بانک مقالات جغرافیا

يخبندان از جمله پديده هاي جوي است که هر ساله خسارت هاي جبران ناپذيري بر بخش هاي مختلف وارد مي سازد. در فصل زمستان رخداد اين پديده در جاده هاي مناطق کوهستاني مشکلات عديده اي را بر بخش حمل و نقل و تصادفات جاده اي باعث مي شود. الگوهاي گردش عمومي جو، نقش اصلي را در بروز يخبندان ها و توزيع فضايي يخبندان ها در مناطق معتدله دارند. در مطالعه حاضر به منظور تحليل الگوهاي سينوپتيکي يخبندان هاي زمستانه ايران، داده هاي روزانه در ساعت UTC12 مربوط به تراز 500 هكتوپاسكال و فشار سطح دريا (SLP) فصل زمستان (دسامبر، ژانويه و فوريه) طي دوره آماري 2000-1960 در تلاقي هاي 2.5 درجه از مجموعه داده هاي بازسازي شده NCEP استخراج شد. محدوده انتخاب شده شامل 408 نقطه است كه از عرض 20 تا 60 درجه شمالي و از 20 تا 80 درجه شرقي را پوشش مي دهد. مجموع اين داده ها ماتريسي به ابعاد 4050´408 را براي فصل زمستان تشکيل دادند. با استفاده از روش تحليل عاملي نقاط وابسته به هم ادغام و ابعاد ماتريس ها كاهش داده شد. در تحقيق حاضر روش تحليل مولفه هاي اصلي با آرايه S و چرخش واريماکس براي شناسايي تيپ هاي هوا به كار گرفته شد و براي طبقه بندي هواي روزانه روش خوشه بندي k-means اعمال گرديد.
نتايج بررسي حاضر نشان داد كه تيپ هاي هواي پرفشار اروپاي شمالي، پرفشار سيبري و پرفشار اروپاي شرقي، بيشترين تاثير را در رخداد يخبندان هاي شديد و فراگير ايران داشته اند، به طوري که اين تيپ هاي هوا، جريانات هواي سرد قطبي را از عرض هاي جغرافيايي بالا به سوي عرض هاي پايين منتقل کرده و به دنبال آن يخبندان هاي شديد و فراگير در ايران به وقوع مي پيوندد.

 نسخه قابل چاپ