مقالات روانشناسی

فاصله بين تئوري و عمل در حوزه علم سازمان هميشه، دغدغه فکر انديشمندان تئوري سازمان بوده؛ از اين رو، تلاش آنها بر کاهش اين فاصله متمرکز بوده است. در اين راستا، حوزه جديد مطالعات فراتئوريک مسير جديدي براي تحقق اين مهم فراهم کرده است. اين مقاله در پي پاسخ هاي تحليلي به سوال هاي زير است:
1. بازانديشي فراتئوريک به چه معناست و ره آورد آن چيست؟
2. چگونه توسعه تئوري هاي سازمان در پرتو بازانديشي فراتئوريک معنا مي شود؟
3. بازانديشي فراتئوريک چه تعريفي از تئوري سازمان را مناسب مي داند؟
4. بازانديشي فراتئوريک چه دانشي را براي انديشه ورزان مديريت نافع مي داند؟
در پايان، به اين نتيجه مي رسيم که دانش نافع از منظر مطالعات فراتئوريک، دانش بومي و نه جهان شمول است. تئوري هاي سازمان و مديريت جهان شمول نيستند. باور به مفيد بودن آنها باعث تکرار در کاربرد آنها شده است. تئوري ها حقيقت نيستند؛ لذا يافتن قوانين لامتغير در علم سازمان تلاشي بيهوده است.

 نسخه قابل چاپ

ديدگاه استقلال دو حوزه علم و دين از يکديگر بر آن است تا از يک سو به تعارض اين دو حوزه معرفتي پايان دهد و از ديگر سو، بر نقش علم در اداره عرصه هاي غيراختصاصي دين تاکيد ورزد.
استاد جوادي آملي جداانگاري علم و دين را محصول تصوري ناصواب از علم و دين، و تبيين نسبت واقعي علم و دين را در گرو تعيين جايگاه عقل در درون هندسه معرفت ديني مي دانند. در اين ديدگاه عقل، همگام با قرآن و سنت، تامين کننده معرفت ديني است و از اين رو، معرفت عقلاني و دانش علمي از قلمرو معرفت ديني بيرون نبوده و هرگز در مقابل دين قرار نمي گيرد. در اين ديدگاه عقل، در برابر نقل، قرار مي گيرد، نه در برابر دين. از اين رو، از اين منظر، علم يکسره ديني شده و چيزي به نام علم غيرديني وجود نخواهد داشت.
اين مقاله بر آن است تا ضمن بر شمردن ارکان، مبادي و پيش فرض هاي اين نظريه، به کارکرد آن در تصوير علم ديني و اسلامي کردن علوم بپردازد.

 نسخه قابل چاپ

اگر چه بالاترين سطح معرفت از انسان، معرفت فلسفي اوست، ولي انسان به عنوان يک واقعيت اجتماعي زماني قابل درک تجربي است که معرفت فلسفي بتواند به سطح پارادايمي و پس از آن به سطح معرفت علمي نازل گردد. در اين بين پارادايم، مجموعه گفتارهاي منطقي است که در ارتباط بين الاذهاني انديشمنداني مورد پذيرش جامعه علمي قرار مي گيرد و به سوالات اساسي درباره پيش فرض هاي هستي شناختي، معرفت شناختي، روش شناختي، انسان شناختي و ارزش شناختي علم پاسخ مي دهد.
در اين مقاله ضمن معرفي پارادايم هاي غالب در علوم انساني (اثبات گرايي، تفسيري و انتقادي)، سعي مي شود تا پاسخ اين سه پارادايم به سوالات انسان شناسي مورد بحث و بررسي قرار گيرد. آشنايي با تلقي پارادايم هاي غالب علوم انساني درباره ماهيت انسان مي تواند زمينه ساز نقد نظريه هاي ليبراليستي، انتقادي، امانيستي و ارايه و گسترش درک مشترک از ماهيت انسان در پارادايم الهي باشد. اين امر مقدمه اي براي نظريه پردازي در عرصه علوم انساني و اجتماعي ديني، به منظور توصيف و تبيين بهتر و کارآمدتر رويدادهاي انساني و اجتماعي است.

 نسخه قابل چاپ

علوم انساني در حيطه موضوعي خود، فهم معماي انساني، تشخيص مسايل و ارايه طرحي براي رفع گرفتاري انسان را بر عهده دارند. علم شناسي معاصر نشان مي دهد که علم، پديده اي فرهنگي و انساني و حاوي پيام هاي ارزشي است.
در اين مقاله پس از طرح مساله بحران در علوم انساني و اجتماعي معاصر، به ضرورت سامان بخشيدن به حرکتي جديد در اين عرصه پرداخته و گسترش راه مطالعات انتقادي را نقطه عزيمت مطلوبي براي بومي سازي علوم اجتماعي معرفي کرده است. اين مقاله، به طرح برخي نکات عمده انتقادي از ديدگاه هاي مختلف در مباني و مبادي علم مدرن پرداخته، از لزوم نظريه پردازي و توليد علوم انساني و اجتماعي بومي ياد کرده، لوازم و خطوط عمده چنين ضرورتي را ترسيم کرده و در انتها، در دو سطح سخت افزاري و نرم افزاري به ارايه پيشنهادات در دو حوزه صف و ستاد دانشگاه ها و وزارت علوم، تحقيقات، فناوري پرداخته است.

 نسخه قابل چاپ

مفهوم رايج علم و دانش در ايران و کشورهاي اسلامي از مفهوم نوين علم در جهان صنعتي متمايز شده است. بر اين مبنا در اين مقاله، توضيح داده مي شود که چرا کشورهاي اسلامي هنوز مفهوم نوين علم را نپذيرفته و در اين زمينه توسعه نيافته اند. در اين مقاله اين عدم پذيرش و توسعه نيافتگي علمي همراه با مصداق هاي رايج توضيح داده شده است. در ادامه بر اساس تلقي هاي مختلف از علم به معرفي علم ديني پرداخته و ضمن مفهوم علم ديني تفکيک علم ديني تخصيصي و علم ديني انحصاري توضيح داده مي شود، چرا علم ديني تخصيصي مطلوب و علم ديني انحصاري مذموم است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله شامل ملاحظاتي انتقادي در مورد ديدگاه رايجي است که مدعي است، از طريق در نظر گرفتن شکافي عميق بين علم سنتي و نوين مي تواند تبييني از توسعه نيافتگي ارايه دهد. اين ملاحظات انتقادي شامل روان شناسي گرايي، معضلات تاريخ نگاري، تلقي پوزيتيويستي از علم و التزام آن به نوعي تکنوکراسي است. در اين مقاله به بررسي اين مساله که چگونه ترکيبي از اين معضلات موجب ارايه يک تبيين نامناسب و ناموجه از رابطه علم، سنت و توسعه مي شود، پرداخته مي شود.

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضر دو هدف عمده را تعقيب مي کند. اول ارايه يک معرفي مختصر و سهل الوصول از آن شاخه هايي از قلمرو علم پژوهي که شناخت وجوه متنوع پديدار پيچيده علم و مديريت عالمانه آن را ممکن مي سازند. در وهله دوم بر مفهوم اصالت علمي متمرکز مي گردد و تلاش مي کند، با توجه به چارچوب هاي مفهومي فراهم آمده در مرحله پيشين، به ارايه تحليلي از اصالت در توليدات علمي و عوامل موثر بر کم و کيف آن بپردازد. هم چنين راه هاي تبيين ميزان اصالت علمي موجود در يک نظام علمي را مورد بررسي قرار داده و در نهايت، به ارايه پيشنهاداتي در باب تمهيدات سياست گذاري موثر براي افزايش خلاقيت و اصالت در توليدات علمي مي پردازد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

نوشته حاضر داراي پنج بخش است. در بخش اول به تعريف نظريه و اهميت آن در علم و فلسفه علم اشاره مي شود. بخش دوم، پس از ذکر چند مثال از نظريه ها و قوانين علمي به تفاوت هاي آنها اشاره مي کند.
در بخش سوم به رويکرد تجربه گرايان منطقي نسبت به نظريه هاي علمي که رويکرد سنتي خوانده مي شوند، مي پردازد. بر اساس اين رويکرد نظريه هاي علمي هويت هاي زباني اند، که مورد بررسي قرار مي گيرند. بخش چهارم به بحث واقع گرايي و ابزارگرايي در ديدگاه سنتي پرداخته و در بخش آخر، برخي از نقدهايي که به ديدگاه سنتي وارد شده، بيان مي شود.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

در دهه‌ هاي اخير، برخي از پارادايم‌ هاي پژوهش در علوم انساني ارايه شده است كه آنها را مي‌ توان در كنار و يا به جاي روش‌ هاي سنتي پژوهش مورد استفاده قرار داد. هرمنوتيك يکي از ‌اين جريان ‌هاي فكري در قرون جديد است. ‌اين نظريه علوم انساني را به طور خاص دربرمي‌ گيرد. محقق تلاش مي ‌کند، با توجه به ماهيت خاص پديده‌ هاي انساني عمل كند، و در جست‌ و جوي اهدافي همچون بازيابي قوانين جهان‌ شمول نباشد. ‌متمايز كردن روش پژوهش علوم انساني از علوم طبيعي، مخالفت با ساده‌ سازي و تقليل‌ گرايي پديده‌ هاي اجتماعي و انساني، دوري از ورطه آمارگرايي در علوم انساني، توجه به تماميت و كليت انسان، تاكيد بر نقش دلايل در رفتار انسان به‌ جاي جست‌ و‌ جوي علل و استفاده از روش درون ‌نگري از نكات مثبت‌ اين شيوه تفكر است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ