مقالات علوم سیاسی

در اين مقاله موضوعي پر اهميت در عرصه سياست گذاري و مديريت مورد بررسي قرار مي گيرد که به رغم نويسندگان تاکنون ادبياتي در زمينه آن در کشور ايجاد نگشته است. نقش و جايگاه مشاوران در کنار سياست گذاران و مديران موضوع بحث اين نوشته است. نگارندگان در آغاز با نگاهي تاريخي بر جايگاه مشاوران در تمدن هاي پيشامدرن متمرکز شده اند و سپس با عطف توجه به کشورهاي فرانسه و ايالات متحده آمريکا سعي بر آشکارسازي نقش نظام مند مشاوران در تصميمان کشورهاي مدرن نموده اند. در ادامه مورد کشور جمهوري اسلامي ايران از دو چشم انداز مورد توجه قرار گرفته است. ابتدا، چشم انداز ذهني براي ارايه يک گونه شناسي کلي و سپس، چشم انداز عيني با تمرکز بر يکي از نهادهاي سياست گذاري کشور به منظور روشن ساختن جايگاه و نقش مشاور بدان گونه که نزد مدير و مشاور ديده مي شود. اين نوشته مي تواند به منزله مقدمه اي بر کارهاي بعدي در نظر گرفته شود که در آن واقعيت نقش مشاور بدان گونه که در عمل ظهور مي يابد نيز موضوع پژوهش واقع مي شود.

 نسخه قابل چاپ

مارکس از فلاسفه بزرگ تاريخ، معتقد است دولت امري موقتي است و برآمده از طبقات است که سرانجام به وجود آن نيازي نخواهد بود و با برافتادن سرمايه داري دوران تاريخي انسان آغاز خواهد شد. در اين مقاله به فرجام دولت پس از سقوط سرمايه داري پرداخته مي شود و آن را در دو قسمت ديکتاتوري پرولتاريا و پس از آن بررسي کرده و نشان مي دهد که در هر دو مرحله، وضعيت دولت با آنچه امروز مدنظر داريم کاملا متفاوت است، چه آنکه در اولي با دولتي بسيار قوي و در دومي با دولتي بسيار کوچک مواجهه هستيم. در پايان، نسبت اين دو با دموکراسي، يکي از مهم ترين مولفه هاي دولت مدرن بررسي مي شود.

 نسخه قابل چاپ

دموکراسي الگويي نوين است که سازمان ملل متحد، دولت ها و ملت ها در دهه پاياني قرن بيستم و آغاز سده جديد براي پرهيز از جنگ، خونريزي و استقرار صلح و امنيت بين المللي مورد توجه قرار داده اند. نياز به شناخت ابعاد مختلف موضوع انگيزه پژوهش حاضر، تحت عنوان «بررسي جهان شدن دموکراسي و تاثير آن بر صلح و امنيت بين المللي» است.
سوالات پژوهش عبارتند از:
-1 آيا جهاني شدن دموکراسي موجب صلح و امنيت بين المللي خواهد شد؟
-2 آيا جهاني شدن موکراسي موجب تحول برخي اصول حقوق بين الملل خواهد شد؟
در ارتباط با سوال اول، وظايف و عملکرد ارکان مختلف سازمان ملل و اقدامات دولت هاي بزرگ مطالعه شده و بررسي ها نشان مي دهد که رويکرد غالب در سازمان ملل متحد اين است که دموکراسي يکي از پايه هاي اساسي تامين صلح و امنيت پايدار بين المللي است. در سوابق اقدامات شوراي امنيت سازمان ملل ملاحظه مي شود که اين شورا به دليل نقض دموکراسي در برخي از کشورها، آن را نقض صلح تلقي کرده و به استناد مقررات فصل هفتم منشور، اقداماتي توصيه اي و اجرايي کرده است. اما به منظور پاسخ به سوال دوم، به روند تحولات در مفاهيم سه گانه «اصل حق تعيين سرنوشت ملت ها»، «اصل عدم استفاده از زور در روابط بين الملل» و «اصل عدم مداخله در امور داخلي کشورها» در اثر جهاني شدن دموکراسي بايد پرداخته و چنين به نظر ميرسد که زمينه هاي تحول اين مفاهيم به واسطه برخي اقدامات دولت ها، سازمان ملل متحد و ديوان بين المللي دادگستري و دکترين، در حال شکل گيري است. هر چند جبهه مخالفين در سطح بين المللي قابل توجه است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

تاريخ به معناي پژوهش درباره رويدادهايي است که در يک دوره زماني خاص از سوي افراد پژوهشگر به شمار آمده، به چشم ديده شده و در ذهن، مورد عطف توجه قرار گرفته اند و به کار ساختن سازه اي از روايت درباره همان رويدادها آمده اند. واقعيت فزون بر تاريخ است و با فاصله اي بسيار از حيث عدد و رقم، پيشتاز است. اين امر به زايش هويت مي انجامد. هويت در اين معنا يکي از محک هايي است که مي توان با تکيه بر آن، رخداد تاريخي شده را بررسي کرد. هنگامي که از هويت به مثابه فرآيند سخن مي گوييم در حقيقت از استمرار پديده هاي تاريخي شده اي سخن به ميان آورده ايم که يک فرد، گروه، قوم يا ملت در مقام پاسخ به پرسش هايي که از او درباره گذشته اش پرسيده اند، بر مي آيد. نگارنده با واکاوي چهار اثر تاريخي در صدد بررسي عنصر ايراني هويت در گزارش هاي تاريخي روزگار قاجاران برآمده است.

 نسخه قابل چاپ

از زمان شکست ايرانيان در جنگ با روس ها و شکل گيري ذهنيت عقب ماندگي در ايران تا کنون، پاسخ به مساله عقب ماندگي، علل پيدايش و نحوه رفع آن مهم ترين دغدغه جامعه و نيروهاي فکري و سياسي آن بوده است. در حالي که مجموع عوامل داخلي و خارجي مانع از نيل به موفقيت مي گرديد، برداشت هاي متعدد و گاه متعارض از نحوه پاسخگويي به مساله عقب ماندگي، کليد اصلي اين ناکامي ها بود. اين برداشت ها که پس از انقلاب مشروطه براي نخستين بار در تدوين قوانين و استقرار نهادهاي مدني و سياسي به وجود آمدند، چالش هايي عمده را ميان سنت و تجدد پديد آوردند. در اين زمينه جريان هايي را که بلافاصله پس از انقلاب مشروطه شکل گرفته اند و تا به امروز نيز ساختار خود را حفظ کرده اند، مي توان به سه دسته بزرگ تجددخواهي (با سه گرايش عمده ليبرال دموکراسي، سوسيال دموکراسي و مارکسيسم)، سنت گرايي (با سه گرايش محافظه کاري، شريعت مداري و عدالت خواهي) و نوگرايي ديني تقسيم نمود که در اين مقاله به نحوه شکل گيري و مواضع هر يک از آنها در رابطه با تجدد و چگونگي پاسخ به مساله عقب ماندگي خواهيم پرداخت.

 نسخه قابل چاپ

عدالت؛ يک واژگان، يک مفهوم و يک پديده است. پديده، مفهوم و واژگان عدالت، بسان سياست، بسيار سهل و در عين حال بسيار سخت مي باشد. عدالت سياسي؛ عدالت در سياست و سياست عادلانه است. عدالت سياسي، عدالت در سياست و سياست عادلانه، تعادل ميان يا ميانه توسعه اقتصادي و تعالي فرهنگي؛ معنوي و اخلاقي است. عدالت به اين معنا، عدالت متعالي است. عدالت متعالي، در قبال و در مقابل عدالت نامتعالي و متعارف يا عدالت طبيعي و نيز عدالت تک ساحتي و فراي آن قرار دارد. عدالت متعارف، طبيعي و تک ساحتي مادي است. عدالت مادي صرف در حقيقت عدالت نيست. بلکه عدالت ظاهري و بخشي يا جزيي بوده و نارسا يا نارسايي در عدالت مي باشد. حتي شبه عدالت بوده و در يک نگاه ضدعدالت است. يعني بي عدالتي يا ظلم و ستم مي باشد. عدالت متعالي؛ عدالت رسا و سازوار يا رسايي و سازواري در عدالت مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

مفهوم شورا، و نسبت شورا و دموکراسي، بيش از يک قرن است که در کانون مباحث نوگرايي ديني در جهان اسلام قراردارد و البته، تفسيرها و نظريه هاي متفاوتي نيز توليد شده است. «نظريه عمومي شورا» از مهم ترين تئوري هاي شوراگرايي و مردم سالاري ديني است که توسط توفيق محمد الشاوي (1918 م/ 1339 ق)، انديشمند معاصر مصري، طرح و بسط يافته است. به نظر شاوي، نظريه عمومي شورا سه ويژگي اساسي دارد؛ 1) تدارک بنياد شرعي براي نوگرايي ديني، 2) تلقي شورا به مثابه قاعده عمومي عمل اجتماعي که فراتر از حوزه صرف سياسي است، و 3) تفکيک بين شورا و استشاره.
همين نکته سوم مهم ترين دستاورد نظريه عمومي شورا است. شاوي کوشيده است تا شورا به مثابه نهاد تصميم عمومي را از استشاره که امري اختياري است، تفکيک نموده و تفسيري نسبتا روشن از آن دسته ادله ديني شورا ارايه نمايد که ناسازه مي نمايند و بين الزامي و غيرالزامي بودن شورا نوسان دارند. نظريه عمومي شورا به لحاظ ساختار منطقي ويژه اي که دارد، تا حدودي به نظريه هاي دموکراسي مشورتي (Deliberative Democracy) درغرب امروز نزديک است.

 نسخه قابل چاپ

مسيحيت صهيونيستي به مثابه يک جريان افراطي مسيحي با تکيه بر تفاسير تحت اللفظي از متون کتاب مقدس، خواهان تحقق پيشگويي هاي کتاب مقدس بر اساس عقايد تقديرگرايانه خويش است تا از اين طريق زمينه را براي ظهور مسيح (ع) در آخرالزمان فراهم آورد. به اعتقاد اين گروه خداوند مقرر کرده است. بشر بايد هفت مرحله يا مشيت را از سر بگذراند تا به ظهور مسيح (ع) در آخرالزمان برسد. زمينه هاي پيدايش مسيحيت صهيونيستي به پروتستانتيسم و پيوريتانسيم باز مي گردد. چرا که تا پيش از آن و در دوران حاکميت کليساي کاتوليک، همواره يهوديان، قاتلان مسيح دانسته مي شدند اما با وقوع پروتستانتيسم، نهضت اصلاح ديني به رهبري مارتين لوتر با بيان ريشه هاي عبراني مسيحيت به ستايش از يهوديان پرداخت و اين فرايند توسط فرق منشعب از آن به ويژه پيوريتانسيم ادامه يافت.
ما در اين مقاله خواهيم کوشيد با بررسي ريشه هاي پيدايش و مباني عقيدتي مسيحيت صهيونيستي، زمينه براي شناخت هر چه بهتر جريان مسيحيت صهيونيستي فراهم آيد.

 نسخه قابل چاپ

انقلاب اسلامي ايران در سال 1357 چندين گروه، طبقه و حزب با عقايد ناهمگون، که همه آنها مخالف رژيم پيشين بودند را متحد ساخت. در انقلاب اسلاي ايران نيز همانند بسياري از انقلاب ها، پس از پيروزي انقلاب، اين ائتلاف چندان دوام نياورد. مطابق نظريه کرين برينتون، بعد از پيروزي انقلاب، ميانه روها بر سر کار مي آيند. اما پس از مدت کوتاهي توسط تندروها به حمايت از رژيم پيشين و استفاده از روش هاي غيرانقلابي متهم مي شوند. منازعه تندروها و ميانه روها، به پيروزي تندروها و انحصار قدرت توسط آنها مي انجامد. انقلاب اسلامي ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست. رويدادهايي که از 22 بهمن 1357 تا تيرماه 1360 در ايران به وقوع پيوست، بازتابي از منازعه انقلابي در فرايند انقلاب مي باشد. با توجه به اين چارچوب نظري، در اين پژوهش، تاکيد بر تقابل بني صدر، آخرين بازمانده ميانه روها و حزب جمهوري اسلامي، نماد انقلابي هاي اسلام گرا مي باشد. سرانجام اين منازعه، شکست بني صدر و حذف ميانه روها از عرصه قدرت مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در اين پژوهش با اشاره آماري به گسترش پديده تروريسم در جهان، به تحليل پديده تروريسم بر پايه جنبش هاي سياسي- اجتماعي مي پردازيم و بحث را با بررسي و تبيين مکانيسم عملکرد گروهي تروريسم از طريق امکانات تبييني نظريه عمل جمعي (بر محور عقلاني و انتخابي بودن استراتژيک کنش و عمل آدمي) به پايان مي بريم.

 نسخه قابل چاپ

کشورهاي اروپايي، شديدترين مواضع را در برابر جنگ پيش دستانه جورج بوش اتخاذ کرده اند. اين امر تحت تاثير مولفه هاي مخلتف قرار گرفته است. اول آنکه، در کشورهاي اروپايي سنت موازنه گرايي منطقه اي و بين المللي پيوند يافته اند. دوم آنکه، جنگ پيش دستانه به افزايش قدرت تحرک امريکا در حوزه امنيت کشورهاي اروپايي منجر مي شود و در نهايت اينکه، جنگ پيش دستانه زمينه انشعاب در کشورهاي اروپايي را فراهم مي سازد. زماني که آمريکايي ها جنگ در عراق را بدون توجه به ائتلاف جهاني و مشروعيت يابي بين المللي آغاز کردند؛ زمينه براي جدال و ستيزش کشورهاي دوسوي آتلانتيک به وجود آمد. اين امر را مي توان شکلي جديد از واکنش بين المللي نسبت به اقدامات امنيتي آمريکا از زمان جنگ دوم جهاني به بعد دانست. سوال اصلي مقاله آن است که اروپا چه واکنشي در قبال جنگ پيش دستانه بوش از خود نشان داده است؟ در حاليکه فرضيه بر سنت هاي موازنه قوا در اروپا تاکيد داشته و آن را مخالف يکجانبه گرايي بوش مي داند. آمريکا و اروپا هر دو با سنت هاي رئاليستي و کاربرد زور در سياست بين الملل آشنايي دارند. در حالي که اروپائيان به کارگيري قدرت را صرفا در شرايطي مطلوب و موثر مي دانند که امکان ايجاد تفاهم بين تمامي قدرت هاي بزرگ يا کشورهاي عضو ائتلاف وجود داشته باشد. اگر اقدامات پيش دستانه با مقاومت واحدهاي سياسي هدف روبه رو شود، در آن شرايط امکان افول قدرت امريکا و گسترش بحران هاي امنيتي در حوزه منطقه اي فراهم خواهد شد. روندي که امريکايي ها طي سال هاي 8-2003 در خاورميانه با آن روبرو بوده اند، بيانگر چنين شرايطي است. بنابراين، مواضع کشورهاي اروپايي در ارتباط با جنگ پيش دستانه بوش مغاير با الگوهاي سياسي، مواضع بين المللي و مطلوبيت هاي امنيتي اروپا بوده و منجر به انتقاد از سياست هاي امريکا در سه سطح گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

کتاب «بنيادهاي علم سياست»، کتاب اصلي درس مباني علم سياست به ارزش سه واحد است که براي دانشجويان مقطع کارشناسي رشته علوم سياسي تدريس مي شود. با توجه به اين که اين اثر ارزشمند، بهترين منبع براي درس مباني علم سياست و آزمون کارشناسي ارشد معرفي مي گردد، پس از معرفي و ذکر مفروضات اين مکتوب به بررسي و نقد شکلي و محتوايي اين اثر مي پردازيم و در نهايت پس از ارايه فهرست مطالب پيشنهادي، برخي از اصطلاحات و بازنگري ها از جنبه شکلي و محتوايي در اين اثر ارزشمند را توصيه مي کنيم.

 نسخه قابل چاپ