بانک مقالات جغرافیا

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

بيابان لوت خشک ترين بيابان ايران است که در منطقه جنوبشرقي کشور قرار دارد. ياردانگ ها از مهم ترين تيپ موجود در لوت مرکزي بشمار مي رود. در اين تحقيق براي بررسي خصوصيات انعکاس طيفي مناطق ياردانگ ها و شناسائي رخساره آن از داده هاي رقومي ماهواره لندست (TM) استفاده شد. پس ازبررسي پارامترهاي آماري باندهاي لندست (TM) بر اساس شاخص ترکيب بهينه باندي(OIF)  و شاخص همبستگي باندها (I)، ترکيب باندهاي شرکت کننده در طبقه بندي معلوم گرديد. همچنين تفکيک پذيري کلاس هاي اطلاعاتي موجود در منطقه با نرمال نمودن اختلاف کلاس ها بررسي شد و تصوير طبقه بندي شده با تهيه جدول ماتريس خطا ارزيابي گرديد و ماهيت خطاها معلوم گرديد و سپس روش مناسب ترکيب باندي براي منطقه معرفي شد.براساس نتايج حاصل از اين مطالعه، نتيجه گيري شد که داده هاي رقومي در صورت انتخاب روش مناسب براي شناسائي رخساره هاي منطقه ابزار مفيدي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

نوسانات تراز آ‌ب درياي خزر عامل اساسي در تغييرات و دگرگوني‌هاي ساحلي است؛ به طوري كه پيشروي و پسروي دريا سبب آب گرفتگي و استحداث اراضي ساحلي مي‌شود. در حال حاضر قوانين موجود مرتبط با اراضي مستحدث و حريم درياي خزر كارآئي خود را عملا به دليل بالاآمدگي سطح آ ب دريا تا سال 1374 از دست داده‌ است. در همين خصوص طي هيجده سال، حدود 778 كيلومترمربع از اراضي ساحلي كشور زير آب رفته است.

نتايج بدست ‌آمده از مطالعه نوسانات خزر نشان مي‌دهد كه دامنه نوساني آن در مقياس‌هاي زماني از شدت‌هاي متفاوتي برخوردار است؛ به طوري كه در دوره تاريخي حداكثر دامنه نوساني حدود 69/13متر، دوره ثبت ابزاري حدود 42/4 متر و همچنين حداكثر مد طوفان برآورد شده با دوره بازگشت يكصد ساله حدود4?/1متر بوده است. علاوه بر موارد فوق، سطح آ‌ب درياي خزر داراي نوسانات فصلي نيز مي‌باشد. بنابراين به منظور توسعه پايدار ساحلي لازم است تا استراتژيي در پيش گرفته شود كه ضمن بهره ‌برداري مطلوب از سواحل، كمترين آسيب از نوسانات را سبب شده و در عين حال كمترين آسيب به محيط زيست را وارد سازد. در نتيجه پيشنهاد مي‌گردد تا به منظور همزيستي مسالمت ‌آميز با نوسانات تراز آ‌ب درياي خزر، محدوده نوساني دريا را به چهار پهنه: ممنوعه، اضطرار، احتياط و اطمينان تقسيم و بر اساس آن برنامه مديريتي نواحي ساحلي پيگيري و تنظيم شود. در اين مطالعه نقشه پيشنهادي براي سواحل جنوبشرقي ارائه شده است.

 نسخه قابل چاپ

ايران در کمربند خشک عرض ميانه قرار گرفته است. ميانگين دماي آن حدود 18 درجه سلسيوس است. دماي ايران در نيم سده گذشته روند هاي مثبت و منفي داشته است. براي ارزيابي اين روند ها، داده هاي دماي ماهانه ايران (دماي شبانه، روزانه و شبانه روزي) از ژانويه 1951 تا دسامبر 2000 بررسي شد. به کمک اين پايگاه داده، نقشه هاي همدماي ماهانه کشور با اندازه ياخته 15´15 کيلومتر و روش کريگينگ محاسبه شد. به اين ترتيب هر نقشه شامل 238,7 ياخته بر روي ايران است. براي تعيين روند دماي شبانه، روزانه و شبانه روزي روي تک تک ياخته هاي نقشه هاي همدما، براي هر ماه به طور جداگانه يک مدل رگرسيون به روش حداقل مربعات پياده شد.

تحليل روند دما نشان داد که در نيم سده گذشته دماي شبانه، روزانه و شبانه روزي ايران به ترتيب با آهنگ حدود سه، يک و دو درجه در هر صد سال افزايش داشته است. روندهاي افزايش دما عمدتا در سرزمين هاي گرم و کم ارتفاع و روندهاي کاهشي عمدتا در رشته کوه ها ديده مي شوند.

 نسخه قابل چاپ

سيل همه ساله در گوشه و كنار كشور خسارات زيادي را به منابع اقتصادي وارد مي آورد. وقوع سيل و خسارات ناشي از آن در ايران طي سال هاي اخير روند افزايشي داشته است؛ حال آن كه به آن توجه زيادي نشده است. در اين مقاله سعي شده تا تاثير ويژگي هاي ژئومرفولوژيك در سيل خيزي از طريق مقايسه ميزان تاثيرگذاري متغيرهاي موثر در دو حوضه فشند و بهجت آباد در استان قزوين مورد بررسي و مقايسه قرار گيرد. ابزارهاي اصلي تحقيق را سيستم اطلاعات جغرافيايي در قالب نرم افزارهاي  Arcview , Arcinfoو نرم افزار Autocad تشكيل داده است. روش تحقيق بر پايه روش تحليلي استوار بوده است و تكنيك كار، كميت پذيري هر يك از متغيرهاي موثر در سيل خيزي (پوشش گياهي، شيب، نوع خاك، سنگ شناسي، رتبه بندي آبراهه ها) بوده است. اين متغيرها در قالب لايه هاي اطلاعاتي وارد سيستم شده و در نهايت با تلفيق لايه هاي مذكور و تجزيه و تحليل آنها، نقشه نهايي پهنه بندي خطر وقوع سيل دو حوضه با پهنه هاي متفاوت تهيه گرديده است. جهت مقايسه سيل دو حوضه از روش تحليلي و اختلاف متغيرهاي ژئومرفولوژيكي موجود بهره گرفته شده است. با بررسي شرايط طبيعي و پهنه بندي خطر وقوع سيل در دو حوضه ملاحظه مي شود كه زمينه هاي طبيعي بسيار مساعدي براي وقوع سيل وجود دارد. با اين وجود در حوضه فشند به دليل شيب زيادتر و نيز غلبه ساير متغيرهاي مورد بررسي، نيروي برشي آب زيادتر شده و در نتيجه قدرت فرسايشي جريان افزايش مي يابد و از اينرو سيل خيزي در اين حوضه به مراتب بيشتر از حوضه بهجت ‎آباد مي باشد. نتايج بدست آمده نشان مي دهد كه حوضه آبخيز بهجت آباد از نظر ژئومرفولوژي نسبت به حوضه آبخيز فشند مراحل تكاملي بيشتري را طي نموده است. همچنين حوضه فشند از نظر ويژگي هاي مرفومتريك به شكل دايره نزديك ترمي باشد و بديهي است اين حوضه از قابليت سيل خيزي بيشتري نيز برخوردار است؛ در صورتي كه حوضه هاي كشيده اي مانند حوضه بهجت آباد با نسبت انشعابات متراكم تر از زمان تاخير بالاتري برخوردار بوده و ضريب سيل خيزي كمتري دارد.

 نسخه قابل چاپ

مقادير نياز آب مصرفي ETC)) محصول برنج در جلگه مازندران به تفکيک واريته هاي زودرس و ديررس، بر مبناي مقادير تبخير و تعرق پتانسيل (ETO) و ضرايب رشد گياهي (KC) در ده ايستگاه جلگه مازندران  محاسبه شد. سپس مقادير بارش موثر (ER) به مناسب ترين روش و مقادير آب زيرزميني جذب شده توسط ريشه گياه (GWC) محاسبه گرديد. با کم کردن مقادير بارش موثر (ER) و آب زيرزميني جذب شده توسط ريشه گياه (GWC) از مقادير نياز آب مصرفي (ETC)، مقادير نياز خالص آبياري (IR) مشخص گرديد. نتايج مطالعه نشان داد که نياز آب مصرفي و نياز خالص آبياري در شرق جلگه مازندران بيشتر از غرب آن است؛ در حالي که مقدار بارش موثر در غرب جلگه بيشتر است. بارش موثر سهم بيشتري از نياز آب مصرفي را در غرب جلگه تامين مي کند؛ حال آن که اين سهم در شرق کمتر است. مقادير بارش موثر در منطقه بسيار کمتر از نياز خالص آبياري است.

 نسخه قابل چاپ

ناحيه تاريخي شهرها ميراث ارزشمندي است كه در طول زمان در هويت بخشي به حيات شهري نقش ويژه‌اي ايفا مي‌كند. لذا در اين ميان نقش و اثرات مديريت شهري در برنامه‌ريزي ناحيه تاريخي شهرها بسيار تعيين كننده است.

در اين مقاله ضمن معرفي و شناسايي مشكلات مديريت شهري ناحيه تاريخي شهر يزد، برنامه راهبردي جهت احيا آن ارائه مي‌شود.

 نسخه قابل چاپ

تحليل و ارزيابي تناسب زمين براي توسعه كالبدي شهرها يكي از دلمشغولي‌هاي اصلي جغرافيدانان و برنامه‌ريزان شهري است. در شرايطي كه در اغلب شهرها توسعه كالبدي روندي سريع و فزاينده دارد، شناخت و مكان يابي اراضي مناسب براي توسعه كالبدي شهرها بسيار ضروري مي‌باشد. تحليل تناسب زمين براي گسترش شهرها فرآيندي است كه به ارزيابي همزمان چندين معيار يا متغير مختلف نياز دارد. در اين مقاله با استفاده از روش تركيب خطي وزن ‌دار و در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي (ساج)، تناسب زمين براي توسعه كالبدي در محور شمالغرب شهر شيراز بر پايه پنج معيار (شيب، جنس و قابليت زمين، فاصله با شهر و فاصله با راه هاي اصلي) ارزيابي شده و نقشه تناسب زمين در محدوده مذكور تهيه شده است. اين نقشه نواحي اولويت دار و مناسب براي توسعه كالبدي را نشان مي‌دهد و مي‌تواند مورد استفاده برنامه ‌ريزان شهري و تصميم‌ گيرندگان فضايي قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

تحولات جهاني بعد از جنگ جهاني دوم از جمله در زمينه‌هاي گسترش شهرنشيني و ايجاد شهرهاي بزرگ، آلودگي محيط‌ هاي شهري و نيز افزايش اوقات فراغت منجر به گسترش گردشگري روستايي به ويژه مالكيت خانه‌هاي دوم گرديد. در دهه ‌هاي بعدي، گردشگري به عنوان ابزاري براي توسعه روستايي مطرح گرديد. در اين راستا صاحبنظران سعي نموده‌اند با ارائه ديدگاه ها و الگوهاي مختلف نقش گردشگري را در توسعه روستايي ارتقا دهند.

تحقيق حاضر با هدف شناخت و تحليل اثرات و پيامدهاي گردشگري و گسترش مالكيت خانه‌هاي دوم در نواحي روستايي شمال تهران (بخش هاي لواسان و رودبار قصران) در زمينه‌هاي زيست محيطي، ‌اقتصادي و اجتماعي انجام شده است. نتايج مطالعات نشان مي‌دهد به دليل فقدان برنامه‌ريزي و ضعف مديريت، از فرصت هاي موجود اين ناحيه در زمينه گردشگري براي تامين نيازهاي فراغتي شهروندان تهران از يك طرف و تجديد حيات اقتصادي و اجتماعي نواحي روستايي از طرف ديگر به درستي استفاده نشده است. در مقابل، تهديدهاي مرتبط با گردشگري در اين ناحيه تحقق يافته و موجب پيامدهاي نامطلوبي مانند آلودگي منابع آب، تخريب چشم‌انداز طبيعي، تخريب و تغيير كاربري اراضي كشاورزي و باغات، افزايش مهاجرت، ركود فعاليت هاي كشاورزي و دوگانگي اجتماعي شده است؛ در حالي كه با بهره‌برداري مناسب از فرصت ها مي‌توان گردشگري خانه‌هاي دوم را به عنوان ابزاري براي توسعه پايدار نواحي روستايي تبديل كرد. به هر حال با توجه به اين شرايط، برنامه‌ريزي و مديريت موثر فعاليت هاي گردشگري در راستاي دستيابي به گردشگري پايدار روستايي ضروري مي‌باشد.

 نسخه قابل چاپ

گسترش سريع نواحي شهري و در پي آن، اتخاذ سياست متراكم سازي، مقوله تراكم را به عنوان يكي از مهم ترين مولفه هاي تعيين كننده در مسائل شهري كشور مورد توجه قرار داده است؛ ليكن به دليل تنوع ويژگي هاي ساختي شهرها و تاثير پذيري تراكم از متغير هاي مختلف، تحليل و تبيين آن همواره با مشكلاتي مواجه بوده است. بنابراين با شناخت و بكارگيري روش هايي كه بتواند به چنين مهمي كمك نمايد، گام مطلوبي براي استغناي ادبيات شهرسازي كشور برداشته خواهد شد. بر اين اساس، در اين تحقيق سعي شده تا با بهره گيري از روش هاي آماري مبتني بر داده هاي موجود (به ويژه داده هاي سرشماري هاي عمومي) به تحليل تراكم هاي شهري پرداخته شود. بدين منظور برخي از روش ها و تكنيك هاي آماري تبيين و تحليل تراكم در شهر تبريز به عنوان بزرگترين كلانشهر شمالغرب كشور مورد آزمون قرار گرفته و نتايج آن در اين مقاله به رشته تحرير در آمده است. از جمله يافته هاي اين تحقيق دستيابي به مدل هايي براي برآورد توسعه كالبدي شهر، طبقه بندي تراكم هاي شهري، و تحليل عوامل مؤثر بر تراكم شهري در تبريز است كه با توسعه آنها مي توان به شناخت ابعاد و آثار تراكم هاي مختلف جهت نيل به روش ها و فرايندهاي تعيين الگوهاي علمي تراكم هاي شهري دست يافت.

 نسخه قابل چاپ

اهميت ساماندهي شبكه گذرگاهي و معابر از يك سو به دليل اين كه در بافت كلي شهر تاثير مستقيم دارد و از سويي كم و كيف دسترسي به ساير خدمات را نيز مشخص مي نمايند، بر هيچ يك از برنامه ريزان شهري پوشيده نيست. آنچه مسلم است بايستي همراه با توسعه فضايي شهر، تعداد و درصد شبكه گذرگاهي نيز افزايش يابد تا از اين طريق شبكه معابر موجود بتواند پاسخگوي نيازهاي جديد و خصوصا تراكم بالاي ترافيكي باشد. در اين ميان منطقه هشت شهر تهران به دليل دارا بودن جمعيت و تراكم نسبتا بالا و همچنين بافتي چندگانه نمونه بسيار مناسبي جهت اين تحقيق است. در اين مقاله سعي شده تا از طريق مطالعات ميداني و با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) به بررسي وضعيت موجود شبكه معابر در سطح منطقه و محلات آن پرداخته شود و در نهايت به علل نارسايي و مشكلات موجود خصوصا در محلات غربي منطقه و ارائه راهكارهاي مناسب در اين راستا اشاره گردد. نتيجه اي كه از اين تحقيق مي توان گرفت آن است كه مهم ترين علت نارسايي و مشكلات مربوط به معابر ناشي از عدم تكامل و تغيير معابر، متناسب با رشد و توسعه كالبد شهري است و به عبارت ديگر ناشي از «عدم تعادل ميان عرضه و تقاضا» است.

 نسخه قابل چاپ