بانک مقالات جغرافیا

دشت سيستان که در شرق ايران قرار دارد، از اقليمي خشک و نامساعد برخوردار است و طوفان هاي شن و ماسه و حرکت تپه هاي ماسه اي از عوامل تهديدکننده آن محسوب مي شوند. وقوع خشکسالي در منطقه سيستان و به تبع آن کاهش پوشش گياهي و خشک شدن درياچه هامون و همچنين وجود بادهاي 120 روزه، شرايط مناسبي جهت فرسايش بادي و وقوع طوفان هاي گرد و خاک فراهم آورده اند. اين عوامل سبب شده اند تا حرکت شن هاي روان در منطقه با سرعت زيادي انجام گيرد و تپه هاي ماسه اي فراواني بر جاي گذاشته شود.
در محاسبات ميداني، ابتدا منطقه کفتارگي به عنوان نمونه اي از کل منطقه مورد مطالعه انتخاب و سپس 6 تپه برخان به عنوان شاخص در نظر گرفته شد و ميزان حرکت اين تپه ها در طي 3 ماه محاسبه و در جدولي تنظيم گرديد. نتايج حاصل از مطالعات ميداني نشان داد که باد غالب با سرعت زياد در منطقه سبب حرکت شديد تپه هاي ماسه اي شده و با حرکت سريع خود بر روي اراضي کشاورزي، آبادي ها، جاده ها، کانال هاي آبياري، تاسيسات... باعث بروز خسارات فراواني به اين مراکز مي شوند. بعد از بررسي ميزان حرکت تپه هاي ماسه اي به پيش بيني حرکت آنها در چند سال آينده پرداخته شد، به طوريکه تفسير تصاوير ماهواره اي و محاسبات ميداني مشخص نمود، مخازن آبي چاه نيمه که تنها منبع آب شرب مردم سيستان مي باشد، در چند سال آينده مورد تهديد جدي ماسه هاي روان قرار خواهدگرفت و اگر از هجوم ماسه ها به اين مخازن جلوگيري نشود، حيات اين منبع آب مهم و بسيار حساس منطقه به خطر خواهد افتاد. در اين مقاله سعي بر اين خواهد بود که با توجه به خشکسالي هاي اخير، ابتدا نقش انکارناپذير بادهاي 120 روزه سيستان در ايجاد طوفان هاي شن و ماسه مورد بررسي قرار گيرد و سپس از طريق محاسبات آماري نسبت به تعيين مدل رياضي بين پارامترهاي ژئومورفيك اقدام گردد و در نهايت با استفاده از تصاوير ماهواره اي، نقشه هاي توپوگرافي و محاسبات ميداني به پيش بيني روند پيشروي تپه هاي ماسه اي و خسارات وارده در منطقه پرداخته شود.

 نسخه قابل چاپ