بانک مقالات جغرافیا

کارکرد اقتصادي يکي از مهم ترين کارکردهاي جوامع روستايي است که نقشي اساسي در مکان گزيني و پايداري سکونتگاه ها، توليد اقتصادي، معيشت، درآمدزايي و ايجاد فرصت هاي شغلي دارد. اين کارکرد عليرغم نقش گسترده بخش کشاورزي، صرفا در اين بخش خلاصه نشده و بنظر مي رسد که حرکت اين جوامع به سمت تنوع سازي زمينه هاي اشتغال، معيشت و درآمد اجتناب ناپذير باشد. در اين رابطه هر ناحيه روستائي به تناسب شرايط جغرافيايي و قابليت هاي دروني خويش، قادر به پيمودن اين راه و تحقق اهداف کمي و کيفي اقتصاد خويش است. اين مقاله چکيده اي از يک کار تحقيقي و بر مبناي امکان سنجي تحول در کارکرد اقتصادي روستاها و به صورت موردي در يکي از نواحي روستايي شهرستان رودبار (بخش خورگام) تهيه شده است.

 نسخه قابل چاپ

مديريت روستايي و چگونگي آن در ايران چند قرن سابقه دارد. بررسي اين سابقه از يک سو حاوي نکات قابل توجه در روش هاي اداره روستاهاست و از سوي ديگر متاثر از تجربيات گذشته است، که چالش هاي گوناگون را به ويژه براي استفاده در آينده روشن مي سازد. يکي از نکات بارز روند مديريت روستايي ايران رويکرد چندگانه اي است که از آن ميان مي توان به رويکردهاي دو مقطع زماني تا قبل از انقلاب اسلامي و پس از انقلاب اسلامي اشاره کرد. در اين باره مي توان ابراز داشت که تا قبل از انقلاب اسلامي، تفکرات مديريت روستايي متکي بر ديدگاه هاي حاکمان و حکومت ها و اعمال قوانين از سوي آنها بود. اما پس از انقلاب، مديريت روستايي بر محور بينش روستائيان و جامعه روستايي استوار گرديد و از اينرو مشارکت روستائيان در اداره روستاها از دهه هاي قبل در چارچوب قانون به صورت سازمان يافته و فراگير شکل گرفت؛ به ويژه آن که پس از سال 1377 و با تاسيس دهياري ها در برخي روستاها، اداره روستاها و دهياري ها که برخاسته از بطن روستا هستند، سپرده شد.

با اين وصف، هر يک از دو مقطع فوق که از نظر اعمال برنامه ها از بالا به پايين و از پايين به بالا نيز قابل بررسي است، در عمل با موفقيت ها و چالش هايي روبرو بوده که در مقاله حاضر به برخي از آنها اشاره شده است.

 نسخه قابل چاپ

اجراي طرح احياي اراضي بياباني دشت لامرد در استان فارس از طريق عمليات نهال کاري، بذرپاشي و حفاظتي در سطحي معادل هشت هزار هکتار با استفاده از گونه هاي مقاوم به خشکي و شوري نظير آتريپلکس، سمر (کهور پاکستاني) از سال 1374 آغاز گرديد. با توجه به اهميت اجراي طرح مذکور، اين تحقيق به منظور بررسي تغييرات خاک و پوشش گياهي در اثر اجراي طرح انجام شد. در هر منطقه (نهال کاري، بذرپاشي و حفاظتي) تعداد پنج پروفيل جهت بررسي خصوصيات فيزيکي و شيميايي خاک (بافت، هدايت الکتريکي، اسيديته، آهک، گچ، نسبت جذب سديم، املاح محلول سديم، پتاسيم، کلسيم، منيزيم و کلر) حفر گرديد. همچنين خصوصيات پوشش گياهي از جمله درصد پوشش، توليد، وضعيت و گرايش پوشش گياهي با استفاده از روش هاي معمول در هر يک از برنامه هاي اجرائي تعيين شد. به منظور مقايسه خصوصيات خاک و پوشش گياهي در مناطق و عمق هاي مختلف از آناليز واريانس و جهت گروه بندي ميانگين خصوصيات از آزمون چند دامنه دانکن استفاده شد. بر اساس نتايج حاصله، خاک هاي منطقه مورد مطالعه داراي ميزان شوري زيادي است و ساير املاح موجود در خاک در مقايسه با زمان اجراي طرح، به ويژه در منطقه حفاظتي (بحراني) افزايش قابل توجه داشته و گسترش منطقه حفاظتي به درون منطقه نهال کاري و بذرپاشي کاملا مشهود است. با توجه به بررسي هاي انجام شده، از دلايل مهم خشکيدگي نهال ها در منطقه نهال کاري شده طي سال هاي بعد از اجراي طرح (علي رغم رشد قابل توجه در سال اول) مي توان به قطع عمليات آبياري تکميلي، برخورد ريشه گياهان با سخت لايه ناشي از آهک (در عمق 60-30 سانتي متري) و سطح ايستايي بالا و آب شور، آسيب ديدگي ريشه گياهان به دليل سله بندي شديد خاک سطحي و سنگيني بافت خاک اشاره کرد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

انسان در دوره هاي مختلف تاريخي و در فرايند تغيير چشم انداز محيط طبيعي و تبديل آن به محيط جغرافيايي، سعي در مکان گزيني مناسب جهت فعاليت و سکونت در محل هاي مناسب نموده است. در گذشته طيف نسبتا اندک فعاليت ها و شاخص هاي تاثير گذار، امر مکان يابي را از طريق ارزيابي ذهني و تخمين کيفي عملي مي ساخت، ولي امروزه بعلت تنوع و تعدد شاخص هاي تاثيرگذار از يک طرف و ضرورت توجه به تاثيرات آتي مکان يابي ها بر محيط جغرافيايي از طرف ديگر، سبب شده که تخمين کيفي قابليت خود را از دست داده و به موازات آن استفاده از شاخص هاي کمي بيش از پيش ضرورت پيدا کند. مدل اي.اچ.پي (که در اين مقاله به معرفي و نحوه کاربست آن مي پردازد، يکي از معروف ترين فنون تصميم گيري چند منظوره براي وضعيت هاي پيچيده اي که سنجه هاي چندگانه و متضادي دارند، بشمار مي رود و قابليت آن در برنامه ريزي هاي متعدد نظير انتخاب محل سدها، مکان يابي شهرک هاي صنعتي شهرهاي جديد و مکان يابي محل دفن زباله و ... به اثبات رسيده است.
در اين مقاله جهت بيان نحوه استفاده از اين مدل در مطالعات جغرافيايي، مراحل مکان يابي توسعه آتي شهر مياندوآب تشريح شده است.

 نسخه قابل چاپ

سفرنامه نويسي بين ساکنان سرزمين هاي باستاني از بهترين عادات بوده و نزد مسلمانان ساکن در آسياي غربي و ساکنان اروپاي کهن که در تمدن يوناني و رمي جاي دارند نيز چنين است.
نکته قابل ذکر در مورد سفرنامه ها، اهميت آنها نزد خوانندگان آنها در زمانه ما و نحوه انديشيدن و شيوه برخورد سفرنامه نويس با مشاهدات خود بوده است. ما به هنگام خواندن يک سفرنامه، به خردترين نکات تا عمومي ترين مسائل توجه مي کنيم و مترصد هستيم تا از طريق يک سفرنامه، خود را به دنياي حاکم بر شرايط فکري نويسنده آن ببريم. بنابراين مسائلي نظير بي طرف بودن نويسنده، تعلق او به يکي از شيوه هاي فکري حاکم و تعادل در انديشيدن، همگي در نوشته هاي او تاثير گذار هستند. کتابشناسي مناطق مختلف ايران را بر اساس شرايط مطالعاتي و ميزان علائقي که محقق و جغرافيدان ايراني و خارجي براي آن قائل شده اند، مي توان به گروههاي زير تقسيم نمود:
محدوده هاي مرکزي ايران، محدوده جنوب شرق ايران، جنوب غرب، محدوده هاي مرکزي ايران، غرب، شرق و بالاخره شمال ايران.
آنچه در اين نوشتار منظور است، محدوده هاي شمالي ايران و بويژه سواحل پيراموني درياي خزر است. درياي خزر خود داراي مقاطع مطالعاتي متعدد و انگيزه هاي متحولي است که به هر حال منجر به غناي کتابشناسي اين عرصه آبي شده است. قديمي ترين منابعي که درباره درياي خزر در دسترس داريم، مربوط به پيش از اسلام است که البته منابع موجود و قابل استفاده چندان نيست. شايد علت کمبود منابع جغرافيايي مربوط به دوره پيش از اسلام خزر و پيرامون آن را بتوان تحولات سياسي فراوان و جنگ هاي متعدد دانست. اين علل بر تمامي سرزمين ايران پيش از انقلاب موثر بوده است و خلاء مطالعاتي منحصر به درياي خزر و عرصه هاي پيراموني آن نيست.

 نسخه قابل چاپ

به لحاظ شرايط حاکم و وجود بستر مساعد (از نظر ليتولوژي، پدولوژي و توپوگرافي)، دامنه هاي شمالي قوشه داغ از نظر وقوع حرکات توده اي (لغزش و ريزش و ...) از ناپايدارترين و همچنين از نظر تشکيل و توسعه خندق ها، از مستعدترين مناطق محسوب مي شود. در اثر تشکيل و توسعه خندق ها در منطقه مقدار قابل کشت سطوح شيب دار در اختيار شبکه هاي زهکشي قرار مي گيرند. به همين دليل بررسي و مطالعه دقيق علل تشکيل و توسعه خندق ها در منطقه از اهميت زيادي برخوردار است. در بررسي علل و عوامل خندق زايي، نقش عوامل مرفوژنز و توپوگرافي همواره مدنظر قرار دارد. شيب و طول دامنه، اختلاف ارتفاع، شکل دامنه به عنوان مهمترين عوامل توپوگرافي در نحوه جريان رواناب ها و افزايش و يا کاهش قدرت فرسايش دهي آنها نقش عمده اي ايفا مي کند. در مقاله حاضر از طريق روش هاي کمي، رابطه عوامل توپوگرافي در توسعه سر خندق ها مورد تجزيه و تحليل کمي قرار گرفته است. نتايج حاصل از اين تجزيه و تحليل ها نشان مي دهد که سهم طول دامنه در طويل شدن خندق هاي منطقه به مراتب بيش از ساير عوامل توپوگرافي دخيل در رشد خندق ها است؛ به طوري که اگر طول دامنه افزايش يابد و ساير عوامل ثابت نگاه داشته شوند، پتانسيل فرسايش خاک در سطوح شيب دار 2.5 برابر افزايش خواهد يافت. سهم دامنه هاي مقعر که در اثر عمل برفساب و لغزش (و يا بنحوي در اثر تغيير در شيب دامنه ها) پديد مي آيند، در تشکيل و توسعه خندق هاي منطقه قابل توجه است. خندق هاي متعددي که در پاي چنين دامنه هايي پديد آمده اند از نقش و سهم مهم دامنه هاي مذکور در تشکيل و توسعه خندق ها حکايت مي کنند.

 نسخه قابل چاپ

شناخت دقيق و هم زمان واقعيت هاي اقليمي و پديده هاي اکولوژيکي مستلزم بکارگيري روشي است که از کلي گويي در آن اجتناب شده و بر مبنايي محکم استوار باشد. طبقه بندي اقليمي پاپاداکيس که تاکيد آن بر نقش عوامل بوم شناختي است، با دارا بودن بيش از 440 زير گروه اقليمي و عليرغم پيچيدگي خاص خود چنين امتيازي را دارا است.
در اين مقاله ضمن معرفي اجمالي روش پاپاداکيس، داده هاي هواشناسي 38 ايستگاه منتخب در ايران پردازش و با استفاده از روش فوق مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. معيارهاي اين روش عبارتند از: سختي زمستان و گرمي تابستان، طول فصل بدون يخبندان، تبخير و تعرّق پتانسيل، بيلان آبي و توزيع فصلي آن. دستاوردها بيانگر آن است که از نظر شرايط دمايي تابستاني 90 درصد از ايستگاهها در طبقه پنبه و 10 درصد در طبقه ذرت قرار دارند. با توجه به شرايط دماي زمستاني، ايستگاههاي مورد بررسي از تنوع بيشتري برخوردارند، به نحوي که 37 درصد در طبقه مرکبات، 34 درصد در طبقه جو، 26 درصد در طبقه گندم و 3 درصد در طبقه حارّه اي قرار دارند. به طور کلي ايستگاههاي فوق از نظر رژيم حرارتي 40 درصد در گروه جنب حاره اي و 60 درصد داراي رژيم حرارتي برّي و از نظر رژيم رطوبتي در دو گروه مديترانه اي (55 درصد) و بياباني (45 درصد) هستند. شاخص فعلي رطوبت نشان مي دهد که 45 درصد از ايستگاهها فاقد فصل مرطوب مي باشند. نتيجه نهايي بيانگر آن است که کل ايستگاهها در 7 گروه، 11 نوع و 21 تيپ خرد اقليمي قرار دارند. اين امر مبين تنوع زياد اگروکليمايي ايران و همين طور توانايي بالاي روش پاپاداکيس در نمايش جزئيات و خرده نواحي اقليمي است.

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضر به اين سوال که: اشکال سطحي دشت لوت چه تغييراتي را با توجه به فرآيندهاي بادي پنجاه سال گذشته داشته است، پاسخ مي دهد. دشت لوت در شرق ايران بزرگترين دشت "بياباني شديد" ايران است. اشکال سطحي دشت لوت ناشي از تحقق پنج وضعيت اتمسفري، عدم وجود پوشش گياهي، حمله مستقيم يا مايل باد به سطح زمين، فقدان رطوبت کافي در مواد رسوبي سطح زمين و سست بودن مواد سطحي است. تغيير هر يک از وضعيت هاي فوق منجر به تغيير اشکال سطحي لوت خواهد شد. وضعيت کنوني اقليمي لوت نسبت به وضعيت گذشته آن و با توجه به داده هاي بادي موجود (عنصر باد) بسيار متفاوت است و چنين مشاهده مي شود که نسبت به گذشته اقليمي با خشکي کمتري روبرو است. بنابراين اشکال سطحي در حال حاضر در ارتباط با فرآيندهاي بادي تغييرات بسيار کمي دارند. طي بررسي انجام شده، جمع روزهايي که طي پنجاه سال گذشته هواي لوت توأم با گرد و خاک بوده 7500 روز بدست آمده است. اين رقم نشان دهنده فراواني بادهاي طوفاني است؛ ولي اين بادها نسبت به بادهاي گذشته اقليمي از سرعت چنداني برخوردار نيستند. اشکال عمده بادي شامل پهنه هاي صاف و هموار (ورقه اي شکل)، رشته هاي عمودي، گنبدي، برخان، شبه برخان، تپه هاي عرضي، انفجاري (گالديرايي شکل)، پارابوليک، خطي يا طولي و ستاره اي است.

 نسخه قابل چاپ

از آنجا که بهره برداري هاي کشاورزي در کشور عمدتا در قطعات کوچک صورت مي گيرد و کشاورزان با سرمايه هاي اندک و به تعداد فراوان در اقصي نقاط کشور پراکنده اند، در توليد، بازاريابي، تامين اعتبار و تهيه نهاده هاي توليد داراي مشکلات فراواني هستند. آنان مجبورند تا دسترنج خود را به واسطه ها و سلف خواران فروخته و از حداقل سود بهره مند شوند که بعضا در اين بين متضرّر مي شوند. براي جلوگيري از اين امر، آنان به تشکيل تعاوني هاي توليدي مبادرت ورزيده و زمينه اي را بوجود مي آورند تا با مشارکت فعال، سرنوشت سياسي، اقتصادي و اجتماعي خويش را بدست گرفته و توسعه مناطق روستايي را محقق سازند. در اين راستا، تحقيق حاضر با استفاده از روش هاي توصيفي _ تحليلي در ميان اعضاي تعاوني هاي توليدي مناطق روستايي شهرستان مشکين شهر به بررسي تاثير تعاوني هاي توليدي در توسعه مناطق روستايي پرداخته است.
نتايج حاصل که از طريق تجزيه تحليل آماري بدست آمده، نشان مي دهد که عضويت در تعاوني هاي توليدي به ايجاد اشتغال و افزايش درآمد روستاييان و در نهايت به توسعه مناطق روستايي شهرستان مشکين شهر انجاميده است.

 نسخه قابل چاپ

استوک گچي قلعه سي در دامنه شمالي رشته کوهستاني ميشوداغ در شمالغرب ايران و در '38°25عرض شمالي و 33°45 "45طول شرقي قرار گرفته است. در اواخر دوره پليوستوسن و در طول دوره هولوسن، تغييرات آب و هوايي در منطقه حاکميت شرايط انباشتي (آب و هواي سرد و مرطوب) و کاوشي (آب و هواي گرم وخشک) در سطح دامنه ها را به دنبال داشته است. بررسي آثار بجاي مانده از هر کدام از اين شرايط مي تواند راه را براي بررسي تغييرات آب و هوايي هولوسن هموار کند. در اين مقاله سعي شده است تا با تحليل وضعيت ليتولوژيکي و اقليمي منطقه رابطه بين آنها، پديده هاي ژئومرفولوژيکي موجود شناسايي و با تغييرات آب و هوايي منطقه در گذشته در ارتباط گذاشته شوند. دره طوق مانند پاي کوه گچي قلعه سي، دره هاي پر شده، تالوس و مخروط هاي واريزه اي، لغزش هاي ديرينه، وجود اشکال پري گلاسير از قبيل رودخانه هاي سنگي، مزارع بلوکي و جوش هاي گلي از جمله پديده هاي ژئومرفولوژيکي قابل توجه در منطقه مي باشند که ايجاد آنها ارتباط مستقيم با شرايط آب و هوايي حاکم در گذشته دارد. بر اين اساس، پديده هاي موروثي و فعلي سطح دامنه ها با توجه به سن نسبي آنها، در چهار دوره کاوشي و سه دوره انباشتي دسته بندي شده اند. امروزه سطح دامنه ها بيش از هر عامل ديگر تحت تاثير دستکاري هاي انسان قرار دارد و عدم برنامه ريزي و مديريت مناسب موجبات ناپايداري بيش از پيش دامنه ها را به همراه خواهد داشت.

 نسخه قابل چاپ

سکونتگاههاي غير رسمي، پناهگاههايي براي درصد بالايي از جمعيت در شهرهاي کشورهاي در حال توسعه هستند. برآورد شده است که بين 30 تا 70 درصد از جمعيت در سکونتگاههاي غير قانوني يا بدون برنامه ريزي زندگي مي کنند. ره يافت هاي مختلفي به وسيله کشورهاي مختلف در مراحل مختلف مورد استفاده قرار گرفته اند. تجارب جهاني نشان داده که ارتقاء سکونتگاههاي موجود بعنوان يکي از جديدترين و مناسب ترين استراتژي ها مي باشد؛ اما سوالي که مطرح مي شود آن است که کارآمدترين ره يافت ها براي دستيابي به اين استراتژي و يا به عبارت ديگر اين هدف کلي چه مي باشد؟
مقاله ارائه دهنده نتايج مطالعه امکان سنجي برنامه ارتقاء سکونتگاههاي غير رسمي با ديدگاه شهرنگر است. پروژه به وسيله بانک جهاني در سال 1381 برا يشهر بندرعباس تامين بودجه شد؛ جائي که معضل سکونتگاههاي غير رسمي بسييار گسترده و شديد است.
نتايج تحقيق تاييد کننده عقيده جان ابوت (2002) در اين مورد است که نياز به يک ره يافت روش گرا براي دستيابي به استراتژي با توجه به شرايط مختلف شهر مورد مطالعه متفاوت است.
تحقيق، يک ره يافت روش گرا را مورد استفاده قرار داد تا امکان استفاده از استراتژي ارتقاء مورد ارزشيابي قرار گيرد. همچنين چارچوب برنامه ريزي کوتاه مدت و بلند مدت در همه ابعاد (فيزيکي، اجتماعي، اقتصادي و محيطي) به عنوان پايه اي براي دستيابي به اين استراتژي طراحي شد.
دو استراتژي اساسي: يکي استراتژي توسعه يکپارچه شهر و ديگري پيشگيري فعال انتخاب و ره يافت هاي اساسي براي دستيابي به اين دو هدف تعيين گرديدند. هدف اصلي همان گونه که بانک جهاني تاکيد دارد، کاهش فقر مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

نظر به اينکه توليد مواد غذايي بهتر و بيشتر يکي از مسائل مهم دنياي کنوني بشمار مي آيد و از آنجا که توليد محصول و قابليت هاي کشاورزي هر منطقه به هوا و مشخصات اقليمي آن بستگي دارد، مطالعه سازه هاي جوي موثّر بر کشاورزي از اهميت ويژه اي برخوردار است.
درخت خرما گياهي است تک لپه اي از خانواده پالماسه، در اين خانواده قريب دويست جنس و چهار هزار گونه وجود دارد که در اغلب مناطق (به جز مناطق سرد) مي رويند. موطن اصلي خرما را معدودي از محققين، شمال آفريقا و هندوستان دانسته، ولي اکثر دانشمندان و پژوهندگان برآنند که موطن اصلي نخل، بين النهرين بوده و از چهار الي پنج هزار سال قبل از ميلاد مسيح مردمان اين سرزمين ها به کاشت و پرورش درختان خرما اشتغال داشته اند. عده اي از باستان شناسان پس از تحقيق مفصل پيرامون اين موضوع، اظهار داشته اند که کشت خرما در ايران از آغاز سلسله هخامنشي معمول بوده است.
استان گلستان با وسعت 20437 کيلومترمربع، در منتهي اليه جنوبشرقي درياي خزر قرار دارد. از کل مساحت استان حدود 3/1 را مناطق بياباني و نيمه بياباني تشکيل مي دهد. مطالعه عوامل اقليمي استان گلستان نشان مي دهد که مناطق شمالي استان که جزء مناطق خشک و نيمه خشک استان محسوب مي شوند، داراي شرايط نسبتا مساعدي براي کشت نخل خرما (به ويژه گونه هاي زودرس) مي باشد؛ به اين دليل که مهم ترين عامل رشد نخل يعني درجه _ روز (حداقل 1000 درجه روز بر مبناي 18 درجه ساني گراد) مهيا است. در اين مقاله علاوه بر محاسبه واحدهاي حرارتي (درجه روز)، ساير عوامل اقليمي موثر بر کشت نخل نيز مورد بررسي قرار گرفت و از ديدگاه اقليمي، مناطق شمالي استان گلستان جهت کشت نخل مناسب تشخيص داده شد.

 نسخه قابل چاپ

فرسودگي و تخريب بافت هاي تاريخي شهري در ايران طي چند دهه اخير چنان ابعاد گسترده اي به خود گرفته که امنيت و هويت مدني فضاهاي شهري را به شدت تهديد مي کند. در اين مقاله با استناد به سياست ها و برنامه هاي عمران شهري و آثار و شواهد موجود، سابقه روند بهسازي، نوسازي و بازسازي شهري را بررسي مي کنيم. در اين رهگذر هدف اصلي مقاله بررسي و ارزيابي سياست ها، اهداف و برنامه هاي اجرائي عمران شهري به ويژه در مورد بافت قديم شهري است.
از آنجا که سياستگذاري و وبرنامه ريزي جامع و پايدار براي بهسازي، نوسازي و بازسازي بافت هاي قديم شهري ضمن حفاظت از ميراث فرهنگي _ تاريخي و توجه به سازگاري و انطباق آنها با ساختارهاي محيط زيست و ساختارهاي فرهنگي موجب توسعه پايدار شهري مي شود و از طرفي طرح هاي حفاظت و مقاوم سازي موجب افزايش ضريب ايمني بناها در مقابل حوادث طبيعي به ويژه زلزله گرديده و تضمين کننده مديريت بحران شهري و ارتقاء سلامت و بهداشت شهري مي شود؛ لذا پرداختن به اين موضوع ضروري است.
روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي، تحليلي، تاريخي _ اسنادي است. براي ارزيابي سياست ها و برنامه هاي عمران شهري با توجه به اسناد و مدارک موجود، محتوا، اهداف، راهبردها و اقدامات اجرائي و عملکرد برنامه هاي توسعه در دوره هاي برنامه ريزي کشور بررسي و تحليل شده است. سپس با در نظر گرفتن جنبه هاي مرتبط با بافت هاي قديم شهري، رويکرد حاکم، جامعيت، تطابق و عدم تطابق برنامه ها با توجه به تاثيرات آنها بر بافت قديم شهري بررسي و مورد ارزيابي قرار گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

بدون شک دستيابي به توسعه پايدار از اهداف والاي هر جامعه محسوب مي گردد و تعديل نابرابري ها مستلزم شناخت ضعيف ترين و ناپايدارترين روستاها است.
حداقل نمودن ضعف در روستاها نه بر اساس حجم و اندازه آنها، بلکه بر اساس جايگاه و نقشي که در سيستم به عهده دارند، از اهداف اصلي اين مقاله است.
در حال حاضر مهاجرت در ايران به عنوان يک فرآيند مفيد براي حل مشکلات و تقاضاي رو به رشد صنايع و خدمات قلمداد نمي شود؛ بلکه برعکس، مشکلاتي را بوجود مي آورد که شروع آن، افزايش نيروي مازاد در شهرها و بيکاري است.
عوامل و توان هاي محيطي از جمله توپوگرافي، شيب، دما، بارندگي، آب و قابليت اراضي تاثير بسزايي در حجم مهاجرت و خالي شدن روستاها دارند. ناتواني اين اجتماعات به دلايل مختلف ساختاري موجب عدم توانايي آنها در مقابله با عوامل طبيعي از جمله خشکسالي، سيل، زلزله، کمبود آب، رانش زمين و فرسايش خاک گرديده و در نهايت، مغلوب شرايط و عوامل نامساعد طبيعي گشته و مجبور به مهاجرت و رها کردن سکونتگاه خود شده اند که در نتيجه، چنين روستاهايي به مناطقي غير مسکون و خالي از جمعيت تبديل شده اند.
نايج تحقيق حاضر، پهنه هاي آسيب پذير را مشخص نموده و روستاهاي مستقر در اين پهنه ها را که بيشترين حجم مهاجرت را داشته و اغلب مهاجرت آنان به صورت بنه کن درآمده، تحليل مي نمايد. نتيجه اين روند موجب بلا استفاده شدن منابع طبيعي و انساني گرديده و منجر به مشکلات شهري فراواني شده است.

 نسخه قابل چاپ