خواص میوه و سبزیجات

تخم خرفه تصفیه كننده‌ خون است


استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی گفت: تخم خرفه تصفیه كننده‌ خون و تسكین دهنده تشنگی است و برای رفع سرفه می‌تواند مفید باشد.

فراز مجاب در گفت‌و‌گو با فارس، افزود: خرفه گیاهی یك ساله، وحشی و آبدار است كه در اكثر نقاط پر آب دیده می‌شود.

وی گفت: از خواص تخم خرفه می‌توان به تصفیه كنندگی‌ خون، رفع التهابات گوارشی، رفع سرفه و تسكین دهنده تشنگی اشاره كرد. از تخم خرفه همچنین برای تزئین شیرینی نیز استفاده می‌شود.

استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی افزود: تخم خرفه تقویت كننده قوای عمومی بدن است. برگ های گیاه خرفه آبدار و خوش طعم است.

وی در ادامه درباره خواص گیاه شاهدانه نیز گفت: شاهدانه گیاه دیگری است تقویت كننده بدن است و برای رفع اسهال می‌تواند مفید باشد. از شاهدانه همچنین به عنوان آجیل استفاده می‌شود.

مجاب افزود: از مصرف بیش از حد شاهدانه باید پرهیز كرد به دلیل اینكه موجب گیجی می‌شود.

جوشانده برگ بید در رفع سوء هاضمه مفید است .

چغاله بادام

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان این که چغاله بادام کالری کمی دارد و در مقایسه با بادام چربی ندارد، توصیه کرد: قبل از مصرف چغاله بادام، خوب آن را شست و شو دهید.

دکتر مسعود کیمیاگر، درباره فواید چغاله بادام اظهار کرد: کال میوه بادام، بیشتر به عنوان یک تنقل و نوبرانه مورد استفاده قرار می‌گیرد و پیش از توجه به خواص تغذیه‌ای آن، افراد از طعم و احساس مطبوعی آن لذت می‌برند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه مقدار زیادی از چغاله بادام را نمی‌توان در یک وعده استفاده کرد، ویتامین و املاح سرشاری هم به بدن نمی‌رساند، مگر آنکه به میزان زیادی مورد استفاده قرار بگیرد که آن هم باعث ایجاد دل درد و دل به هم خوردگی می‌شود و به طور کلی مصرف بی رویه هر ماده غذایی صحیح نیست و باعث ایجاد مشکل و ناراحتی می‌شود.

این متخصص تغذیه درباره لزوم رعایت بهداشت در حمل و نقل این میوه از باغ‌ها به شهر و چگونگی ارائه آن به مردم اظهار کرد: توجه به این نکته که میوه‌ها چگونه حمل می‌شوند و آیا در نحوه ارائه آن به خریداران تمهیدات بهداشتی لحاظ شده است یا خیر بسیار مورد اهمیت است. متاسفانه چغاله بادام به شیوه صد سال گذشته و به گونه نامطلوب و نامناسبی توسط فروشندگان در سطح شهر عرضه می‌شود که از وجود میکروب‌هایی در سطح آن خبر می‌دهد که باعث ایجاد مسمومیت‌ها و ناراحتی‌هایی در دستگاه گوارش می‌شوند.

وی همچنین در این باره به ایسنا : در اینجا ضروری است به نکته دیگری هم اشاره شود و آن این است که این میوه نظایر آن در زمانی برداشت نشوند که باغ‌ها به تازگی سمپاشی شده باشند، چرا که سم‌ها یک دوران تجزیه دارند و برای برخی از آنها ۶ تا ۸ هفته زمان برای تجزیه و بی اثر شدنشان لازم است و اگر در همین زمان برداشت شوند احتمال اینکه سم روی میوه‌ها باقی بماند وجود دارد.

دکتر کیمیاگر درباره اصول بهداشتی استفاده از چغاله بادام گفت: توصیه ما این است که به طور کلی میوه‌ها قبل از مصرف خوب شست و شو داده شوند. استفاده از برس برای شست و شوی این میوه بسیار مناسب است. چرا که اگر هنوز سموم و آلودگی‌هایی روی میوه باقی مانده باشد باعث ایجاد سردرد و حالت تهوع می‌شود و مشکلات گوارشی خاصی را به همراه دارد.

هاماملیس، بوته ای علفی است که در شمال آمریکا، اروپا و آسیا به عمل می آید. این گیاه با گل های زرد روشن خواص درمانی متعددی دارد که در این مطلب به آن اشاره شده است.

هاماملیس ، آکنه و جوش را درمان می کند.

برای قطع خون ریزی داخلی و خارجی به کار برده می شود.

پوست درخت و برگ آن برای درمان گزیدگی حشرات و رفع کبودی به کار برده می شود.

این گیاه در داروهای مربوط به بواسیر، برای کوچک کردن و انقباض عروق خونی مورد استفاده قرار می گیرد.

ناراحتی های پوستی را التیام می بخشد، منافذ پوست را کوچک می کند و پف زیر چشم را کاهش می دهد.

دم کرده تهیه شده از پوست و برگ آن، ناراحتی روده و خون ریزی معده را برطرف می کند.

مخلوطی از عصاره این گیاه و آب برای برطرف کردن التهاب چشم مفید است.

مانع عفونت ترک پا می شود.

برای کاهش درد و ورم به هنگام دندان درآوردن، کمی از آن را به لثه کودک بمالید.

دم کرده آن اسهال را برطرف می کند و غرغره با آن گلودرد را تسکین می دهد.

برای کاهش ورم و درد واریس، پارچه آغشته به دم کرده این گیاه را روی پاها بمالید و پاها را بالا بگیرید.

مصرف بیش از حد دم کرده آن ممکن است سبب ایجاد حالت تهوع، استفراغ و یبوست شود.

کدو تنبل‌هایی که در کشور ما در دسترس هستند دو نوع‌اند: نوع اول آنهایی است که کاملاً گرد بوده و اندازه بزرگی دارند و نوع دوم کدوهایی است که سر باریکی داشته اما انتهایشان پهن و شکل‌شان نامتقارن است. شاید باور نکنید که نوع دوم از نظر داشتن میزان بتاکاروتن ارجحیت دارد به طوری که تحقیقات نشان داده است بتاکاروتن موجود در نوع دوم چهار برابر بیشتر است. می‌دانید که این ماده مغذی، پیش‌ساز ویتامین A بوده و کمبودش در کشور، یکی از کمبودهای شایع به حساب می‌آید. علاوه بر این، کدوی نوع دوم، پتاسیم بالایی دارد و خوردنش به کسانی که از فشار خون رنج می‌برند، توصیه می‌شود، به طوری که این افراد می‌توانند به راحتی این سبزی را وارد برنامه غذایی روزانه‌شان کنند. ویتامین C این سبزی نیز در مقایسه با سایر کدوها بیشتر است البته با پختن آن در حرارت‌های بالا و حتی سرخ کردن، دیگر اثری از این ویتامین باقی نخواهد ماند، مگر اینکه آن را در ظرفی در بسته بخارپز کنید که در آن صورت میزان ضایعات این ویتامین به حداقل خواهد رسید.
● سرشار از آنتی‌اکسیدان
مصرف روزانه کلیه سبزی‌های سبز و زرد که البته کدو حلوایی هم جزیی از آن است به همه گروه‌های سنی توصیه می‌شود؛ زیرا بررسی‌ها نشان داده‌اند، مصرف مرتب این سبزی، احتمال ابتلا به سرطان پروستات را در افراد بالای ۶۰ سال به میزان قابل‌ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد و این موضوع به خاطر وجود کاروتنویید‌های نوع بتا و آلفای فراوانی است که در این سبزی وجود دارد. به علاوه نتایج مطالعات حاکی از این مطلب است که سالمندانی که میزان بتا‌کاروتن خون‌شان پایین است بیشتر احتمال دارد که به مشکلات چشمی‌ مانند آب مروارید دچار شوند و دیده شده با افزودن این سبزی به برنامه‌غذایی‌شان احتمال ابتلا به این بیماری در سال‌های بعدی زندگی به حداقل می‌رسد بنابراین چه بهتر که این سبزی را از همین حالا به شکل سوپ و یا خورش، در برنامه‌غذایی هفتگی‌تان میل کنید. حتی این سبزی برای کسانی که به سرماخوردگی و آنفلوآنزا دچارند نیز مفید است به خصوص در فصول سرد که این بیماری شیوع بیشتری دارد. زیرا منبع مناسب ویتامین C، E و بتاکاروتن بوده و همه آنها خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند و از بروز سرماخوردگی و آنفلوآنزا جلوگیری می‌کنند. نکته آخر اینکه این کمپلکس آنتی‌اکسیدان‌ها در صورت دریافت، احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی را نیز کم می‌کند و با جلوگیری از تخریب دیواره عروق که در اثر تجمع LDL شکل می‌گیرد این خاصیت نمایان می‌شود.
● راهنمای خرید و نگهداری
این روزها کدوحلوایی در بازار تهران با قیمتی حدود کیلویی ۴۰۰ تومان به فروش می‌رسد. هنگام خرید باید کدوهای سالم و بدون لک را جدا کرده و از خریدن کدوهایی که با کمی‌ فشار دادن قسمتی نرم با نشانه‌های لهیدگی احساس می‌شود جداً بپرهیزید. این سبزی را در صورتی که برشی در آن ایجاد نشده است در جای خنک (بیرون از یخچال) بگذارید اما به محض برش دادن، بدون برداشتن تخمه‌ها از رویش، بهترین جا داخل کیسه‌ای پلاستیکی آن هم در یخچال است. این کدو را می‌توانید آب‌پز، بخارپز و یا کباب شده میل کنید و به کمک سایر مغزها و عسل دسرهایی را تهیه کرده و از طعم آن بهره ببرید. اگر کدو حلوایی را که خریداری کرده‌اید، بیش از مصرف هفتگی‌تان است، توصیه می‌شود آن را بخارپز کرده و در وعده‌هایی کوچک بسته‌بندی و در فریزر ذخیره کنید. البته سعی کنید تا یک ماه دیگر آن را میل کنید و بیش از این در فریزر هم نگذارید. شما می‌توانید با مخلوط کردن این سبزی با انواع، سبزیجات از جمله کرفس و جوانه گندم تازه غذایی را برای کسانی که فشار خون بالایی دارند تهیه کنید زیرا هر سه این گزینه‌ها تنظیم‌کننده فشار خون بوده و به کنترل این عارضه کمک می‌کنند. به علاوه، مخلوط کدو حلوایی با سبزی‌هایی مانند کلم برگ قرمز، قارچ و گوجه‌فرنگی به دلیل خاصیت کاهندگی چربی خون و دارا بودن آنتی‌اکسیدان فراوان برای کسانی که سابقه بیماری قلبی دارند، توصیه می‌شود. به این ترتیب که می‌توان آنها را در کنار هم، در سوپ و یا کنار ماهی و مرغ بخارپز و یا کباب شده میل کرد.
● خواص درمانی کدوحلوایی
به غیر از استفاده‌های خوراکی مختلف از کدوحلوایی یا روغن دانه این گیاه که برای خوراک‌ها و سالادهای مختلف استفاده می‌شود، اجزای مختلف کدو حلوایی، خواص دارویی گوناگونی نیز دارند. مثلا از گل کدو برای ساختن مرهم زخم استفاده می‌شود. مهم‌ترین این اجزا، روغن دانه کدوحلوایی است که از قدیم گفته می‌شود اثرات مفیدی روی مشکلات پروستات دارد. در واقع مطالعات جدید هم تا حدودی این نظریه را تایید کرده‌اند و حتی یک دارو برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات، با استفاده از عصاره دانه کدو به بازار معرفی شده است. روغن دانه کدوحلوایی، اسیدهای چرب مفیدی دارد که باعث سلامت عروق و اعصاب بدن می‌شود. این اسیدهای چرب ضروری، در بافت‌های بدن هم کاربرد دارند. به غیر از درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات، (که تقریبا اثرات آن ثابت شده است) استفاده‌های دیگری هم برای دانه‌های کدوحلوایی عنوان می‌شود مثل درمان افسردگی، درمان سنگ‌های کلیه و برطرف کردن انگل‌ها و عفونت‌های گوارشی. اگرچه این درمان‌ها هنوز کاملا به وسیله آزمایشات علمی تایید نشده‌اند اما خاصیت ضدانگل بودن دانه کدو یک اعتقاد قدیمی است و حتی تا اواسط قرن نوزدهم جزو لیست دارویی کشور آمریکا بود. دانه کدوحلوایی اثرات مفیدی هم بر عملکرد مثانه و حالب دارند. وجود ماده ال-تریپتوفان خاصیت ضدافسردگی کدو را توجیه می‌کند و مطالعاتی هم در تایلند در زمینه فواید این میوه بر جلوگیری از به وجود آمدن سنگ کلیه در حال انجام است. کسانی که از روغن کدوحلوایی برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات استفاده می‌کنند باید ۱۶۰ میلی‌گرم از این روغن را سه بار در روز و همراه با وعده‌های غذایی مصرف کنند.

كوشاد گیاهی است علفی‌، چند ساله و بسیار زیبا‌، دارای ساقه‌ای استوانه‌ای و سبز كه بلندی آن به حدود ۱/۵ متر می‌رسد‌. این گیاه به حالت خودرو در دشت‌ها و كوهستان‌های اروپا و آسیا می‌روید‌. برگ‌های كوشاد سبز رنگ‌، نوك تیز و مثلثی است كه دو برگ با هم به‌وسیله دمبرگ كوتاهی به ساقه چسبیده‌اند و برگ‌های بالای ساقه بدون دمبرگ می‌باشد‌. گل‌های آن زرد رنگ بوده كه به تعداد زیاد در اواخر بهار در كنار برگ‌های آن ظاهر می‌شود‌.
از نظر طبی ریشه این گیاه قسمت مورد استفاده آن است. این ریشه ضخیم‌، گوشتی و به رنگ زرد تیره و یا قهوه‌ای قرمز بوده كه دارای طعمی بسیار تلخ و بوئی نامطبوع است‌.
برای مصارف طبی ریشه كوشاد باید اقلاً سه ساله باشد تا اثر داشته باشد‌.

تركیبات شیمیائی:

كوشاد دارای ماده‌ای شیمیائی به‌نام آماروجنتین می‌باشد كه بسیار تلخ است‌. به‌طوری كه اگر این ماده را با ۵۰۰۰ قسمت آب مخلوط كنیم هنوز هم طعم تلخ آن حس می‌شود‌.

تركیبات دیگر این گیاه به شرح زیر می‌باشد‌:

جنتوپیكرین‌، جنتوپیكروزید‌، جنتامارین‌، جتی سین‌، اسید جنتی سیك و جنتونوسید‌. كوشاد همچنین دارای مقداری تانن‌، اسانس‌، پكتین و چربی می‌باشد.

خواص داروئی:

كوشاد از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است.

۱) اشتها را تحریك می‌كند.

۲) كوشاد گلبول‌های قرمز و سفید خون را زیاد می‌كند بنابراین برای معالجه كم‌خونی و بیماری‌های عفونی به‌كار می‌رود.

۳) اثر ضد تورم درد و برای رفع آرتروز و رماتیسم مصرف می‌شود.

۴) تب‌بر است.

۵) بیماری مالاریا را برطرف می‌كند.

۶) درد نقرس را برطرف می‌كند.

۷) حرارت و رطوبت را از بدن خارج می‌سازد.

۸) فشار خون را پائین می‌آورد.

۹) ناراحتی‌های كبدی را برطرف می‌كند.

۱۰) تقویت‌كننده معده و بدن است.

۱۱) اختلالات عادت ماهیانه را درمان می‌كند.

۱۲) گرفتگی روده‌ها را باز می‌كند.

۱۳) ادرار‌آور است.

۱۴) ضماد كوشاد با سركه برای از بین بردن لكه‌های پوست مفید است.

۱۵) عصاره این گیاه مسكن تمام دردها است.

۱۶) ورم طحال را برطرف می‌كند.

۱۷) خون را تصفیه و تمیز می‌كند.

۱۸) درمان‌كننده زردی و یرقان است.

طرز استفاده:

جوشانده: مقدار ۲۰ گرم ریشه خرد شده كوشاد را در یك لیتر آبجوش ریخته بگذارید برای مدت ۲۰ دقیقه به آرامی بجوشد، سپس آن را صاف كنید. مقدار مصرف این جوشانده یك فنجان قبل از هر غذا است.

دم كرده‌: مقدار ۵ گرم ریشه كوشاد را در یك لیتر آبجوش ریخته و بگذارید چند ساعت بماند. سپس آن را صاف كرده و استفاده كنید.

تنطور: این تنطور را می‌توانید از فروشگاه‌های گیاهان داروئی و یا برخی از داروخانه‌ها خریداری كنید‌. مقدار مصرف آن ۱۰-۱۵ قطره همراه با آب سه بار در روز است.

مضرات:

مصرف بیش از حد كوشاد ممكن است باعث تحریك معده و به‌وجود آوردن حالت استفراغ و دل به‌هم خوردگی شود‌. زنان باردار و مادران شیر‌ده نباید از این گیاه استفاده كنند‌.

درخت آن به فارسی «باهشتان»گفته می شود،در كتب طب سنتی به نامهای «درخت غار»،«برگ بو»،«مازریون»،«دفنه»و «شجرهٔ الرند» نام برده شده است. به فرانسویLaurier sauceوLaurier و به انگلیسیLaurel , true laue laurel گفته می شود. گیاهی است تیره Lauraceae نام علمیLaurus nobilis L. آن است میوه درخت «باهشتان»را «دهشمت» یا «حب الغار» میگویند و به هندی نیز حبالغار می شود.

● مشخصات

برگ بو گیاهی است به صورت درخت و درختچه همیشه سبز و ناخزان(د رمناطق با زمستانهای خیلی سرد باید حفاظت شود)، در شرایط مساعد ارتفاع آن ۲۰-۱۵ متر هم می رسد ولی معمولا ۸-۷ متر می باشد. گیاهی است پلی گام و در عین حال ممكن است گلهای نر و ماده وهمچنین گلهای هر مافرودیت (نر و ماده در یك گل) روی یك درخت دیده شود.برگها متناوب،سبز تیره ،بیضی شكل ،نوك تیز و معطر و زیبا هستند گلهای آن كوچك به رنگ زرد با خاكستری روشن و میوه آن كوچك به رنگ ارغوانی تیره و به اندازه دانه انگور می باشد.درختچه ای است زیبا ،فرانسوی ها آن را لوریه شاعران هم می گویند.

تكثیر آن با قلمه و قلمه های ریشه دار و یا با پاچوش انجام می شود و پس از ۸-۷ ماده ریشه های آن به قدر كافی توسعه یافته و مستقر می شود.این درخت در خاكهای غنی و قابل نفوذ رشد خوبی دارد. چیدن بر گهای معطر آن برای اینكه سبزی كامل نشود معمولا باید صبح زود انجام شود وبرای خشك كردن روی هم انباشته نشود و در لایه های نازك و در سایه پهن و خشك شود.خشك كردن در آفتاب موجب می شود كه رنگ سبز زیبای آن قهوه ای شود و مقدار زیادی روغن معطر و اسانس آن از بین برود.

● تركیبات شیمیایی

میوه این درخت دارای اسانس روغنی فراری است كه دارای مقدار زیادی اسید یوریك است. اسید لوریك از اسیدهای چرب است كه به شكل متبلور سفید در می آید.در برگهای خشك برگ بو نیز از ۳-۱ درصد اسانس روغنی فرار بسیار معطر وجود دارد كه از طریق تقطیر می توان استخراج نمود.در برگهای گیاه نیز اسانس روغنی فرار وجود دارد.

● خواص و كاربرد

از نظر حكمای مغرب زمین تا اواخر قرن هیجدهم كه گیاه درمانی ،رونق وسیعی در اروپا داشت ،دانشمند و حكمای اروپا معتقد بودند كه میوه درخت برگ بو به عنوان محرك در تسریع وتشدید قاعده زنان موثر است و به همیك دلیل در مواردی به عنوان دارو و برای سقط جنین به كار می رفته است .در كتاب گیاه درمانی به نام گرت هربال كه در سال ۱۵۲۶ میلادی دانشمند معروف [پیتر تروریس]آن را تهیه كرده و در انگلستان چاپ شده ،در مورد كاربرد میوه و برگ درخت غار چنین آمده است:

«خمیری كه از گرد حاصل از كوبیدن میوه های این درخت به دست آمده مخلوط با عسل برای معالجه رنگها و لكه های غیر طبیعی پوست صورت و همچنین برای از بین رفتن دانه ها و لكه های قرمز رنگی كه در پوست صورت جوانان می زند تجویز می شده است.»

دانشمند دیگری به نام [كول پپر] در كتابش به نام كمپلیت هربال كه در اواسط قرن هفدهم نوشته است در مورد میوه درخت برگ بو می نویسد:

«روغنی كه از میوه ی درخت برگ بو به دست می آید برای انواع ناراحتی ها ی مفاصل ،اعصاب ،معده ،شكم ورحم انواعی از قلوه ها و تشنجها ی عضلانی گرفتگی عضلات یا سیخ شدن عضلات ،انواع درد ها ،بی حسی در هر نقطه از بدن ودرد های رحمی وزاهدان مفید است ،به این ترتیب كه محل ناراحت را روغن مالی می كنند . برای رفع درد های گوش هم چند قطره از این روغن استفاده می شده است ویا بخور حاصل از جوشانده میوه ها و برگهای آن به وسیله ای مثل قیف یا بادگیر داخل گوش می كرده اند»

برای از بین بردن لكه های كبود خونمردگی در پوست و گوشت بدن از مالش روغن آن در محل آسیب دیده استفاده می شده است كه خونمردگی خیلی سریع جذب می شده است. ضمنا مالش روغن آن برای رفع خارش و عوارض جرب در پوست و عوارض ورم و آثار ضربه هایی مانند شلاق روی پوست بسیار موثر است. غار طبق نظر حكمای طب سنتی شرق گرم و خشك است ، مغز میوه ان گرمتر از پوست و برگ آن گرمتر از برگ پوست آن و پوست آن و روغن آن گرمتر از سایر اجزا و حتی از روغن گردو نیز گرمتر است. خواص آن مفرح و مقوی و مدر و ضدسم است خصوصا میوه آن ،اگر میوه آن با سركه خیلی رقیق خورده شود برای سردردهای بلغمی ،گازها،نفخها،صرع،وسواس،تقویت ذهن و فهم بسیار نافع است. مالیدن روغن آن برای درد اعصاب و رفع حواس پرتی و افزایش حافظه خوب است. اگر ساییده میوه آن با روغن گل سرخ و سركه مخلوط شود ،قطره آن برای رفع درد های سر و گوش و رفع صداو طنین در گوش و ثقل سامعه مفید است و موجب تقویت گوش می شود و همچنین اگر قطره روغن آن مصرف شود نیز همین نتایج را برای گوش خواهد داشت . مضمضه دم كرده برگ آن برای تسكین درد دندان مفید است. اگر با میوه و برگ كوبیده آن مخلوط با عسل انگشت پیچ درست شود خوردن آن برای امراض سرد و اگر با سكنجبین انگشت پیچ درست شود خوردن آن برای امراض گرم و زخمها و جراحات ریه و سرفه كهنه و تنگی نفس مفید است. خوردن میوه آن برای تحلیل باد و گازهای غلیظ و دل پیچه و امراض كبد و طحال و با عسل برای طخم روده ها وخوردن روغن آن با سركه انگور برای درد كبد مفید است.اگر ۱۰ میلی گرم میوه آن را ساییده و بخورند دل پیچه را فورا تسكین می دهد.روغن آن ایجاد آشفتگی و دل به هم خوردن می كند و قی آور است و ترشح ادرا را زیاد می كند و ترشح حیض را افزایش می دهد.اگر در دم كرده آنبنشینند برای امراض كلیه و مثانه و رحم مفید است.خوردن میوه آن برای خرد كردن سنگ مثانه نیز مفید است و پیاف تیه شده از میوه آن موجب سقط جنین می شود.خوردن و یا مالیدن روغن آن در مواضع درد برای رفع دردهای مفاصل و درد كمر مفید است ،مالیدن روغن آن با سركه روی پوست برای رفع لكه های جلدی موثر است.

این گیاه دارای ضررهایی نیز هست .میوه و روغن آن معده را سست كرده و قی آور است و مضر سینه می باشد و اصلاح آن با خوردن كتیرا میسر است.مقدار خوراك از میوهع و برگ ان۱۰-۲ گرم است. مقدار ۱۰ گرم آن مسهل است.

در اصطلاح طب سنتی میوه درخت غار را «حبالغار»می گویند،به خجم گیلاس ، خیلی معطر و سیاه رنگ و دارای روغنی سبز رنگ و نیم جامد است. تهیه روغن حب الغار به ترتیب زیر است:

روش اول: حب الغار خشك را نیم كوب كرده و در روی الك بریزند و روی بخار آب جوش گذارند تا نرم شود سپس آن را در كیسه محكمی ریخته و آن كیسه را در میان ۲ قطعه آهن سوراخ دار كه با آب جوش گرم شده باشند گذارده و فشار می دهند.

روغنی كه از آن خارج میشود با كاغذ صاف كنند. سابقا در بازار ایران برگ بو را به نام «سازج هندی»عرضه می كردند.

روش دوم:دانه گیاه یا حب الغار را گرفته در آب بپزند و بگذارند سرد شود قشری كه روی آب می گیردبردارند. روش دیگر این است كه میوه و برگ آن را بپزند و پس از آن عصاره آنها را با فشار گرفته با دو برابر وزن آن روغن زیتون مخلوط ،روی آتش ملایم بگذارند آنقدر كه آب آن تبخیر شود و روغن بماند و دقت شود كه نسوزد وآن روغن را به كار برند. در هندوستان از میوه گیاه به عنوان قاعده آور و بند آور دن اسهال و قطع ترشحات مهبل و استسقا مصرف می شود. تذكر ای نكته ضروری است كه باید دقت شود كه اولا برگها و میوه درخت غار را با برگهای درخت دیگری به نام یا غار گیلاسی كه در شرایط خاصی سمی است اشتباه نشود ثالثا با درخت دیگری به نام خرزهره نباید اشتباه شود البته مشخصات در خواص سایر ها كه با برگ بو به كلی متفاوت هستند .

آقطی سیاه كه خمان كبیر نیز نامیده می‌شود درختچه‌ای است كه ارتفاع آن در نواحی مساعد به ۱۰ متر می‌رسد‌. این درختچه معمولاً در كنار جاده‌ها و حاشیه جنگل‌ها و در نواحی مرطوب و سایه‌دار می‌روید‌.
برگ‌های آن سبز رنگ‌، بیضوی‌، دندانه‌دار‌، مركب از ۵-۷ برگچه می‌باشد اگر برگ‌ها شكسته و مالش داده شود بوی بدی از آن متصاعد می‌شود‌.
گل‌های آن سفید و خوشه‌ای است كه در اواخر بهار ظاهر می‌شود‌. میوه آقطی سیاه گوشتی‌، ریز مانند انگور و به رنگ آبی سیر می‌باشد‌.
قسمت مورد استفاده این درختچه گل‌، برگ و پوست داخلی ساقه آن است‌.
آقطی سیاه در ایران در نواحی آذربایجان و همدان می‌روید‌.

تركیبات شیمیائی:

پوست این درختچه و برگ آن درای موادی مانند ساو بوسین Sambucine سامبو نیگرین Sambunigerine‌، كولین‌، سیكوتین Cicutine و مقدار كمی نیترات پتاسیم می‌باشد‌. ‌در گل‌های آن الدرین Elderine و مقدار كمی اسانس وجود دارد. میوه آقطی سیاه درای كریزان تمین Chrysanthemin‌، مواد قندی‌، اسانس‌، صمغ‌، اسید والزیانیك و اسید استیك می‌باشد.

خواص داروئی:

آقطی سیاه از نظر طب قدیم ایران سرد و خشك است‌. پوست ثانوی (‌داخلی‌) ساقه و ریشه آن از نظر طبی مؤثرترین قسمت‌های این گیاه است‌.

۱. در درمان رماتسم و درد مفاصل مؤثر است.

۲. ادرارآور است.

۳. ملین و ضد یبوست می‌باشد و بهترین دارو برای رفع یبوست در افراد سالخورده و كسانی است كه انقباضات روده بزرگ در آنها ضعیف شده است‌.

۴. دم‌كرده برگ‌های خشك شده آن در رفع اسهال مؤثر است‌.

۵. برای برطرف كردن درد و التیام بواسیر‌، برگ‌های تازه این گیاه را له كرده و یا اینكه از آن پماد تهیه كنید و روی بواسیر دردناك بگذارید‌.

۶. درمان كننده استسقاء می‌باشد و آب اضافی را از بدن و از بین انساج خارج می‌سازد‌.

۷. برای از بین بردن خارش بدن‌، پوست ساقه آن را در روغن بجوشانید و سپس آن را صاف كرده و بگذارید سرد شود‌. این روغن را روی قسمت‌هائی كه خارش دارد بزنید‌.

۸. برای جوشخوردن استخوان و مداوای شكستگی استخوان، از دم كرده ریشه این درختچه استفاده كنید.

۹. دم‌كرده گل‌های خشك شده آقطی سیاه درمان‌كننده گریپ‌، سرما‌خوردگی‌، بیماری‌های دستگاه تنفسی و نقرس می‌باشد‌.

۱۰. جوشانده گل‌های خشك شده این گیاه برای معالجه برونشیت و ذات‌الجنب مفید است‌.

۱۱. بخور گل‌های آقطی سیاه برای درمان بیماری‌های سل مفید بوده و اخلاط چسبناك را از گلو خارج می‌سازد‌.

۱۲. بیماری‌های كلیه و مجاری ادرار را درمان می‌كند‌.

۱۳. سنگ كلیه را خارج می‌سازد‌.

۱۴. شی رمادران شیرده را زیاد می‌كند‌.

۱۵. در درمان بیماری‌های صرع مفید است‌.

۱۶. جوشانده گل‌های خشك شده آقطی سیاه را به‌صورت كمپرس روی زخم‌های اگزما بگذارید اثر مطلوب خواهد داشت‌.

۱۷. خوردن میوه آقطی سیاه ‌و مالیدن آن به سر باعث سیاه شدن مو و تقویت مو می‌شود‌.

۱۸. جوشانده گل‌های آقطی سیاه را روی سوختگی‌ها بگذارید و كمپرس كنید اثر شفابخش دارد.

۱۹. برای از بین بردن ورم چشم می‌توان چشم را با جوشانده گل‌های این گیاه شستشو داد.

۲۰. جوشانده برك این درخت آفت درختان و سبزیجات را از بین می‌برد‌.

۲۱. اگر پوست حساس دارید برای شستن صورت یا پاك کررن آرایش از دم كرده آقطی سیاه استفاده كنید‌.

۲۲. برای شادابی پوست صورت از بین بردن لكه‌ها و كك و مك می‌توان از ماسك زیر استفاده كرد:

گل‌های خشك شده آقطی سیاه را دم كنید و مقدری پودر باقلای خشك را در ظرفی بریزید سپس دم‌كرده آقطی سیاه را روی آن ریخته و خمیری تهیه كنید‌. این خمیر را به‌صورت ماسك روی صورت بگذارید و پس از یك ربع ساعت بجوشانید این ماسك را هر روزه روی پوست خود بگذارید تا صورت را جوان و شاداب كند.

طرز استفاده:

۱) جوشانده: مقدار ۶۰ گرم پوست ساقه، برگ و یا میوه این درختچه را در یك لیتر آب ریخته و بگذارید آهسته بجوشد تا حجم آن به نصف برسد. سپس آن را صاف كنید.

۲) شراب آقطی سیاه: ۱۵۰ گرم پوست ساقه یا ریشه این گیاه را در یك لیتر آب شراب سفید ریخته و بگذارید به مدت ۱۵ روز بماند البته هر روز آنرا هم بزنید. پس از این مدت آن را صاف كرده و در شیشه در بسته نگهداری كنید. مقدار مصرف این شراب یك قاشق سوپخوری و سه بار در روز است.

۳) سركه آقطی سیاه: ۱۰-۲۰ گرم برگ‌های خشك شده این درختچه را در یك لیتر سركه ریخته و بگذارید تا مدت دو هفته بماند و هر روز آن را به‌هم بزنید‌. پس از این مدت آن را صاف كرده و در شیشه در بسته نگهداری كنید.

۴) دم‌كرده آقطی سیاه: مقدار ۱۰۰ گرم گل خشك شده این درختچه را در یك لیتر آبجوش ریخته و به مدت ۱۰ دقیقه دم كنید. از این دم‌كرده می‌توانید برای شستشوی زخم‌ها استفاده كنید‌.

۵) شیره یا آب میوه‌: میوه‌های رسیده آقطی سیاه را فشار داده تا شیره آن خارج شود‌. مقدار مصرف این شیره یك قاشق چایخوری مخلوط در یك لیوان آب می‌باشد‌.

۶) شراب آقطی سیاه‌: آب میوه را گرفته و با هم وزن آن قند مخلوط كنید. سپس این مخلوط را بجوشانید تا شربت غلیظی به‌دست آید.

مقدار مصرف این شربت یك قاشق غذا‌خوری قبل از هر غذا است.

مضرات:

استفاده زیاد از آقطی سیاه ممكن است باعث تهوع و همچنین ورم روده‌ها شود‌.

آقطی سیاه سرد است و بنابراین افراد سرد‌مزاج حتماً باید آن را با عسل بخورند‌.

روناس با استفاده از خارهای ریزی كه درد به دیوار و درختان می‌چسبد و بالا می‌رود. برگ‌های آن بیضی، نوك تیز و دراز بوده كه به‌صورت گروهی و به شكل چتر از كنار ساقه بیرون می‌آید‌. گل‌های روناس كوچك و به رنگ زرد مایل به سبز می‌باشد. میوه آن گوشتی و به رنگ تیره است‌. ریشه آن به‌نام روناس معروف است به رنگ قرمز تیره و به‌صورت دراز‌، باریك و استوانه‌ای می‌باشد‌. دارای طعمی تلخ و گس بوده و قسمت مهم این گیاه از نظر طبی محسوب می‌شود‌. از ریشه روناس در قدیم برای رنگرزی پارچه و نخ استفاده می‌شده است‌.

تركیبات شیمیائی:

ریشه روناس دارای ماده‌ای رنگی به‌نام آلیزارین می باشد كه برای رنگرزی به‌كار می‌رفت ولی بعد از اینكه توانستند این ماده را به طریقه شیمیائی تهیه كنند كشت آن برای تهیه آلیزارین متوقف گردید‌.

خواص داروئی:

روناس از نظر طب قدیم ایران گرم و خشك است.

۱) باز كننده گرفتگی‌ها در بدن است.

۲) ادرارآور است و حبس‌البول را درمان می‌كند.

۳) برای معالجه بیماری فلج آن را با عسل مخلوط كرده و به بیمار بدهید.

۴) ترشح شیر راز یاد می‌كند.

۵) درد سیاتیك را رفع می‌كند.

۶) یبوست‌های سخت را معالجه می‌كند.

۷) اشتها‌آور است.

۸) قاعده‌آرو است‌.

۹) خارش پوست را برطرف می‌كند بدین منظور می‌توان از ضماد ان استفاده كرد و یا اینكه جوشانده آن را در وان حمام بریزید و مدتی در آن استراحت كنید.

۱۰) اوره خون را پائین می‌آورد.

۱۱) جوش خوردن استخوان شكسته را تسریع می‌كند.

۱۲) تورم را در بدن از بین می‌برد.

۱۳) از كمپرس جوشانده روناس برای رفع بیماری‌های پوستی استفاده كنید.

طرز استفاده:

دم‌كرده: یك قاشق مربا خوری ریشه خرد شده روناس را در یك لیوان آب جوش ریخته و بگذارید به مدت ۱۰ دقیقه دم بكشد. مقدار مصرف آن نصف فنجان سه بار در روز است.

جوشانده روناس: ۱۰ گرم ریشه روناس را د یك لیتر آب ریخته و بگذارید برای مدت ده دقیقه بجوشد. این جوشیده را در وان حمام بریزید و برای رفع بیماری‌های پوستی در آن استراحت كنید.

مضرات:

همانطور كه گفته شد روناس ترشح ادرار را زیاد می‌كند و فشار آن را بالا می‌برد بنابراین ممكن است در اثر استفاده زیاد ایجاد خون در ادرار كند و در این صورت بهتر است كه روناس با كتیرا خورده شود.

آرتیشو گیاه بومی مناطق مرکزی مدیترانه است ولی در حال حاضر در بیشتر نقاط معتدل دنیا کشت یم شود .
رومی ها در حدود ۲۰۰۰ سال پیش این گیاه را پرورش می دادند و بعنوان سبزی در سالاد استفاده می کردند .
آرتیشو در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریکا کشت شد . اکنون کالیفرنیا و سواحل اقیانوس آرام مرکز کشت آرتیشو می باشد .
کلمه Artichoke از کلمه ایتالیایی Articicco مشتق شده که بمعنی میوه کاج می باشد و آرتیشو هم مانند میوه کاج است .
آرتیشو برای رشد احتیاج به آب و باران فراوان درد .
آرتیشو گیاهای است چند ساله درای ساقه ای راست که ارتفاع آن بحدود یک متر می رسد . برگهای آن پهن و دراز مانند برگهای کاهو است که برنگ سبز تیره است . در انتهای ساقه میوه آن که بشکل میوه کاج یا سیب فلس در است مشاهده می شود .گلبرگهای آن ضخیم و گوشتی بوده و انتهای گلبرگها ضخیم تراست که مصرف خوراکی درد .
برای خرید آرتیشو دقت کنید که برگها با نشده و سفت و سبز باشد . هنگامیکه برگهای آرتیشو قهوه ای است نشان دهنده کهنه بودن آن می باشد .
فصل آرتیشو معمولا ماههای فرودرین و دریبهشت ( آپریل و می )است .

● ترکیبات شیمیایی:

برگهای خوردنی آرتیشو درای اینولین ، اینولاز و ماده ای تلخ بنام سینارین Cynarine می باشد .

سینارین خاصی زیاد کننده ترشحات صفرارا درد و علت صفرا بری آرتیشو داشتن این ماده است .

▪ در صد گرم آرتیشو پخته مواد زیر موجود است :

ـ انرژی/ ۱۴ کالری

ـ پروتئین / ۱/۵ گرم

ـ آب / ۸۶ گرم

ـ مواد چرب / ۰/۱ گرم

ـ مواد نشاسته ای/ ۵ گرم

ـ کلسیم / ۲۲ میلی گرم

ـ فسفر / ۴۰ میلی گرم

ـ آهن/ ۰/۶ میلی گرم

ـ سدیم / ۳۰ میلی گرم

ـ پتاسیم /۰ ۲۵ میلی گرم

ـ ویتامین آ / ۴۰ واحد بین المللی

ـ ویتامین ب ۱ / ۰/۰۴ میلی گرم

ـ ویتامین ب ۲ / ۰/۰۲ میلی گرم

ـ ویتامین ب ۳ / ۰/۶ میلی گرم

ـ ویتامین ث / ۵/۲ میلی گرم

● خواص داروئی:

آرتیشو از نظر طب قدیم ایران گرم و کمی خشک است . قسمت مورد استفاده آرتیشو برگها و قسمت سوط آن است که بنام قلب آرتیشو معروق می باشد . آرتیشو :

۱) کبد را تمیز و اعمال کبد را تنظیم می کند .

۲) ترشح صفرا را افزایش می دهد .

۳) از جمع شده چربی در کبد جلوگیری می کند و آنهایی که کبد چرب دارند بهتر است از آرتیشو استفاده کنند

۴) یرقان مزمن را درمان می کند .

۵) تقویت کننده بدن است.

۶) موجب دفع ادرار می شود .

۷) تب بر است .

۸) در درمان رماتیسم موثر است .

۹) یبوست های ناشی از عدم صفرا را درمان می کند.

۱۰) در درمان ورم روده موثر است .

۱۱) باعث دفع سنگهای کیسه صفرا می شود .

۱۲) نیروی جنسی را افزایش می دهد .

۱۳) کلیه و مثانه را گرم می کند .

۱۴) گاز و نفخ معده و روده را از بین می برد .

۱۵) باعث هضم غذا می شود .

۱۶) بیماریهای کبدی را درمان یم کند .

۱۷) کلسترول خون را پائین می آورد .

۱۸) داروی لاغری است و کسانیکه می خواهند وزن کم کنند و لاغر شوند می توانند هر روز آرتیشو بخورند .

۱۹) سرگیجه را برطرف می کند .

۲۰) آنهائیکه گوششان زنگ می زند اگر آرتیشو را بخورند آنرا برطرف می کند .

۲۱) مبتلایان به بیماری قند می توانند با خوردن آرتیشو قند خود را تنظیم کنند .

۲۲) در درمان میگرن موثر است .

۲۳) در برطرف کردن بیماری آسم اثر مفید درد .

۲۴) نقرس را برطرف می کند .

۲۵) آرتیشو رگها را تمیز کرده و تصلب شرائین را درمان می کند .

۲۶) در برطرف کردن اگزمت موثر است .

۲۷) در درمان اکثر بیماریهای پوستی اثر مفید درد .

۲۸) سموم بدن را دفع می کند .

۲۹) زخم های ریه و روده را درمان می کند .

۳۰) برای جلوگیری از ریزش مو ار برگهای آرتیشو ضماد تهیه کرده و به سر بمالید .

۳۱) برای برطرف کردن بوی بد زیر بغل عصاره برگ آرتیشو را به زیر بغل بمالید .

۳۲) عصاره آرتیشو را اگر به بدن بمالید خارش را برطرف می کند .

۳۳) برای رفع آب آوردن بدن از جوشانده آرتیشو بمقدر سه فنجان در روز استفاده کنید .

● مضرات :

آرتیشو چون گرم است ممکن است در بعضی از اشخاص تولید سودا کند لذا بهتر است با سرکه خورده شود ضمنا طعم آرتیشو را دوست ندارند . اینگونه اشخاص اگر بخواهند از مزایای آرتیشو استفاده کننده تنطور قرص یا کپسول آرتیشو مصرف نمایند .

آندیو