بانک مقالات جغرافیا

تغيير آب و هوا، يکي از چالش هاي برجسته سده جاري است. در اين ميان تغييرات دما به عنوان پايه اي ترين عنصر آب و هوايي هر ناحيه از اهميت ويژه اي برخوردار است. در اين مطالعه، فرضيه جا به جايي هسته هاي زماني و مکاني موج هاي هواي سرد در قالب پايين ترين دماهاي ماهانه براي ناحيه کوهستاني غرب و شمال غرب ايران بررسي شد. در جهت دستيابي به اين هدف، داده هاي پايين ترين دماهاي ثبت شده ماه هاي نوامبر تا مي براي يک دوره 30 ساله (2005-1976) براي 11 ايستگاه منتخب از سازمان هواشناسي کشور دريافت گرديد. سپس با انتخاب موج هاي شاخص سرماهاي سالانه که بر پايه معيارهايي همچون حداقل چهار ايستگاه در قالب يک گروه داراي پايين ترين دماهاي حداقل و همچنين دو روز فاصله ميان موج انتخاب شده با گروه ايستگاه هاي قبل، جا به جايي هاي زماني و مکاني موج هاي سرما و روند تغييرات آنها بررسي شد. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان مي دهد که: يک جا به جايي در هسته هاي مکاني موج هاي شاخص سرما در طول دوره مورد مطالعه (2005-1976) از عرض هاي جغرافيايي حدود 35 درجه به سمت عرض هاي جغرافيايي بالاتر از 36 درجه انجام شده است. همچنين نتايج حاصل از تحليل روند هسته هاي زماني موج هاي شاخص نيز نشان دهنده از يک جا به جايي در هسته هاي زماني وقوع سرماهاي شديد در غرب و شمال غرب ايران است؛ بدين صورت که هسته هاي زماني شاخص سالانه از اوايل ماه فوريه و اواخر ماه ژانويه به سوي اوايل ماه ژانويه و حتي اواخر ماه دسامبر جا به جايي نشان مي دهند، اما شايان ذکر است که اين جا به جايي ها در سطح احتمالاتي 5 درصد تاييد نشده است. نکته ديگري که از اين پژوهش منتج گرديده، اين است که با توجه به جا به جايي هسته هاي مکاني و زماني موج هاي سرماهاي شاخص در غرب و شمال غرب ايران، دماي موج هاي شاخص روندي کاهشي داشته اند؛ يعني به سمت سردتر شدن سوق پيدا کرده اند.

 نسخه قابل چاپ

در اين تحقيق سعي شده است تغييرات دما و بارش و همچنين بعضي از شاخص هاي حدي موثر بر بخش کشاورزي در دوره اقليمي 1418-1389 در سطح استان خراسان رضوي ارزيابي گردد. با استفاده از داده هاي آب و هوايي که توسط مدلGCM ECHO-G سناريويA1 براي دوره آينده برآورد شد، ميزان تغييرات 8 شاخص موثر، نسبت به ميانگين دوره گذشته محاسبه گرديد. نتايج حاکي از افزايش متوسط درجه حرارت (5/0 درجه سلسيوسي)، طول دوره رشد(17 روز)، ميانگين بارندگي (7 ميليمتر)، تعداد بارش هاي سنگين (يک روز) و ضريب تغيرات بارندگي (5/1 درصد) است. همچنين نتايج کاهش طول دوره يخبندان (7/14 روز)، تعداد روزهاي يخبندان(15 روز) و تعداد روزهاي همراه با بارندگي (9 روز) را در دوره اقليمي آينده نشان مي دهد. نتيجه تحليل فضايي که از ترکيب هشت لايه تغييرات شاخص ها در محيط GIS صورت گرفت، نشان داد، ميزان تغييرات اقليمي در سطح منطقه مورد مطالعه بين 46 تا 65 درصد خواهد بود. (از حداقل 0 تا حداکثر 100 درصد). نواحي عمده استان ميزان تغييراتي بين 50 تا 60 درصد را تجربه خواهند کرد. بيشترين و شديدترين تغييرات در مناطق شمالي استان خراسان رضوي و دشت مشهد رخ خواهد داد.

 نسخه قابل چاپ

توسعه گردشگري در روستاها، گسترش فرصتهاي شغلي، ايجاد درآمد اضافي و فقرزدايي را در مناطق روستايي به ارمغان مي آورد، و مزاياي فرهنگي و زيست - محيطي نيز به دنبال دارد، اما همواره خلأ برنامه ريزي کار آمد، در سياستهاي توسعه روستايي براي فراهم آوري، يا يک پارچه کردن گردشگري، احساس مي شود. هدف اين پژوهش، امکان سنجي توسعه گردشگري در نواحي روستايي بخش کرگانرود شهرستان تالش بوده و روش تحقيق، توصيفي - تحليلي است. داده هاي تحقيق از طريق پرسشنامه و مستندات آماري و نقشه اي حاصل شده است. از آن جا که در مورد تعداد گردشگراني که سالانه به بخش کرگانرود وارد مي شوند، هيچ گونه آماري در دسترس نيست، براي اين منظور، طي چند مرحله در فصل گردشگري (تابستان و عيد نوروز) تعداد 70 پرسشنامه توسط گردشگران تکميل گرديد. نتايج اين پژوهش نشان مي دهد که بين جاذبه هاي طبيعي و يادمانهاي تاريخي، ميزان پذيرش گردشگران از سوي مردم بومي و امکان توسعه گردشگري در بخش کرگانرود رابطه معناداري وجود دارد، اما بين ديگر جاذبه هاي فرهنگي و اجتماعي و امکان توسعه گردشگري در بخش کرگانرود، رابطه معناداري وجود ندارد. به لحاظ اين که بخش کرگانرود از توان جاذبه هاي فرهنگي و اجتماعي برخودار است، مسوولان و مديران منطقه با به روز کردن اين توان ها در توسعه گردشگري منطقه مي توانند بسيار موثر باشند.

 نسخه قابل چاپ

روش سامانه ها و خوشه بندي فازي، يکي از تکنيک هاي نو در شناخت پديده هاي است که با تاکيد بر بيان متغيرهاي زباني و شاخص هاي ميزان درجه عضويت اعضاي، ميانگين و عرض همپوشاني به کمک قوانين استنتاج فازي انجام مي پذيرد. اين سامانه که بر پايه نقش تمامي اجزاي يک سيستم در شکل گيري يک پديده استوار است، هدف اصلي نشان داده مرزهاي در فضاي خاکستري در خصوص جداسازي جوامع از يکديگر دارد. لذا دما به عنوان يک عنصر افليمي که داراي پيوستگي آثار خارج از منطق دو دويي است، انتخاب شده و البته، استان چهارمحال و بختياري به عنوان يک پهنه متنوع اقليمي با نمودهاي خاص و قابل توجه انتخاب شده است. در اين مطالعه به منظور شناخت پهنه هاي دمايي، استان چهارمحال و بختياري با استفاده از روش مجموعه ها و خوشه بندي فازي طبقه بندي شده است.بررسي ها در اين استان با استفاده از روش فازي و خوشه بندي آن بر اساس فاصله اقليدسي حکايت از وجود سه گروه دمايي شهرکرد با متوسط دمايي 13-11 درجه سانتيگراد (ناحيه سرد)، کوهرنگ با متوسط دمايي 11-8 درجه سانتي گراد (بسيار سرد)، و گروه لردگان با متوسط دمايي 20-14 درجه سانتي گراد (معتدل و نيمه گرم) دارد. اين تنوع دمايي در محدوده استان منجر به واحدهاي ارضي متعدد،توان اکولوژيک متنوع سرزمين و پوشش گياهي متفاوت شده است.

 نسخه قابل چاپ

جاي پاي بوم شناختي يک ابزار ارزيابي ميزان ارتباط انسان با طبيعت است. اين شاخص، کيفيت نيازهاي يک گروه انساني را که با مقدار مشخصي از سطح زمين و آب، به توليد منابع مصرفي و دفع مواد زايد حاصل از زندگي خود اقدام مي کند، اندازه گيري مي نمايد. جاي پاي بوم شناختي، مقايسه جامعي از تقاضا و مقدار عرضه منابع طبيعي ارائه مي دهد. در ارزيابي هاي جاي پاي بوم شناختي، جاي پاي بوم شناختي واقعي يک منطقه (مانند: شهر، کشور و غيره) با جاي پاي بوم شناختي بالقوه اي که براي پايداري آن منطقه موردنياز خواهد بود، سنجيده مي شود. مديريت منابع طبيعي به توانايي و سرعت تجديد آن منابع در راستاي توسعه پايدار مربوط مي شود. هم اکنون جاي پاي بوم شناختي به عنوان يک شاخص توسعه پايدار به طور گسترده پذيرفته شده است. کشورها، شهرها يا سازمان ها با سنجش مقدار جاي پاي بوم شناسي شان مي توانند پايداري فعاليت هايشان را ارزيابي کنند. تاکنون تخمين هاي بسياري از مقدار جاي پاي بوم شناختي در سطوح مختلف جهاني، ملي و منطقه اي ارايه شده است. کاهش جاي پاي بوم شناختي يک جمعيت يا سازمان اساسا به تغيير در رفتار افراد مربوط مي شود. کاهش جاي پاي بوم شناختي يک شخص يا يک فعاليت ويژه، ممکن است به واسطه تغيير در مواردي، نظير: منابعي که مصرف شده اند، چگونگي به وجود آمدن مواد زايد و نوع غذاي مصرف شده باشد. چنين جاي پاي هاي بوم شناختي ناشي از اختلاف بين کشورها در مراحل مختلف توسعه اقتصادي و خصوصيات جغرافيايي مختلف آنها است. ما در اين پژوهش به دنبال اين هستيم تا منابع بوم شناختي ايران را از انقلاب اسلامي تا سال 1380 بررسي کنيم. با بررسي هاي و همچنين آمارهاي ارايه شده، مشخص گرديد که منابع اکولوژيک در ايران به صورت ناپايدار استفاده شده است.

 نسخه قابل چاپ

وضعيت تراکم در شهرهاي بزرگ از جمله اصفهان، با افزايش جمعيت و بدون توجه به آثار اجتماعي، اقتصادي، فضايي - کالبدي و زيبايي شناختي، مسايل و مشکلاتي را به وجود آورده که توجه برنامه ريزان شهري را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر به دنبال دستيابي به يک الگوي منطقي از تراکم ( کاربري، ارتفاعي و جمعيتي ) در شهر اصفهان و تاثير آن بر آسيب پذيري ناشي از زلزله با رويکرد فازي صورت گرفته است. پژوهش از نوع کاربردي، روش پژوهش بر اساس مدل استنتاج فازي و روش جمع آوري داده ها به صورت اسنادي است. اهداف اين پژوهش، شامل؛ شناسايي وضعيت تراکم جمعيتي، تراکم کاربري و تراکم ارتفاعي ( ساختماني ) در مناطق شهر اصفهان و کشف ارتباط بين ميزان تراکم هاي شهري و آسيب پذيري ناشي از زلزله در شهر اصفهان است. نتايج حاصل از پژوهش نشان مي دهد که در بررسي وضعيت تراکم شهري، در نظر گرفتن رابطه بين سه نوع تراکم جمعيتي، ارتفاعي و کاربري الزامي است. همچنين، رويکرد فازي در نرمال سازي داده هاي مربوط به تراکم هاي شهري، يکي از بهترين رويکردها محسوب مي شود. بيشترين ضريب در بخش آسيب پذيري لرزه اي به ترتيب مربوط به تراکم هاي کاربري و جمعيتي است؛ به عبارت ديگر، ادامه روند فشردگي شهر در مناطق خاص و نيز گرايش شهروندان به سکونت در همان مناطق، بدون توجه به توزيع متعادل، ميزان آسيب پذيري لرزه اي را افزايش مي دهد. در نهايت، مناطق 1 و 6 شهر اصفهان به ترتيب بالاترين ميانگين رتبه تراکم را دارند؛ به عبارت ديگر، عمده تراکم هاي جمعيتي، کاربري و ارتفاعي در اين مناطق است.

 نسخه قابل چاپ

به منظور بررسي شرايط سينوپتيکي مربوط به بارش 31 دسامبر 1984 تا 4 ژانويه 1985 رود خانه دالکي، الگوي گردش فوقاني و تحتاني و نحوه فرا رفت آن در زمان بارش بررود خانه دالکي مورد بررسي قرار گرفت. جهت بررسي اين بارش ابتدا نقشه هاي روزانه سطح زمين و ترازهاي 700 و 500 هکتوپاسکال از 48 ساعت قبل از وقوع بارش استخراج و مورد بررسي و تحليل قرار گرفت و نتايج زير حاصل گرديد:بر روي نقشه سطح زمين، نقش اصلي و کنترل کننده با پرفشار سيبري،پرفشار ديناميکي آزور و حالت ادغام شده دو سيستم کم فشار سودان و مديترانه مي باشد. در ترازهاي بالاتر نيز سيستم هاي اصلي کنترل کننده، مرکز ارتفاع زياد آزور در پشت سيستم و مرکز ارتفاع زياد عربستان در جلو سيستم و تراف عميق شمال آفريقا مي باشد. نتايج اين مطالعه مي تواند در پيش بيني بارش هاي سنگين و سيل زا وهمچنين پيش آگاهي براي برنامه ريزي و مديريت بهتر منابع آب منطقه به کار برده شود.

 نسخه قابل چاپ

در مطالعه حاضر، همبستگي، ميزان و روند تغييرات عناصر دما و بارش ايستگاه شيراز طي دوره آماري 2005- 1951 در مقاطع سالانه و فصلي با استفاده از روشهاي رگرسيون سري هاي زماني، شاخص استاندارد زي اسکور و روش ميانگينهاي متحرک، آزمونهاي استقلال و همگني، بتا(b) و مان ـ کندال بررسي شده است. بررسي عنصر دما نشان مي دهد که متوسط دماي سالانه داراي روند افزايشي به ميزان 9/1 درجه سانتيگراد در طي دوره مورد مطالعه است و اين افزايش تقريبا در هر چهار فصل نيز قابل مشاهده است، اما متوسط بارش سالانه برعکس متوسط دماي سالانه در کل يک روند کاهشي از خود نشان مي دهد و از نظر فصول سال نيز اين روند کاهشي به غير از فصل زمستان در ساير فصول مشاهده مي شود. با توجه به ضريب همبستگي رتبه اي مان ـ کندال روند مشخصي در آماره بارش سالانه ايستگاه همديد شيراز يافت نشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف اين تحقيق، شناخت عوامل سينوپتيكي و ديناميكي موثر بر شكل گيري توفان گونو و آثار آن بر جنوب شرق ايران است. براي تحليل سينوپتيكي توفان، نقشه هاي سينوپتيكي چند روز قبل و روز وقوع و بعد توفان از سايت www.cdc.noaa.gov - که مربوط به سازمان هواشناسي و اقيانوس شناسي کشور ايالات متحده امريکاست - تهيه شد. اين تحقيق نشان داد که عمده سامانه هاي منجر به توفان گونو، از شرايط سينوپتيکي زير پيروي مي کنند: در تراز سطح دريا در روز ششم ژوئن واچرخند شمال اروپايي به دو بخش تقسيم شده: يكي بر روي درياي خزر كه زبانه جنوبي آن بخش اعظم ايران را در برگرفته، تدوام ريزش هواي سرد را بر روي ايران انجام مي دهد و ديگري در شرق درياي مديترانه كه تا سودان ادامه داشته و باعث تقويت چرخند شده است. آرايش توپوگرافي سطوح 850 هکتوپاسکال در (7 ژوئن 2007) حاکي از ادغام زبانه چرخند روي درياي عمان و درياي مديترانه است. با ادغام اين دوچرخند، زبانه واچرخند شمال افريقا کاملا به سمت غرب عقب نشيني کرده و فرارفت سرد بر روي شرق درياي سرخ انجام شده است. به اين ترتيب، هم به دليل انتقال چرخند به داخل خشکي و هم به دليل قطع فرارفت سرد پشت چرخند، در روزهاي آينده توفان تضعيف مي شود. در تراز 600 هکتوپاسکال (7 ژوئن) بخش شمال چرخند از جنوب و جنوب شرقي ايران عبور کرده و موجب ريزش شديد باران در منطقه شده است، به طوري که بيشترين مقادير آن در ايستگاه هاي چابهار و ايران شهر به ترتيب با مقدار 90.5 و 15.3 ميليمتر بوده است. در تراز 500 هكتوپاسكال (7 ژوئن) چرخند بوسيله دو مركز واچرخندي، يكي بر روي هند و پاكستان و ديگري زبانه واچرخند شمال آفريقا احاطه شده و زبانه واچرخند سيبري نيز كاملا تا مرز خراسان شمالي عقب نشيني كرده است. در روز هشتم، هسته بيشينه بارش قدري به سمت تنگه هرمز کشيده شده، به طوري که بيشترين بارش در ايستگاه جاسک با مقدار 92.4 ميليمتر و کمترين آن در ايستگاه چابهار با 2.3 ميليمتر دريافت شده است.

 نسخه قابل چاپ

استان اصفهان از نظر موقعيت جغرافيايي در مرکز ايران و در پهنه اقليمي خشک تا نيمه خشک قرار دارد و از نظر آب و هوايي با توجه به روش طبقه بندي دمارتن که دما و بارش در آن مد نظر قرار گرفته است، داراي آب و هواي گرم و خشک در نيمه شمالي و شرقي و آب و هواي خشک و نيمه خشک در نواحي مرکزي و جنوبي و آب و هواي معتدل با بارش نسبتا خوب در نيمه غربي و جنوب غربي است. اين امر باعث گرديده تا پديده خشکسالي که به طور متناوب اين استان را تهديد مي کند، در شهرستان هاي مختلف استان، در بخش هاي گوناگون اقتصاد شهري و روستايي خسارت هاي را به بار آورد که به تناسب موقعيت جغرافيايي شهرستان هاي استان، ميزان خسارت هاي ناشي از خشکسالي ها متفاوت است. در اين ميان، شهرستان نايين که در منطقه گرم و خشک شرق استان واقع شده است، آثار نا مطلوب پنهاني را بر بخش هاي زراعي و باغي خود ديده است، در سال هاي 1378 تا 1382 شديدترين خشکسالي ها در شهرستان هاي استان اصفهان رخ داده که در تحقيق حاضر سعي بر آن شده است تا مقايسه اي از جهت خسارت هاي مالي ناشي از پديده خشکسالي در بخش کشاورزي روستايي، بين شهرستان هاي استان با شهرستان نايين انجام گيرد. هدف از تحقيق حاضر، مقايسه و شناخت عوامل تاثير گذار بر ميزان خسارات خشکسالي بر محصولات زراعي و باغي شهرستان نايين با ديگر شهرستان ها ي استان بوده، همچنين دستيابي به راهکارهايي جهت کاهش آثار منفي خشکسالي ها بر نظام اقتصاد کشاورزي نواحي روستايي استان اصفهان است. روش تحقيق اين پژوهش به صورت توصيفي - تحليلي و ميداني است و آمارهاي مورد نياز ازسازمان جهاد کشاورزي استان و سالنامه هاي آماري و ستاد حوادث غير مترقبه استانداري استان به منظور مقايسه سطوح زير کشت و ميزان خسارت وارد آمده دريافت گرديد. سپس ميزان خسارت هاي خشکسالي در بخش زراعي و باغي براي هر شهرستان محاسبه شد و شهرستان ها با توجه به وسعت جغرافيايي و مساحت محصولات زير کشتشان با ميزان خسارت هاي وارده در هر هکتار در سال هاي مورد نظر به روش آمار توصيفي با نرم افزارهاي Excle و Spss مقايسه و ارتباط داده شد. در مرحله بعد، نسبت هاي حاصله به شکل نقشه با نرم افزار ARC-GIS ترسيم گرديد. نتايج حاصل از تحليل يافته هاي اين تحقيق نشان مي دهد که خسارات ناشي از خشکسالي در بخش کشاورزي شهرستان هاي استان بر افزايش مهاجرت هاي روستايي و روي آوري به شغل هاي ديگر (صنايع دستي، معادن و...) اثر مستقيم داشته است. اين توضيح ضروري است كه، نايين به رغم وسعت زيادتر نسبت به ديگر شهرستان هاي استان، به دليل شرايط اقليمي گرم و خشك حاكم و خشكسالي هاي هيدرولوژيك وكشاورزي متوالي، از نظر سطح زير كشت و توليد محصولات زراعي و باغي نسبت به ديگر شهرستان هاي استان در سطح پايين تري قراردارد، به همين دليل آمار خسارات اعلان شده در شهرستان هاي نيمه غربي استان به علت سطوح زير کشت بيشتر و وسعت کمتر آنها، بيشتر گزارش گرديده است. نقشه ها و نمودارهاي حاصل از داده ها نشان مي دهد که ميزان خسارات زراعي و باغي در شهرستان هاي استان، تابعي از اقليم و موقع جغرافيايي شهرستان ها، وسعت سطوح زير كشت و وسعت شهرستان هاست (شهرستان هاي غربي، مرکزي وجنوبي بيشترين خسارت را داشته اند).

 نسخه قابل چاپ

اين نوشتار به بررسي موضوع حفاظت محيط زيست و جايگاه آن در برنامه ريزي توسعه فيزيکي، به ويژه طرح هاي هادي روستايي مي پردازد. اگر چه موضوع حفاظت محيط زيست در ابعاد کلان مورد توجه جدي برنامه ريزان و مجريان است، لکن در ابعاد خرد، به ويژه در مقياس روستاها - که بخش عظيمي از منابع محيطي را در خود جاي داده اند - کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در اين راستا، مساله اصلي در اين بررسي، ارزيابي ميزان توجه به شاخص هاي حفاظت محيط زيست در طرح هاي هادي روستايي به عنوان اصلي ترين طرح هاي عمراني اجرايي در نواحي روستايي است. روش تحقيق در اين بررسي، مبتني بر مطالعات کتابخانه اي و ميداني بوده، بخش اعظم کار مبتني بر مطالعات طرح هاي هادي روستايي و نيز انطباق نتايج عملياتي شدن آنها در محيط هاي روستايي است. جامعه نمونه در اين بررسي، شامل 25 روستا در چهار استان کشور است که طرح هاي هادي در آنها اجرا شده است. نتايج اين بررسي نشان مي دهد که مطالعات طرح هاي هادي روستايي فاقد رويکرد نظام مند فضايي و آمايشي بوده، در عمل به سمت نوعي يکسان سازي فضايي، بدون توجه به تنوعات بارز طبيعي موجود در گستره سرزمين حرکت مي کند. راهکارهاي پيشنهادي براي ايجاد تحول در اين فرآيند، تطبيق شرح خدمات مطالعات طرح هاي مزبور بر اساس واقعيت هاي محيطي و مکاني مناطق مختلف، تدوين شاخص هاي حفاظت محيط زيست روستايي، تعيين حساسيت هاي زيست - محيطي نواحي مختلف روستايي و ارايه راهکارهايي براي بهکرد وضعيت و کيفيت محيط زيست نواحي روستايي است.

 نسخه قابل چاپ

دماهاي حداقل در ايران، بر مبناي آمار چهل ساله 44 ايستگاه سينوپتيک، با استفاده از روش ها و تکنيک هاي آماري، از جمله تجزيه و تحليل واريانس يک طرفه، آزمون مقايسه هاي چندگانه بونفروني و معادله هاي رگرسيون چندگانه، مطالعه شد و بر مبناي تحليل خوشه اي (CA)، سطح ايران از نظر دماهاي ميانگين حداقل با استفاده از قابليت هاي نرم افزارهاي GIS، به صورت سالانه و فصلي پهنه بندي گرديد. همچنين براي ميان يابي و برآورد نقطه اي تغييرات مکاني در قالب نقشه هاي دما و ضريب تغييرپذيري از روش کريجينگ استفاده شد. نتايج تحقيق، چهار پهنه متفاوت دمايي ميانگين حداقل سالانه را براي کشور مشخص کرد که بررسي نقشه سالانه و نقشه هاي پهنه بندي فصلي، نقش عرض جغرافيايي را در توزيع دماها، بخصوص در نوار ساحلي جنوب بخوبي نشان مي دهد، اما در ساير نقاط، بويژه منطقه شمال غرب و زاگرس، نقش ارتفاع بارزتر است. آزمون هاي آماري از جمله تجزيه و تحليل واريانس يکطرفه و آزمون مقايسه هاي چندگانه بونفروني، درستي پهنه بندي ها را تاييد مي نمايند. از سوي ديگر، مقادير انحراف معيار و تغيير پذيري دماهاي صبحگاهي در مناطق مرتفع بيشتر از مناطق پست است. مقايسه ضرايب ? استاندارد، مدلهاي رگرسيون چندگانه و نيز ضرايب همبستگي نشان مي دهد که در تمام فصول و همين طور در طول سال، نقش ارتفاع در کنترل دماهاي صبحگاهي، بيشتر از عرض جغرافيايي است. همچنين، بررسي ضرايب تعيين (r²) معلوم مي دارد که نقش تلفيقي اين دو عامل، ضمن آنکه در کل بسيار چشم گير است، در توجيه تغييرات دماهاي صبحگاهي زمستانه، بيشتر از دماهاي تابستانه است. به عبارت ديگر، عوامل محلي (عرض جغرافيايي و ارتفاع) در کنترل دماهاي حداقل دوره سرد سال نقش بيشتري دارند. در سطح کشور بين مقادير ارتفاع و عرض جغرافيايي از يک سو و دماهاي ميانگين حداقل و حداقل مطلق ساليانه و فصلي از سوي ديگر، روابط معني دار و معکوس در سطح 0.01 مشاهده مي شود. ضرايب رگرسيوني نشان مي دهد که مقدار گراديان دماهاي ميانگين حداقل سالانه در کشور، 5.9 درجه سانتيگراد کاهش در هر کيلومتر و بيشترين گراديان فصلي مربوط به فصل پاييز به ميزان 6.7 درجه سانتيگراد کاهش در هر کيلومتر بوده است.

 نسخه قابل چاپ

شهر و اقليم، دو سيستم انسان ساخت و طبيعي هستند که تاثيرگذاري تنگاتنگي بر يکديگر دارند. اقليم، تا آنجا که با آسايش انسان رابطه برقرار مي کند، نتيجه عواملي، چون: تابش آفتاب، دما و رطوبت هوا، وزش باد و ميزان بارندگي است. اقليم هر مکان جغرافيايي، شرايط مناسب ويژه اي دارد که در عين حال، محدوديت هايي را نيز در زمينه طراحي شهري به همراه دارد. در طراحي فضاهاي مختلف شهر؛ نظير: ساختمان ها، فضاهاي سبز، معابر و غيره، علاوه بر توجه به کيفيت هاي عملکردي، بصري و زيباشناختي، عنايت به نوع اقليم شهر و رعايت ضوابط طراحي اقليمي ضروري است؛ و بي توجهي به اين مساله، مشکلات خاصي را در شهر اصفهان و فعاليت هاي شهري آن ايجاد کرده است؛ مواردي نظير: جلوگيري از جريان هواي مطبوع در فضاهاي شهري و ساختمان ها و آب گرفتگي معابر و غيره. پژوهش حاضر از نوع تحليلي است که در آن، نوع اقليم شهر اصفهان و نيز وضعيت عناصر اقليمي باد و بارش با تاکيد بر ملاحظات طراحي شهري مورد بررسي و تحليل شده است. براي تحليل عناصر اقليمي از داده هاي سال هاي 1350 تا 1383 ايستگاه سينوپتيك اصفهان استفاده شده است.

 نسخه قابل چاپ

در اين  پژوهش، از شبکه هاي عصبي مصنوعي (Artificial Neural Networks) به عنوان ابزاري توانمند در مدل سازي فرآيندهاي غيرخطي و نامعين، به منظور پيش بيني سيکل خشکسالي در 20 ايستگاه سينوپتيک، کليماتولوژي و هيدرومتري استان اصفهان که حداقل 20 سال آمار روزانه داشتند، استفاده شد. از نرم افزار MATLAB-7 و در شاخه Neural Network، براي پيش بيني و تجزيه و تحليل عناصر اقليمي کمک گرفته شد. ورودي مدل هاي ANN، داده هاي ميانگين ماهانه بارش، دبي حداقل و دماي بيشينه است که اين داده ها، بازه زماني سال هاي 1360 تا 1383 را در بر مي گيرند. اطلاعات 20 ساله براي آموزش مدل ها و 4 سال باقي مانده براي آزمايش آن ها به کار رفته است. شبکه مورد استفاده از نوع پرسپترون چندلايه (Multi-layer Perceptron) با الگوريتم پس انتشارِ خطا ( Back Propagation) و تکنيک يادگيري مارکوارت - لونبرگ (Train LM: Levenberg-Marquardt) است. ساختارهاي گوناگوني از شبکه عصبي با تغيير در لايه هاي ورودي (6 مدل)، تعداد گره ها در لايه هاي پنهان و خروجي (2 الي20 گره) ايجاد گرديد. نتايج حاصل از تحقيق حاضر، نشان مي دهد که در  ميان الگوهاي مورد بررسي، دماي بيشينه، دبي و بارش، نقش مثبتي در پيش بيني خشکسالي هاي استان اصفهان داشته، با کاربرد شبکه عصبي مصنوعي مي توان با دقت بالاي 95 درصد، سيکل خشکسالي استان را پيش بيني نمود.

 نسخه قابل چاپ

استفاده از زمين بدون توجه به سيماي توپوگرافي منطقه، باعث پيامدهاي ناگواري، مانند: فرسايش، بيابان زايي و تخريب منابع محيطي مي شود. اين مطالعه که در منطقه گلوگاه در شرق استان مازندران صورت گرفته است، درصدد تبيين نقش عامل توپوگرافي در کاربري اراضي، در بخشي از شهرستان به وسعت، 19603 هکتار با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و تصاوير سنجش از دور است. در اين تحقيق، به منظور طبقه بندي تصوير ماهواره اي براي تهيه نقشه کاربري اراضي، از روش حداکثر احتمال (Maximom likelihood)، به دليل دقت بيشتر اين روش در منطقه، استفاده شده است. پراكنش و وسعت کاربري هاي مختلف، شامل: ابنيه انساني، اراضي کشاورزي، باغ ها، مراتع، جنگل هاي انبوه و تنک، منابع آب دايمي، زمين هاي شني و سنگلاخي با استفاده از نرم افزار Arcview تعيين و تفسير و نقشه سيستم هاي ارضي بر مبناي نقشه هاي کاربري اراضي، شيب و هيپسومتري تهيه شده است. نتايج اين تحقيق نشان مي دهد که در منطقه مورد بررسي، کاربري کشاورزي و جنگل انبوه به طور تقريبا يکسان، بيش از 95 درصد از وسعت منطقه را در بر گرفته و ساير كاربري هاي انساني 3.7 درصد از مساحت ناحيه را به خود اختصاص داده كه قريب 90 درصد آن در ارتفاع كمتر از 200 متر جلگه اي هموار استقرار يافته است. به اين ترتيب، سه کاربري عمده متناسب با توپوگرافي منطقه استقرار يافته اند.

 نسخه قابل چاپ