بانک مقالات جغرافیا

هيدروگراف واحد يك روش معمول و بسيار رايج در پيش بيني دبي سيلاب ها از داده هاي اندازه گيري شده مي باشد. در حوضه هاي فاقد داده هاي پايه امكان تهيه هيدروگراف واحد با استفاده از روش هاي تحليل روان آب و - بارش وجود ندارد. استفاده از داده هاي ژئومورفولوژي و تهيه هيدروگراف واحد ژئومورفولوژي (GIUH) راه حلي براي مشكل حوضه هاي ياد شده مي باشد. معادله GIUH بر اساس آناليز شبكه هيدروگرافي مبتني بر تجزيه و تحليل هاي زنجيره ماركوف براي حوضه (رتبه چهار ?=?) امامه استخراج گرديده است، و نتايج رضايت بخش از آن به دست آمد. در اين مقاله به تحليل كمي روابط پارامترهاي ژئومورفولوژي و هيدروديناميكي در مدل سازي برآورد سيل پرداخته شده است، و روابط روان آب - بارش بر اساس تئوري ها و داده هاي ژئومورفولوژيكي موردتجزيه تحليل قرارگرفته اند. كاربرد مدل GIUH در مديريت سيلاب حوضه ها به ويژه حوضه هاي فاقد ايستگاه اندازه گيري، حايز اهميت مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

امروزه به كارگيري سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي (GIS) به عنوان ابزاري قوي براي كمك به برنامه ريزي و مديريت بهينه رونق بسياري يافته است. GIS هايي كه امروزه فراگير شده اند اغلب در محيط ايستا عمل مي كنند، در حالي كه اكثر پديده هاي اطراف ما متحرك و با گذشت زمان درحال تغيير هستند. بنابراين ما بايد به نحوي اين تغييرات را به GIS اعمال نماييم كه اين موضوع ما را به سمت يك سيستم اطلاعات جغرافيايي پويا رهنمون خواهد نمود. در يك GIS پويا مي بايست تغييرات همزمان با وقوع به نحوي در سيستم منعكس شوند. به عبارت ديگر تغييرات مي بايست به صورت خودكار به مدل مربوطه در GIS انتقال داده شده و مدل مذكور بازنگري شود و بر اساس اين مدل بازنگري شده تجزيه و تحليل لازم انجام گيرد.
طراحي و پياده سازي يك سيستم اطلاعات جغرافيايي پويا با نام DGIS كه از وارد كردن لحظه اي داده هاي GPS در محيط GIS بدست مي آيد و انجام يك سري مدل سازي بلادرنگ با تاكيد بر آناليز انتخاب مسير بهينه هدف اصلي اين تحقيق مي باشد. به اين منظور و براي تهيه DGIS، در ابتدا اطلاعات مكاني و توصيفي موردنياز آماده سازي گرديد و تصحيحات و پردازش هاي اوليه روي آن ها انجام شد، در ادامه خروجي يك سيستم رديابي آني وسايل متحرک به نام OZTRAK با استفاده از محيط VisualBasic دريافت گرديد و پس از آن نرم افزار DGIS طراحي و پياده سازي شد كه طي آن علاوه بر ابزار ويرايشي، كارتوگرافي و تناظريابي نقشه اي (MapMatching) انجام مسيريابي پويا بر اساس كمترين فاصله و زمان ممكن بين دونقطه با استفاده از الگوريتم Dijkstra مدنظر قرار گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

سواحل، مناطق ويژه اي هستند که با سه محيط اتمسفر، هيدروسفر و ليتوسفر زمين در تماس بوده و از مهم ترين پديده هاي خطي سطح زمين هستند که از طبيعتي پويا برخوردار مي باشند. مديريت بهينه سواحل، و حفاظت از محيط زيست در جهت توسعه پايدار نيازمند استخراج خطوط ساحلي و تغييرات آن ها مي باشد. اين مقاله به ارزيابي علمي روشهاي متداول تعيين تغييرات خطوط ساحلي با استفاده از تصاوير ماهواره اي مي پردازد. در اين مقاله روش جديدي براي استخراج خطوط ساحلي ارايه و آزمايش شده است که معايب روش هاي متداول را ندارد. آلگوريتم پيشنهادي از ترکيب دو روش آستانه گذاري بر روي هيستوگرام تصوير و نسبت بين باندها تشکيل شده است. مکان موردمطالعه اين تحقيق درياچه اروميه مي باشد. اين درياچه بيستمين درياچه بزرگ دنيا و دومين درياچه به لحاظ شوري است. پايش خطوط ساحلي درياچه در فاصله زماني سال هاي 1989 تا 2001 و با استفاده از تصاوير سنجنده هاي TM و ETM+ صورت پذيرفت. با توجه به نتايج به دست آمده از اين تحقيق، مساحت در ياچه 1040 کيلو متر مربع در بازه زماني مورد نظرکاهش يافته است. در اين تحقيق، ارتباط تغييرات سطحي درياچه با اطلاعات ارتفاعي ماهواره TOPEX/POSIDON موردبررسي قرار گرفت و تغيير ارتفاع سطح آب درياچه در فاصله زماني موردنظر سه متر برآورد شد. به منظور ارزيابي دقت حاصل از روش پيشنهادي، نتايج با مشاهدات ميداني مطابقت داده شد. دقت خطوط ساحلي استخراج شده برابر 1.3 پيکسل (هر پيکسل معادل 30 متر) بر آورد شد.

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله سعي دارد ضمن مطالعه روند دماي چند دهه اخير در ايران به ارتباط اين روند با افزايش گاز Co2 جو بپردازد. به همين منظور ابتدا ايستگاه هايي كه داراي آمار بلند مدت (از سال 1958، به علت اينكه داده هاي Co2 از اين سال در دسترس هستند) بودند انتخاب گرديده و در مرحله بعد از بين آنها، ايستگاه هايي که بيش از دو سال پي در پي فاقد آمار (به علت حساسيت مطالعه تغيير اقليم) بودند از تحليل كنار گذاشته شده اند، در نهايت تمام بررسي ها بر روي 12 ايستگاه انجام گرفته است. در اين پژوهش براي تعيين صحت داده ها از آزمون خود همبستگي مرتبه اول و ران تست استفاده شده است. از آزمون ناپارامتريك من كندال جهت تعيين ميزان، جهت و معني داري روند استفاده گرديده. طبق نتايج پژوهش در اكثر ايستگاه هاي موردمطالعه (ايستگاه هاي سينوپتيك) روند افزايشي دما با شدت هاي مختلف مشاهده شده، به طوري که ايستگاه هاي آبادان و شاهرود بدون روند، ايستگاه هاي اصفهان، تبريز، كرمان از روند مثبت با شدتي ضعيف، ايستگاه هاي بابلسر و زنجان از روند مثبت با شدت متوسط، ايستگاه هاي يزد، كرمانشاه، مشهد از روند مثبت با شدت نسبتا بالا، ايستگاه هاي تهران و بوشهر از روند مثبت با شدت بالا و ايستگاه انزلي از روند منفي با شدت متوسط برخوردار بوده اند. و با توجه به اينكه ميزان Co2 جو در اين مدت روندي افزايشي داشته است به نظر مي رسد روندهاي مشاهده شده در ايستگاهاي مذکور نيز از افزايش Co2 متاثر گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

بيشتر شاخص هاي خشك سالي در تعيين زمان شروع، خاتمه و تنش تجمعي خشك سالي به اندازه كافي دقيق نيستند، به علاوه اثرات تخريبي روان آب و تبخير و تعرق را كه با زمان افزايش مي يابد، تعيين نمي كنند، همچنين بيش تر آن ها در تعيين و بررسي پايش خشك سالي ها محدوديت دارند، زيرا بر اساس گام زماني ماهانه و سالانه طراحي شده اند، و در نهايت در تعيين اثرات خشك سالي بر روي منابع آب سطحي و زيرزميني ناتوانند. در شاخص جديد (شاخص بارش موثر ) كاستي هاي پايش خشك سالي برطرف شده است. در اين شاخص مقياس زماني روزانه جايگزين مقياس هاي ماهانه و سالانه شده است. در اين روش سه شاخص آماري كه بارش موثر را تعيين مي كند، به كار رفته است. اولين شاخص، ميانگين بارش موثر روزانه است؛ اين شاخص خصوصيات اقليمي بارش يك ايستگاه و يا يك ناحيه را نشان مي دهد. شاخص دوم انحراف بارش موثر را از ميانگين بارش موثر بيان مي كند و شاخص سوم مقدار استاندارد شده انحراف از ميانگين بارش موثر مي باشد. با كمك اين سه شاخص آماري تاريخ شروع، خاتمه و تداوم خشك سالي ها مشخص شد. در نهايت چهار شاخص ديگر كه بيانگر كميت شدت خشك سالي است نيز بررسي شد، كه شامل 1- شاخص توالي منفي هاي استاندارد شده بارش موثر، كه بيانگر تداوم و شدت تاثير كمبود بارش است. 2- شاخص كمبود بارش تجمعي كه بيانگر انحراف بارش از نرمال در طول مدت تعريف شده مي باشـــد. 3- شاخص مقــدار بارش مورد نياز براي برگشت به حالت نرمال و 4- شاخص خشك سالي موثر مي باشد. در مطالعه حاضر از شاخص جديد بارش موثر براي پايش و ارزيابي خشك سالي هاي ايستگاه شهركرد استفاده شد. برنامه اي تحت عنوان EP براي محاسبه دقيق تر و سريعتر شاخص بارش موثر نوشته شد. داده هاي بارندگي روزانه ايستگاه شهركرد طي دوره آماري 2001 - 1980 تحليل شد و چون حجم خروجي زياد بود تنها نتايج سال 2001 در مقاله حاضر منعكس گرديد .

 نسخه قابل چاپ

تعيين ميزان تبخير و تعرق در پهنه هاي وسيع و با فاصله زماني مناسب، ابزاري كارا در امر مديريت بهينه منابع آب، مديريت كشاورزي در تعيين كشت بهينه براي مناطق مختلف و مطالعات اقليم است. برآورد ميزان تبخير و تعرق (Evapo-Transpiration ET) با استفاده از لايسيمتر براي مناطق وسيع، بسيار پرهزينه و وقت گير است. از طرف ديگر، تعيين نظري (ET) با استفاده از روش هايي همچون همبستگي ادي (Eddy Correlation) و نسبت باون (Bowen Ratio) خطاهايي اجتناب ناپذير ناشي از به كارگيري پارامترهاي هواشناسي را به همراه دارد. اين محدوديت ها باعث توسعه استفاده از داده هاي سنجش از دور جهت برآورد ميزان تبخير و تعرق در نواحي وسيع و با قدرت تفكيك زماني مطلوبي شده است. تاكنون در ايران مطالعه جامعي در رابطه با استفاده از سنجش از دور براي برآورد (ET) انجام نشده و يا حداقل كارهاي احتمالي انجام شده، چاپ و منتشر نشده است. البته، درحد ارتباط تبخير و تعرق با NDVI يا نظاير آن مطالعاتي صورت گرفته كه اندازه گيري هاي همزمان ميداني را براي تاييد به همراه نداشته است. در اين پژوهش سعي شده است كه علاوه بر معرفي چندين روش جهت برآورد تبخير و تعرق با استفاده از تصاوير ماهواره اي، مشکلات اصلي الگوريتم هاي موجود براي استفاده در ايران را تبيين نموده و راهكارهاي رفع و يا كاهش آن ها را مورد بحث و بررسي قرار دهيم.

 نسخه قابل چاپ

از مهم ترين مسايلي که در مديريت آبخيزداري حوضه هاي آبريز مطرح است محاسبه ميزان شدت سيل خيزي زير حوضه ها مي باشد. اين مطالعه در تعيين اولويت اقدامات آبخيزداري نقش اساسي دارد. به طور يقين شناسايي عوامل موثر در ميزان شدت سيل خيزي مي تواند در برآورد شدت سيل خيزي حوضه هاي فاقد آمار هيدرومتري نيز بسيار کارآمد باشد. هدف مقاله حاضر شناسايي عوامل موثر در شدت سيل خيزي حوضه هاي آبريز گاوه رود در غرب کشور بوده است. نتيجه حاصل از تعيين حساسيت سيل خيزي در پهنه بندي زير حوضه هاي مورد استفاده قرار مي گرفته و هريک از آن ها از نظر قابليت توليد رواناب طبقه بندي شده اند. براي داده هاي مورد نياز اين تحقيق علاوه بر تهيه داده هاي موجود از روش هاي سنجش از دور براي توليد نقشه شاخص پوشش گياهي استفاده شده است. پس از تهيه اطلاعات و تزريق آن ها به کامپيوتر از روش هاي مختلف تحليل GIS براي اخذ نتايج استفاده شده است .

 نسخه قابل چاپ

در فرايند برنامه ريزي و توسعه نواحي روستايي، سنجش و تحليل تفاوت هاي مكاني در ابعاد مختلف توسعه روستايي اهميت زيادي داشته و برنامه ريزان را در تهيه طرح هاي هماهنگ و يك پارچه توسعه ياري مي رساند. در اين مقاله بااستفاده از 27 شاخص و بهره گيري از «شاخص توسعه يافتگي موريس»، ابتدا سطوح توسعه يافتگي نواحي روستايي استان زنجان در سطح دهستان در زمينه هاي اقتصادي، اجتماعي و كالبدي تعيين گرديده و سپس تفاوت هاي مكاني در توسعه آن ها مورد تحليل قرار گرفته است. نتايج مطالعات نشان دهنده تفاوت زياد بين نواحي روستايي از لحاظ درجه توسعه يافتگي است. دهستان هاي توسعه يافته و در حال توسعه عمدتا در شرق و دهستان هاي كمتر توسعه نيافته بيشتر در شمال، جنوب و غرب استان قرار دارند. همچنين بين ابعاد اقتصادي، اجتماعي و كالبدي توسعه در نواحي روستايي هماهنگي لازم وجود ندارد. سطوح توسعه يافتگي دهستان ها با متغيرهاي فاصله از محور توسعه استان، فاصله از مركز شهرستان، نرخ باسوادي، نسبت اشتغال در فعاليت هاي غيركشاورزي و رشد جمعيت همبستگي معناداري دارد. اين تفاوت ها بيشتر با نظريه مركز ـ پيرامون قابل توجيه است. در راستاي توسعه يك پارچه و موزون نواحي روستايي، تمركززدايي در توسعه استان از طريق ايجاد كانون ها و محورهاي جديد توسعه، ايجاد و تقويت شهرهاي كوچك و مراكز روستايي، ايجاد شهرك ها و نواحي صنعتي در نواحي روستايي كمتر توسعه يافته و محروم ضروري مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

بهره برداري از منابع آب اعم از سطحي و زيرزميني مستلزم شناخت رفتار و مقدار هر كدام از منابع است تا با استفاد بهينه از اين منابع، حداقل خسارت به محيط زيست و مخازن اين آب ها وارد گردد. در حال حاضر تعداد زيادي از دشت هاي كشورمان، دشت ممنوعه اعلام شده و برداشت بيشتر از سفره هاي آب زيرزميني امكان پذير نمي باشد و بعضي سفره ها نيز در حال تخريب و نابودي است. رفع اين معضلات، مستلزم تهيه بيلان منابع آب است تا با شناخت كمي آب بتوان در جهت توسعه پايدار، برنامه ريزي نمود. محاسبه عوامل بيلان نيازمند آمار و اطلاعات هواشناسي، هيدرولوژي و هيدروژئولوژي است كه پس از تجزيه و تحليل، نقشه ها و اطلاعات مکاني موردنياز به دست مي آيد. در اين تحقيق بيلان هيدرولوژيكي محاسبه و سپس بيلان آب زيرزميني به دليل تنوع و كاربرد بيشتر آن در كارهاي اجرايي، در سيستم اطلاعات جغرافيايي تهيه گرديده است. در انتها نتايج محاسبات عوامل مختلف بيلان در سيستم اطلاعات جغرافيايي ارايه شده است. با استفاده از نقشه بيلان تهيه شده در محيط GIS، نقاط بحراني برداشت بي رويه از آب زيرزميني مشخص شد. از اين رو مي توان از وارد آمدن خسارت به سفره هاي آب زيرزميني جلوگيري نمود. همچنين دبي مجاز بهره برداري از سفره در هر نقطه از دشت و فاصله چاه هاي جديد از منابع موجود محاسبه و ارايه گرديد. نتايج اين تحقيق نشان مي دهد که بيشتر مناطق دشت تالش فاقد محدوديت برداشت بوده و توسعه بهره برداري در آن توصيه مي گردد. لازم به ذكر است كه به دليل مجاورت دشت فوق با درياي خزر محدوديت برداشت به دليل نفوذ آب شور دريا در بعضي نقاط وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

در جهان معاصر رويكرد به گذارهاي اقتصادي پيرامون قانون كالايي ارزش به قانون ساختاري ارزش، براي گردش گري در روندي از سرمايه داري سازمان نايافته اين فرصت را مهيا نموده كه در دستيابي به فضاهاي درون متني در شناسايي پتانسيل هاي بهره برداري گردش گري و با تجديد ساختاري در روند گردش گرپذيري، رويكردي رابه تسخير فضاهاي متفاوت شكل دهد. در اين ميان رويكرد فضايي به گردش گري بازتابنده الگوها و گونه هايي از جريان گردش گري مي باشد كه ميل به تقاضاي برآورد آن ها بين گردش گران فزوني گرفته است. از اين رو پردازش اين رويكرد گردش گري در فضاهاي متني و فرامتني ضروري گرديده است تا از يك سو برآورد توسعه در فضاها انجام گرفته و از ديگرسو، سودمندي و ناسودمندي آن براي ساكنان محلي بازشناخته شود. در اين مقاله گردش گري كشاورزي به عنوان يك گونه از گردش گري در الگوي فضايي گردش گري روستايي و آثار مختلف آن موردبررسي قرار مي گيرد .

 نسخه قابل چاپ

در سال هاي اخير، توجه به جابجايي هاي روستايي - شهري، از يک سو، و اثرگذاري شهر بر دگرگوني بافت هاي روستايي، از سوي ديگر، پيوسته مورد تاکيد بوده است. اين مقاله مي کوشد، روندهاي تغيير را که زمينه ساز دگرگوني مسکن روستايي و خود زائيده شدت گرفتن جريان هاي شهري - روستايي، هم چون جريان افراد، اطلاعات، نوآوري و مانند آن، بوده است، مورد بررسي و ارزيابي قرار دهد. فهم اين دگرگوني ها مستلزم توجه به جنبه هاي مختلف اين گونه جريان ها و درک مناسب فضاي اجتماعي حاکم بر محدوده مورد مطالعه - روستاهاي پيراموني زنجان - بوده است.

 نسخه قابل چاپ

کيفيت زندگي يکي از عواملي است که امروزه در مطالعات برنامه ريزي شهري جايگاه ويژه اي دارد. کيفيت زندگي ضمن دارا بودن ابعاد عيني و وابستگي به شرايط عيني و ذهني و در نهايت به تصورات و ادراک فرد از واقعيت هاي زندگي بستگي دارد. امروزه کيفيت زندگي هدف اصلي تمام برنامه ريزي هاست که توسط انديشمندان و برنامه ريزان تهيه مي شود. وجود مشکلاتي مانند ضعف منابع درآمدي، فقدان وسايل حمل و نقل عمومي و خصوصي، نبود فرصت ها و موقعيت هاي شغلي مناسب، مراکز درماني، مسکن نامناسب، مشکلات و آسيب هاي ناشي از نابرابري هاي اجتماعي، تغذيه نامناسب و مسکن ناپايدار، محله هاي شهري ما را با چالش هايي مواجه ساخته است. هدف اصلي اين تحقيق بررسي شاخص هاي مرتبط با کيفيت زندگي از ديد شهروندان محله يافت آباد شهر تهران است. روش تحقيق توصيفي - تحليلي مبتني بر استفاده از پرسشنامه است. تعداد جامعه آماري 250 نفر است و به منظور تحليل متغيرهاي مورد مطالعه، از نرم افزار SPSS و روش هاي آماري نظير ميانگين پاسخ ها، آزمون آماري پارامتريک T براي متغيرهاي مستقل، استفاده شده است .نتايج تحقيق نشان مي دهد که وضعيت کيفيت زندگي در منطقه مورد مطالعه در زمينه هاي محيطي، اقتصادي و اجتماعي از ديد جامعه نمونه مطلوب نبوده و تنها وضعيت حمل و نقل و ارتباطات از ديد جامعه نمونه در حد متوسطي ارزيابي شده است.

 نسخه قابل چاپ

مطابق تعريفي که علماي اسلام از علم فقه ارائه کرده اند، فقه را عبارت از فهميدن و دانستن قوانين و احکام شريعت اسلام از طريق دلايل تفصيلي آنها مي دانند (شکوري، 1377، 50-49). ايضا در مورد «فقه سياسي» نيز گفته شده است که، فقه سياسي اسلام مجموعه قواعد و اصول فقهي و حقوقي است که عهده دار تنظيم روابط مسلمانان با خودشان و ملل ديگر عالم مي باشد (همان، 76). طي نوشته حاضر تلاش به عمل آمده تا به بحث و بررسي پيرامون موضوعات و قلمروهاي جغرافيايي در چارچوب فقه سياسي اسلام پرداخته شده و به تبيين قلمروهاي ژئواستراتژيکي و واحدهاي ژئوپليتيکي عالم و فرايندهاي مرتبط با تقسيمات مکاني و فضايي از اين منظر، مبادرت نمائيم.

 نسخه قابل چاپ

تحولات شهرنشيني در دهه هاي اخير با تغييرات عمده در بافت هاي شهري همراه بوده است. فرسودگي بافت و پيامد فرسودگي که در نهايت به از بين رفتن منزلت آن در اذهان شهروندان مي شوند در اشکال گوناگون از جمله کاهش و يا فقدان شرايط زيست پذيري و ايمني و نيز نابساماني هاي کالبدي، اجتماعي، اقتصادي، تاسيساتي قابل دريافت و شناسايي است. رويکرد حاکم بر اين پژوهش «توصيفي - تحليلي» است. جامعه آماري محلات بافت فرسوده شهر بافق بر اساس طرح جامع شهر است. شهر بافق داراي مساحتي بالغ بر 1327 هکتار شامل 25 محله بوده که 21 هکتار از آن را بافت فرسوده شامل محلات باغ قاضي، کاکامير، حوض بازو و محلات باغ لردو، چهار پرگار و باغ بزرگ تشکيل مي دهند. بررسي ها نشان مي دهد از کل محدوده بافت فرسوده در سال 1389 در حدود 6 هکتار مربوط به کاربري مسکوني است و در ارتباط با تاسيسات و تجهيزات از نظر شبکه گازرساني و سيستم محل دفع زباله از وضعيت مناسبي برخوردار نيست به ويژه که جمع آوري زباله توسط شهرداري به نحو مطلوب صورت نمي گيرد و آلودگي زيست محيطي به شدت در محدوده بافت ديده مي شود. کاربرد مدل ANP در اولويت بندي عوامل تاثيرگذار بر ناکارايي بافت فرسوده شهر نشان مي دهد شاخص هاي اقتصادي و مديريتي، و در مرتبه بعد عوامل کالبدي، به ويژه وجود بناهاي تخريبي و مرمتي بيشترين تاثير را در ناکارآمدي بافت دارند. بررسي ها بر اساس الگوي تحليلي SWOT در ارتباط با شاخص ها و عوامل تاثيرگذار روشن مي سازد که در زمينه مطالعات طبيعي - محيطي، کاربري اراضي، شبکه معابر، مسکن، اقتصادي، مشارکت ساکنين و مديريتي - سازماني، سازمان هاي متولي مديريت بافت فرسوده در شهر بافق موفق نبوده اند و از قوت ها و فرصت هاي موجود در جهت کاهش نقاط ضعف و تهديدات موجود در محدوده بافت فرسوده شهر بافق با برنامه عمل نکرده اند به طوري که ارزيابي عوامل داخلي با 1.81 و ارزيابي عوامل خارجي با 1.13 نشان دهنده اين موضوع است. در نهايت راهبردها و برنامه هايي چون قائل شدن نقش قانوني براي شوراياري هاي محلات در امر بهسازي و نوسازي، حمايت و تشويق از تجميع قطعات ريزدانه، مشخص کردن متولي واحد بافت هاي مساله دار، واگذاري بافت هاي فرسوده از طريق طرح هاي جامع و ارائه تسهيلات مالي به ساکنين در امر ساماندهي بيشترين تاثير را در مديريت مطلوب بافت فرسوده شهر بافق دارند.

 نسخه قابل چاپ

دسترسي مناسب و آسان به انرژي موتور رشد و توسعه و پيشرفت کشورهاست. تصميم گيري و برنامه ريزي دولت ها در اين زمينه اثرات مستقيم بر زندگي مردم و جامعه دارد. (World Bank, 2002) هم اکنون محدوديت و گراني سوخت هاي فسيلي، بحران زيست محيطي، و آلودگي ناشي از آنها جستجوي منابع انرژي تجديدپذير را به موضوعي پر اهميت تبديل نموده است.
وسعت کشور و پراکندگي جغرافيايي حدود 130000 آبادي و مکان مسکون و طرح هاي رشد و توسعه اقتصادي اين مناطق، نياز روزافزون به انرژي را تا دهه هاي آينده همچنان تداوم خواهد بخشيد. ارتقا کيفيت زندگي و رونق کار و اشتغال در روستاها به طور فزاينده اي تحت تاثير تامين انرژي پايه و ارزان مورد نياز در مزارع، صنايع روستايي و تبديلي است به طوري که توسعه مناطق روستايي مي تواند عميقا تحت تاثير بحران هاي انرژي و قيمت آن قرار گيرد. انرژي مورد نياز جمعيت روستايي عمدتا شامل انرژي حرارتي خصوصا براي پخت و پز، تامين آبگرم، گرمايش، و انرژي براي فعاليت هاي توليدي معيشتي مانند خشک کردن محصولات، پمپاژ آب، صنايع دستي، ماشين هاي کشاورزي، روشنايي عمومي، صنايع تبديلي و مانند آن است. (Zhang Ji-G, 1982) با توجه به اينکه توسعه روستايي نيازمند سرمايه گذاري در بخش هاي صنعت، کشاورزي و خدمات روستايي است تامين انرژي ارزان و پايدار بخش هاي مذکور نيازي ضروري است.
اين مقاله با هدف شناسايي و معرفي انواع انرژي هاي تجديدپذير و استعداد مناطق مختلف کشور براي به کارگيري آنها در توسعه و عمران مناطق روستايي تهيه شده است. بخش اول به مقدمه، طرح مساله در خصوص ضرورت روي آوردن و به کارگيري منابع انرژي تجديدپذير مي پردازد. بخش دوم معرفي مهمترين انرژي هاي تجديدپذير را مورد توجه قرار داده و استعداد مناطق مختلف کشور جهت بررسي امکان به کارگيري انرژي هاي خورشيد، جزر و مد، زيست توده، زمين گرمايي، باد، و نيروگاه هاي کوچک برق آبي را مشخص مي کند. بخش سوم و انتهايي رويکردهاي پيش روي براي به کارگيري انرژي تجديدپذير و گسترش آن در مناطق روستايي و انواع انرژهاي مناسب تجديدپذير براي به کارگيري در فعاليت هاي متنوع روستايي را پيشنهاد مي کند.

 نسخه قابل چاپ