بانک مقالات علوم اجتماعی

در اين تحقيق در جهت بررسي رابطه دين، دولت و توسعه سياسي به صورت تاريخي در ايران و ترکيه اين سوال اصلي مد نظر قرار گرفت که آيا بين نوع پنداشت از دين و نوع رويکرد دولت به توسعه سياسي رابطه اي وجود دارد؟ روش تحقيق مورد نظر تاريخي بوده همچنين در جهت بررسي تطبيقي از روش توافق ميل استفاده شد. بر اساس يافته هاي تحقيق اين نتيجه حاصل شد که با توجه به موجود بودن سطحي از توسعه سياسي در هر دو کشور متغير نوع پنداشت از دين هيچ تاثيري بر رويکرد دولت به توسعه سياسي در ايران و ترکيه ندارد، به صورتي که نوع پنداشت غيرسکولار از دين در ايران به صورت نسبي توانسته است موجب رشد و توسعه شاخص هاي توسعه سياسي شود، هر چند در طي اين روند چالش ها و محدوديت هايي نيز وجود دارد. نوع پنداشت سکولار از دين در ترکيه نيز همراه با افزايش و بهبود شاخص هاي توسعه سياسي بوده هر چند ترکيه نيز با چالش هاي محدود کننده جدي نهادهاي غيردموکراتيکي از جمله دخالت موثر نظاميان روبرو بوده است. لذا متغير نوع پنداشت از دين از رابطه حذف شده و فرضيه تحقيق رد مي شود.

 نسخه قابل چاپ

هدف تحقيق يافتن پاسخ سوال هاي پژوهش است، که عبارتند از: 1ـ «تجددگرايي» چيست؟ 2-تجددگرايي دانشجويان دختر دانشگاه فردوسي مشهد چگونه است؟ 3-چه عواملي به چه ميزان در تجددگرايي دانشجويان دختر دانشگاه فردوسي مشهد موثر هستند؟ در مباحث نظري از نظريات انديشمنداني همچون کارل مارکس، کارل مانهايم، يورگن هابرماس، ويلفردوپاره تو، ديويد رايسمن و آلفردآدلراستفاده شده است. روش تحقيق پيمايشي و جامعه آماري آن دختران دانشجوي کليه دانشکده هاي دانشگاه فردوسي مشهد درسال 1386 بوده اند. روش نمونه گيري، روش تصادفي سيستماتيک بوده وحجم کل نمونه 400 نفر است. مهم ترين روش هاي آماري استفاده شده عبارتند از: مقايسه ميانگين ها، تحليل عاملي، تحليل واريانس، تحليل رگرسيون، ضريب مسير.
بر اساس تحليل علي چند متغيري هم زمان محروميت نسبي، و به ويژه ناهماهنگي پايگاه، بيشترين تاثير را در تجددگرايي دختران دانشجو دارد. ميزان استفاده از وسايل ارتباطي مدرن، و گسترش دامنه ارتباطات، به ويژه با جوامع صنعتي و فرهنگ آن ها از اين نظر در درجه دوم اهميت قرار دارد. عدم تاهل و تثبيت نيافتگي پايگاه در خانواده توليد مثل از اين نظر در درجه سوم اهميت است. بر اساس تحليل دو متغيري با متغيرهاي مستقل کيفي، تماس با جوامع صنعتي و فراصنعتي و فرهنگ آن ها همراه با عدم اطمينان به آينده شغلي رشته تحصيلي، با فاصله، بيشترين تاثير را بر افزايش تجددگرايي اين دختران دانشجو دارد. از اين نظر منشا سکونتي غيرشهري در درجه دوم، و عدم تأهل در درجه سوم اهميت قرار دارد.همه اين عوامل افزايش تجددگرايي را با توجه به نتايج بالا مي توان به چهار دسته اصلي خلاصه کرد: 1-محروميت نسبي و به ويژه ناهماهنگي پايگاه 2-گسترش دامنه ارتباطات و ارتباط با جوامع صنعتي و فراصنعتي و مظاهر و فرهنگ آن ها 3-نامناسب بودن وضعيت ازدواج و اقتصادي تاکنون 4-عدم اطمينان به آينده ازدواج و اقتصادي (يا اشتغالي).
مقاله فوق، مستخرج از طرح پژوهشي شماره 2 «ويژه» مصوب جلسه مورخ 20/3/85 کميته منتخب شوراي محترم پژوهشي دانشگاه فردوسي مشهد مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

اين تحقيق به صورت پيمايشي با حجم نمونه 245 نفر با کمک فرمول کوکران از جامعه آماري 630 نفري معلمان شهر فريمان انتخاب شد. ابزار جمع آوري اطلاعات پرسش نامه بوده است. در اين تحقيق تجزيه و تحليل داده ها به شکل آماري توصيفي، تحليل يک متغيره، دو متغيره، چند متغيره و در نهايت با کمک از تحليل مسير صورت گرفته است. در تحليل دو متغيره تعداد زيادي از متغيرها بر ميزان تفکر انتقادي معني دار بودند. ولي در ارتباط با تحليل چند متغيره از اهميت آن ها کاسته شده است. در اين تحقيق دو متغير حضور معلمان در حوزه علمي و حضور معلمان در حوزه سياسي بر متغير وابسته يعني تفکر انتقادي با احتمال 95% معني دار بودند، هر چقدر معلمان بيشتر اهل مطالعه و درگير مسايل علمي باشند و هم چنين بيشتر به مسايل و حوزه سياسي به صورت آزادانه بپردازند، از ميزان تفکر انتقادي بيشتر برخوردارند.

 نسخه قابل چاپ

برخي مشارکت سياسي را تقبل آگاهانه انجام بخشي از امور در شکل همکاري از روي رغبت به قصد بهبود و بهسازي زندگي اجتماعي مي دانند. مشارکت در اين تعبير مي تواند اشکال و درجات گوناگوني نظير همکاري و همياري، همبستگي، انطباق، سازگاري، پذيرش، انقياد و شيفتگي داشته باشد. از اين رو تشويق به مشارکت و تسهيل در فرآيند تحقق آن همواره مورد توجه مصلحان اجتماعي بوده است و آن را فرآيندي مي دانند که در طول زمان روي مي دهد و همواره در حال تکوين و تکرار و تداوم بوده است و در خلال آن استعداد هاي افراد از طريق هم کنشي با ديگران متبلور شده و به خوديابي و در نتيجه مسووليت پذيري نايل مي آيد.
روش تحقيق با استفاده از روش پيمايش و از طريق ابزار پرسش نامه انجام شد. جامعه آماري مورد مطالعه شهر خورموج مي باشد. تعداد 341 نفر جوان از جامعه آماري به عنوان نمونه معرف به شيوه تصادفي سيستماتيک براي مطالعه انتخاب شدند. از اعتبار صوري براي روايي و آلفا کرونباخ براي پايايي ابزار تحقيق استفاده به عمل آمد و از روش هاي آماري تحليل واريانس دو طيفه براي آزمون فرضيات و تکنيک تحليل مسير براي سنجش مدل تحقيق استفاده شد.
يافته ها و نتيجه گيري بر اساس يافته هاي تحقيق رابطه معناداري بين اثر تعاملي دو متغير پايگاه اقتصادي و اجتماعي و روابط سازماني با ميزان تمايل به مشارکت سياسي جوانان وجود دارد. به اين معنا که هر چه پايگاه ـ اقتصادي جوانان بالاتر باشد و از طرفي هم نوع روابط آن ها بيشتر باشد، ميزان تمايل آن ها به مشارکت سياسي نيز بالاتر خواهد بود. نتيجه مذکور بر اساس آزمون تحليل واريانس دوعاملي تاييد و مورد پذيرش مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در دهه هاي اخير نقش و اهميت مديريت ظاهر و تصور از بدن افراد در بازتعريف هويت آنان، توجه زيادي را در بين محققان علوم انساني و اجتماعي به خود جلب کرده است. از اين رو تحقيق حاضر به دنبال بررسي رابطه بين مديريت ظاهر و هويت فردي جوانان مي باشد. بدين سان به منظور بررسي اين رابطه از نظريه گيدنز استفاده شده است. اين تحقيق به صورت پيمايشي و با ابزار پرسش نامه در بين جوانان 25- 15 سال انجام شد. روش نمونه گيري، طبقه اي خوشه اي چند مرحله اي متناسب بوده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 380 نفر انتخاب گرديده است.
نتايج تحقيق نشان مي دهد، مديريت ظاهر در بين جوانان از اهميت ويژه اي برخوردار است. همچنين آزمون فرضيات نشان داد که بين مديريت ظاهر جوانان و هويت فردي آنان همبستگي مثبت و معناداري وجود دارد. در مجموع بر اساس يافته هاي اين تحقيق مي توان عنوان کرد که هر چه ميزان انتخاب و گزينش افراد بالاتر رود، مساله هويت و برداشت آنان از خويشتن خويش (هويت فردي)، اهميت به سزايي پيدا مي کند.

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر به دنبال توصيف و تبيين رابطه دين با سلامت روان مي باشد. بدين منظور سعي شده تا با به کارگيري برخي از نظريه هاي اجتماعي- رواني، رابطه بين ميزان دين داري، نوع جهت گيري ديني، ميزان حمايت اجتماعي ادراک شده، و ميزان خوش بيني با ميزان سلامت روان مورد بررسي قرار گيرد. پژوهش حاضر به صورت پيمايشي صورت گرفته و داده هاي مورد نياز با استفاده از پرسش نامه خود اجرا گردآوري شده است. نمونه آماري تحقيق شامل 405 نفر از دانشجويان بوده اند که از بين 7083 نفر از دانشجويان دانشگاه مازندران به روش تصادفي طبقه اي متناسب انتخاب شده اند. نتايج توصيفي تحقيق حاکي از آن است که بر اساس مقياس سلامت عمومي (GHQ-28)،55.7%  از دانشجويان سالم تشخيص داده شده اند. همچنين حدود 60 ? از دانشجويان داراي سطوح بالايي از دين داري بوده و جهت گيري ديني اکثريت آنها، جهت گيري بيروني بوده است. ضمن آنکه دو سوم دانشجويان از خوش بيني متوسط و بيش از نيمي از آنان از حمايت اجتماعي زياد برخوردار بوده اند. آزمون تفاوت ميانگين ها نشان داد که ميانگين نمره سلامت روان دانشجويان بر حسب ميزان دين داري، جهت گيري ديني دروني، ميزان خوش بيني و ميزان حمايت اجتماعي تفاوت معنا داري داشته است. با اين حال، تحليل رگرسيوني داده ها حاکي از آن بوده است که به ترتيب متغيرهاي ميزان حمايت اجتماعي، ميزان خوش بيني، و جهت گيري ديني دروني (به شکل مستقيم و معنادار)، و جهت گيري ديني بيروني و ميزان دين داري (به شکل غير مستقيم از طريق تاثير بر حمايت اجتماعي و خوش بيني) بر ميزان سلامت روان دانشجويان تاثير داشته اند. از دلالت هاي تحقيق حاضراين است که جهت گيري ديني دروني در مقايسه باميزان دين داري و نيز جهت گيري ديني بيروني، عامل موثرتري براي بهبود و افزايش سلامت روان محسوب مي گردد.

 نسخه قابل چاپ

دين داري عبارت است از پايبندي و آگاهي از اصول و شعاير يک مذهب، به گونه اي که اين پيروي بر زندگي فردي و اجتماعي تاثير گذار باشد. از آنجايي که دين به برآورده ساختن نياز هاي پذيرفته شده اجتماعي و سود جمعي که آرزو هاي گروه در آن نهفته باشد، مي پردازد، در جوامع امروز از دين انتظار مي رود که بتواند به جذب و ايجاد تعهد در بين پيروانش نايل شود. در اين ميان شهر هاي جديد، به تبع دگرگوني ها و تحرکات جمعيتي گسترده خود با چالش هاي زيادي، به ويژه در زمينه پايبندي به ارزش هاي ديني و حفظ آن مواجه هستند. هدف از مقاله حاضر، تبيين جامعه شناختي ميزان دين داري ساکنان شهر جديد بهارستان و تاثير آن بر سرمايه اجتماعي است.
روش اصلي تحقيق پيمايش (با استفاده از پرسش نامه بسته از نوع طيف ليکرت) بوده است. شيوه نمونه گيري با توجه به سن، جنس و محل سکونت افراد طبقه اي بوده که به صورت تصادفي در بين 384 نفر از ساکنان اين شهر به انجام رسيده است. يافته ها حاکي از رابطه مثبت و معنادار بين ميزان پايبندي مذهبي (دين داري) افراد با تاثيرپذيري آن ها از گروه هاي مرجع و ميزان مصرف رسانه هاي داخلي و رابطه معکوس و معنادار ميزان پايبندي مذهبي با متغير هاي ميزان مصرف رسانه هاي خارجي و عرفي شدن و پايگاه اجتماعي- اقتصادي افراد است. همچنين نتايج حاصل در زمينه تاثير دين داري بر سرمايه اجتماعي، با توجه به ديدگاه هاي نظري مطرح در مقاله مويد اين رابطه است.

 نسخه قابل چاپ

جهاني شدن و سرمايه اجتماعي از مفاهيم بسيار مورد استفاده در جامعه شناسي معاصر مي باشند. بررسي سرمايه اجتماعي زنان به عنوان يکي از عوامل موثر در مشارکت آنان در عرصه هاي مختلف اجتماع مورد توجه پژوهشگران حوزه زنان مي باشد. همچنين تحولات متاثر از جهاني شدن از دغدغه هاي ديگر اين پژوهشگران به شمار مي آيد. اين مطالعه با رويکردي جديد و با استفاده از مفهوم جهاني شدن به مطالعه عوامل تاثيرگذار بر سرمايه اجتماعي زنان پرداخته است. براي بررسي سرمايه اجتماعي زنان در فرآيند جهاني شدن يک نمونه 2260 نفري از زنان تهراني، شيرازي و استهباني به صورت تصادفي انتخاب و پرسش نامه اي خود گزارشي ارايه گرديد. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان داد که به ترتيب متغيرهاي شيوه زندگي، سرمايه فرهنگي، بعد خانوار، آگاهي نسبت به قوانين و مقررات، سرمايه مالي، شهر در معرض جهاني شدن، نگرش هاي نقش جنسيتي و نهايتا رسانه هاي جمعي بر روي هم 36.2% از تغييرات سرمايه اجتماعي زنان را تبيين کرده اند.

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضربه بررسي ميزان رضايت کارکنان از عملکرد روابط عمومي شرکت گاز استان خراسان رضوي در شهر مشهد و عوامل موثر برآن مي پردازد. روش تحقيق پيمايشي و داده ها از طريق پرسش نامه استاندارد به دست آمد. جامعه آماري 955 نفر کارمند در ادارات شرکت گاز استان خراسان رضوي در مشهد و حجم نمونه 375 نفر از کارکنان بودکه به طريق نمونه گيري طبقه اي متناسب و تصاد في انتخاب شدند. نتايج نشان مي دهد: ميزان رضايت کارکنان شرکت گاز استان خراسان رضوي از عملکرد روابط عمومي اين شرکت پايين تر از حد متوسط است. ميزان رضايت از عملکرد با متغيرهاي تجربه سازماني، رضايت سياسي، احساس عدالت سازماني و پاداش سازماني رابطه معنادار مثبت وبا منزلت سازماني رابطه معناداري ندارد. تحليل هاي رگرسيون چند گانه و نتايج حاصل از تحليل مسير نشان داد که احساس عدالت سازماني و تجربه سازماني مهم ترين و تعيين کننده ترين عوامل تاثيرگذار مستقيم و مثبت بر ميزان رضايت از عملکرد روابط عمومي محسوب مي شوند در حالي که ساير عوامل رضايت سياسي، پاداش سازماني و منزلت سازماني تاثير غير مستقيم بر رضايت از عملکرد دارند.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله به بررسي مقوله استقرار صنعت در مناطق روستايي به عنوان يکي از شيوه هاي رايج بسط اقتصاد غيرزراعي در روستاها و تغييرات اقتصادي و اجتماعي در شيوه زندگي روستاييان به واسطه اين امر پرداخته شده است. کمبود در برخي ازعوامل اصلي توليد کشاورزي همچون منابع آب و خاک در عين فراواني عامل نيروي کار در اين مناطق علاوه بر ايجاد فشار روز افزون بر زمين هاي زراعي، موجب مهاجرت گسترده روستاييان و به تبع آن درگير ساختن ديگر مناطق با مشکلات ناشي از اين مهاجرت ها مي شود. در چنين وضعيتي استقرار صنعت به ويژه در مناطقي که از قابليت کافي در زمينه توليد کشاورزي برخوردار نيستند مي تواند ابزاري مناسب براي تثبيت مکاني جمعيت روستايي و ارتقا سطح شاخص هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي همچون اشتغال، درآمد و برخورداري از امکانات بهداشتي، درماني و آموزشي در عين صيانت از منابع طبيعي تجديد ناشونده همچون منابع آب و خاک باشد. نتايج اين تحقيق نيز در بيشتر موارد مؤيد اين اثرات است. در عين حال برخي اثرات سو زيست محيطي و در مواردي مهاجرت ناشي از توانمندي اقتصادي را نيز به عنوان وجه ديگر فرآيند مورد اشاره، نبايد از نظر دور داشت.

 نسخه قابل چاپ

يکي از چالش برانگيزترين رويکردهاي معاصر در خلال يک دهه اخير، رويکرد پست مدرنيسم بوده است. برخي متفکرين براين باورند که اين رويکرد را مي توان بعد از پارادايم هاي اثباتي، تفسيري و انتقادي، به عنوان پارادايم چهارم علوم اجتماعي تعريف کرد. ظهور و گسترش اين رويکرد در خلال چند دهه اخير حتي بر مفاهيم و اصول اوليه علوم اجتماعي و انساني موثر واقع شده است. قسمت عمده گسترش اين رويکرد به درون علوم اجتماعي، مرهون تلاش هاي نظري ژان فراسوا ليوتار فيلسوف فرانسوي به عنوان بنيان گذار و پيشگام علوم اجتماعي پست مدرن است.
دراين مقاله سعي شده است نخست به مباني کلاسيک انديشمندي ليوتار پرداخته شود. سهم نظري وي در پيدايش علوم اجتماعي پست مدرن، و نيز ابعاد مختلف دستگاه فلسفي – جامعه شناختي وي مورد بررسي قرار گرفته است. درادامه، مباني پارادايمي رويکرد ليوتار شامل معرفت شناسي، هستي شناسي و روش شناسي وي نيز واکاوي و بررسي شده است. مقاله حاضر با نقد و ارزيابي پروژه نظري ليوتار به پايان رسيده است.

 نسخه قابل چاپ

هدف از انجام اين تحقيق، تحليل جامعه شناختي مشارکت سياسي دانشجويان است.اين تحقيق به شيوه پيمايش انجام شده است. داده ها به وسيله پرسش نامه از 379 نفر از دانشجويان دانشگاه تهران جمع آوري شده است. در اين تحقيق از نظرات ليپست، هانتينگتن، گوئل و ميلبراث و جامعه پذيري سياسي استفاده شده است. چارچوب نظري تحقيق، ترکيبي و با تاکيد بر نظريه جامعه پذيري سياسي مي باشد. نتايج تحليل دو متغيره نشان مي دهد که از ميان 21 متغير مستقل، بين 16 متغير (سن، جنس، وضعيت تاهل، تحصيلات مادر، تحصيلات پدر، نوع شغل پدر، منزلت شغلي مادر، محل سکونت فرد، وضعيت اقتصادي، نوع دانشکده، خانواده سياسي، دوستان سياسي، شرکت در انجمن هاي ارادي، تعهد مذهبي، استفاده از وسايل ارتباط جمعي، گرايش به رسانه ها) و مشارکت سياسي فرد رابطه معني داري موجود بوده و بين 5 متغير مستقل (تحصيلات فرد، وضعيت شغلي فرد، نوع شغل مادر، منزلت شغلي پدر و قوميت) و مشارکت سياسي فرد هيچ گونه رابطه معني داري ديده نشده است. نتايج تحليل چند متغيره نيز نشان مي دهد که از ميان متغيرهاي مستقل تنها 5 متغير (به ترتيب دوستان سياسي، خانواده سياسي، گرايش به رسانه ها، شرکت در تشکل ها و تحصيلات پدر) وارد معادله رگرسيوني گشته است که در مجموع 64.8 از واريانس متغير وابسته را تبيين کرده اند. نتايج حاصل از تحليل چند متغيره اهميت نظريه جامعه پذيري سياسي را در تبيين مشارکت سياسي به خوبي نشان مي دهد.

 نسخه قابل چاپ

دراين مقاله اثرات سهميه بندي بنزين بر تغيير شيوه حمل و نقل دارندگان خودرو شخصي، شش ماه پس از شروع سهميه بندي در شهر مشهد مورد بررسي قرار گرفته است. اطلاعات لازم درخصوص اثرات سهميه بندي بنزين از زاويه دارندگان خودرو شخصي با حجم نمونه اي مرکب از 670 نفر با روش نمونه گيري طبقه اي در 13 منطقه شهرداري مشهد جمع آوري شد.
نتايح تحقيق نشان رضايتمندي کم (20%) دارندگان خودرو شخصي از طرح سهميه بندي بنزين دارد. ميزان رضايتمندي از سهميه بندي بنزين در گروه هاي سني جوان تر در مقايسه با گروه هاي مسن کمتر است. ميزان رضايتمندي در شاغلين با سابقه کمتر در مقايسه با شاغلين با سابقه بيشتر، کمتر است. همچنين رابطه اي بين متغير اقتصادي درآمد خانوار و تغيير شيوه حمل ونقل و رضايتمندي از سهميه بندي بنزين مشاهد نشد. اثر سهميه بندي بنزين در کاهش سفرها بيشترين اثر را در کاهش سفرهاي تفريحي (32%) و پس از آن بر سفرهاي اجتماعي (25 %) داشته است. اثر سهيه بندي بنزين بر افزايش هزينه حمل و نقل خانوارها 40.4 ? برآورد شده است. 90 ? دارندگان خودرو در شش ماهه اول سهميه بندي بنزين، آن را به صورت آزاد با ميانگين 176513 ريال براي شش ماه خريداري نموده اند. پاسخ گويان علل عدم تمايل به استفاده از سيستم حمل و نقل عمومي را اين موارد ذکر کرده اند: کمبود اتوبوس (26%)، بي نظمي در حمل و نقل عمومي (18.9%)، ضعف سرويس دهي و تاخيرمتوالي اتوبوس در ايستگاه ها (20%) و شلوغي و ازدحام بيش از حد مسافر در ايستگاه هاي اتوبوس (16.6%). در مورد روش هاي عرضه نيز بيش از 62 درصد افراد، عرضه بنزين را به صورت آزاد بر عرضه سهميه اي آن ترجيح داده اند.

 نسخه قابل چاپ

کيفيت زندگي داراي دو بعد اساسي عيني و ذهني است. در اين پژوهش رابطه سرمايه اجتماعي با کيفيت زندگي و دو بعد اصلي آن مورد بررسي قرار گرفته است. تحليل داده هاي حاصل از پيمايش انجام شده در شهر مشهد نشان داد که سرمايه اجتماعي در تبيين متغير کيفيت زندگي بيش از درآمد و تحصيلات داراي اهميت است. همچنين در بررسي رابطه متغيرهاي مستقل با دو نوع کيفيت زندگي عيني و ذهني روشن شد که سرمايه مادي (درآمد) بيش از ديگر متغيرها بر کيفيت زندگي عيني افراد موثر است. در حالي که سرمايه اجتماعي بيش از ديگر متغيرها مي تواند کيفيت زندگي ذهني افراد را بهبود دهد. البته ميزان تاثيرگذاري درآمد بر کيفيت زندگي ذهني و ميزان تاثيرگذاري سرمايه اجتماعي بر کيفيت زندگي عيني هم قابل توجه است. علاوه بر دو متغير فوق، سرمايه انساني (تحصيلات) نيز تاثير مثبتي بر دو نوع کيفيت زندگي داشته است.

 نسخه قابل چاپ

در دهه ???? و به دليل اعتقاد به توانايي نيروهاي چپ در ارايه راه حل براي مقابله با مصائب و بدبختي هايي که در اثر بحران اقتصادي دامن گير مردم در جوامع صنعتي شده بود، همچنين فقر گسترده، گرسنگي و بيماري هاي همه گير که ميليون ها انسان را به ورطه نااميدي و ياس کشانده بود، ايده تامين رفاه همگاني و دولت رفاه در کشورهاي صنعتي پديد آمد. در ابتدا دولت هاي رفاهي با موفقيت هاي چشم گير روبرو شدند اما در پايان قرن بيستم افول اين دولت ها آغاز شد. ايرادهاي اساسي که منتقدان به دولت هاي رفاه داشتند بيش از هر چيز بنيان هاي فلسفي دولت هاي رفاه را نشانه رفته بود، زيرا مباني تئوريک دولت هاي رفاه از تناقض هاي ذاتي رنج مي برد که بنيان گذاران آن مرتکب شده بودند. در اين مقاله کوشش شده است ابتدا به بررسي مباني تئوريک دولت هاي رفاه پرداخته شود و تناقض ها و مشکلات منطقي آن ها آشکار گردد. سپس بر اساس ديدگاه فلسفي و همچنين انديشه هاي اجتماعي پوپر به صورت بندي مباني تئوريک دولت رفاه در تقابل با انديشه هاي «جرمي بنتام» و «جان استوارت ميل» پرداخته شده است. در پايان نشان داده شده است که پوپر برخلاف بسياري‏ ديگر از ليبرال ها که‏ با هرگونه پدرسالاري دولت مخالفت مي کنند، بر‏آن است تا وجوهي ازآن را که براي ايجاد جامعه اي کمتر محروم لازم است، حفظ شود. پوپر وجود دولت را ضروري مي داند و حتي بر اين عقيده است که در بعضي از مواقع بايد اختيارات خاصي را به دولت بدهيم. تا دولت از پس اهداف رفاهي خود براي افراد جامعه برآيد. اوبرخلاف بنتام و ميل که بيشترين خير را براي بيشترين افرادخواستاربودند، عقيده داشت که مي بايست فشار و رنج قابل اجتناب رابه حداقل برسانيم. او براي رسيدن به اين اهداف استراتژي «مهندسي اجتماعي تدريجي»‏ را پيشنهاد مي‏کند.

 نسخه قابل چاپ