مقالات علوم سیاسی

هدف اصلي اين مقاله، بررسي و تحليل روش تحقيق «نظريه پايه ور» به عنوان يکي از روش هاي تحقيق کيفي است که به پژوهشگر امکان مي دهد تا با رويکردي استقرايي و اکتشافي، به جاي اتکاء به تئوري هاي موجود، مفاهيم و قضايا را به طور مستقيم از واقعيت کشف نمايد و خود به تدوين تئوري بپردازد. بدين ترتيب، در اين مقاله ابتدا مباني فلسفي تحقيق از اثبات گرايي تا تفسيرگرايي مورد بحث قرار گرفته، آنگاه با تکيه بر مفروضه هاي پارادايم جديد و با درک اهميت اين موضوع که بسياري از تئوري هاي سازماني موجود فارغ از پيچيدگي ها و مسايل پايه ور سازمان هاي ايراني، قابليت هاي لازم براي حل مسايل سازماني سازمان هاي ايران را ندارند، روش شناسي نظريه پايه ور و چارچوب عملي آن به تفصيل اشاره خواهد شد. با اين هدف که مطالعات سازماني در مسيري سوق يابند که قادر به طراحي و تدوين مدل ها و تئوري هاي بومي و مبتني بر تجربه هاي زيسته مديران و کارمندان سازمان هاي ايراني و متناسب با مسايل، زمينه ها و شرايط و تحولات آنها باشند.

 نسخه قابل چاپ

پاره اي اوقات، محقق مي خواهد که نگاه عميق تري به يک فرد، موقعيت، يا سلسله اي از حوادث معين داشته باشد. به جاي پرسيدن سوالاتي از قبيل «مردم در اين باره چه فکر مي کنند؟» (آن گونه که در تحقيق زمينه يابي مرسوم است) يا «اگر من اين کار را بکنم، چه اتفاقي خواهد افتاد؟» (آنچنان که در تحقيق آزمايشي متداول است)، محقق مي پرسد: «اين افراد چگونه عمل مي کنند؟» يا «چگونه حوادث اتفاق مي افتند» يا «چگونه مردم به تصوير کشيده مي شوند» (توصيف مي شوند). براي پاسخ به سوالاتي از اين قبيل، محققين شماري از روش هاي پژوهشي را تحت عنوان «تحقيق کيفي» به کار مي برند. در اين مقاله گام هاي لازم در تحقيق کيفي مورد بحث قرار گرفته است. آن دسته از پژوهش هايي که کيفيت روابط، فعاليت ها، موقعيت ها يا موارد را بررسي مي کنند، غالبا تحت عنوان تحقيق کيفي قرار دارند. اين نوع پژوهش ها از روش هاي مورد بحث پژوهشگران کمي متفاوت است و در آن تاکيد بيشتري بر توصيف جامع مي باشد. منظور از توصيف جامع، به تفصيل توصيف کردن تمام آن چيزهايي است که در خلال يک فعاليت يا موقعيت معين مي گذرد. انواع مختلفي از روش هاي کيفي وجود دارد، اما تعداد معيني از شکل هاي آن عمومي هستند و اين روش ها بيشتر معرف تحقيق کيفي مي باشند.

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضر در مورد يكي از رويكردهاي مهم در روش تحقيق كيفي است كه نظريه پايه ور نام دارد و به طور تمثيلي بيان مي كند كه نظريه نبايد مانند تحقيقات كمي، شهود «صندلي راحت» بوده و از ذهن خلاق پژوهشگر به صورت قياسي صادر شود، بلكه بايد از دل داده ها (زمين، ريشه) پديد آيد. مفاهيم اصلي اين رويكرد به نظريه سازي يعني به دست آوردن داده ها، حساسيت نظري، نمونه گيري نظريه اي و اشباع، شرح داده شده اند و نحوه ساخت نظريه با عنايت به اين موارد، در تحقيق كيفي توضيح داده شده است. همراه با آن به صورت افتراقي، وجوه تمايز آن به (كمك مثال هاي تاريخي) با نظريه هاي قبل ارايه و تبيين شده است كه چگونه ملاك هاي يك نظريه خوب با به كار بستن اصول نظريه پايه ور حاصل مي شود.

 نسخه قابل چاپ

ورود مفاهيم جديد به مباحث توسعه، امروزه افق جديدي به روي انديشمندان اين حوزه گشوده است، به طوري که مفاهيمي چون سرمايه اجتماعي و سرمايه فرهنگي جايگاه ويژه اي در مطالعات توسعه انساني يافته اند. در اين مقاله، در راستاي تبيين نظريه سرمايه فرهنگي، نخست به زمينه و زمانه ظهور نظرات سرمايه اجتماعي و فرهنگي توسط پوتنام و بورديو اشاره شده، پس از تعريف انواع سرمايه ها و چگونگي تعامل آنها، ديدگاه بورديو تشريح گرديده، برخي ديدگاه هاي تکميلي آورده شده و در پايان قبل از نتيجه گيري، از نسبت سرمايه فرهنگي با تعليم و تربيت سخن گفته شده است.

 نسخه قابل چاپ

فساد، پديده جهاني است و قدمتي به اندازه دولت و انسان دارد. امروزه كشور يا اجتماعي وجود ندارد كه مدعي داشتن نظام با سلامت تمام عيار اداري و اجتماعي شود. اگرچه سطح فساد اداري و اجتماعي از جامعه اي به جامعه ديگر متفاوت است، اما همه نظام ها با سطوحي از فساد مواجه هستند. آنچه ميزان فساد را از نظامي به نسبت نظام ديگر متمايز مي نمايد، تفاوت در ابتكارات انساني، نوع نظام و ساخت فرهنگي، نظام هاي ارزشي و اعتقادي، باورهاي ملي و تدابير نهادي كارگزاران انساني است. در مورد مبارزه با فساد، دو دسته نظريه اساسي توسعه يافته حول انديشه هاي بدبينان و خوشبينان متمركز شده است. دسته اول هر گونه اقدام و ابتكاري را براي پايان فساد اداري، تلاش بي فايده مي دانند و گروهي ديگر باور دارند که فساد را مي توان مانند بيشتر پديده هاي موجود در اجتماع از طريق خرد دسته جمعي، ابتكارات نهادي، تغيير تدريجي ساختارهاي اقتصادي و فرهنگي و سرمايه اجتماعي و در جريان يک فرآيند کاهش داد. اين مقاله ضمن تاکيد به ديدگاه دوم، معتقد است كه فساد ضمن اينكه ريشه در خود نهادها دارد، از عوامل اجتماعي و محيط اجتماعي تاثير مي پذيرد. نويسنده ضمن تاكيد بر اهميت تاثيرگذار فرهنگ و اجتماع و به ويژه سرمايه هاي اجتماعي در توسعه فساد اداري، معتقد است با ابتكارات فرهنگي و فناورانه مي توان فساد را كنترل نمود.

 نسخه قابل چاپ

امروزه دولت ها ملزم به پاسخگويي در قبال تقاضاهاي روزافزون شهروندان آگاه، تشکل ها و ... هستند. نظارت مردم بر کارگزاران خود در دولت جهت اطمينان از پاسخگويي آنها، به عنوان اصلي پذيرفته شده در مديريت دولتي مطرح است. اعلام اموال مديران، به عنوان يک مکانيسم پاسخگويي، مانعي در ايجاد تضاد منافع در مسوولان و باعث احساس رضايت شهروندان است. نظارت کارآمد، نيازمند تبيين شاخص هايي است، لذا در اين مقاله براي استخراج شاخص هاي اثرگذار در اعلام اموال، به مطالعه موردي يازده کشور پرداخته مي شود. در نهايت با جمع بندي 8 شاخص، شاخص هاي بهينه در تدوين قوانين اعلام اموال پيشنهاد مي گردد. سپس با ارايه مدلي براي استاندارد زندگي، اقدام به طراحي نرم افزاري مبتني بر وب به منظور اعلام نمودن اموال و نيز استفاده از بررسي هاي عرضي بين درآمد و هزينه ها، صحت اموال اعلام شده و روند سلامت مالي مديران مي شود.

 نسخه قابل چاپ

افراد زيادي در سازمان ها تلاش مي کنند تا تصوير مورد نظر خود به ديگران را انتقال دهند. بسياري از افراد در سازمان ها در رفتارهاي مديريت تاثير درگير مي شوند. اين مقوله در ميان انديشمندان توجه زيادي را به خود جلب کرده است. در اين مقاله تلاش مي شود تا رابطه ميان عواطف مثبت و منفي با به کارگيري تاکتيک هاي مديريت تاثير مورد بررسي قرار گيرد. يافته هاي تحقيق رابطه مثبت و معني داري ميان متغيرهاي عاطفه مثبت با به کارگيري تاکتيک خودشيريني، ‏عاطفه منفي با به کارگيري تاکتيک هاي حامي سازي و تهديد و ارعاب و رابطه منفي و معناداري بين دو متغير ‏عاطفه منفي با به کارگيري تاکتيک خودشيريني را تاييد کرد. همچنين بررسي رابطه بين دو متغير عاطفه ‏مثبت و به کارگيري تاکتيک حامي سازي نشان داد که رابطه معکوسي بين اين دو متغير وجود دارد. جامعه آماري اين تحقيق را کليه کارکنان و کارمندان ادارات آموزش و پرورش شهرستان قم (ناحيه يک، دو، سه، چهار به اضافه اداره مرکزي) تشکيل مي دهند.

 نسخه قابل چاپ

در حال گذار بودن جامعه ايران بين سنت و مدرنيته، عدم هماهنگي و گسست بين وسايل اجتماعي و اهداف ارزشي جامعه، تعارض بين نظامات ارزشي و هنجاري افراد جامعه، ناتواني افراد در انتخاب كنش تطابقي مناسب، شناخت وضعيت موجود شيوه هاي تطابق، ترسيم دورنماي آن و امكان گذار از وضعيت موجود به مطلوب را ضروري مي سازد. در اين نوشتار جهت بررسي سنخ شناسي تطابق اجتماعي از روش هاي چند بعدي استفاده شده است. جامعه آماري افراد 16 تا 35 ساله در استان ايلام، روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي، حجم نمونه 380 نفر، نوع تحقيق پيمايشي و تكنيك عمده گردآوري داده ها پرسش نامه بوده است. نوع غالب تطابق اجتماعي در بين جوانان نوآوري مي باشد. نمره اهداف از وسايل بيشتر مي باشند. افراد ساكن در روستا نسبت به شهري ها همنواتر و افراد با ميزان اعتماد بيشتر همنواتر مي باشند. با توجه به غالب بودن نوع تطابق نوآوري، يعني ترجيح دادن اهداف ارزشي و آرماني نسبت به مكانيسم هاي اجتماعي دستيابي به اهداف از سوي افراد، هماهنگي بين اجزاي ساختاري جامعه، تهيه و ارايه وسايل هنجاري مناسب با ارزش ها، تقويت نهادهاي مدني، ايجاد فرصت هاي باز تحرك اجتماعي و بهبود بخشي به اعتماد اجتماعي ضروري است.

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر از نوع تبييني است و به بررسي احساس امنيت اجتماعي در بين زنان 29-15 ساله شهر تهران و عوامل اجتماعي موثر بر آن مي پردازد. در اين تحقيق، با استفاده از شيوه نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي و نمونه گيري تصادفي ساده با 384 نفر از زنان 29-15 ساله شهر تهران مصاحبه شده است و نتايج آماري آزمونها نشان مي دهد که متغيرهاي احساس امنيت محل سکونت، پايگاه اقتصادي و اجتماعي و احساس نظم اجتماعي تاثير مثبت و مستقيم، و متغير پايبندي مذهبي تاثير منفي و معکوسي بر احساس امنيت اجتماعي زنان دارند. تحليل رگرسيون چندمتغيره نيز نشان مي دهد که به ترتيب متغيرهاي احساس امنيت محل سکونت، پايگاه اقتصادي و اجتماعي، احساس نظم اجتماعي و پايبندي مذهبي در تبيين ميزان احساس امنيت اجتماعي زنان سهم عمدهاي داشتند و مقدار تبيين به دست آمده نيز 36 درصد مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در گوشه و کنار جهان در لابه لاي فرهنگ عامه، عقايد و باورهايي به چشم مي خورند که از نظر تفکر مدرن در رده عقايد خرافي طبقه بندي مي شوند. علي رغم بار معنايي منفي که بر اين دسته از عقايد متصور است، بر پايه منطق امروزين، خرافات آن گونه از عقايد و باورهايي هستند که به لحاظ علمي و تجربي غير قابل دفاع بوده و مي تواند زمينه هاي تحرک يا توقف جامعه را حول موضوعي خاص فراهم آورد. به همين ترتيب به لحاظ کارکردهاي آشکار و پنهان مثبت و منفي که اين دسته از عقايد در جوامع امروزين دارند، بحث و بررسي پيرامون آنها اهميت ويژه اي مي يابد. بر اين اساس، پژوهش حاضر با تکيه بر عقايد و باورهاي رايج در فرهنگ عامه شهروندان تهراني در پي کشف گستره و نفوذ برخي زمينه هاي مرتبط با آنها برآمده و با استفاده از روش پيمايشي و ابزار پرسشنامه و توصيف و تحليل يافته ها به اين نتيجه رسيده است كه افرادي که نحوه ارتباط و نزديکي بيشتري با نوگرايي، خردگرايي، علم ورزي و تجربه گرايي دارند (نظير تحصيلات بالاتر، مدت اقامت بيشتر و تولد در شهرهاي بزرگ تر، مشاغل امروزي تر) و به طور کلي درگيري بيشتري با شرايط جامعه مدرن دارند، تمايل کمتري به عقايد خرافي دارند. همچنين مردان، کمتر از زنان و منطقه يك کمتر از ساير مناطق 22 گانه شهر تهران به عقايد خرافي گرايش دارند.

 نسخه قابل چاپ

واقع گرايي و نوواقع گرايي به عنوان رهيافت مسلط بر مطالعات روابط بين الملل و سياست خارجي با تاکيد بر دولت گرايي و غلبه عنصر ساختار بر نظام بين الملل، قائل به نقش و تاثير قوميت و گروه هاي قومي بر سياست خارجي دولت ها نيست. در حالي که با پايان جنگ سرد، شاهد گسترش تاثيرگذاري متغير قوميت بر ترتيبات امنيتي سيستم هاي تابع، به ويژه خاورميانه هستيم. نوشتار حاضر با تشريح ناکارآمـدي تبيين رئاليستي کلاسيک در تحليـل اين روند رو به رشد، نظريه موازنه فراگير را به عنوان الگوي مناسب براي توضيح تاثير قوميت و گروه هاي قومي بر سياست خارجي دولت ها، به ويژه در خاورميانه عرضه مي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

در زمينه استفاده بيش از حد يا اعتياد به اينترنت، تبعاتي چون ناراحتي هاي جسمي مانند سردرد، تورم و سوزش چشم، كمردرد، گردن درد، درد مفصل انگشتان و مچ دست (مشهور به سندروم تونل کارپال)، كم خوابي يا بي خوابي و اختلال در اشتها و عوامل ديگري چون افت تحصيلي، عدم تمايل به شركت در كلاس هاي درس، محافل خانوادگي يا جمع دوستان، بي توجهي به نظافت شخصي، پرخاشگري و تمايل بيش از حد به انزوا و تنهايي گزارش شده است. بنابراين، با توجه به گسترش روزافزون استفاده از اينترنت، توجه به پيامدهاي منفي اين بستر ارتباطي مهم مي نمايد. پژوهش حاضر در پي آن است ميزان اعتياد اينترنتي را در ميان نوجوانان بررسي نمايد. روش پژوهش توصيفي و جامعه آماري اين پژوهش شامل کليه دانش آموزان مقاطع راهنمايي و دبيرستان مناطق 21 گانه آموزش و پرورش شهر تهران و نمونه آماري آن تعداد 204 نفر است که به طور تصادفي انتخاب شدند. با استفاده از تست اعتياد اينترنتي يونگ، رابطه اعتياد نوجوانان مقطع راهنمايي و دبيرستان با اندازه سازمان آموزشي، جنس، و مقطع تحصيلي آنها آزموده شد. نتايج اين پژوهش اختلاف معناداري را برحسب جنس بين دختران و پسران در استفاده بيش از حد از اينترنت نشان نمي دهد، اما اختلاف معناداري را بر حسب مقطع تحصيلي كاربر و ميزان اعتياد اينترنتي بيان مي كند. بنا به يافته ديگري، بين اندازه موسسه آموزشي و ميزان اعتياد اينترنتي دانش آموزان تفاوت معناداري وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

امروزه فضاهاي عمومي شهري، ضرورتي اساسي در برنامه هاي توسعه شهري يافته اند كه اين امر حكايت از نقش اين فضاها در تقويت وجهه فرهنگي-اجتماعي شهر دارد. فضاي شهري به ترکيبي اطلاق مي شود که از فعاليت ها، بناهاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، اداري، تجاري و مانند آن و عناصر و اجزاي شهري به صورتي آراسته، هماهنگ و واجد نظم و زيبايي و بالطبع با ارزش هاي بصري تشکيل مي گردد و از نظر فيزيکي داراي بدنه اي محصور کننده مي باشد. به عبارتي، فضاي شهري جزيي از يک شهر است که به عنوان عرصه عمومي، تجلي گاه فعاليت هاي شهري است. در اين ميان شهروندان به عنوان فعالان عرصه عمومي و کاربران فضاهاي شهري در اين بستر به تعامل و کنش مشغول اند. طبيعي است رضايتمندي آنان از اين فضاها بر تعاملات اجتماعي آنها تاثيرگذار خواهد بود. در اين مقاله سعي شده است تا با شناسايي متغيرهاي اثرگذار بر رضايتمندي شهروندان از فضاهاي عمومي شهري، شاخص ها و معيارهاي موثر بر آن مورد ارزيابي و واکاوي قرار گيرد. همچنين با استفاده از روش اسنادي به بررسي تعاريف و مفاهيم فضاهاي عمومي شهري، عوامل موثر بر محتواي فضاي شهري و کارکرد فضاهاي عمومي شهري پرداخته شده است. در ادامه شاخص ها و معيارهاي موثر بر رضايت شهروندان از فضاهاي عمومي شهري بيان شده است. نتايج مطالعات نشان داد که سه متغير دسترسي به خدمات، امنيت اجتماعي و هويت مکاني از اثرگذارترين عوامل در رضايتمندي شهروندان از فضاهاي عمومي شهري هستند.

 نسخه قابل چاپ

خاورميانه، منطقه اي با تاريخ پر فراز و نشيب، نمادي از تمدن شرقي، و عرصه اي گرفتار استعمار، جنگ و اشغال، و در عين حال مکان خيزش حرکت هاي نوانديشانه و استقلال طلبانه، منطقه اي است که با در اختيار داشتن ذخاير نفت و گاز و موقعيت خاص ژئوپلتيک و ژئواستراتژيک، همواره از اهميت ويژه اي در صحنه بين الملل برخوردار بوده و هست.
اين نوشتار ضمن ترسيم وضعيت فعلي اين منطقه، به بررسي اهداف، عملکرد و نگاه غرب و تبعات آن در خاورميانه، به ويژه به استراتژي ايالات متحده آمريکا و معيارهاي دوگانه آن در قبال رژيم صهيونيستي مي پردازد. در عين حال نگارنده معتقد است ادامه اشتباهات و رفتار گذشته غرب در اين منطقه، مانع جدي در شکل گيري فضايي صلح آميز همراه با رشد دموکراسي در خاورميانه خواهد بود و بدين ترتيب اتخاذ استراتژي هاي جديد توسط غرب و آمريکا امري ضروري است.

 نسخه قابل چاپ