0

بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 5 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1389; 11(مسلسل 20):117-136.
 
بررسي محتوايي و تصويري شعر سلمان هراتي در مجموعه آسمان سبز
 
رحم دل غلام رضا*
 
* دانشگاه گيلان
 
 

شعر دهه شصت ايران، اگر چه به لحاظ فرم، ادامه دوره هاي پيش از خود به شمار مي رود، در حوزه محتوا و مضمون و انديشه، مستقل و متمايز است، به صوري که تصاوير حاصل از برخورد شاعر با مسايل پيش آمده در ايران آن زمان که عمده ترين آنها انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي است، دوره جديدي از شعر را در تاريخ ادبيات معاصر ايران به ارمغان آورده است. سلمان هراتي (65-1338) به رغم زندگي کوتاه و حضور پنج شش ساله اش در عرصه شعر معاصر، در زمره شاعران قابل تامل و مطرح اين دوره قرار مي گيرد که سادگي زبان و طراوت بيانش به خلق تصاويري ملموس انجاميده است. از ميان انواع فرمها و قالبهايي که سلمان بدانها نظر داشته است، شعر سپيد جايگاه ويژه اي دارد که حجم زيادي از مجموعه آسمان سبز او را به خود اختصاص داده است. به عرصه آوردن اين قالب در شعر انقلاب و جنگ از يادگارهاي اين شاعر است.
مقاله حاضر بر آن است تا با تکيه بر شعر سپيد در مجموعه «آسمان سبز»، به بررسي محتوا و تصوير در شعر سلمان هراتي بپردازد
.

 
كليد واژه: شعر معاصر، شعر سپيد، سلمان هراتي، ادبيات انقلاب اسلامي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:04 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 8 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1389; 11(مسلسل 20):187-201.
 
تبارشناسي شهرت خيام در غرب
 
امن خاني عيسي*,اسماعيلي مراد,حسن پورآلاشتي حسين
 
* دانشگاه شهيد بهشتي
 
 

تبارشناسي امروزه يکي از اصلي ترين رويکردها نزد محققان علوم انساني به شمار مي آيد. در اين روش محققان مي کوشند تا با قرار دادن موضوع تحقيق در شرايط تحقق تاريخي آن، موضوع خويش را مورد بررسي قرار دهند.
نويسندگان اين مقاله نيز کوشيده اند تا با استفاده از اين روش چرايي شهرت خيام در غرب را مورد بررسي قراردهند
.
در كنار ترجمه خوب فيتر جرالد از اشعار آغاز جنگ هاي جهاني اول و دوم، غلبه روح مادي گرايي در غرب و همچنين رواج انديشه هاي اگزيستانسياليستي (با درونمايه هايي چون مرگ، پوچي و...) نيز هريك سهمي عمده در پذيرش و رواج اشعار خيام با رويکردي تبارشناسانه داشته اند كه در اين مقاله سعي گرديده است. هريك از اين زمينه ها مورد بررسي قرار گيرد
.

 
كليد واژه: تبارشناسي، گفتمان، خيام، اگزيستانسياليسم، مادي گرايي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:05 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 9 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1389; 11(مسلسل 20):203-224.
 
نقد و بررسي قصه گنبد سفيد (بر اساس قصه هفتم منظومه هفت پيکر حکيم نظامي گنجوي)
 
عباسي سكينه*
 
* دانشگاه يزد
 
 

هفت پيکر حکيم نظامي گنجوي درباره سفر بهرام گور به تاريکي هاي درون و جستجوي آب حيات در تاريکي ظلمات است. اين سفر با گنبد سياه آغاز مي شود و پس از عبور قهرمان از گنبدهاي پنج گانه، به گنبد سفيد منتهي مي شود؛ هفت گنبد برابر با هفت اختر و هفت رنگ است که در آن هفت شاهزاده بانو که از هفت سرزمين جهان هستند، لباسي به رنگ هفت گنبد مي پوشند و شباهنگام براي قهرمان قصه( بهرام گور) مي گويند. در واقع اين قصه ها، ترسيم خواب هاي هفت گانه وي است و همگي قابل تاويل و تفسير هستند.
در مقاله حاضر، ابتدا شکل قصه هفتم منظومه هفت پيکر(قصه گنبد سفيد) و سازه هاي قصه اي آن بر اساس کتاب ريخت شناسي قصه پريان بررسي شده است. سپس با دو رويکرد بررسي عناصر روساختي و عناصر زبرروايي به تشريح متن پرداخته شده است. آنگاه، پس از تشريح سازه هاي اسطوره اي و آييني متن بر اساس ريشه شناسي قصه، عناصر و سازه هاي نمادين متن بر اساس نمادشناسي روانشناختي منطبق با الگوهاي عرفاني مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است
.
نگارنده بر آن است تا با ارايه تحليل و نقد روانکاوانه و ريشه شناسانه، جلوه هاي ناخودآگاه فردي شاعر و کهن الگوهاي ناخودآگاه جمعي موجود در متن را از لابه لاي عناصر و سازه هاي فراواقعي آن استخراج نمايد تا علاوه بر روشن شدن پيام متن و زواياي پنهان آن، راهي جهت نقد و بررسي هاي بيشتر فراهم گردد
.

 
كليد واژه: ريخت شناسي قصه، نماد، هفت پيکر، نقد روانشناسانه، نظامي گنجوي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:05 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 2 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):37-69.
 
روايت شناسي قصه يوسف(ع) و زليخا (مقايسه سه روايت و بن مايه هاي مشترک يوسف و زليخاي طغانشاهي، خواجه مسعود قمي و جامي)
 
زواري محمدامين,ذوالفقاري حسن*
 
* دانشگاه تربيت مدرس
 
 

داستان «يوسف وزليخا» از داستان هاي مشهور ادب فارسي و نام يکي از منظومه هاي هفت اورنگ جامي است که به سبب شهرت، بازتاب وسيعي در شعرغنايي فارسي داشته است. اصل اين داستان عبري است، اما با تفاوتهايي در جزييات، در قرآن کريم نيز آمده و احسن القصص نام گرفته است و تنها داستان قرآني است که يک سوره کامل(سوره يوسف(ع) را به خود اختصاص داده است. با استفاده از اين داستان، نزديک به نود (90) اثر منظوم فارسي و ترکي به وجود آمده است، ليکن اين منظومه ها با اصل داستان تفاوت هايي دارند. در اين مقاله ضمن گزارش و تحليل سه روايت مشهور از اين داستان در ادب فارسي، ساختار داستاني آنها با يکديگر و با اصل داستان در قرآن مقايسه مي شوند تا ميزان پاي بندي يا عدم پاي بندي نظيره سازان به اصل داستان معلوم گردد. اين سه روايت عبارت اند از: 1. يوسف و زليخاي طغانشاهي (منسوب به فردوسي) 2. يوسف و زليخاي خواجه مسعود قمي (متوفي890ق) 3. يوسف و زليخاي عبدالرحمان جامي (متوفي 898ق). براي اجتناب از افزايش حجم مقاله، فقط خلاصه داستان در قرآن کريم درمتن مقاله خواهد آمد. در بخش دوم مقاله، بن مايه هاي مشترک سه روايت يوسف وزليخا مقايسه و تحليل مي شوند تا ميزان تفاوت و شباهت روايات معلوم گردد. اين بن مايه ها عبارت اند از: آغاز عشق از سوي معشوق، عشق يک طرفه، عشق نامادري به نافرزندي، داستان هاي فرعي، سفر، حسد، خواب و رويا، نيرنگ، چاه، چاره گري اطرافيان، تحمل سختي ها، آزمايش، مجالس بزم، دايه، خرق عادت، تهمت، انتظار و انزوا.

 
كليد واژه: قرآن، يوسف و زليخاي طغانشاهي، يوسف و زليخاي خواجه مسعودقمي، يوسف و زليخاي جامي، نظيره گويي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:05 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 
نقش زبان شناسي تاريخي در کشف معاني رمزي و تحليل محتوايي اسطوره
 
قائمي فرزاد*,پورخالقي چترودي مهدخت
 
* دانشگاه فردوسي مشهد
 
 

بررسي هاي تاريخي (در زماني) در زبان، ديدي تاريخي نسبت به تغييرات آن در طول زمان دارد. اين تغييرات معمولا نمودارهاي مناسبي از پديده انتقال فرهنگي جوامع در طول تاريخ است و نتايج بررسي اين تغييرات، نقش مهمي در پيشرفت دانش انسان شناسي، به ويژه اسطوره شناسي و مردم شناسي، داشته است. نتايج مطالعات زبان شناختي، مي تواند اطلاعات ارزنده اي را در اختيار اسطوره شناس قرار دهد تا براي تفسير و کشف معاني رمزي اسطوره ها و اثبات فرضيه هاي خود، ابزارهاي لازم را به دست آورد.
در اين جستار، ضمن پرداختن به ارتباط ميان زبان و اسطوره در فرهنگهاي بشري و ذکر آراي برخي نظريه پردازان و اسطوره شناسان نامي غرب در اين باره، چند نمونه از بن مايه هاي اساطيري شاهنامه، از جمله کيومرث و جمشيد، را به عنوان الگوي انسان و زوج نخستين، اسطوره جام جهان نما و ارتباط آن با واژه فروردين و رديابي پديده انتقال فرهنگي را در تغييرات معاني واژه کوي (و کيانيان)، انتخاب کرده، در جهت تلفيق زبان شناسي و نشانه شناسي اساطيري و برقراري ارتباط منطقي ميان بافت زباني و ويژگيهاي اسطوره شناختي مورد بررسي قرار داده و نشان داده ايم که يافته هاي بررسي هاي زبان شناختي تاريخي نقش عمده اي در کشف معاني و تحليل محتوايي اين اسطوره ها دارد
.

 
كليد واژه: زبان شناسي تاريخي (در زماني)، اسطوره، تحليل محتوايي، جمشيد، کيومرث، فروردين، کوي (کيانيان)
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:06 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 6 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1389; 11(مسلسل 20):137-163.
 
صـرف پـارسي يكي از کهن ترين کتابهاي چاپي دستور زبان فارسي
 
كهدويي محمدكاظم*
 
* گروه زبان و ادبيات فارسي، دانشگاه يزد
 
 

آشنايي با قواعد زبان فارسي، براي درک بهتر و بيشتر آن، همواره مورد نياز بوده است. از آنجا که به سبب آميختگي زبان فارسي و عربي، بيشتر به قواعد زبان عربي پرداخته شده ضرورت تدوين و تحقيق درباره دستور زبان فارسي بيش از پيش احساس مي شود.
رواج زبان فارسي در کشورهاي غير فارسي زبان نظير هند و پاکستان و... باعث گرديده تا بيشترين تأليفات در اين زمينه در آن کشورها صورت گيرد. يکي از قديمي ترين کتاب هاي چاپي دستور فارسي، کتاب «صرف پارسي» اثر «داتا رام برهمن» است که در سال 1241 هجري در هندوستان نوشته و در سال 1251 هجري در همانجا به چاپ رسيده است
.
مولف کتاب «صرف پارسي» با نهايت ذوق و سليقه در يافتن الفاظ، کلمات، حروف و شواهد شعري توانايي خود را نشان داده است. مطالب کتاب مذکور، بجز در مواردي اندک با دستورهاي امروزي قابل انطباق است.
در اين مقاله ضمن معرفي کتاب مزبور، به سهوهايي که در آن راه يافته، اشاره شده است
.

 
كليد واژه: صرف فارسي، داتا رام برهمن، دستور فارسي، قواعد صرف
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:06 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 7 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1389; 11(مسلسل 20):165-185.
 
ماهي‍ت معرفتي و انديشگي ادبي‍ات
 
نوين حسين*
 
* دانشگاه محق‍ق اردبيلي
 
 

ماهي‍ت علمي ادبي‍ات، به عنوان تجل‍ي شهودي و رواني آدمي، تاكنون به طور كامل بررسي و تحليل نشده است. اغلب نظريه پردازان ادبي نيز آن را از منظر زيباشناختي مورد توج‍ه قرار داده اند و از رويكرد هاي معرفتي و انديشه زايي ادبي‍ات غافل مانده و گاهي نيز آن را در حد التذاذ نفساني پايين آورده اند. عده اي نيز به تبيين ماهي‍ت اخلاقي ادبي‍ات اكتفا كرده اند. در حالي كه در ماهي‍ت و سرشت ذاتي ادبي‍ات دانش ها و معارف ناپيداي هستي شناسانه و عميقي وجود دارد كه به عل‍ت برجستگي صورت هاي ماد ي سخن ادبي، اغلب از شناخت آن غافل هستيم. در حالي كه ميان كاركردهاي غريزي ذهن و كاركردهاي ادبي و متعاقبا ميان احساس و انديشه انسان با جهان هستي رابطه هماهنگ و تنگاتنگي وجود دارد كه از طريق تخي‍ل ادبي اين شناخت و ارتباط برقرار مي گردد. جلوه هاي بياني و سخن ادبي نيز مانند نماد، استعاره، تمثيل، رويا و داستان و ... همگي صورت هاي مختلف معرفتي و انديشگي ادبي‍ات به شمار مي آيند.
در اين مقاله سعي شده تا ضمن بررسي آرا نظريه پردازان مهم ادبي جهان، مولفه ها و مشخصه هاي علمي و انديشه زايي ادبي‍ات نيز، شناسايي و تبيين گردد
.

 
كليد واژه: ادبي‍ات، ماهيت انديشگي، ادبيات رويكردهاي معرفتي، ادبيات
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:07 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 3 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):71-95.
 
موضوع، نگرش و زبان در کشف الاسرار ميبدي
 
جبري سوسن*
 
* دانشگاه رازي کرمانشاه
 
 

موضوع اين پژوهش بررسي رابطه موضوع و نگرش نويسنده با ماهيت ويژگي هاي زباني متن است. اين مقاله به دنبال پاسخ به اين پرسش است که چرا گاه در يک متن ادبي منثور، مانند نثر تفسير عرفاني در نوبت سوم کشف الاسرار ابوالفضل رشيدالدين ميبدي به انواع نثر با ويژگي هاي زباني متفاوت روبه رو هستيم و دلايل وجود تنوع موضوعي و زباني در يک متن کدام است؟ بدين سبب پاسخ اين پرسش در نوبت سوم اين تفسير ده جلدي مورد بررسي قرار گرفت. ابتدا طرح هايي براي طبقه بندي محتواي متن تعيين شد. سپس کارآيي طرح ها در طبقه بندي موضوعات مورد آزمايش قرار گرفت. عاقبت طرحي که قادر به طبقه بندي موضوعي متناسب با نوبت سوم باشد، انتخاب شد. در طي تلاش براي طبقه بندي موضوعي، نقش اساسي نگرش نويسنده نسبت به موضوع در تغيير ويژگي هاي زباني انواع نثرآشکار شد. در نهايت بر اساس يافته ها انواع نثر بخش تفسير عرفاني کشف الاسرار به پنج گروه؛ نثرعلمي تفسيري، نثرتعليمي اخلاقي، نثررمزآلود، نثرغزل گونه و نثرتوصيف شهود تقسيم گرديد. اين تقسيم بندي بر مبناي مقايسه تفاوت هاي اين پنج گونه نثردر هشت محور مشترک؛ واژگان، ساختار نحوي جملات، معاني جملات، عاطفه، تخيل، موسيقي، کاربرد آيات، احاديث، شعر، حکايات و نقل قول از بزرگان شريعت و طريقت قرار دارد. يافته ها تاثيرات تعيين کننده، عميق، همه جانبه، پيچيده، گسترده و مستقيم موضوع و همچنين نگرش نويسنده نسبت به موضوع را بر ويژگي هاي زباني انواع نثر نشان مي دهند.

 
كليد واژه: زبان عرفاني، کشف الاسرار، تفسيرعرفاني، ابوالفضل رشيدالدين ميبدي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:08 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 4 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):97-121.
 
نقش عوامل ربط زماني در انسجام متن
 
نوروزي حامد*,غلام حسين زاده غلام حسين
 
* دانشگاه تربيت مدرس
 
 

عوامل ربط در نظريه هاليدي به عنوان يکي از ابزارهاي انسجام متن يا ابزارهاي پيوند جمله هاي يک متن مطرح مي شوند. اين عوامل، عواملي هستند که بين دو جمله يا اول آنها قرار مي گيرند و آنها را به هم متصل مي کنند. مشهورترين عنصر اين عامل در زبان فارسي حروف ربط هستند؛ اما عناصر ديگري نيز مانند قيد و گروه حرف اضافه اي به عنوان عامل ربط در متن فعالند که عملکرد همه آنها همانند عملکرد حروف ربط است. به طور کلي عوامل ربط به چهار دسته تقسيم مي شوند: الف) رابطه افزايشي، شامل: ساده، مرکب، مزدوج، توضيحي، تمثيلي؛ ب) رابطه تقابلي، شامل: ساده، مرکب، مزدوج؛ ج) رابطه علي، شامل: عادي، معکوس؛ د) رابطه زماني، شامل: ترتيبي، همزماني، ارجاعي، انجامي. در اين مقاله تنها به عامل اخير يعني عامل ربط زماني پرداخته شده است. در اين عامل زمان و توالي زماني نقشي اساسي در پيوند جمله هاي يک متن به يکديگر دارند. اين عناصر گاهي از طريق ساختاري نيز جمله ها را به هم متصل مي کنند که تاثيري در انسجام متن ندارد.

 
كليد واژه: انسجام متن، هاليدي، ربط، رابطه زماني
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:08 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 6 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):153-191.
 
بررسي تطبيقي و تحليلي تشبيهات نظامي و جامي (با تاکيد بر مخزن الاسرار و تحفه الاحرار)
 
نبي لوچهرقاني عليرضا*
 
* دانشگاه قم
 
 

در اين مقاله تشبيهات مخزن الاسرار و تحفه الاحرار، از وجوه مختلف موضوعي، طرفين تشبيه، وجه شبه، ادات، حسي، عقلي و انتزاعي بودن، مفرد و مرکب بودن و... بررسي و دسته بندي گرديده و پس از تطبيق تشبيهات هر دو شاعر، تحليلي آماري و علمي از آنها ارايه شده است. يکي از اهداف اين نگرش تحليلي و تطبيقي، بررسي آماري تشبيهات هر دو شاعر و مشخص نمودن ميزان ابتکار و تقليد جامي بود، هدف ديگر، دست يافتن به ديدگاه جامعي درباره نوع و دسته بندي تشبيهات آنها بود. پژوهش کاملا جنبه علمي دارد، يعني تمام تشبيهات دو اثر مورد بررسي واقع شد (که به دليل محدوديت مقاله، بخش هايي از تشبيهات به عنوان نمونه ذکر گرديد، ولي آمارها و درصدها شامل تمام تشبيهات است). مخزن الاسرار با 2254 بيت، 631 تشبيه و تحفه الاحرار با 1726 بيت، 430 تشبيه دارد، که با توجه به تقسيم تعداد تشبيهات آنها بر تعداد ابياتشان، قدرت تشبيه سازي و تصويرگري نظامي از جامي بيشتر است. (زيرا از کل تشبيهات اين دو اثر سهم نظامي 57 درصد و سهم جامي 38 درصد است و 5 درصد نيز تشبيه مشترک دارند) تحفه الاحرار جامي از نظر تنظيم ابواب و موضوعات دقيقا تقليدي از مخزن الاسرار نظامي است؛ در تشبيهات نيز اگرچه 5 درصد تشبيه مشترک در اين دو اثر ديده مي شود اما چنانکه از ارقام پيداست سهم تشبيه سازي نظامي بيشتر است و تحفه الاحرار از اين حيث نيز نمي تواند بر مخزن الاسرار برتري داشته باشد. از نکات مهم ديگر، توجه هر دو شاعر به آوردن اوصاف انساني در مشبه و آوردن اشيا و ابزار در مشبه به تشبيهات آنها است. اين پژوهش همچنين ثابت مي کند که هر دو شاعر بيشتر به تشبيهات حسي به حسي و عقلي به حسي و تشبيه مفرد گرايش دارند. غالب تشبيهات نظامي و جامي در اين دو اثر از نوع تشبيه بليغ است، نظامي بعد از تشبيه بليغ به تشبيه مرسل و جامي به تشبيه مفصل علاقه مند بوده است.

 
كليد واژه: تشبيه، مخزن الاسرار، تحفه الاحرار، نظامي، جامي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:08 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 5 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):123-152.
 
بررسي نقش هاي معنايي جملات پرسشي و امري در قصايد خاقاني
 
کارداني چنور,مالمير تيمور*
 
* دانشگاه کردستان
 
 

قصايد خاقاني حاوي مضامين متعددي چون مدح، منقبت و موعظه و پند است که در برخي جنبه ها ممکن است با هم متضاد به نظر برسند؛ اما مسلم است گوينده واحد، آن هم گوينده اي دقيق و ماهر چون خاقاني، داراي انديشه واحد و منسجم است و ميان زبان و انديشه او پيوند تام وجود دارد، براي دست يابي به کيفيت اين پيوند، با توجه به اهميتي که جمله در دانش معاني دارد، جملات انشايي قصايد خاقاني مورد بررسي قرار گرفته است. انتخاب جمله انشايي از آن جهت است که در آن احتمال صدق و کذب وجود ندارد، چون جمله انشايي از مساله يا حادثه اي بيروني خبر نمي دهد، بلکه بيانگر انديشه و قصد و غرض گوينده است. جمله هاي انشايي شامل پرسش، امر و نهي بر اساس دو مقوله دستوري و معنايي استخراج شده است. مواردي که جمله هاي انشايي در معني اصلي خود به کار رفته بسيار کم و معدود است، در عوض مواردي که اين جملات در معني ثانوي خود به کار رفته است، چند برابر است؛ بدين سبب بر اساس نقش هاي معنايي که گوينده از اين جملات در بافت ابيات لحاظ کرده، است آنها ذيل مقولات معنايي طبقه بندي شده اند و بر اساس جدول هاي آماري مقولات معنايي، بسامد اين مقولات توجيه و تحليل شده اند تا شيوه و قصد خاقاني از سرودن مضامين متعدد روشن شود.

 
كليد واژه: خاقاني، جمله، قصيده، معاني
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:09 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 8 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1388; 10(مسلسل 19):207-240.
 
کم و کيف قياس در مثنوي
 
تقوي محمد*
 
* دانشگاه فردوسي مشهد
 
 

قياس چه به معني لغوي (مقايسه و همانندي برقرار کردن ميان دو يا چند چيز) و چه به معني اصطلاحي (انواع قياس منطقي و اصولي) بسامد زيادي در مثنوي دارد. در عين حال، مخالفت با قياس يکي از موضوعات مهم در تعليم عرفاني مولانا بويژه در حوزه شناخت، به شمار مي رود. در مثنوي، قياس گاه به معني دليل و برهان عقلي آمده است، گاه به معني حدس و گمان، و زماني به معني اصطلاح منطقي و در تمام موارد، مولانا با آن مخالفت مي ورزد. قياس کردن به عنوان عامل اصلي خطاي شناختي آدميان، محور اصلي بسياري از داستانهاي مثنوي هم هست، به طوري که تقريبا در تمامي داستانهاي دفتر اول خواننده با کاربردهاي مختلف قياس باطل و اغلب مخالفت با آن مواجه مي شود.
 در اين مقاله پس از اشاره به معاني مختلف قياس، ضمن مرور چندين داستان مثنوي دغدغه و حساسيت مولانا را در اين زمينه نشان داده ايم. گرچه مولانا در مقام يک شاعر بايد بيشتر به شباهتها و برقراري نسبت ميان چيزها تاکيد کند، اما در مقام يک عارف متفکر و متامل در پي تاکيد بر تفاوتها و امتيازات امور و پديده ها هم برآمده است. اين مساله ضمن آنکه قدرت فکري مولانا را در کنار قوت شاعري او نشان مي دهد، تعهد عرفاني اورا نيز نشان مي دهد که بر اساس آن قياس را مردود و موجب خبط و خطا شمرده است، بويژه وقتي از تجربه ها وحقايق فراترازحواس و طبيعت، که مدعاي اصلي يک عارف امکان دسترسي بدانهاست، سخن به ميان مي آيد. اما نکته مهم در اين ميان اين است که مولانا خود در عمل تن به قياس مي دهد و در تبيين بسياري از مسايل اخلاقي و عرفاني انواع قياسها را به کار مي برد .

 
كليد واژه: مولانا، قياس، عرفان نظري، وحي و الهام، مثنوي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:10 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 9 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1388; 10(مسلسل 18):225-242.
 
بنيان هاي تفکر حافظ
 
درگاهي محمود*
 
* دانشگاه زنجان
 
 

انديشه حافظ بر خلاف آنچه که حافظ شناسي سنتي ارايه مي دهد، شالوده هاي استواري دارد که شرح و گزارش شعر حافظ بدون دخالت دادن آنها، به نتيجه مطلوب و موجهي دست نخواهد يافت . اين بني آنها که در حقيقت همان دغدغه ها و دل مشغولي هاي روزانه حافظ است و استخوان بندي تفکر او را تشکيل مي دهند، در شعر حافظ متعدد است اما از آن ميان مي توان چهار شالوده و بنيان اصلي آن را بدين گونه برشمرد:
 انديشيدن به مرگ و ناکامي انسان،
جبر گرايي،
هستي شناسي شکاکانه،
لذت جويي و هدنيسم.

 
كليد واژه: حافظ، مرگ، جاودانگي، جبر، اختيار، هستي شناسي، لذت جويي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:10 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 1 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) پاييز و زمستان 1387; 9(مسلسل 17):9-28.
 
تحليل داستان دقوقي از مثنوي
 
نوروزپور ليلا*,جمشيديان همايون
 
* دانشگاه گلستان
 
 

داستان دقوقي رويارويي عارفي اهل سلوک با تجربه اي شهودي است. دقوقي خود مقصودش را از اين سفر، ديدار خورشيد در ذره و شهود نور مي داند و سفرش را با ترک سير جسماني آغاز مي کند. رويداد هاي حيرت انگيزي که در اين سفر پيش مي آيد همچون بي هوشي هاي پياپي دقوقي از فرط حيرت و از نگريستن به «تبديلهاي» اشيا به يکديگر سبب مي شود که اين سفر را سفري آشنا نينگاريم و در پي معاني در بطن وقايع باشيم. پس از تحليل داستان به کمک تبيين رمزها و سمبل ها از طريق بينامتنيت، در پي نزديک شدن به معناي متن هستيم. اين داستان که حاصل کشف و شهود عرفاني مولوي يا تجربه عارفي ديگر است، بياني ديگر از همان تجربه اي است که در آن همه کثرت ها به يک وحدت باز مي گردد. شواهد فراواني نيز از شباهت هاي اين داستان با حالات موسي در ديدار نور و درخت وجود دارد.
با درنگ بر مضمون اين داستان، مي توان ريشه هاي سنت فلسفي و عرفاني را چون وحدت و کثرت، مراتب عالم، وحدت وجود و ... در آن جست. داستان دقوقي صورت تجربه شده و عملي آن آموزه هاست که فيلسوفان و عارفان در کتابها گنجانده اند و دقوقي در عالم مثال يا هورقليا تجربه کرده است
.

 
كليد واژه: مثنوي مولوي، دقوقي، وحدت وجود، داستان هاي رمزي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:10 PM
تشکرات از این پست
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 4 : كاوش نامه زبان و ادبيات فارسي (كاوش نامه) بهار و تابستان 1388; 10(مسلسل 18):97-115.
 
رديف و تنوع و تفنن آن در غزل هاي سنايي
 
رادمنش عطامحمد*
 
* دانشگاه آزاد اسلامي، واحد نجف آباد، اصفهان
 
 

رديف که خاص شعر پارسي و واضع آن، شاعران پارسي گوي بوده اند از ديرباز مورد توجه قرار گرفته است و سخنوران رويکرد بدان را مهم تلقي کرده، کاربرد آن را مايه تفاخر و توانمندي خويش مي شمرده اند.
ردپاي رديف را پيشتر از قرن دوم هجري قمري، حتي در ايران باستان مي توان ديد. اين عنصر بلاغي خاصيت کمالي شعر را دارد و استقبال از آن از نظر ساختار زباني، تاکيد معنايي بويژه بعد موسيقايي حايز اهميت است. رديف در غزل در طول حيات خود و بروز و حضور آن در آثار هنري منظوم نادره پردازان، سير صعودي داشته و پس از ترجيع بند و ترکيب بند که اين دو هم، گونه تحول يافته تغزلها و منشعب از غزل هستند و با آن پيوند هنري دارند بيشترين درصد آماري را به خود اختصاص داده است
.
سنايي بيشتر اشعار خود را مردف سروده، او در بين همه شاعران سبک خراساني، غير از اديب صابر ترمذي، بالاترين آمار رديف را در غزل دارد. رديف او بعضا چند رکن عروضي را تشکيل داده، موسيقي غزل را دو چندان مي کند. رديف هاي او انواع کلمات: اسم، فعل، حرف، ضمير، صفت و قيد را در بردارد. افزون بر آن، رديف هاي شبه جمله اي و جمله اي در غزليات او فراوان ديده مي شود
.
سنايي بيش از شاعران ديگر به تنوع و تفنن و هنجارشکني در رديف روي آورده است. وي گاهي رديف ها را هم معني به کار نمي برد و زماني در غزل مردف، قافيه را رعايت نمي کند. برخي از رديف هاي اين چنيني مولوي متاثر از اوست. او در بعضي موارد در غزل به خلاف سنت متعارف و معتاد، رديف و قافيه را همچون قطعه غيرمصرع فقط در مصاريع زوج به کار مي برد و خود را به التزام رديف، در مصراع اول مطلع مقيد نمي کند. يا به تفني ديگر دست مي يازد. بدين معني که رديف را به جاي تکرار در «عروض» (پايان مصراع اول) مطلع، در «صدر» (آغاز مصراع اول) آن مي آورد
.

 
كليد واژه: رديف، غزل هاي سنايي، هنجارشکني، تنوع، تاثير و تاثر
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
شنبه 16 اردیبهشت 1391  12:10 PM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها