بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر به منظور بررسي نقش جنسيت به عنوان يكي از عوامل موثر بر ميزان موفقيت زبان آموزان انجام شده است كه شناخت كافي از اين عامل، فرايند ياددهي / يادگيري زبان خارجي را تحت تاثير قرار مي دهد. نقش جنسيت در ميزان يادگيري زبان خارجي همواره نظرات متفاوتي را به همراه داشته و همواره اين سوال كه آيا توانايي يادگيري زبان خارجي با جنسيت زبان آموز ارتباطي دارد را مطرح مي سازد. يادگيري نزد دختران و پسران متفاوت است، اما در يادگيري زبان خارجي اين اعتقاد كلي وجود دارد كه دختران نسبت به پسران موفقيت بيشتري از خود نشان داده اند. لذا، در اين مقاله تلاش بر اين است تا با استفاده از نتايج آزمايش هاي متعدد و شواهد تحقيقات علمي ارايه شده، بحث جنسيت را با توجه به عوامل متفاوتي از قبيل: تلاش، انگيزه، سبك يادگيري، عوامل اجتماعي و فعاليت هاي فيزيولوژيكي، به دقت مورد مطالعه و بررسي و نتيجه گيري قرار دهند. نتايج حاصل بيانگر اين مطلب است كه بين جنسيت با ميزان تسلط و يادگيري فرايندهاي زبان خارجي، همبستگي معنا داري وجود دارد كه فرايند يادگيري زبان خارجي را تحت تاثير قرار مي دهد.

 نسخه قابل چاپ

روايت داراي ساختاري است و اصطلاح ادبي که براي ساختار روايت به کار مي رود پيرنگ است. پيرنگ بايد ابتدا، وسط و انتها داشته باشد. بر اين باور هستيم که اگر عنصري از پيرنگ کاسته شود اساس داستان به هم مي ريزد. در اين مقاله سعي مي شود به عنصر طرح در «يک هلو و هزار هلو» پرداخته شود. چرا اين عنصر و نه عناصر ديگر؟ زيرا با بررسي اين موضوع نگارنده مي خواهد بداند که اين اثر ويژگي هاي يک روايت را دارد يا نه؟ و چرا؟ به همين منظور ابتدا به تعريف روايت نزد ولاديمير پروپ مي پردازيم و آنگاه به بررسي اين اثر مي پردازيم تا بتوان پاسخي براي پرسش هاي مطرح شده به دست آورد.

 نسخه قابل چاپ

اين پژوهش به بررسي مفهوم سببي سازي در انگاره زبان شناسي شناختي (به طور خاص دستور شناختي) مي پردازد. مفهوم سببي سازي نقش مهمي در شكل دهي تجربيات انسان ايفا مي نمايد، به گونه اي كه مي توان آن را عضو جدايي ناپذير شناخت بشر قلمداد نمود و يا بنابر اظهار ليكاف مفهومي دانست كه در انديشه هر انساني وجود دارد. اين مقاله از سويي مفهوم سببيت در زبان فارسي را در قالب دستورشناختي بررسي مي كند و از ديگر سوي به بررسي ميزان تعامل و ارتباط تحليل شناختي سببيت با تبيين صورتگرايان مي پردازد. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد سببي سازي جز جهاني هاي ذهن انسان بوده و غالبا در دستور تمامي زبان ها متجلي مي شود. قائل شدن به مفهوم سببي سازي به عنوان نظامي جهاني ـ شناختي ويژگي هاي مشترک فراواني در ميان زبان ها نشان  مي دهد. آن چه که در رويکرد شناختي بيش از هرچيز خودنمايي مي کند طريقه تفکر، تجربيات، نگرش ها، هنجارهاي فرهنگي و اجتماعي و در حقيقت شناخت بشر از محيط پيرامونش است که برداشت هاي متفاوتي را از رويدادي واحد سبب مي شود. همين مهم سببي سازي را همان طور که ديويد لي ادعا مي کند وابسته به فرايند انطباق در زبان مي داند. ديگر اين كه اصولا تحليل شناختيون در بررسي سببي ها مكمل تبيين صورتگرايان است و نيز درك و تحليل سببي ها حاصل عوامل معنايي و عملكردهاي كلي ذهن بشر است. به واقع رويكرد شناختي از آنجا كه موقعيت هاي جهان خارج را بدون توسل به ويژگي هاي عيني و تعريف شده آن ها تعبير و تفسير مي كند راه حلي نسبتا ساده به مشكلاتي همچون ناكارآمدي هاي دستور حالت ارايه مي دهد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

هدف از مقاله حاضر بررسي ريشه هاي تاريخي و چگونگي خويشاوندي زبان هاي پشتو (از شاخه زبان هاي ايراني شرقي) و اردو (از شاخه زبان هاي هندي) در تبارشناسي خانواده هاي زباني در جهان مي باشد. توصيف فوق که با نگرشي عام ارايه شده، همراه با نمايي كلي از نکات اشتراک و افتراق ميان نظام هاي آوايي و نوشتاري در دو زبان مورد بررسي ارايه گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

شايد از چالش برانگيزترين و در عين حال جالب ترين پرسش هاي مطرح در مطالعات زبان شناختي فرضيه فطري بودن زبان است همان گونه که در دستور همگاني چامسکي مفروض مي باشد. به منظور تاييد اين فرضيه، بسياري از اختلالات زباني، از جمله آسيب هاي مربوط به درک و توليد گفتار، مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته اند. مقاله حاضر به بررسي آسيب خاص زباني مي پردازد. اين سندروم تاثيري بر هوش عمومي ندارد اما حوزه واژ ـ نحوي و نحوه ادراک جمله واره هاي درونه اي ـ مانند جمله واره هاي موصولي ـ را تحت تاثير قرار مي دهد. سندروم مورد نظر بر اثر آسيب ديدگي ژن FOXP2 پديد مي آيد که در شکل گيري توانش دستوري نقش بسزايي ايفا مي نمايد. ليکن نشان داده شده است که اين ژن عامل شکل دهي به نواحي از مغز است که به نواحي کنترل حرکتي در مغز مشهوراند. بنابراين پرسشي که مطرح مي شود آن است که آيا ژن FOXP2 مربوط به رفتار زباني انسان است و يا فعاليت هاي حرکتي وي؟ با بررسي نقش اين ژن در موش ها، شامپانزه ها، و پرندگان (سهره ها) نشان داده خواهد شد که يافته هاي پژوهش حاضر مويد فرضييه فطري بودن زبان ـ يا وجود خاستگاه ژنتيکي براي زبان ـ است.

 نسخه قابل چاپ

نظريه نحوي هنوز به انسجام لازم ميان صورت هاي زباني و نقش هاي آن ها نرسيده است. اين انسجام به ويژه آنجا که دستور زبان انگليسي مدنظر است بسيار پراهميت مي باشد. عدم وجود چنين انسجام و همبستگي مانعي بر سر راه پيشبرد اهداف تحليلي در سطوح اصلي، از جمله ارايه توصيفي دقيق از اجزاي کلام، به شمار مي رود. عدم موفقيت در «بازچيني سبکي» مشکل اساسي ديگري است که از اين بي انسجامي و گسستگي ناشي مي گردد. در اين مقاله، نگارنده بر اين باور است که چينش هاي غيراصلي سازه ها را که حاصل فرايندهايي همچون خروج کانون ساز، مبتداسازي آغازين، مبتداسازي زمينه مياني، وارونگي مکاني و مجهول سازي مي باشند مي توان در صورت در نظر گرفتن سطحي از ساختار موضوعي توجيه نمود که قبل از انجام فرايند ادغام نحوي توسط مديريت ساخت اطلاعي تعيين مي گردد.

 نسخه قابل چاپ

هنگامي که تصميم گيري هاي مهم بر اساس نمرات آزمون اتخاذ مي شود مي بايست به شدت از هر گونه جهت گيري اجتناب کرد، چرا که ممکن است نمرات آزمون دهندگان به طرز ناعادلانه اي تحت تاثير قرار گيرد. جهت گيري عبارت است از حضور ويژگي اي در سوال که به عملکرد متفاوت افراد مي انجامد؛ افرادي که متعلق به گروه هاي توانش يکسان بوده ولي به گروه هاي متفاوت سني، قومي، جنسيتي، تحصيلي، فرهنگي و يا مذهبي تعلق دارند. مطالعه و بررسي عملکرد متفاوت سوال (DIF) از اهميت به سزايي در آزمون هاي توانش زباني برخوردار است که در آن ها آزمون دهندگان با زمينه هاي متفاوت حضور دارند، چرا که سوالاتي که عملکردي متفاوت دارند روايي آزمون را مورد تهديد قرار مي دهند. مطالعه حاضر عمدتا به جستجو و بررسي دلايل چندگانه محتمل عملکرد متفاوت در قسمت هاي مهارت خواندن (Reading) و شنيدن (Listening) آزمون IELTS مي پردازد. هدف اصلي اين پروژه آن است که اطلاعاتي تا حد امکان جزيي پيرامون دلايل عملکرد متفاوت در اختيار طراحان سوال قرار دهد، تا به آن ها در اجتناب از جهت گيري در گونه هاي بعدي آزمون ياري رساند. اين مطالعه در سه مرحله صورت پذيرفته است. نخست، سوالات عملکرد متفاوت با استفاده از نظريه هاي رويکرد نسبت احتمالاتي پاسخ (IRT) و رويکرد آماري منتل ـ هنزل مشخص گرديدند. مرحله دوم به بررسي دلايل چندگانه عملکرد متفاوت سوالات در گروه هاي مختلف آزمون دهندگان پرداخته است و نيز اين که آيا عملکرد متفاوت سوالات به نفع يا ضرر آن ها مي انجامد. و مرحله سوم به تصميم گيري پيرامون اين مساله پرداخته است که آيا دلايل احتمالي عملکرد متفاوت سوالات با ساخت زيربنايي آزمون مرتبط اند يا خير.

 نسخه قابل چاپ

تراژدي و تعزيه دو هنر نمايشي کلاسيک محسوب مي شوند كه به علت تجانس و وابستگي به مذهب، اسطوره و رفتارهاي آييني قابل بررسي تطبيقي مي باشند. به عبارت ديگر اين دو هنر نمايشي نه تنها بلحاظ تکوين و پايگاه نمايشي که در ساختار و برخي عناصر نمايشي نيز نقاط مشترک بسياري دارند. اما در بررسي تطبيقي به نقاط اختلاف نيز بر مي خوريم. در مطالعه هنر نمايش کلاسيک دو تمدن ايران و يونان با دو بينش فلسفي و اجتماعي متفاوت روبه رو هستيم. نمايش هاي تراژيک ايران از يک نوع تعارض بروني برخوردارند که دو قطب ايزدي و اهريمني يا اوليا و اشقيا را در نمايش به وجود مي آورند. کشمکش ميان دو نيروي خير و شر به نوبه خود بعدي اجتماعي ـ سياسي به اين نمايش ها مي دهد درحالي که در تراژدي هاي يونان تعارض ميان انسان و خدايان مي باشد و مضمون اصلي قانون خدايان است. در تحليل خصوصيات قهرمانان نيز عناصري مانند مظلوميت، معصوميت و پاک نژادي نيز در دو بافت فرهنگي متفاوت تعبير مي شوند چرا که جبر و سرنوشت به دو شيوه متفاوت در اين دو نوع نمايش نشان داده مي شود.

 نسخه قابل چاپ

حكيم مير فغفور گيلاني (م 1030 ق) از جمله عالمان و شاعران قرن دهم و يازدهم هجري (عصر صفوي) است. او درعلوم و دانش هاي متعدد از قبيل طب، حكمت، موسيقي، شعر و خوشنويسي تبحر كافي و كامل داشت، حكيم مدتي از عمر خويش را در اصفهان سپري نمود و شاه عباس صفوي را مدح گفت، اما بنا به دلايل مختلف اجتماعي، همانند شاعران ديگر اين عصر به هندوستان مهاجرت نمود و به صف ملازمان «شاهزاده پرويز» در آمد. ساقي نامه او در قالب ترجيع بند و در بحر هزج، حاوي ابيات منتخب و پرمعني است كه علاوه بر توصيفات دلنشين و بديع، انديشه هاي حكمي و عرفاني نيز در آن جلوه خاصي دارد؛ پاره اي از موضوعات اصلي ساقي نامه حكيم گيلاني عبارتند از: معرفت و حقيقت بيني، آزادگي و مناعت طبع، مذمت زهد ريايي، ديدگاه هاي رندانه و انديشه هاي ملامتي و ... شاعر به منظور بيان انديشه ها و تفكرات خويش، تحت تاثير مضامين گذشتگان از جمله خواجه حافظ شيرازي بوده است. برخي از ويژگي هاي «سبك هندي» را نيز مي توان در اشعارش مشاهده نمود. تشبيه، استعاره و تشخيص (Personification) از جمله عناصر بارز تصويرساز در ساقي نامه اوست.

 نسخه قابل چاپ

موضوع اصلي سه نمايشنامه تاريخي گتس فن برليشينگن اثر گوته، ويلهلم تل اثر شيلر و نبرد هرمان اثر کلايست خود ياري در مقابل اشکال مختلف ظلم و استبداد در دوران ازهم گسيختگي سياسي و اجتماعي است. در اين آثار خودياراني همچون آرمينيوس، گتس فن برليشينگن و ويلهلم تل معرفي مي شوند که خودياري آنها در مقابل استبداد و استيلاي خارجي در سه دوره مختلف تاريخي مطرح مي گردد. بدين ترتيب نويسندگان مذکور با ديدگاه هاي متفاوت کوشيده اند که غير مستقيم راه هاي مقابله با ظلم را در زمان حيات خود، قرن 18 و 19 ميلادي در اذهان عمومي تداعي کرده و حد و مرز خودياري را نشان دهند. روند اين سه نمايشنامه نشان مي دهد که گوته و شيلر موضوع خودياري را دقيق تر بررسي کرده، با ديد نسبي و محتاط تر به آن مي نگرند و مشروعيت آن را فقط با شرايطي خاص تاييد مي کنند. در مقايسه با آنها کلايست که افسري وطن پرست بود به دليل تاثير پذيرفتن از اوجگيري روح ناسيوناليسم و وطن پرستي در آرزوي آلمان متحد و قوي، به موضوع خود ياري بسيار يک طرفه و راديکال مي نگريست. موضوع خودياري منحصر به اين سه نمايشنامه نخواهند ماند و تا زماني که مستبدين روند تاريخ را رقم مي زنند، اين مساله همچنان موضوع مهم حال و آينده خواهد ماند.

 نسخه قابل چاپ

فلوطين با تركيب افكار افلاطون، ارسطو، آرا و عقايد اديان و مذاهب مختلف، از جمله حكمت و فلسفه كهن شرقي، فلسفه نوافلاطوني را پي ريزي كرد. فلسفه او بر فلسفه و عرفان و تصوف اسلامي ـ ايراني تاثير گذاشت و حكمت اشراق، برجسته ترين حكمت ايراني متاثر از آن است. اين مقاله، ضمن بحث از چگونگي تاثير و تاثر فلسفه نوافلاطوني و حكمت و تصوف اسلامي، به بازتاب آن در عرفان مولوي پرداخته و همانندي هاي فلسفه نوافلاطوني و عرفان مولوي را بررسي كرده است. در اين بررسي، مباني فلسفه فلوطين، يعني احد، عقل كلي و نفس كلي مورد بازكاوي قرار گرفته و با انديشه فلسفي و بينش عرفاني مولوي سنجيده شده است و همانندي ها و تفاوت هاي اساسي آن دو، به ويژه در موضوع نفس كلي، بازگشت نفس، چگونگي بازگشت نفس، معرفت، وحدت وجود، هستي معقول و محسوس و آفرينش بر اساس صدور يا فيضان و تجلي، تجزيه و تحليل شده است.

 نسخه قابل چاپ

بحث قوه خيال و نوع كاركرد آن در نفس، از جمله مهم ترين مباحث معرفت شناسي در فلسفه به معناي اعم آن است. در نظام فلسفي يونان، افلاطون براي اولين بار در بحث مراتب معرفت، خيال را در مرتبت آخر و پست تر قرار داد؛ و اين خود از جمله ادله طرد و رد شعرا و هنرمندان از اتوپياي او بود. ارسطو در كتاب « درباره نفس» برخورد فلسفي تري با تخيل داشت. او خيال را يكي از قواي نفس شناخته كه قادر به حفظ و ضبط صور است. فلسفه اسلامي كه در طليعه خود به بازخواني متون يوناني در فلسفه پرداخت برخي از بنيادهاي افلاطون و ارسطو و نيز مكاتب آنان در حوزه نوافلاطوني و اسكندراني را به منزله پايه پذيرفت؛ اما نواقص و نواقض آن ها را بر نتافت فلذا دست به تنقيح، تصحيح و تكميل آرا فلاسفه يوناني زد. در اين ميان فارابي كه او را معلم ثاني مي دانند و از بزرگ ترين فلاسفه اسلامي و به تعبيري موسس فلسفه اسلامي است، در باب خيال و تخيل ابداعاتي دارد. اين ابداعات كه سرآغازي بر عميق ترين مباحث خيال و تخيل در فرهنگ ايراني ـ اسلامي گرديد؛ نتايج ادبي درخشاني را در متن اين فرهنگ پديد آورد. پرسش هاي اصلي اين مقاله، چيستي و ماهيت اين ابداعات و نيز تبيين منابع و بنيان هايي است كه اين ابتكارات را موجب شده اند ليكن به دلايلي كه در متن خواهد آمد، شرح اصلي اين معنا، منوط و مشروط به تبيين جايگاه تخيل در فلسفه يوناني و به ويژه آرا ارسطو است.

 نسخه قابل چاپ