانت الّلاعلّية  صحيحة، أي أنّ بعض الأحداث تحدث صدفة بلا أي سبب فهنا أيضاً لا مسؤولية تقع علي أيّ شخص. و قد حاول رودريك جيزهلم أن يغلق طريق الاستدال ذي الفرعين الآنف الذكر و وفقاً لنظريته فإنّ كل حادث ارادي هو نتيجة سلسلة من الحوادث تنتهي أخيراً عند فاعل تلك الحادثة. و نفس هذا الفاعل هو معلول لشيء آخر. في هذا البحث و بعد التعريف بنظرية جيزهلم و اجابته علي انتقادات بعض منتقديه، أوردنا بعض الاشكالات علي نظرية جيزهلم تشكك بقوة في كفاءتها و كفايتها.

 نسخه قابل چاپ