بانک مقالات جغرافیا

گردشگري به مثابه يکي از عناصر و حلقه هاي عمده ساختار اقتصادي در جهان، منشا اثرات عظيم دموگرافيک، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و کالبدي بوده است. ايران به طورعام و سرعين به طورخاص نيز در معرض اين گونه تحولات در چندين دهه اخير قرار داشته است. هدف از اين مقاله ارزيابي آثار دموگرافيک و بالاخص فرهنگي ناشي از گردشگري در سرعين مي باشد.
تحولات دموگرافيک در چارچوب افزايش نرخ رشد جمعيت، بعد خانوار، موازنه نسبت مهاجرت و تغيير در نسبت جنسي و سني متعين بوده است.
روش تحقيق مبتني بر استفاده از پاره اي داده هاي کتابخانه اي و انجام کار ميداني در حوزه تحليل پرسشنامه بوده است. بدين منظور بخش کوچک مرکزي و قديمي شهر و روستاي آلوارس جهت مقايسه و ارزيابي آثار فرهنگي گردشگري مطالعه گرديد. برطبق نتايج مبتني بر به کارگيري آزمون مجذور خي، گردشگري در سرعين منجر به رنگ باخت برخي ويژگي هاي فرهنگ بومي در حوزه زبان بومي، پوشش، آداب و رسوم سنتي و به موازات آن ارتقا نحوه آداب و اصول معاشرت، بالارفتن سطح آگاهي اجتماعي و افزايش روحيه احترام به ديگران شده است.

 نسخه قابل چاپ

گردشگري که در سال هاي اخير براي بعضي از کشورهاي جهان در راس منابع توليد درآمد قرار گرفته است از ديرباز در کشور ما نيز از شرايط بالقوه مناسبي برخوردار بوده است. ولي به لحاظ بعضي از ملاحظات برخورداري اقتصادي از آن بالفعل جايگاه خود را نيافته است. چنان که در بين کشورهاي جهان از دهمين جايگاه جاذبه هاي توريستي برخوردار است. در حالي که از نظر درآمد اقتصادي جايگاه مهمي ندارد. ولي درآمد حاصل از توريسم استان را در برنامه چهارم توسعه 123296.24 ميليون ريال پيش بيني مي نمايد که در صورت موفقيت از آن طريق، مي توان 948 شغل جديد در استان ايجاد نمود که 24.66 در صد از بيکاري را در استان پوشش خواهد داد و اگر بتوان با ايجاد مديريت کارآ، فقط 2.7 درصد از توريسم گذري استان را که 12 ميليون نفر بازديدکننده در سال است جذب نمايد مشکل بيکاري در استان رفع خواهد شد.

 نسخه قابل چاپ

به منظور درک سازوکار حاکم بر وقوع بارش هاي تابستانه جنوب شرق ايران روش سينوپتيکي- ديناميکي مبتني بر تحليل جريان اتخاذ گرديد. بر اين اساس، ابتدا داده هاي بارش روزانه تعداد 152 ايستگاه هواشناسي براي يک دوره پايه 34 ساله (2003-1970) موردپردازش قرار گرفت. در اين رابطه منطقه بارشي شاخص در جنوب شرق ايران تعيين گرديد و ضمن بررسي ويژگي هاي بارش تابستانه، بارش دهه اول جولاي 1994 به عنوان بارش نمونه و فراگير انتخاب شد.
جهت تعيين ساختار گردش جو و شناسايي الگوي سينوپتيکي حاکم در دهه اول جولاي 1994، داده هاي ترازهاي 700، 850، 500 هکتوپاسکال و سطح زمين از نظر فشار و مولفه هاي مداري و نصف النهاري باد بصورت ميانگين روزانه از مرکز ملي پيش بيني محيطي آمريکا (NCEP/NCAR) تهيه شدند. به علاوه، شاخص هاي WY، OLR و مجموع بارش کل هند نيز مطالعه شده و مسيرهاي سيکلوني ترسيم شدند.
يافته ها نشان داد که منطقه اصلي بارش جنوب شرق کشور، يک محدوده مثلثي شکل در30’ ، 58 طول شرقي و 30’، 28 درجه عرض شمالي در استان سيستان و بلوچستان است که تقريبا هرساله داراي بارش مي باشد. همچنين نتايج تحقيق بيانگر آنست که وردش هاي ماهانه و سال به سال بارش تابستانه جنوب شرق ايران با تغييرات شدت موسمي تابستانه جنوب آسيا، بويژه با فراواني وقوع کم فشارهاي موسمي در منطقه درياي عرب ارتباطي بسيار نزديک دارد. در دوره شديد موسمي سال 1994، تعداد کم فشارهاي موسمي بطور محسوسي افزايش يافته، پرفشار جنب حاره قويتر و جريانات جنوب غربي درياي عرب و خليج بنگال نيز به ميزان قابل ملاحظه اي شديدتر بوده است.
آرايش الگوهاي گردشي اتمسفر در دهه اول جولاي 1994 در جنوب شرق ايران با رعايت تقدم زماني به شرح زير مي باشد: استقرار پرفشار جنب حاره تراز فوقاني، نفوذ ناوه امواج غربي بر غرب ايران، گسترش شرق سو و در عين حال مداري پرفشار جنب حاره ايران در ترازهاي مياني تروپوسفر و کشيده شدن زبانه اي از پرفشار تا شمال هند، تشکيل کم فشار موسمي در خليج بنگال، جابجايي غرب سوي کم فشار موسمي و استقرار آن بر نيمه شمالي درياي عرب، تقويت گردش سيکلوني و افزايش تاوايي مثبت در منطقه درياي عرب، تقويت و گسترش مرکز کم فشار در مرکز تا غرب ايران، ورود سيکلوني با منشا کم فشار موسمي درياي عرب به منطقه جنوب شرق ايران، صعود همرفتي و وقوع بارش.

 نسخه قابل چاپ

افزايش سريع جمعيت شهرهاي ايران به خصوص شهرهاي بزرگ موجب افزايش تقاضا براي خدمات و کالاهاي عمومي شده است. و اين امر به دليل نبود نظام مدون و دقيق برنامه ريزي در اکثر شهرهاي ايران مشکلات فراواني را به وجود آورده است، که از مهم ترين آنها کاهش سرانه خدمات آموزشي مي باشد. مکان هاي آموزشي يکي از کاربري هاي اساسي است که تخصيص فضا به اين کاربري از موضوعات مهم برنامه ريزان و برنامه ريزي شهري مي باشد. به دليل حساسيت اين کاربري و ارتباط مستقيم آن با خانواده ها، نحوه تخصيص فضا براي کاربري آموزشي از اهميت زيادي برخوردار است. اين مساله در شهرهاي بزرگ از جمله تبريز بنا به دلايل متنوعي چون تراکم بالاي جمعيت، کمبود زمين و همجواري کاربري هاي مختلف با يکديگر دشواري مساله را افزايش داده است. در تحقيق حاضر با تشکيل پايگاه اطلاعاتي، مراکز آموزشي دبيرستان شهر تبريز با بررسي متغيرهاي مهمي چون جمعيت، کاربري مطلوب شهري، مکان مدارس، عامل سازگاري، مطلوبيت، فاصله از کاربري هاي ديگر و با بهره گيري از فناوري سيستم اطلاعات جغرافيايي موردارزيابي قرار گرفته است. سپس از طريق مدل AHP هر کدام از لايه ها ابتدا به صورت منفک وزن دهي شده و پس از آن در ترکيب با لايه هاي ديگر وزن نهايي آنها مشخص گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

موضوع «عدالت اجتماعي» يكي از مباحث بسيار مهم در مكتب انسان ساز اسلام مي باشد. بگونه اي كه خداوند متعال هدف از بعثت انبيا را اقامه قسط و عدل توسط مردم بيان مي نمايد (سوره: حديد، آيه: 25). متاسفانه مفهوم عدالت اجتماعي از ديدگاه اسلام آنچنان كه شايسته است مورد توجه انديشمندان اسلام قرار نگرفته، تا ابعاد گوناگون آن بر اساس نياز جوامع انساني تئوريزه شود. اكنون فقدان عدالت اجتماعي در ميان جوامع اسلامي خود دليل بر اين مدعا است.
در غرب نيز مفهوم عدالت اجتماعي حداقل از زمان ارسطو به دليل ضرورت سازمان هاي اجتماعي و به عنوان موضوع و دستورالعمل سازمان هاي اجتماعي، مطرح بوده است. اما در سه دهه گذشته بازتاب تفكر تئوريكي آن هم در ابعاد تحليل فلسفي و هم از نظر دلايل علمي در رابطه با تغيير شكل وضعيت رفاه، جنبه هاي جديد و جالبي يافته است. مفاهيم شرايط اجتماعي و مسووليت فردي نقش مهمي را در تئوري هاي «عدالت اجتماعي» ايفا مي كنند و اين مفاهيم از زمان منتسكيو به عنوان نقطه اتصال رشته هاي مختلف علوم اجتماعي مطرح بوده اند. اين مقاله تلاش دارد تا ابعاد مختلف عدالت اجتماعي را از ديدگاه هاي مختلف موردبررسي و تجزيه و تحليل قرار دهد. و دلايل ضعف عدالت اجتماعي در بعضي جوامع اسلامي را ريشه يابي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

يكي از مسايل مطرح، در بررسي وضعيت فكري شيعيان، توجه به پراكندگي شيعيان در شهرهاي مختلف و شناخت حوزه هاي علمي شيعه در دوران غيبت صغري است.
گزارش هاي منابع جغرافيايي و ديگر منابع حاكي از اين است كه شيعيان در نواحي مختلف سرزمين هاي اسلامي مي زيستند، بديهي است پراكندگي شيعيان در شهرها و نواحي مختلف تاثير چشمگيري در گسترش علوم و عقايدتشيع داشت و حوزه هاي علمي متعددي را پديد آورد، و منشا تحولات چشمگيري در نظام علمي و انديشه هاي شيعيان گرديد. شكل گيري و تكوين اوليه اين تحولات در عصر غيبت صغري صورت گرفت و دستاوردهاي آن چند دهه بعد بروز يافت. معرفي ويژگي هاي شهرهاي شيعه نشين و تلاش علماي بزرگ شيعه در اين شهرها به منظور گسترش علوم اسلامي اين دوران، محور اصلي اين مقاله مي باشد دوره موردمطالعه از 260 تا 329 بوده است.

 نسخه قابل چاپ

سيل يکي از مخاطرات محيطي است که هر ساله خسارات فراواني به بار مي آورد. از آنجا که اغلب ويژگي هاي محيطي را مي توان در ارتباط با الگوهاي گردشي تبيين کرد، بررسي و تعيين الگوهاي سينوپتيکي مولد سيلاب هاي مخرب و فراگير اهميت و ضرورت خاصي مي يابد.
در اين مطالعه، پس از تعيين آستانه سيلاب هاي مخرب و فراگير، داده هاي ارتفاعي تراز 500 هکتوپاسکال براي 44 طوفان مولد سيل در حوضه آبريز درياچه اروميه (22 ايستگاه) (171 روز سيلابي) طي دوره (1384-1370) با استفاده از روش تحليل عاملي و تکنيک خوشه بندي سلسله مراتبي وارد در محيط نرم افزار آماري SPSS تجزيه و تحليل شد. و نهايتا هفت الگوي سينوپتيکي حاکم بر سيلاب هاي مخرب و فراگير سطح حوضه آبريز مزبور شناسايي و طبقه بندي شد.
نتايج تحقيق نشان مي دهد که، به هنگام وقوع سيلاب هاي مذکور محور تراف به سمت عرض هاي جغرافيايي پايين عميق تر شده و موقعيت حوضه آبريز درياچه اروميه نسبت به اغتشاشات سطح بالا ‌به گونه اي بوده كه، يا در زير منطقه واگرايي بالايي جلو تراف هاي موج كوتاه بادهاي غربي قرار گرفته، يا در زير قسمت جلوي سيستم سينوپتيكي سردچال بالايي واقع شده و يا اينكه در زير قسمت جلوي بادهاي غربي مسير جنوبي سيستم مانع قرار گرفته است. در اين بين، الگوي سينوپتيكي تراف موج كوتاه بادهاي غربي مولد 67.3% از كل سيلاب ها مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

موضوع اين تحقيق بررسي فرسايش خاک و رسوب دهي در حوضه آبخيز فارسبان يکي از حوضه هاي گاماسياب با توجه به روش PSIAC مي باشد که در آن 13 ايستگاه موردمطالعه قرار گرفته، نرم افزارهاي مورداستفاده در زمينه تهيه و تفسير نقشه هاي منطقه aRCVIEW و براي تجزيه و تحليل يا دامنه هاي آب و هوا، کاربري اراضي، پوشش گياهي عامل فرسايش سطحي، زمين شناسي، فرسايش رودخانه اي و با توجه به پهنه بندي فرسايش نتيجه مي گيريم که فرسايش خاک در اين حوضه نسبتا بالاست و نقشه فرسايش به صورت کلاس هاي مختلف طبقه بندي شده است و به ترتيب از خيلي زياد، زياد، متوسط، کم، خيلي کم، يا جزيي و سپس با استفاده از فرمول os=38.75e 1333r ميزان توليد رسوب دهي سالانه برحسب کيلومتر مکعب در کيلومترمربع به دست آمده است در ميان فاکتورهاي شرح داده شده فاکتور فرسايش سطحي و نوع خاک و پوشش گياهي به ترتيب بيشترين اثر را داشته است.
اين روش براي اولين بار در سال 1352 در حوضه آبخيز استفاده شده با توجه به دقت خوب آن در مقايسه با ساير روش ها و مدل هاي تجربي در بعضي حوضه هاي داخلي چون هليل رود- مارون، دوخواهران مورد استفاده قرارگرفت و اخيرا مطالعات زيادي انجام گرفته است و روش مناسبي براي تخمين فرسايش و رسوب مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

توسعه حومه نشيني در شهر زنجان همگام با روند مدرنيزاسيون و مهاجرت وسيع روستاييان به اين شهر همراه بود. تقارن زماني اين دو رويداد که از دهه 1360 ملموس تر مي گردد، در جابجايي اکولوژيکي گروه هاي جمعيتي بين بافت جديد و قديم شهر موثر بوده و جمعيت مهاجر بلاتکليف يا گروه هاي مهاجري که چند سال از سکونت آنها در نقاط حاشيه اي نمي گذرد جايگزين جمعيت بافت قديم مي گردد. ساکنين بيگانه با محيط جديد نتوانستند همخواني و انطباق لازم را با محيط فيزيکي ايجاد کرده و به دليل ويژگي هاي خاص اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي خود صلابت گذشته اين بافت ها را حفظ کنند. علاوه بر آن عملکرد نامطلوب و نابرابر مديريت شهري در ارايه خدمات و امکانات بر وخامت اوضاع افزود. و اين بافت ها را به فضاهاي مساله دار شهري تبديل نمود. پژوهش حاضر بر آن است که با ديدي اجتماعي- فضايي به تحليل علل فرسودگي محدوده موردمطالعه پرداخته و تا حد امکان سعي بر آن دارد که نقش مديريت شهري بر فرسودگي اين بافت ها را آشکار نمايد. محدوده موردمطالعه با 34 هکتار مساحت قسمتي از بافت قديم شهر زنجان و معروف به محله دباغ ها مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

توسعه‌ روزافزون‌ شهرنشيني‌ و رشد جمعيت‌ در كشور از عواملي هستند كه‌ دامنه‌ شهرها را بيش‌ از پيش‌ گسترش‌ داده‌ و پديداري‌ شهرهاي‌ بزرگ‌ با جمعيت‌ زياد را در پي‌ داشته‌ است. اجراي سيستمي که همه شهروندان بتوانند درخواست هاي خود را از طريق شبکه هاي کامپيوتري مطرح سازند و روند درخواست را تا رسيدن به پاسخ، پيگيري کنند به نوعي تحقق شعار شهرداري در همه خانه ها است. با استقرار شبکه الکترونيکي درشهرداري، همه اطلاعات مربوط به شهر و مديريت شهري در سريع ترين زمان به صورت الکترونيکي ذخيره مي شوند و پس از ارزيابي بلافاصله براي ساير سازمان ها و شهروندان قابل دسترسي خواهدبود بدين ترتيب شهرداري شيشه اي به نوعي تحقق مي يابد. همچنين در اختيار قرار گرفتن اطلاعات موردنياز براي انجام تصميم گيري هاي اجرايي با روش هاي دقيق بهنگام شده، ديوارهاي سازماني را که در زمان حاضر مانع گردش سريع اطلاعات بين بخش هاي مختلف هستند از ميان برمي دارد و به ايجاد شهرداري بدون ديوار کمک مي کند.
در عصر حاضر چاره اي جز استفاده از توانمندي فناوري هاي پيشرفته IT و استفاده از محيط هاي اطلاعاتي GIS، در زمينه برنامه ريزي و مديريت شهري، جهت فراهم نمودن بستر اطلاعات جامع شهري نداريم. بااين نگاه به موضوع، پژوهش حاضر سعي در معرفي بخشي از سامانه اطلاعات جغرافيايي شهر بابلسر (Geography Information System of Babolsar City) دارد. سامانه مذکور با هدف يکسان سازي بستر اطلاعات درون سازماني و برون سازماني بين عناصر تاثيرگذار مستقيم و غيرمستقيم در سازمان فضايي شهر بابلسر و تحقق شهرداري الکترونيک در فاصله سال هاي 1385-1386 در 25% از سطح کل شهر به اجرا درآمد و نقطه عطفي در استان مازندران در هدايت مديريت شهري به نظام اطلاعات جامع، جهت دستيابي به اهداف عاليه برنامه ريزي شهري و مشارکت مردمي گشت.

 نسخه قابل چاپ

سرمايه گذاري در زيرساخت هاي صنعتي شدن و راهبردهاي رشد و توسعه اقتصادي نواحي نقش موثري دارد. زيرساخت هاي عمومي در سرمايه گذاري در هزينه هاي بالاسري اقتصادي و اجتماعي متعين است. ايران به عنوان يكي از كشورهاي در حال توسعه از روند توسعه صنعتي يکساني در سطوح استاني برخوردار نمي باشد. عمده ترين دليل اين ناهمگوني را بايد در عدم دسترسي به زيرساخت هاي صنعتي جستجو نمود. اين مقاله سعي بر رتبه بندي استان هاي كشور بر اساس متغيرهاي گوناگون صنعتي و بررسي رابطه ميان درجه صنعتي بودن استان ها و ميزان دسترسي آنها به زيرساخت هاي عمومي دارد. در اين مقاله از روش هاي تاكسونومي، تكنيك خوشه اي و روابط همبستگي جهت تجزيه و تحليل يافته استفاده شده است. بر اساس يافته هاي اين تحقيق تهران به لحاظ شاخص هاي گوناگون صنعتي در اولين خوشه قرار دارد. در مراتب بعدي استان هاي اصفهان و خوزستان هريك به تفكيك جاي دارند. استان هاي مركزي، آذربايجان شرقي و خراسان چهارمين گروه را تشكيل مي دهند. مابقي استان هاي كشور در گروه آخر قرار دارند. تجزيه و تحليل روابط همبستگي مويد وجود رابطه مثبت و معني داري ميان ارزش و وزن صنعتي استان ها و دسترسي آنها به زيرساخت هاي عمومي مي باشد.

شناخت شرايط وقوع آغاز و خاتمه يخبندان ها به دليل اهميت آنها در زمينه كشاورزي و حمل و نقل جهت كاهش خسارات ضروري است. از آنجايي كه استان لرستان جزء مناطق كوهستاني در منطقه زاگرس مي باشد، اين كوهستاني بودن در شدت وقوع يخبندان هاي آن اثرگذار بوده، لذا وقوع يخبندان به ويژه بروز آن در دوره سرد سال تاثيرات بسزايي در مسايل كشاورزي و حمل و نقل استان ايجاد مي كند. با توجه به موضوع مقاله كه هدف آن تجزيه و تحليل يخبندان ها در استان لرستان است، بنابراين شناخت شرايط وقوع يخبندان ها، تعيين دقيق شروع و خاتمه و نيزشدت و تداوم آنها ازجمله مسايلي است كه بايد مورد توجه واقع گردد، تا از وارد شدن خسارات شديد به كشاورزان و همچنين فراهم نكردن امكانات لازم در جهت تسريع رفت و آمدها و كاهش اتلاف انرژي در هنگام بروز يخبندان ها جلوگيري شود. بررسي فراواني وقوع يخبندان ها در منطقه مورد مطالعه روش رسيدن به هدف اين مقاله است. براي اين كار داده هاي حداقل روزانه دما در 4 ايستگاه هواشناسي سينوپتيك خرم آباد، بروجرد، ناصرالدين و اليگودرز از سال 1989 تا 1999، مورد بررسي قرار گرفتند. تاريخ وقوع يخبندان هاي زودرس پاييزه و ديررس بهاره در آستانه مورد نظر (صفر و كمتر از آن) استخراج و دوره بدون يخبندان و يخبندان آنها محاسبه گرديد. براي تعيين اولين و آخرين روز يخبندان، روزها بر طبق روش مرسوم، به روزهاي ژوليوسي تبديل و روي آنها تجزيه و تحليل آماري صورت گرفت. بر اساس روشهاي آماري معتبر ران تست و كليموگروف - اسميرونوف مشخص شد كه توزيع نرمال نسبت به بقيه توزيع ها با سريهاي موجود تناسب بيشتري دارد. لذا با به كارگيري اين توزيع، تاريخ وقوع يخبندان هاي زودرس پاييزه و ديررس بهاره با استفاده از دوره هاي برگشت مختلف تعيين و محاسبه شد و منحني آنها با استفاده از نرم افزار مطلب ترسيم شد. همچنين منحني طول فصل رشد و فصل يخبندان در سطوح احتمالي در كليه ايستگاه ها ترسيم شد.

 نسخه قابل چاپ

در اين پژوهش با استفاده از آمار 33 ساله ايستگاههاي هواشناسي و ايستگاههاي هيدرومتري استان گلستان، نوسانات هيدروکليماتولوژي اين حوضه مثل، بارش، دما، سيلاب مورد مطالعه و شناسايي قرار گرفت. پس از بررسي آماري عناصر آب و هوايي، اين نکته مشخص گرديد که اقليم منطقه در حال تغيير بسوي آب و هوايي گرم و خشکتر مي باشد، که از اثرات اين تغيير مي توان به کاهش بارش، افزايش دما و نيز افزايش شدت بارش و دبي هاي اوج منطقه اشاره نمود. در ادامه با استخراج داده هاي 5 سيلاب مخرب در حوضه مذکور و با استفاده از تحليل سينوپتيکي، الگوي آغاز و همزمان رخداد اين سيلابها شناسايي و نقشه هاي نمادين در سه تراز سطح دريا، 850 و 700 هکتوپاسکال براي دوره هاي فوق الذكر اين سيلابها ارايه گرديده است. در نهايت با توجه به تحليل هاي سينوپتيکي مشخص گرديد که سهم مقدار بارشهاي سيلابي در منطقه، متاثر از سامانه هاي واچرخندي، نه تنها از لحاظ مقدار بارش، بلکه از نظر وسعت منطقه، از چرخندها بيشتر مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

پيوندهاي گوناگوني بر حسب شرايط و بسترهاي اقتصادي و اجتماعي بين روستاها و شهرها برقرار است كه اين پيوندها مي تواند اثرات توسعه اي و يا توسعه نيافتگي براي هركدام از فضاهاي شهري و يا روستايي (بويژه روستاها) را به دنبال داشته باشد. بر اين اساس هدف مهم اين تحقيق آن است كه روابط و مناسبات بين روستا با شهر و سطح توسعه يافتگي روستاها را تبيين نمايد. برخي از نظريه هاي منفي نگر، مناسبات روستا با شهر را باعث توسعه نيافتگي و برخي ديگر مناسبات را عامل توسعه يافتگي مي دانند. رويكرد نظري اين پژوهش حاكي از آن است كه مناسبات عامل اصلي توسعه يافتگي محسوب مي شود و نتايج بدست آمده نيزنشانگر اين است كه بين ميزان مناسبات روستا با شهر و سطح توسعه يافتگي آن رابطه مثبت وجود دارد. همچنين روستاهايي كه مسافت آن ها با شهر كمتر است مناسبات آنها با شهر بيشتر و همچنين سطح توسعه يافتگي آنها بيشتر است.

 نسخه قابل چاپ

کارکرد توريسم بعنوان يک صنعت، در ايران به نيم قرن اخير بر مي گردد. در دوره معاصر، تحولات زير ساختي منجر به تحولات اقتصادي- اجتماعي در جامعه ايراني گرديد، که صنعت توريسم نيز رنگ و بويي تازه به خود گرفت، ليکن هنوز حرکت آن بطي و کند بود. پس از تحولات دهه 1340 رفته رفته بر دامنه کارکردهاي توريسم نيز در ايران افزوده شد. وقوع جنگ اعراب و اسراييل در سال 1973 و افزايش قيمت نفت که منجر به توسعه هر چه سريعتر شهر نشيني و شکل گيري لايه هاي مياني (بورژوا) در جامعه ايراني گرديد نيازهاي جديد گردشگري و گذران اوقات فراغت خارج از منزل را در جامعه دامن زد. اوج گردشگري در ايران را در دهه هاي 1357-1340 شاهديم اما پس از آن با وقوع انقلاب اسلامي 1357 و متعاقب آن جنگ تحميلي عراق عليه ايران تا پايان جنگ با دوره رکورد و افول صنعت گردشگري در ايران مواجه ايم. ليکن با اجراي برنامه هاي اول، دوم و سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در ايران (1383-1368) مجددا بسياري از زير ساختهاي اقتصادي و فرهنگي بازسازي و بعضا بيش از گذشته بسط و گسترش يافت و تا حدودي بر تحرک و پويايي صنعت گردشگري نيز در ايران افزوده شد؛ در برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور به لحاظ اهداف و کارکردها بيش از گذشته به صنعت توريسم توجه شده و مقرر است که تا پايان برنامه (1388) جذب توريست خارجي به کشور به بيش از 20 ميليون نفر برسد. اين تحولات کارکردي و ساختاري نشان دهنده مرحله گذار شتابان در صنعت گردشگري ايران و جهش اساسي در آن مي باشد.

 نسخه قابل چاپ