بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله، بر اساس فرايندهاي واژه سازي بائر (1983) در هسته نظري پژوهش، فرايندهاي واژه سازي را در برخي متون سياسي روزنامه ها در دو دهه 1340 و 1370ش بررسي و مقايسه کرده ايم. اين تحقيق به روش توصيفي و تحليلي، و با استفاده از دو شيوه آماري توصيفي (جدول ها و نمودارها) و استنباطي (آزمون خي دو) انجام شده است. بررسي ها و شواهد آماري بيانگر آن است كه در اين دو دهه، ميان توزيع فراواني فرايندهاي قرض گيري، ترجمه قرضي، ترخيم، تبديل و تكرار در ژانر سياسي مطبوعات، تفاوت معناداري وجود ندارد؛ در حالي که ميان توزيع درصد فراواني فرايندهاي تركيب، اشتقاق، تركيب-اشتقاق و سرواژه سازي در دو دهه ياد شده تفاوتي معنادار ديده مي شود. از آنجا كه بائر تنها به فرايندهاي واژه سازي در زبان انگليسي پرداخته و تعدادي از فرايندهايي كه در زبان فارسي به كار مي روند، در اين چهارچوب جاي نگرفته اند و از سوي ديگر، در مقاله حاضر، بررسي اين فرايندها در مطبوعات فارسي زبان مورد نظر است، به ذكر فرايندهاي واژه سازي در زبان فارسي نيز توجه کرده ايم.

 نسخه قابل چاپ

در اين پژوهش، ضمن بيان اهميت اختصار سازي و ويژگي هاي آن در زبان فارسي، با ذکر نمونه هايي از خط ميخي فارسي باستان و خط پهلوي، قدمت اين فرايند واژه سازي را در زبان هاي ايراني نشان داده ايم و با معرفي دو اصل اقتصاد و كم كوشي و رابطه آنها با زبان، و نيز بيان ديدگاه زيف (1949) و مارتينه (1962)، اين فرايند را توجيه پذير دانسته ايم. اصل اقتصاد نقش بسيار مهم و تعديل كننده اي در زبان دارد؛ به طوري كه هر گونه تغيير غير اقتصادي كه در صرف انرژي و تلاش، هزينه زيادي را بر نظام تحميل كند و مانع فهم باشد، به طور خودكار حذف و يا از آن اجتناب مي شود. طبيعت اقتصاد، معياري براي تنظيم تمامي جنبه هاي رفتار بشري است و اصل كم كوشي آن را كنترل مي کند. در يك فرايند پويا مثل تغيير زباني، كلمه ها پيوسته در حال كوتاه شدن، پس و پيش شدن، حذف شدن، قرض گيري و دگرگوني معنايي هستند. اين رخ داد در تمامي زبان ها طبيعي است و زبان فارسي نيز از اين قاعده مستثني نيست. در اين مقاله، با ذکر نمونه هايي از اختصارات حك شده بر سكه هاي ايران باستان و اختصارات هزوارشي نشان مي دهيم كه جد زبان امروزي ما از اين فرايند واژه سازي به خوبي بهره مي گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

انسجام و پيوستگي متن از جمله مسائلي است كه تحليلگران متن همواره به آن توجه کرده اند. در مقاله حاضر مي کوشيم بر اساس نظريه تكامل يافته انسجام هليدي و حسن در سال 1985، و مفهوم هماهنگي انسجامي كه رقيه حسن آن را در سال 1984 مطرح كرد، عوامل انسجام، هماهنگي انسجامي، پيوستگي و همچنين کاربست اين نظريه در يک داستان كمينه فارسي را بررسي کنيم. در نتيجه كاربست نظريه اين دو زبان شناس در مي يابيم كه با شناخت اين الگوي جديد انسجام و هماهنگي انسجامي مي توان آن را در هر متن-اعم از ادبي و غير ادبي-به کار گرفت؛ نکته درخور توجه آن است که با استفاده از هماهنگي انسجامي مي توان درجه انسجام و پيوستگي متون را از نظر كمي مقايسه کرد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله، رابطه بين مشخصه هاي نوايي همچون تغييرهاي دامنه زير و بمي با نقش هاي كاربرد شناختي آنها را در تعامل هاي گفتاري بررسي کرده ايم و در چهارچوب مدل پيرهامبرت (1980)، تغيير بسامد اصلي را براي ايفاي نقش هاي كاربرد شناختي خاص در گفتار زبان فارسي، مورد تحليل قرار داده ايم. گفتني است که اين مطالعه جنبه آماري ندارد و در حد معرفي نقش هاي کاربرد شناختي بسامد اصلي در گفتار انجام شده است. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه تغييرهاي زير و بمي افتان و خيزان با بيان ساخت اطلاع (نو/كهنه)، توان منظوري جمله، پيش انگاري و انتقال نوبت در مكالمه در زبان فارسي همگرايي دارد.

 نسخه قابل چاپ

در مقاله حاضر، به بررسي اين مساله پرداخته ايم که آيا مي توان رمان معروف طبل حلبي، اثر گونتر گراس را طبق آنچه بيشتر ادعا مي شود، يک اثر رئاليسم جادويي ناميد. بررسي تطبيقي عناصر تشکيل دهنده سبک هنري-ادبي به کار رفته در اين رمان و مقايسه آن با مولفه هاي به کار گرفته در رمان يک صد سال تنهايي از گابريل گارسيا مارکز، به ويژه درباره به کار نگرفتن عنصر خموشي نويسنده و نيز به دليل نبود دو عنصر قلت و آنيت، نشان مي دهد که نمي توان طبل حلبي را در زمره آثار رئاليسم جادويي قرار داد.
در اين پژوهش، با استفاده از روش دقيق خواني و مقايسه با رمان يک صد سال تنهايي مارکز، و نيز روش تمثيل و نمونه آوري، بخش هايي از متن هر دو رمان را بررسي کرده و به اين نتيجه رسيده ايم که تنها ويژگي شاخص و روشن رئاليسم جادويي، يعني خموشي نويسنده، در رمان گراس، آشکارا ناديده گرفته شده است؛ علاوه بر آن، وجود ترديدي پايدار و پيوسته در طول اثر، سرانجام اعتبار رئاليسم جادويي بودن آن را مخدوش و منتفي مي کند. بر اساس گفته معروف فرانتس رو درباره حيات پنهان نيروهاي خارق العاده در جهان پيرامون، دو نتيجه به دست مي آيد: نخست، عنصري جديد که آن را قلت ناميده ايم. مراد از اين عنصر آن است که رخ دادهاي غيرعادي و ماوراءالطبيعه نمي توانند پياپي و به تناوب رخ دهند؛ دوم آنکه اين گونه وقايع بايد به فوريت و آنيت ظاهر شوند و بي درنگ پايان يابند؛ بنابراين، کنترل شدني نيستند؛ حال آنکه در اين رمان، قدرت حيرت انگيز اسکار نه تنها بارها استفاده مي شود، بلکه در هر زمان که وي اراده کند، در دسترس و کنترل شدني است.

 نسخه قابل چاپ

در پي پيشرفت نظريه هاي جديد يادگيري در سطح جهان، متخصصان تعليم و تربيت و نيز معلمان و استادان اين رشته به آزمودن و بررسي روش هاي نوين در کلاس درس علاقه مند هستند. به نظر مي رسد از ميان همه روش هاي نوين آموزش و ارزش يابي، کار پوشه به عنوان يک روش يادگيري سازندگي گرا در تقويت جنبه هاي گوناگون ياد گيري، مورد توجه واقع شده است. هدف از اين تحقيق، بررسي ميزان تاثير روش ارزش يابي کار پوشه بر مهارت خواندن و درک مفاهيم زبان دوم در دانشجويان دانشگاه مي باشد. شرکت کنندگان در آزمون، دو گروه از دانشجويان مقطع کارشناسي رشته زبان و ادبيات انگليسي هستند. بررسي نتايج آماري علاوه بر بررسي محتوايي مصاحبه انجام شده، بيانگر آن است که درست کردن کار پوشه با محتواي نمودارهاي مفهومي براي دانشجويان مفيد مي باشد. نتايج اين تحقيق، استفاده از کار پوشه را به عنوان ابزاري آموزشي براي پيش برد فرايند يادگيري و تقويت مهارت خواندن و درک مطلب، و نيز افزايش سطح علمي دانشجويان پيشنهاد مي کند.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله، پديده بينامتني قرآني و مفاهيم آن را در نمونه هايي از شعر ابو مام بررسي مي کنيم، روابط و کنش دوسويه بين قرآن و متن شعر اين شاعر را نشان مي دهيم و تاثير آن را در توليد معنا بيان مي کنيم. پديده بينامتني قرآني داراي جنبه هاي هنري و شيوه هاي سبک شناسي گوناگوني است. در اين پژوهش، نوع ارتباط شاعر را با قرآن نشان مي دهيم و بر مبناي نوع کارکرد، شکل هاي متفاوتي از بينامتني قرآني را تحليل مي کنيم تا کنش خلاق ميان قرآن و متن شعر را مجسم کنيم؛ علاوه بر آن، تکنيک هاي متنوع بينامتني را در بافت شعري بررسي مي کنيم.

 نسخه قابل چاپ

مطالعه مقايسه اي صورت بندي ساخت معنا، گونه اي کاوش زبان شناختي-تاريخي است که فارغ از روابط خويشاوندي زبان ها، امکان مطالعه هاي تطبيقي ميان آنها را فراهم مي آورد. اين گونه مطالعه، تابدانجا که به زبان شناسي مربوط مي شود، زمينه شناخت برخي ريشه هاي ناشناخته را فراهم مي آورد و در يافتن حلقه هاي گم شده از زنجيره دگرگوني هاي واژگاني، ما را ياري مي رساند. پژوهش در حوزه صورت بندي ساخت معنا، فراتر از زبان شناسي، در واقع نوعي مطالعه از مقوله تاريخ انديشه نيز هست و مي تواند زاويه هايي از فکر و فرهنگ ملت هاي گوناگون را براي ما آشکار کند.

 نسخه قابل چاپ

در مقاله حاضر، در چارچوب برنامه کمينه گرا و بر پايه نظريه گروه فعلي لايه اي، جايگاه رو ساختي فعل اصلي را در زبان فارسي بررسي مي کنيم. بدين منظور، نخست درباره ترتيب کلمه ها در اين زبان و ساخت دروني گروه فعلي سخن مي گوييم، سپس جايگاه هسته گروه زمان فارسي را بررسي مي کنيم و بر اساس آموزه هاي نظري و شواهد تجربي، نشان مي دهيم که در اين زبان، زمان در شمار مقوله هاي گروهي هسته پايان قرار دارد، آن گاه از چگونگي نشان گذاري عنصر زمان بر فعل اصلي سخن مي گوييم و پيشنهاد مي کنيم در اين فرايند، فعل اصلي از درون گروه فعلي کوچک خارج شود و به هسته گروه زمان و در صورت وجود داشتن فعل کمکي «بودن» در ساختار جمله، به هسته گروه نمود کامل، پيوسته شود، به گفته دقيق تر، برمبناي اين تحليل، مشخصه تصريف فعل اصلي در فارسي-مانند زبان فرانسه و برخلاف انگليسي-قوي است و در روند بازبيني خود، سبب ارتقاي اين فعل به گره بازبيني کننده مي شود. جايگاه قيدهاي گروه فعلي، حذف گروه فعلي، ساخت پرسش تاييدي، و تعامل زمان با نمود کامل، شواهدي براي تاييد اين فرضيه فراهم مي آورند.

 نسخه قابل چاپ