بانک مقالات جغرافیا

مکانيابي صنعتي تصميمي بسيار پيچيده است و به دامنه وسيعي از معيارها وابسته است. بنابراين، مي توان مکانيابي را فرايند تصميم گيري چند معياره اي دانست که براي اولويت بندي معيارهاي مختلف و انتخاب بهترين گزينه از ميان گزينه هاي ممکن، به کار مي رود. در واقع، مي توان با مکانيابي تاثيرات منفي حاصل از ايجاد و بهره برداري از صنايع را به حداقل رساند و گامي مثبت براي توسعه پايدار برداشت. هدف از اين مطالعه، ارزيابي امکان استقرار صنايع در داخل شعاع 50 کيلومتري شهر اصفهان با استفاده از فرايند تصميم گيري چندمعياره در سيستم اطلاعات جغرافيايي است. ابتدا با بررسي منابع و كسب استانداردها، معيارهاي استقرار صنايع مشخص گرديد. اين معيارها شامل فاصله از آب هاي سطحي، شيب، فاصله از جوامع انساني، فاصله از راه هاي ارتباطي، مناطق حفاظت شده، فاصله از صنايع، عمق آب هاي زيرزميني، فاصله از خطوط انتقال آب، فاصله از گسل ها و کاربري فعلي اراضي هستند. سپس كليه معيارها با فرمت مشابه به سيستم اطلاعات جغرافيايي وارد و استانداردسازي شدند. در مرحله بعد از روش درجه بندي براي وزندهي معيارها استفاده شد و در نهايت كليه لايه ها با استفاده از روش ترکيب خطي وزن دار تلفيق شدند. پس از حذف مناطقي كه داراي مساحت كافي براي استقرار صنايع نبودند، چهار منطقه مناسب در بخش شرقي اصفهان براي استقرار صنايع تعيين شد.

 نسخه قابل چاپ

بررسي بيلان آب و توزيع زماني متغيرهاي هيدرولوژي و عناصر اقليمي موثر بر آن، از جمله زمينه هاي تحقيقاتي هيدرولوژيست هاست.به منظور تحليل متغير هاي ذکر شده تکنيک هايي مانند سري هاي زماني، تحليل عاملي و تحليل خوشه اي استفاده مي شود. رودخانه کارون به ويژه در بخش کوهستاني آن طي سال هاي اخير با سيلاب هاي بزرگ، خسارات هنگفت اقتصادي و محيطي همراه بوده که جهت ارايه تحليلي مناسب از چگونگي روند نغييرات آن، فرايندهاي هيدرو لوژيک آن بررسي شده است. در اين تحقيق، تلاش شده با استفاده از تبديل باکس – کاکس، روش سري هاي زماني و به کمک شاخص هاي BIC , AICمدل مناسب برآورد و روند داده ها در آينده مشخص شود. بر اين اساس، مدل هاي 4) ARMA و 1) در مورد ايستگاه شالو، *(3، 0، 3)* (2، 1، 1) ARIMA ايستگاه ارمند، 3*(0، 0، 3)*(0، 1، )  ARIMAايستگاه بارز و 4*(1، 1، 3)*(0، 0، ) ARIMA در ايستگاه مرغک براي برآورد و تعيين روند مناسب تشخيص داده شد. سپس دوره آماري 79-1383 به عنوان شاهد و به منظور واسنجي دقت مدل انتخاب و داده هاي ثبت شده (شاهد) و برآوردي مدل مقايسه شدند که با وجود همبستگي مثبت بين مقادير ثبت شده و برآوردي، سير صعودي در دبي رودخانه کارون تاييد گرديد.

 نسخه قابل چاپ

تاثير فعاليت هاي خورشيدي در وقوع زلزله ها، يكي از مهمترين موضوع هاي است كه در سال هاي اخير براي پيش بيني درازمدت زلزله ها مدنظر دانشمندان قرار گرفته است.
در اين پژوهش، چگونگي رفتار زماني وقوع زلزله هاي ايران و آذربايجان و همچنين، ميزان ارتباط و همبستگي آنها با تغييرات زماني فعاليت هاي خورشيدي با استفاده از داده هاي ميانگين سالانه زلزله هاي بزرگ با مقياس بيش از 3 الي 4 ريشتر و داده هاي لكه هاي خورشيدي بررسي شد. ابتدا به منظور شناسايي الگوي رفتار زماني وقوع زلزله هاي ايران و آذربايجان، چرخه هاي زماني غالب در وقوع آنها با استفاده از روش آناليز موجك و خطوط همبستگي محاسبه و مشخص گرديد. سپس، با بهره گيري از انواع روشهاي آناليز طيفي و همچنين، محاسبات آماري (همبستگي) ميزان ارتباط و همبستگي بين چرخه هاي غالب موجود در رفتار زلزله ها ي منطقه و چرخه فعاليت هاي خورشيدي بررسي گرديد.
بر اساس اين تحليل ها، مشخص گرديد كه دوره هاي غالب وقوع زلزله هاي ايران و آذربايجان حوالي چرخه هاي زماني 4، 6، 8 و 9 الي 15 ساله ارتباط و همبستگي بسيار نزديكي با چرخه هاي زماني اصلي و فرعي لكه هاي خورشيدي دارند. يافته هاي اين پژوهش نشان داد كه ظهور چرخه هاي اصلي (11-22 ساله) و چرخه هاي فرعي (3-4، 6، 8، 11-14 ساله) در زمان وقوع زلزله هاي ايران و آذربايجان، احتمالا با تاثير فعاليت لكه هاي خورشيدي در ارتباط اند.

 نسخه قابل چاپ

مسکن کوچکترين عنصر سکونتگاه ها، مهمترين کاربري شهري و يکي ازشاخص هاي عمده ارزيابي توسعه يك كشور است. هدف اين مقاله، بررسي وضعيت گروه هاي درآمدي و برآورد مسکن گروه هاي کم درآمد، با استفاده از تکنيک هاي آماري مورد استفاده در برنامه ريزي مسکن بوده. متدولوژي آن بنيادي-کاربردي است.اين مقاله سعي دارد با بررسي وضعيت گروه هاي درآمدي و شاخص هاي تامين مسكن مانند متوسط سطح زير بنا متوسط درآمد و ... در دهک هاي موجود به تخمين نياز مسکوني و برآورد توان مالي گروه هاي کم درآمد استان هرمزگان بپردازد و نتايج حاصل را براي برنامه ريزي دقيق تر مسکن در استان هرمزگان به کار برد. طبق يافته هاي تحقيق وضعيت مسكن در گروه هاي كم درآمد ازسال 75 به بعد در حال بدتر شدن است و عدم توانايي تامين مسكن مناسب از دهك هاي ا، 2 و 3 به سمت دهك هاي 4 و 5 نيز كشيده شده است. همچنين نرخ اجاره نشيني نشان مي دهد كه سرمايه گذاري هاي بخش هاي مختلف به سمت دهك هاي درآمدي بالاست و اين نياز به برنامه ريزي دقيق براي اين استان براي دهك هاي پاييني را ضروري مي سازد.

 نسخه قابل چاپ

با توجه به تغييرات اقليمي، گرمايش جهاني و خشكسالي هاي اخير، پيش بيني دماهاي حداكثر به عنوان يكي از مهمترين پارامترهاي اقليمي فرصت مناسبي را براي برنامه ريزي و ارائه تمهيدات لازم در اختيار برنامه ريزان قرار مي دهد. بررسي و تحليل دماهاي حداكثر به عنوان يکي از پارامترهاي اقليمي در مديريت منابع آبي و طبيعي، كشاورزي، گسترش آفات و بيماري ها، ذوب برف و سيلاب، تبخير و تعرق، خشكسالي و غيره اهميت زيادي دارد. امروزه با گسترش مدل هاي هوشمند و تجربي در علوم مختلف، از جمله اقليم شناسي و لزوم پيش بيني هاي دقيقتر، جايگزيني آنها به جاي مدل هاي قديمي اهميت پيدا مي كند. يكي از اين روش ها، شبكه هاي عصبي مصنوعي از مولفه هاي هوش مصنوعي است كه يكي از مهمترين كاربردهاي آن در زمينه علوم جوي، پيش بيني و محاسبه پارامترهاي اقليم شناسي است. در اين تحقيق با استفاده از متغيرهاي ميانگين رطوبت نسبي، ميانگين سرعت باد، مجموع ساعات آفتابي، ميانگين حداقل و حداکثر دماي ماهانه به عنوان ورودي شبكه پرسپترون چندلايه (MLP)، ميانگين حداکثر دماي ماهانه ايستگاه سينوپتيك اردبيل پيش بيني شد. پارامترهاي مذکور سال هاي آماري 1985 تا 2005 را در بر مي گيرند. از 21 سال دوره آماري موجود، حدود 85 درصد آن يعني 18 سال (216 ماه) براي آموزش شبکه و 3 سال (36 ماه) باقيمانده در مرحله آزمون شبکه به کار برده شده است. بدين منظور از امكانات و توابع موجود در نرم افزار MATLAB بهره گرفته شد و براي هر ماه يك شبكه با خطاي کمتر از 5 درصد طراحي گرديد. پس از بررسي شاخص هاي عملكرد شبكه، از جمله ضريب تعيين، مجذور ميانگين مربعات خطا، ميانگين مربعات خطا، ميانگين مطلق خطا، ميانگين درصد خطا و ضريب همبستگي مشاهده شد كه پيش بيني دماي حداكثر با دقت قابل قبولي انجام شده است؛ به گونه اي كه ميزان ضريب همبستگي آن 0.99 و بيشترين اختلاف آن با داده هاي واقعي برابر 0.83 درجه سانتيگراد بوده است.

 نسخه قابل چاپ

اجراي هر طرح و برنامه اي در شهرها مراحل متعددي دارد .مراحلي که از مطالعات توصيفي، شناخت دقيق از منطقه، اولويت هاي ساکنان، ظرفيت هاي منطقه يا محل، نحوه و ميزان مشارکت مردم را شامل شده و پس از اين مراحل است که برنامه ريزان اقدام به تهيه برنامه کرده و مجريان آن را به صورت عملياتي در مي آورند. در اين ميان، برنامه ريزي در مقياس کوچک شهر (محله) همراه با استفاده از نيروها و پتانسيل محلي و مشارکت و شريک قرار دادن مردم در روند تهيه و اجراي طرح ها مي تواند گامي موثر در افزايش پايداري شهر و حذف چهره نامطلوب زندگي از محلات شهر، بويژه محلات اسکان غيررسمي باشد، چرا که مصرف کنندگان نهايي طرح ها مردم هستند و به همين جهت، شريک کردن آنان در فرايند برنامه ريزي موجبات کارايي بيشتر طرح ها را فراهم آورده، در نتيجه نويد محله خوب، شهر خوب، کشور خوب را خواهد داد. اين مقاله با مطالعه يکي از محلات اسکان غيررسمي شهر زنجان (محله اسلام آباد) به بررسي و سنجش قابليت هاي محله در پياده کردن برنامه ريزي مردم محور و ارائه راهبردهاي موردنظر برنامه ريزي پرداخته است. در اين مقاله با مطالعه ميداني و کتابخانه اي اين نتيجه حاصل شد که رويکرد مردم محوري در برنامه ريزي شهري در شرايط موجود شهرهاي ايران با تکيه بر پتانسيل هاي مشارکتي مردم در محلات شهري (بويژه محلات اسکان غيررسمي) نفش مهمي در افزايش پايداري برنامه ريزي و پايداري شهر دارد.

 نسخه قابل چاپ

خروسلو داغي در شمال غرب ايران، در محدوده سياسي استان اردبيل و در جنوب جلگه مغان واقع شده است. اين ارتفاعات از واحدهاي کوهستاني آذربايجان به شمار مي آيد كه به واسطه تغيير روند قرارگيري (غربي - شرقي) از واحد کوهستاني تالش جمهوري آذربايجان (شمالي - جنوبي) و ارتفاعات قفقاز (شمال غرب - جنوب شرق) جدا مي گردد. منطقه مورد مطالعه توسط كوهزايي هاي اواخر پليوسن و كواترنر چين خورده است. كوهزايي اواخر پليوسن چين هاي شديد را به وجود آورده، در حالي كه چين خوردگي كواترنر از شدت چنداني برخوردار نبوده است. فرسايش، بعد از تشكيل اشكال ساختماني سبب شكل گيري ناهمواري هاي معكوس از جمله ناوديس هوايي شده است. مطالعه ارتباط شبكه آبها با ساختمان زمين، نشان دهنده اين واقعيت است كه برخي از شبكه هاي زهكشي با ساختمان زمين شناسي انطباق دارد، ولي برخي از شبكه هاي موجود در منطقه مورد مطالعه، با ساختمان زمين شناسي هيچ مطابقتي ندارد. عدم تطابق اين شبكه ها بيشتر از طريق تئوري پيشينه رود قابل توجيه و تفسير است. زيرا قبل از تشكيل ارتفاعات خروسلو اين منطقه، منطقه اي فرونشسته بوده كه رسوبات ائوسن تا پليوسن در آن انباشته شده و در قسمت جنوب اين منطقه، زون بالا آمده مشگين - اهر - که منطقه اي آتشفشاني است - وجود داشته و جريان رودخانه ها از اين منطقه بالا آمده (مشگين-اهر) به طرف شمال و درياي خزر بوده است. در اثر كوهزايي هاي پليوسن و پليو - كواترنر منطقه مورد مطالعه بالا آمده و بر اثر اين عمل رودخانه ها همچنان به عمل حفر بستر خود ادامه داده اند و اين امر سبب شده است که مسير قبلي خود را حفظ نموده، دره هاي تنگ را در اين ناحيه به وجود آورند.

 نسخه قابل چاپ

فرايند توسعه در كشورهاي در حال توسعه، اين امر را معلوم ساخته كه توسعه روستايي ضرورتي بنيادين براي توسعه ملي است و مي بايد در اولويت برنامه هاي توسعه اي قرار گيرد. روستاهاي استان کردستان از نظر توسعه در محيطي ناپايدار و از نظر جغرافيايي در سکونتگاه هايي تقريبا کوچک و پراکنده زندگي مي کنند. حدود 40.51 درصد جمعيت استان در روستاها زندگي مي کنند و بيش از 68 درصد جمعيت روستايي در نقاطي کمتر از 300 نفر؛ يعني کمتر از حد ميانگين جمعيت روستايي کشور زندگي مي کنند. استان کردستان يکي از استان هاي توسعه نيافته کشور است و به نظر مي رسد که توسعه روستايي در اين استان با چالش هايي جدي روبه روست. براي شناخت بهتر از وضعيت موجود ديدگاه هاي کارشناسي 41 نفر از صاحبنظران توسعه در استان، ديدگاه هاي آنها را در پنج بخش اقتصادي، مديريتي و برنامه ريزي، اجتماعي، اكولوژيك، فيزيكي و كالبدي و بر اساس آناليز عاملي مورد سنجش قرار داده ايم و بر همين اساس نتايج عمده چالش توسعه استان در دو بعد طبيعي و انساني به ترتيب اولويت عبارتند از: اقتصادي،0.80  درصد، کالبدي- فيزيکي 0.80 درصد، محيطي و اکولوژيک 0.74 درصد، مديريت برنامه ريزي 0.70 درصد، اجتماعي 0.69 درصد.

 نسخه قابل چاپ

يکي از موضوع هاي مورد علاقه اقليم شناسان و هيدرولوژيست ها شناخت کانون هاي بارش است. منظور از کانون هاي بارش، مکاني است که در مدت يک بارش بيشترين بارندگي را دريافت مي کند. هدف از اين پژوهش شناسايي کانون هاي بارش حوضه مند به منظور پيش بيني سيلاب است. براي اين منظور، داده هاي بارش روزانه 134 ايستگاه باران سنجي داخل و اطراف حوضه مند به مدت 34 سال مطالعه شده است. در مدت مورد بررسي 1691 روز بارشي در حوضه مند شناسايي شده است. براي شناخت کانون هاي بارش، در ابتدا بارش ايستگاهي هر روز با استفاده از نرم افزار Surfer.8 و انتخاب روش ميان يابي کريجينگ به بارش ياخته اي تبديل شده است. سپس براي هر روز بارشي نقشه همبارش روزانه تهيه شده است. با استفاده از نقشه همبارش روزانه حوضه، کانون هاي بارش هر روز شناسايي و مختصات جغرافيايي و مقدار بارش آن محاسبه شده است. سرانجام با همپوشي 1691 نقشه هاي همبارش روزانه، نقشه نهايي موقعيت و مقدار بارش کانون هاي بارش حوضه تهيه شده است. نتايج اين پژوهش نشان داد کانون هاي بارش حوضه از عوامل مختلفي مانند ارتفاع از سطح دريا، عرض جغرافيايي و جهت ناهمواري ها پيروي مي کند. همچنين شناسايي کانون هاي بارش به پيش بيني سيلاب هاي حوضه کمک مي کند.

 نسخه قابل چاپ

جهت گيري نظام شبکه شهري در منطقه زاگرس، بيشتر به سمت تمرکزگرايي گرايش دارد. هرم شهري منطقه زاگرس در سال 1385، بر حسب درصد جمعيت هر گروه، بيانگر عدم تعادل در توزيع جمعيت است. چنانکه در اين سال از 119 شهر منطقه، 17.9 درصد جمعيت شهري را تنها شهر بزرگ منطقه و 11.5 درصد مربوط به روستا- شهرها (87 شهر)؛ يعني شهرهاي کمتر از 25 هزار نفر است. علاوه بر اين،توزيع فضايي جمعيت بيانگر آن است که شهرنشيني به طور محسوسي در مرکز و شرق منطقه متمرکز شده است؛ آن طور که بيش از 65 درصد جمعيت شهري منطقه را در خود جاي داده است. در اين مقاله، با روش توصيفي- تحليلي، نقش شهرهاي مياني در توسعه فضايي منطقه زاگرس با استفاده از روش ها و مدل هاي کمي به لحاظ متغيرهاي جمعيتي، اشتغال، امکانات آموزشي، بهداشتي و فرهنگي و تاثير آن بر منطقه، ارزيابي و تحليل شده است. نتايج نشان مي دهد از نظر ضريب آنتروپي، شهرهاي مياني تاثير نسبتا" مطلوبي در توسعه و توزيع جمعيت در سطح منطقه زاگرس داشته اند چنانکه بدون احتساب اين شهرها ضريب آنتروپي کمتر شده، عدم تعادل بيشتر را در نظام شهري منطقه آشکار مي سازد. از نظر ضريب کشش پذيري شهرهاي همدان، خرم آباد و ايلام از توان کشش پذيري بالا و شهرهاي بروجرد و ملاير، از توان کشش پذيري پاييني برخوردار بوده اند. بررسي کارکرد اقتصادي شهرها با ضريب مکاني نشان مي دهد که شهرهاي ملاير، خرم آباد و بروجرد از لحاظ (کشاورزي)، شهرهاي همدان، ملاير، سقز، بروجرد و دورود از نظر(صنعتي) و شهرهاي همدان، سنندج، خرم آباد و ايلام از لحاظ(خدمات) داراي شرايط پايه اي و صادرکننده خدمات به حوزه نفوذ خود بوده اند. بررسي تطبيقي درجه توسعه يافتگي شهرهاي منطقه و جايگاه شهرهاي مياني نسبت به شهرهاي منطقه از نظر شاخص هاي مورد مطالعه، با روش Topsis نشان مي دهد که شهرهاي مياني وشهرهاي پيرامون آنها به ترتيب جزو شهرهاي برخوردار، نيمه برخوردار و محروم منطقه هستند. بنابراين با توجه به نقاط قوت و ضعف کارکرد شهرهاي مياني، لازم است به تبعيت از ادامه روند شهرنشيني، سرمايه گذاري ها را به سوي اين شهرها هدايت کرد.

 نسخه قابل چاپ

تحليل طيفي، يکي از روش هاي استخراج و تحليل نوسان هاي اقليمي آشکار و نهان با طول موج هاي مختلف است. طيف اندازه اي از توزيع واريانس را در امتداد تمامي طول موج هاي ممکن سري زماني به دست مي دهد. در اين مقاله چرخه هاي دماي سالانه شهر تبريز براي دوره آماري 2005 - 1951 (55 سال)، بر اساس تحليل طيفي و از روش تحليل همساز (هارمونيک)ها تخمين زده شد. براين اساس، در ابتدا دوره نگار برآورد و هموار گرديد. فاصله اطمينان براي مقدار هموار شده دوره نگار (طيف) برآورد و چرخه هاي دمايي معني دار استخراج شد. برپايه يافته هاي حاصل از اين روش، چرخه هاي 2-6.2 ساله و 5.4 – 5 ساله و نيز يک چرخه غير سينوسي (روند) در سري زماني دماي سالانه شهر تبريز قابل مشاهده است. چرخه هاي مزبور در بسياري از مطالعات مختلف مشاهده شده و به دوره فعاليت هاي نوسان هاي جنوبي – ال نينو (ENSO)، تغيير در فعاليت هاي خورشيدي و تغييرات مداري گردش عمومي جو نسبت داده شده است. چرخه هاي حدود 5 ساله نيز بعضا به خطاهاي حاصل از روش تهيه طيف منسوب مي شوند.

 نسخه قابل چاپ

صنعت فرش از دير باز تا كنون در بين تركمن ها رونق داشته، اما در طي سال هاي اخير دچار ركود محسوسي، بويژه درابعاد كيفي شده است. اين اتفاق، نه تنها خسارات مادي بر جاي گذاشته، بلكه يكي از زمينه هاي اصلي ايجاد اشتغال در اين منطقه نيز كم رنگ شده است. هدف از اين تحقيق، شناخت و تحليل علل اقتصادي- اجتماعي افت كيفيت فرش تركمن است، تا با استفاده از نتايج آن، متوليان امر بتوانند با برنامه ريزي موثرتر، از ادامه کاهش کيفيت فرش ترکمن جلوگيري نمايند. تحقيق از نوع توصيفي – تحليلي بوده و بر اساس روش کتابخانه اي- ميداني انجام گرفته است. تعداد نمونه ها نيز با استفاده از روش نمونه گيري طبقه بندي بر اساس ميانگين و فرمول مربوطه،237 مورد برآورد شد. اطلاعات ميداني، از طريق پرسشنامه محقق ساخته جمع آوري شد. متغير اصلي مورد مطالعه، نحوه آموزش، نوع مشاركت، پايگاه اجتماعي، روابط كار و توليد انتخاب و ارزيابي گرديد. نتايج حاصله نشان مي دهد، اكثر قريب به اتفاق افراد قالي باف به روش دستمزدي قالي مي بافند؛ روشي كه عمدتا به كميت توجه دارد، تا به كيفيت. آموزش مهارت قالي بافي به روش سنتي در اين منطقه غالب است. اين درحالي است كه اين روش جوابگوي نيازهاي جديد در قلمرو صنعت فرش تركمن نيست. مشاركت بين قالي بافان اندك است، در حالي كه عامل مشاركت در بهبود روابط كار و توليد و در نتيجه، كيفيت فرش اثر مثبت دارد . پايگاه اجتماعي قالي بافان در منطقه نيز بسيار نازل بوده و باعث عدم استقبال نيروهاي با استعداد و نخبه و توانمند در اين عرصه شده است.

 نسخه قابل چاپ

گسل ها، از عناصر مهم تکتونيکي هستند که در مورفوژنز اشکال اوليه ژئومورفولوژيکي هر منطقه موثرند. گسل تبريز، با طول بيش از 600 کيلومتر (از کوه هاي زنجان- سلطانيه تا کوه هاي آرارات)، مهمترين گسل شمال غرب ايران است که از بستان آباد تا جنوب غربي مرند به طول 150 کيلومتر در روي عکس هاي هوايي و تصاوير ماهواره اي به وضوح قابل تشخيص است. آمار و اطلاعات موجود از زمين لرزه ها (منابع تاريخي وداده هاي اندازه گيري هاي دستگاهي)، حکايت از رخداد زمين لرزه هاي شديد متعدد در امتداد و مناطق مجاور اين گسل، خصوصا محدوده شهر تبريز دارد. اندازه گيري هاي کمي، مثل شاخص هاي تضاريس جبهه کوهستان، شيب طولي رودخانه ها، نسبت عرض دره ها به ارتفاع و نسبت کشيدگي حوضه ها نيز، فعال بودن آن را نشان مي دهند. گسل تبريز داراي حرکات عمودي، افقي و در مواردي به شکل همپوشاني بوده، که جديدترين حرکت آن به صورت افقي و امتداد لغز راستگرد است. مطابق بررسي ها در بخش هاي مختلف گسل تبريز، پديده هاي ژئومرفولوژي متعددي وجود دارد که ناشي از فعاليت هاي تکتونيکي آن است. بر اثر حرکات عمودي آن، انواع هورست ها (مورو و ميشو)، پرتگاه هاي گسلي (پرتگاه گسلي روستاهاي چله خانه و آناخاتون) گرابن ها (درياچه اورميه و شمال مورو) روراندگي ها (مورو، ايوند و طسوج) جابه جايي مخروط افکنه ها، از قبيل: کشکسراي، خامنه، کوزه کنان و زنجيره، پادگانه هاي رودخانه اي، مانند: رودهاي کمور چايي، پير بالا و غيره به وجود آمده است. در اثر حرکات افقي گسل تبريز پشته هاي مسدود کننده و فشاري، پديده اسارت آبراهه ها، انحراف آبراهه ها، مئاندر، جابه جايي قنات در نقاط مختلف به وجود آمده است. در مواردي که گسل تبريز داراي همپوشاني فشارشي است، موجب تشکيل ارتفاعات، مثل کوه تک آلتي و در مواردي هم که داراي همپوشاني کششي است، موجب تشکيل گودال ها، مثل تالاب قوري گل، چله خانه بالا و غيره شده است. گسل تبريز، به خاطر ايجاد نقاط ضعيف (له شده) در امتداد خود، به طور غير مستقيم در تشکيل بعضي پديده ها، مثل ماگماتيسم دياپيرهاي نمکي، تشکيل انواع چشمه ها، مثل چشمه هاي معمولي، شور، گرم و تراورتن ساز و تشکيل گل فشان سيوان، موثر است.

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله، به منظوربررسي آرايش فضايي شهرهاي استان مازندران و عوامل موثر در آن صورت گرفته است. روش تحقيق ازنوع توصيفي- تحليلي بوده و براي تجزيه وتحليل داده ها ازتکنيک هاي کمي نظير: شاخص نزديکترين مجاورت، شاخص پراکندگي در اطراف مرکزميانه، منحني لورنز وضريب همبستگي پيرسون و براي نمايش نتايج ازنرم افزارهايي، چون Corel Draw، Spss،Excel استفاده شده است. برخي نتايج حاصله، بيانگرآن است که علي رغم توزيع نسبتا يکنواخت بارش، خاک مرغوب ودماي مناسب، بويژه در بخش جلگه اي استان، توزيع جغرافيايي شهرها ازحالت يکنواخت تبعيت نکرده وداراي حالت خوشه اي است که در اين مساله غير از عوامل طبيعي، برخي عوامل انساني، نظير: جاده هاي ترانزيتي و سياست هاي محروميت زدايي نقش مهمي داشته اند. از51 شهراستان در سال 85، (طي محاسباتي جداگانه ازپارامترهاي مختلف) 3.82 درصددربخش جلگه اي، 8.56 درصد در امتداد جاده هاي ترانزيتي، 3.31 درصددرساحل دريا و01.49 درصد درامتداد رودخانه هاي استان استقراريافته بودند.

 نسخه قابل چاپ

روش هاي آماري ابزارهايي کارآ و مفيد براي درک و ارزيابي رفتار اقليم به شمار مي آيند. يکي از کاربردهاي آمار در اقليم شناسي، مدل سازي رفتار عناصر اقليمي است. از الگوهاي آماري پرکاربرد، الگوهاي خانواده ARIMA است. دراين خانواده، از الگوهاي آماري مقادير بر اساس رفتارهاي گذشته شان مدل سازي شده، آينده نگري مي شوند. در اين تحقيق، ضمن معرفي گام به گام روش هاي برازش يک مدل ARIMA، متوسط دماي سالانه هوا در شهر تبريز براي دوره آماري سال هاي 2005 - 1951 (55 سال) بررسي شد. بر اساس روش هاي معمول الگوسازي در خانواده الگوهاي ARIMA(0.1.2)_Con يک مدل به عنوان الگوي نهايي تعيين شد. دراين مدل وجود درجه تفاضلي 1 بيانگر روند حول يک خط است. اين روند از وجود جمله ثابت در مدل (Con) قابل استنباط است. ميزان اين روند بر اساس مدل ARIMA(0.1.2)_Con حدود 033.0 درجه سلسيوس در سال است. همچنين مرتبه 2 براي ميانگين متحرک، گوياي اين است که دماي هرسال، تابعي از مولفه هاي تصادفي يک تا دو سال گذشته است. در نهايت، بر اساس مدل برازش يافته، دماي 20 سال آينده و نيز فاصله اطمينان 95 درصد آن براي شهر تبريز پيش بيني شد.

 نسخه قابل چاپ