بانک مقالات جغرافیا

اصولا شهرجديد با نگاهي که در اين تحقيق بدان نگريسته شده، شهري است که به عنوان يکي از راهبردها و الگوهاي توسعه شهري در جهت جذب سرريزهاي جمعيتي شهرهاي بزرگ و اسکان جمعيت مازاد مادرشهر طراحي، برنامه ريزي و احداث شده و يا مي شود. نظر به اينکه شهر تهران از نظر مساحت و جمعيت اولين شهر کشور است و مهمترين کانون جذب جمعيت در ايران مي باشد؛ لذا محدوديت هايي از نظر امکانات و گسترش شهر و همچنين عدم توان جذب جمعيت بيشتر را پيش رو داشته و دارد. شهرهاي جديدي دراطراف تهران از جمله شهر جديد پرديس به منظور تعديل اين نارسايي ها و سرريزپذيري جمعيت مازاد آن طراحي و احداث شده است. شهر جديد پرديس که شهري است از پيش طراحي شده، در اراضي بکر و باير در 35 کيلومتري شمال شرق تهران با مساحتي حدود 2600 هکتار، با هدف سرريزپذيري بخشي از جمعيت مازاد شهر تهران، طراحي شده است و تا سال 1395 پيش بيني شده که 200000  نفر را مي بايست در خود جاي دهد. ليکن هم اکنون (1385) تنها 52000 نفر جمعيت در مساحتي حدود 358.9 هکتار در اين شهر اسکان يافته اند.
هدف از انجام اين تحقق بررسي ميزان اثرگذاري شهر جديد پرديس در تمرکززدايي از مادرشهر تهران، با جمعيت پذيري بخشي از مازاد جمعيت اين مادر شهر بوده است. روش کار اين پژوهش تحليلي- تطبيقي بوده با حجم نمونه اي به ميزان 10 درصد خانوارهاي ساكن در شهر و از طريق پرسشنامه به اخذ اطلاعات ميداني مبادرت گرديده است. يافته هاي اين تحقيق بيانگر آن است که شهرجديد پرديس در ايفاي نقش خود که همانا جمعيت پذيري بخشي از مازاد جمعيت و تمرکززدايي از مادرشهر تهران بوده، چندان موفق نبوده است. بخش زيادي از اين عدم توفيق ناشي از عدم احداث متناسب زيرساخت ها و نبود زمينه هاي اشتغال و فعاليت در اين شهر بوده که آن هم متاثر از ناکارآمدي مديريت و برنامه ريزي متناسب با نيازهاي توسعه شهري بوده است. در اين مقاله به منظور رفع اين مشکل پس از تحليل و تلفيق يافته ها، راهبردهايي پي جويي گرديده که در متن مقاله ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ

اگرچه گردشگري در ازمنه قديم نيز به عنوان مقوله اي اجتماعي در ملل و نحل مختلف معمول و مرسوم بوده است اما بايد اذعان نمود كه در عصر ما بيشتر از ديدگاه اقتصادي، به عنوان يك فعاليت ناگريز و ضرورتي اجتماعي مطرح مي شود و سهمي مهم در درآمد ملي براي آن منظور مي گردد و برنامه ريزان و سياستگذاران به عنوان يكي از محورهاي پراهميت درآمد ملي بدان نگاه مي كنند. اين نكته را هم نمي توان كتمان نمود كه  در چند دهه اخير پررونق شدن اين فعاليت و تحركي كه اين مجموعه از فعاليت هاي بشري مي تواند بر بخش هاي ديگر اقتصادي و فرهنگي و اجتماعي بگذارد موتور اصلي چنين نگاهي بوده است.
مصطلح شدن واژه هايي چون اگروتوريسم، اركئولوژيكال توريسم، اكوتوريسم، ژئوتوريسم، توريسم استراحت و سلامتي، توريسم فرهنگي، توريسم مذهبي، توريسم ورزشي، توريسم اقتصادي، توريسم سياسي، توريسم چشم انداز، توريسم تعطيلات و... همه از گستره حوزه و افق انجام فعاليت هايي است كه مي تواند در اين زمينه انجام گيرد (قره نژاد، 1372: 48). در اين ميان، ژئوتوريسم شكلي از توريسم فرهنگي محيطي معطوف به حس ماجراجويي است كه تجربيات ناشي از تحقيق در مواريث طبيعي بـدان اعـتبار بخشيده است.
با آغاز ارتباط بين طبيعت و فرهنگ در مناطق، ژئوتوريسم در محوطه هاي ژئوتوپ ها، مي تواند پاسخ گوي سوالات و تمايلات جديدي باشد و بدين ترتيب اين موضوع قادر به عهده دارشدن سهمي از توسعه مناطق خواهد بود.
ژئوتوپ هاي يزد به واسطه شرايط استثنايي فرهنگي و پالئو اقليم خود پتانسيل هاي بالقوه مطلوبي در اين زمينه دارد به ويژه آنكه با داشتن سرزميني بياباني از يك سو و وجود ارتفاعات 4000 متري در شيركوه جاذبه هاي بي نظيري در ژئوتوريسم وژئومورفوتوريسم فراهم آمده و بدين خاطر ژئوتوپ طزرجان از ميان تعداد محدودي روستاي هدف در ايران به عنوان دهكده توريستي برگزيده شده و جالب تر آن كه جاذبه هاي اين روستا در منطقه نه تنها به واسطه اقليم متفاوت آن با دشت يزد كه مجموعه اي از ديدني هاي فرهنگي و جاذبه هاي علمي طبيعي يا ژئوتوپ ها در اطراف آن فراهم آمده كه براي جغرافيدانان، زمين شناسان و اكولوژيست ها و ديگر دانشمندان علوم محيطي و فرهنگي، بي نظير و شگفت انگيز است.
وجود آثار سيرك هاي عظيم يخچالي، سنگ هاي سرگردان يخچالي، دايك ها و سيل هاي متعدد، گرانيت ها و مرمريت ها با شهرت جهاني، آثار دره هاي يخچالي و باد رفت هاي ماسه اي و وجود بزرگترين سد طبيعي زيرزميني در مهريز كه با نيمرخي تقريبا عريان نظر هر محققي را در علوم زمين جلب و شگفت زده مي كند و زيبايي هاي ديگر طبيعي و فرهنگي، اين منطقه را بيشتر به ژئوپاركي علمي با جاذبه هاي يك موزه تاريخ طبيعي تبديل نموده است.

 نسخه قابل چاپ

امروزه موضوع نابرابري و عدم تعادل هاي فضايي ميان سكونتگاههاي شهري و روستايي از مباحث مهم اقتصاددانان و برنامه ريزان منطقه اي مي باشد. وجود دوگانگي اقتصادي، قطب هاي رشد و پراكندگي نقاط روستايي از آثار اين پديده است. از اين رو به منظور دستيابي به توسعه متوازن و يكپارچه در فضاي منطقه اي، ايجاد سلسله مراتب متعادل و نظام يافته سكونتگاهها از نيازهاي اساسي به شمار مي آيد كه در اين ميان توجه به شهرهاي كوچك يكي از راهكارهاي تعادل بخشي به اين وضعيت مي باشد.
اين مطالعه با هدف شناخت وضعيت الگوي استقرار سكونتگاهها، نحوه تمركز و روند توزيع جمعيت در فضاي منطقه اي يزد در طي سال هاي 1345 تا 1385 صورت گرفته است. در اين راستا ابتدا از مدل هاي تمركز شهري جهت سنجش ميزان تمركز جمعيت در شبكه سكونتگاهها و مدل كشش پذيري جمعيت، جهت تعيين اهميت شهرهاي كوچك در تعادل بخشي منطقه اي استفاده شده است. سپس به منظور شناخت نحوه پراكندگي روستاها و تعيين مركزيت آنها مدل تحليل نزديكترين مجاورت، مدل ويژگي و تئوري تاثير متقابل به كار گرفته شده است.
بر اساس نتايج اين تحقيق، ميزان تمركز جمعيت در شبكه شهري در سال 1385 حدود 3.7 و حاكي از توسعه قطبي در استان يزد است. اين در حالي است كه در همان سال تنها 20 درصد از كل جمعيت استان در 1390 آبادي پراكنده و كوچك ساكن بوده اند. از مجموع اين آبادي ها فقط 30 درصد آنها جمعيتي بالاي 20 خانوار در خود جاي داده اند. الگوي استقرار اين سكونتگاهها طبق محاسبات ميزان نزديكترين مجاورت، به صورت خوشه اي با فضاهاي معين است (0.73) كه بنا به نحوه پراكندگي و اندازه آنها در سطح منطقه، سطح بندي فضاهاي روستايي و تعيين مركزيت آنها صورت گرفته است. تعداد 69 مركز روستايي در سطح فضاهاي خرد روستايي و تعداد 13 شهر كوچك و روستا- شهر، نقش رابط ميان سطوح روستايي و سطوح كلان شهري (شبكه شهري) برعهده خواهند داشت. در پايان به منظور توسعه متعادل منطقه يزد به ويژه توسعه هماهنگ شبكه شهري با شبكه روستايي، پيشنهاداتي ارايه گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله به کمک داده هاي بارش روزانه 333 ايستگاه سينوپتيک و کليماتولوژي 366 نقشه هم بارش کشور به روش کريگينگ روي ياخته هاي 18´18 کيلومتر محاسبه و يک ماتريس 5214´366 حاصل شد. انجام يک تحليل خوشه اي بر روي فواصل اقليدسي اين ماتريس به روش ادغام وارد نشان داد که برحسب مقدار و زمان دريافت بارش در ايران هشت ناحيه بارشي متمايز وجود دارد. آرايش جغرافيايي اين نواحي آشکار مي سازد که هرچند مقدار بارش تا اندازه اي به ناهمواري ها وابسته است اما زمان دريافت بارش بيشتر آرايش مداري دارد و با پيشروي و پسروي سامانه هاي همديد وابستگي دارد.

 نسخه قابل چاپ

هدف از مقاله حاضر، تحليلي پيرامون علل اصلي شكل گيري حاشيه نشيني در شهر اصفهان، و به طورخاص مناطق ارزنان و دارك اين شهر مي باشد که در آن تلاش شده است، تا با توجه به فرضيات مطرح شده، به علل اصلي شكل گيري حاشيه نشيني همانند: علل اقتصادي، طبيعي، امكانات رفاهي- آموزشي- بهداشتي، سهولت تهيه مسكن و زمين و قوميت گرايي توجه شود. روش تحقيق در پژوهش حاضر پيمايشي (Survey) بوده و البته از روش كتابخانه اي (اسنادي) نيز استفاده شده است. شيوه نمونه گيري سهميه اي (Quota) است كه توزيع آن به صورت تصادفي در بين 384 نفر از ساكنان مناطق ارزنان و دارك صورت گرفته است. لازم به توضيح است كه متغيرهاي مستقل پژوهش عبارتند از: عوامل اقتصادي (جاذبه ها و دافعه ها)، عوامل طبيعي آسيب زا، امكانات، سهولت تهيه مسكن و زمين، قوميت گرايي، نوع شغل و نوع قوميت؛ و متغير وابسته حاشيه نشيني مي باشد. براي آزمون متغيرهاي پژوهش ازآماره هاي متناسب درنرم افزار SPSS استفاده شده است.
نتايج به دست آمده، حاكي از وجود ارتباط مستقيم و معنادار بين متغيرهاي عوامل اقتصادي (جاذبه ها و دافعه ها)، امکانات، سهولت تهيه مسکن و زمين، قوميت گرايي، نوع قوميت و نوع شغل با حاشيه نشيني و عدم وجود ارتباط بين متغير عوامل طبيعي آسيب زا باحاشيه نشيني مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

يخبندان از جمله پديده هاي جوي است که هر ساله خسارت هاي جبران ناپذيري بر بخش هاي مختلف وارد مي سازد. در فصل زمستان رخداد اين پديده در جاده هاي مناطق کوهستاني مشکلات عديده اي را بر بخش حمل و نقل و تصادفات جاده اي باعث مي شود. الگوهاي گردش عمومي جو، نقش اصلي را در بروز يخبندان ها و توزيع فضايي يخبندان ها در مناطق معتدله دارند. در مطالعه حاضر به منظور تحليل الگوهاي سينوپتيکي يخبندان هاي زمستانه ايران، داده هاي روزانه در ساعت UTC12 مربوط به تراز 500 هكتوپاسكال و فشار سطح دريا (SLP) فصل زمستان (دسامبر، ژانويه و فوريه) طي دوره آماري 2000-1960 در تلاقي هاي 2.5 درجه از مجموعه داده هاي بازسازي شده NCEP استخراج شد. محدوده انتخاب شده شامل 408 نقطه است كه از عرض 20 تا 60 درجه شمالي و از 20 تا 80 درجه شرقي را پوشش مي دهد. مجموع اين داده ها ماتريسي به ابعاد 4050´408 را براي فصل زمستان تشکيل دادند. با استفاده از روش تحليل عاملي نقاط وابسته به هم ادغام و ابعاد ماتريس ها كاهش داده شد. در تحقيق حاضر روش تحليل مولفه هاي اصلي با آرايه S و چرخش واريماکس براي شناسايي تيپ هاي هوا به كار گرفته شد و براي طبقه بندي هواي روزانه روش خوشه بندي k-means اعمال گرديد.
نتايج بررسي حاضر نشان داد كه تيپ هاي هواي پرفشار اروپاي شمالي، پرفشار سيبري و پرفشار اروپاي شرقي، بيشترين تاثير را در رخداد يخبندان هاي شديد و فراگير ايران داشته اند، به طوري که اين تيپ هاي هوا، جريانات هواي سرد قطبي را از عرض هاي جغرافيايي بالا به سوي عرض هاي پايين منتقل کرده و به دنبال آن يخبندان هاي شديد و فراگير در ايران به وقوع مي پيوندد.

 نسخه قابل چاپ

مخروط افكنه ها از جمله اشكال ژئومورفولوژيكي مي باشند كه در اثر عوامل گوناگوني در ارتفاعات آلاداغ مخصوصا در دامنه هاي جنوبي آن شكل گرفته اند. در شكل گيري و گسترش اين مخروط افكنه ها عواملي دخالت دارند كه در گذشته سبب شكل گيري و در شرايط كنوني سبب گسترش آنها شده اند. يكي از عوامل مهمي كه نقش تعيين كننده اي در شكل گيري و گسترش مخروط افكنه هاي منطقه داشته است، فعاليت هاي تكتونيك مي باشد. تاثيرات اين فعاليت ها در شكل گيري و گسترش مخروط افكنه هاي منطقه از دو نظر قابل بررسي مي باشد يكي از نظر تاثيرات مثبت كه سبب جايگزيني، شكل گيري و گسترش مخروط افكنه ها شده و ديگري از نظر پيامدهاي منفي است كه سبب تكه تكه شدن و محدود شدن اين اشكال شده است. در كل تاثير فعاليت هاي تكتونيك در شكل گيري و گسترش مخروط افكنه هاي دامنه هاي جنوبي آلاداغ از جهات شكل گيري، جايگزيني، شكل، وسعت، گسترش، ضخامت رسوبات و تكه تكه شدن مخروط افكنه ها قابل بررسي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

گستره مورد مطالعه در اطراف شهر نهبندان و در شرق ايران قرار دارد. در اين تحقيق تاثيرحرکات امروزي گسل هاي نه شرقي و نه غربي که از اطراف اين شهر مي گذرند، بر ژئومورفولوژي ساختاري منطقه مورد بررسي قرار گرفته است. تغيير مسير رودخانه ها و آبراهه ها، دره هاي V شکل، تراورتن زايي در مسير گسل، چين خوردن رسوبات کواترنري و تغيير رنگ رسوبات و سنگ ها در پهنه برشي گسل، از شاخص هاي ژئومورفولوژيکي مهمي هستند که در برداشت هاي صحرايي و در ارتباط با حرکات سيستم گسلي نهبندان بررسي شده اند. تصاويرماهواره اي و برداشت هاي صحرايي از منطقه نشان مي دهد که گسل ها، مرز بين کوه و دشت هستند. اين گسل ها داراي شيب تند 90-80 درجه مي باشند. به گونه اي که شکل مورفولوژيکي آنها در تصاوير 1 ماهواره اي به صورت خطي صاف در مرز بين کوه و دشت نمايان است. مولفه معکوس اين گسل ها باعث برخاستگي اين کوه ها شده و شکل توپوگرافي کنوني نواحي کوهستاني را در کنترل دارد. با توجه به جهت شيب گسل ها که در صحرا اندازه گيري شده است، اين کوهها در قسمت فرا ديواره گسل ها قرار دارند و در خلاف جهت شيب گسل در حال ارتفاع گرفتن هستند.

 نسخه قابل چاپ

ميان يابي يکي از مهم ترين تکنيک هايي است که اقليم شناسان در مطالعات پهنه اي- مکاني از آن بهره مي گيرند. روش هاي ميان يابي برحسب ملاک هاي مختلف قابل تقسيم بندي هستند. در اين تحقيق تلاش بر اين بوده ضمن معرفي روش ميان يابي کريجينگ به عنوان يکي از روش هاي دقيق و پرکاربرد، مراحل انجام اين فرآيند با ذکر مثالي انجام گيرد. در اين راستا ميانگين بارش ماهانه ايران زمين در روز 26/12/1376 بر اساس داده هاي 654 ايستگاه مورد تحليل قرار گرفت.
به منظور ميان يابي بارش در ابتدا نيمه پراش نگار تجربي محاسبه و ترسيم شد. سپس يازده مدل بر اين نيمه پراش نگار برازش يافت. به ازاي هر مدل نيم پراش نگار و با سه فرض عدم وجود روند در داده ها، وجود روند خطي و روند درجه 2 مجموعا سي و سه نقشه براي بارش روز مورد مطالعه حاصل شد. سپس با استفاده از تکنيک ارزيابي متوالي (Cross-Validation) خطاي نقشه ها برآورد شد و از ميان سي و سه نقشه، دو نقشه به عنوان کانديدهاي مناسب اختيار شدند. آزمون هاي بعدي شامل بررسي ميزان خطاي برآوردي و درصد آن و نيز انحراف استاندارد نقشه ها نشان داد که برازش مدل خطي بر نيمه پراش نگار بهترين الگو براي ميان يابي بارش 26 اسفندماه 1376 ايران زمين بر اساس روش کريجينگ است. بر اساس اين نقشه ميانگين بارش کشور طي روز مزبور 7.3 ميلي متر برآورد شده است.

 نسخه قابل چاپ

دشت سيستان که در شرق ايران قرار دارد، از اقليمي خشک و نامساعد برخوردار است و طوفان هاي شن و ماسه و حرکت تپه هاي ماسه اي از عوامل تهديدکننده آن محسوب مي شوند. وقوع خشکسالي در منطقه سيستان و به تبع آن کاهش پوشش گياهي و خشک شدن درياچه هامون و همچنين وجود بادهاي 120 روزه، شرايط مناسبي جهت فرسايش بادي و وقوع طوفان هاي گرد و خاک فراهم آورده اند. اين عوامل سبب شده اند تا حرکت شن هاي روان در منطقه با سرعت زيادي انجام گيرد و تپه هاي ماسه اي فراواني بر جاي گذاشته شود.
در محاسبات ميداني، ابتدا منطقه کفتارگي به عنوان نمونه اي از کل منطقه مورد مطالعه انتخاب و سپس 6 تپه برخان به عنوان شاخص در نظر گرفته شد و ميزان حرکت اين تپه ها در طي 3 ماه محاسبه و در جدولي تنظيم گرديد. نتايج حاصل از مطالعات ميداني نشان داد که باد غالب با سرعت زياد در منطقه سبب حرکت شديد تپه هاي ماسه اي شده و با حرکت سريع خود بر روي اراضي کشاورزي، آبادي ها، جاده ها، کانال هاي آبياري، تاسيسات... باعث بروز خسارات فراواني به اين مراکز مي شوند. بعد از بررسي ميزان حرکت تپه هاي ماسه اي به پيش بيني حرکت آنها در چند سال آينده پرداخته شد، به طوريکه تفسير تصاوير ماهواره اي و محاسبات ميداني مشخص نمود، مخازن آبي چاه نيمه که تنها منبع آب شرب مردم سيستان مي باشد، در چند سال آينده مورد تهديد جدي ماسه هاي روان قرار خواهدگرفت و اگر از هجوم ماسه ها به اين مخازن جلوگيري نشود، حيات اين منبع آب مهم و بسيار حساس منطقه به خطر خواهد افتاد. در اين مقاله سعي بر اين خواهد بود که با توجه به خشکسالي هاي اخير، ابتدا نقش انکارناپذير بادهاي 120 روزه سيستان در ايجاد طوفان هاي شن و ماسه مورد بررسي قرار گيرد و سپس از طريق محاسبات آماري نسبت به تعيين مدل رياضي بين پارامترهاي ژئومورفيك اقدام گردد و در نهايت با استفاده از تصاوير ماهواره اي، نقشه هاي توپوگرافي و محاسبات ميداني به پيش بيني روند پيشروي تپه هاي ماسه اي و خسارات وارده در منطقه پرداخته شود.

 نسخه قابل چاپ

نتايج برخي مطالعات و بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد که چابهار با وجود توانمندي هاي بالقوه فراوان در جذب گردشگران داخلي و خارجي و علي رغم اينکه به عنوان يکي از قطب هاي مهم گردشگري استان سيستان و بلوچستان شناخته شده است، اما توفيق چنداني حتي در جذب گردشگران استاني به دست نياورده است. از آنجايي که بازاريابي محصول گردشگري در هر کشور يا بخشي از بازار به علايق و ادراکات خريداران آن بستگي دارد، و با توجه به تاکيد طرح جامع گردشگري استان بر استراتژي توسعه گردشگري درون استاني، تحقيق حاضر در پي شناسايي آن دسته از ادراکات و انگيزه هاي شهروندان زاهداني است که مي تواند در تحقق اين استراتژي موثر واقع شود. داده هاي تحقيق از طريق 545 پرسشنامه محقق ساخته گردآوري و با روش هاي آمار توصيفي و تحليل عاملي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که 7 عامل مي توانند بيش از 58 درصد واريانس کل گويه هاي مورد بررسي را تبيين نمايند. به اين ترتيب يافته هاي پژوهش ضمن معرفي الگويي از ادراکات شهروندان زاهداني در خصوص سفر به چابهار، نشان مي دهند که در صورت برنامه ريزي و بازاريابي صحيح و متناسب با انتظارات خريداران، چابهار مي تواند به عنوان يکي از مقاصد گردشگري شهروندان زاهداني به خوبي خواسته هاي آنان را تامين نمايد.

 نسخه قابل چاپ

موضوع ايمني شهرها در برابر مخاطرات طبيعي يکي از اهداف اصلي برنامه ريزي شهري است و پژوهش در خصوص آسيب پذيري مساکن شهري و شناخت ميزان آسيب پذيري آنها در مقابل مخاطرات طبيعي، بسيار ضروري است. با توجه به اين مهم، هدف پژوهش حاضر شناسايي وضعيت آسيب پذيري مساکن شهر اصفهان در برابر خطر زلزله، مي باشد.
نوع تحقيق به صورت پيمايشي، تحليلي و مبتني بر مشخصات کمي و کيفي مساکن شهر اصفهان است. جامعه آماري مساکن شهر اصفهان و روش و طرح نمونه برداري به صورت نمونه برداري احتمالي مي باشد.
نتايج حاصل از پژوهش نشان مي دهد: 1- ميزان آسيب پذيري مساکن شهر در برابر خطر زلزله زياد است. 2- از نظر شاخص دسترسي مساکن شهر به مراکز امداد و نجات، به ويژه آتش نشاني، مرکز اورژانس و مرکز پليس، شهر اصفهان در مواقع بحراني، مانند وقوع زلزله هاي احتمالي، وضعيت بسيار نامطلوبي دارد. 3- درصد بهره مندي مساکن شهر اصفهان از کپسول اطفاي حريق، جعبه کمک هاي اوليه و بيمه زلزله بسيار پايين است. 4- اطلاع رساني در زمينه ضريب احتمال خطر محل سکونت شهروندان و بالا بردن آموزش و آگاهي در مواقع بحراني يکي از راهکارهاي مهم در کاهش آسيب پذيري مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

با توجه به گستردگي استان سيستان و بلوچستان تنوع اقليمي بر اين استان حاکم است. براي شناخت اقليم اين استان پهنه بندي اقليمي با روش هاي نوين ناحيه بندي مانند تحليل عاملي، خوشه بندي و روابط مکاني انجام گرفت. براي اين منظور تعداد 20 متغير اقليمي از 10 ايستگاه هواشناسي استان انتخاب گرديد. بررسي با روش تحليل عاملي بر روي اقليم استان نشان داد که اقليم استان ساخته 5 عامل است که اين عوامل به ترتيب اهميت عبارتند از عوامل رطوبت جوي، بارش، حرارت، تابش و باد و تندر. بارزترين ويژگي اقليمي سواحل عمان نم و ابر و پس از آن تابش و حرارت است. در بلوچستان جنوبي عوامل گرما، تابش، و تندر تظاهر اقليمي اين ناحيه را مشخص مي کند و آشکارترين ويژگي اقليمي در گوشه شمال شرقي استان عامل بادي غباري است، در مرزهاي شرقي هم عامل باد و غبار چهره معمول اقليمي است. در بلوچستان شمالي عامل تعيين کننده بارش و تندر است. در شرق استان (سراوان) عامل تابش نقش ارزنده اي در شکل گيري اقليم دارد. يک تحليل خوشه اي روي 5 عامل اقليمي وجود 5 ناحيه اقليمي را در استان نشان داد.

 نسخه قابل چاپ

شهر و زندگي در آن در كنار آسايش و رفاهي كه براي ساكنان خود به ارمغان آورده در درون و برون خود خطرات (با منشا طبيعي، انساني) فراواني را نيز به همراه دارد، زلزله يك نمونه از پديده هاي طبيعي است كه با وقوع خود در كشورهاي آسيب پذير منجمله كشورهاي در حال توسعه و بطور اخص بر شهرهاي آنها تلفات و خسارات سنگيني را به بار مي آورد. كشور ما نيز به واسطه قرار گرفتن در كمربند زلزله خيزي و وجود گسل هاي متعدد در بستر كالبدي آن توام با آسيب پذيري سكونتگاههاي شهري ناشي از تراكم هاي انساني و ساختماني و شهرسازي نامناسب و... از پيامد زلزله هاي مخرب بشدت متاثر گشته است. يكي از مهمترين اقدامات در مديريت بحران زلزله بعد از آشنايي افراد از ميزان آسيب پذيري مجتمع هاي انساني در جهت پيشگيري و آمادگي در برابر زلزله، امدادرساني بر آسيب ديدگان از زلزله است كه تجارب كشورها در اين زمينه حكايت از آن دارد كه عمليات واكنش اضطراري به تنهايي از عهده دولت ها خارج و حتي فاقد كارايي لازمي باشد، بنابراين موثرترين فعاليت هاي امداد و نجات در مراحل اوليه بحران زلزله و بعد از آن تشكل هاي خودجوش مردمي در قالب محلات شهري است كه با مديريت صحيح آنها مي توان ضريب ايمني و امنيت شهري را ارتقا داد. در اين راستا نگارندگان مقاله، به بررسي مفهوم مشاركت، ساختار كالبدي محله در امدادرساني، عوامل طبيعي و انساني موثر در آسيب پذيري مجتمع هاي زيستي شهري ايران در برابر زلزله در مرحله قبل از وقوع و ناكارآمدي امدادگري در حين وقوع و بعد از آن، با بررسي ديدگاههاي نظري و سوابق كشورها در زمينه مشاركت مردمي پرداخته و در نهايت به ارايه راه حل هايي در جهت ارتقاي مشاركت مردمي (محله اي) و كاهش آثار و تلفات ناشي از زلزله متناسب با آسيب پذيري شهرها ارايه نموده است.

 نسخه قابل چاپ

شهرستان مه ولات با مساحت 3734 کيلومتر مربع تقريبا در مرکز استان خراسان رضوي قرار دارد و يکي از قطب هاي عمده توليدات کشاورزي از جمله پسته، انار، زعفران مي باشد. در اين تحقيق با استفاده از امكانات سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS) منحني هاي زماني مکاني وقوع سرمازدگي بهاره در دو آستانه سرمازدگي ملايم (دماي يک تا صفردرجه) و سرمازدگي شديد (دماهاي زير صفردرجه) و در سطوح احتمالي 99، 95، 75، 50 درصد با توجه به ايستگاه هاي مجاور و اعمال ضريب همبستگي بين ارتفاع منطقه و آستانه هاي مورد نظر ترسيم شده است. از انطباق اين منحني ها با تاريخ خارج شدن از رکود زمستاني در نقشه گونه هاي غالب باغي، پهنه بندي خطر سرمازدگي باغات انجام شده است. مناطقي که تاريخ وقوع آخرين دماي بحراني بعد از تاريخ خارج شدن از رکود زمستاني باغات باشد، به عنوان منطقه خطر محسوب شد. از نتايج همپوشاني اين نقشه ها، سه منطقه پرخطر،خطر و کم خطر در شهرستان شناسايي گشت. با استفاده از اين نقشه ها امكان پيش بيني تاريخ وقوع انواع سرمازدگي ها براي تصميم گيري جهت انتخاب شيوه هاي مناسب مقابله با سرمازدگي در نقاط مختلف منطقه مورد مطالعه و اقدامات مديريتي فراهم مي گردد.

 نسخه قابل چاپ