بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

هدف اصلي از اين تحقيق، ارزيابي و مقايسه کيفيت چهار ترجمه از ترجمه هاي فارسي رمان انگليسي شاهزاده و گدا، اثر نويسنده معروف آمريکايي، مارک تواين است. در ميان الگو هاي متعدد براي ارزيابي کيفيت ترجمه، الگوي گارسس را به منزله چهارچوب پژوهش برگزيده ايم. اين الگو چهارسطح متفاوت معنايي-لغوي، نحوي-صرفي، گفتماني-کارکردي و سبکي-منظورشناختي را در بر مي گيرد. هر کدام از اين سطوح، داراي زيرگروه ها و اجزا خاصي هستند که متون ترجمه شده بر اساس آنها ارزيابي مي شوند. در اين مقاله، چهار ترجمه فارسي را از سه مترجم مختلف، براي ارزيابي کيفي انتخاب و بررسي کرده ايم و بعد از تعيين ميزان فراواني هر يک از زيرگروه هاي ويژه بر طبق الگوي گارسس، نتايج را به صورت جدول هاي توزيع فراواني و نمودار نشان داده ايم. با محاسبه مقادير فراواني در سطوح چهارگانه و در هر يک از زيرگروه هاف تعيين مقادير حوزه هاي مشترک در همه ترجمه ها (افزايش، حفظ و تصرف)، محاسبه مقدار صنايع بلاغي به کار رفته در متون ادبي ترجمه شده بر پايه سه ويژگي حفظ، حذف و تغيير، و در نهايت، تعيين کيفيت ترجمه ها بر اساس دو معيار کفايت و مقبوليت و با توجه به ميزان ويژگي هاي مثبت و منفي بيانگر کيفيت، ترجمه ها بدين شرح دسته بندي مي شوند:
الف) بر اساس مقادير و اطلاعات حاصل از ويژگي هاي مثبت، شامل ترجمه هاي محمد قاضي (1334)، ولي اله ابراهيمي (سروش) (1348)، محمد قاضي (1366) و داريوش شاهين و سوسن اردکاني (1386)،
ب) بر پايه مقادير و داده هاي به دست آمده از ويژگي هاي منفي، شامل ترجمه هاي داريوش شاهين و سوسن اردکاني (1386)، محمد قاضي (1366)، محمد قاضي (1334) و ولي اله ابراهيمي (سروش) (1348).

 نسخه قابل چاپ

معنا به شکلي پويا در نتيجه بيناکنش عامل هاي گوناگوني چون متن، ذهنيت خواننده يا شنونده، بافت متني، بافت موقعيتي و بافت فرهنگي-اجتماعي، هر بار توليد و درک مي شود. در واقع، معنا برآيند همه اين نيروهاست که به شکل تفسير فهمنده متن بروز مي کند. همان گونه که گفتيم، يکي از اين عامل ها بافت متني و به بيان ديگر، هم متن است. در اين جستار، مي کوشيم تا نشان دهيم اين عامل چگونه بر معناي متن اثر مي گذارد، از اين رو، پس از بررسي برداشت هايي که از اين تعبير شده است، چند نمونه و نيز تاثير هم متن نمونه ها بر معنايشان را تحليل خواهيم کرد.

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر با فرض بر اين اصل که بين متغير اجتماعي جنس و ويژگي هاي زباني گروه هاي آن، ارتباطي مستقيم و قاعده مند وجود دارد و علي رغم نظر برخي اديبان مبني بر «مردانه سرايي» پروين اعتصامي، تلاش دارد تا با تکيه برگرايش هاي عام حاکم بر رفتارهاي کلامي گروه زنان،ثابت نمايد که اين شاعره توانمند در بيشتر مختصات زباني از جمله، استفاده از صورت ها و اقلام واژگاني، کاربرد ساخت ها و الگوهاي زباني، انتخاب موضوع و همچنين ويژگي هاي کاربردي و فرازباني، کاملا موافق با روحيات و خلق و خوي زنانه عمل کرده است و بنابراين مي توان آثار پروين اعتصامي را نموداري واقعي از گزيده هاي کلامي يک زن دانسته و با استناد به مميزه هاي جنسيتي مستند و بر خلاف نظر عده اي که معتقدند پروين شاعري مردانه سرا بوده است، نشان داد که اشعار وي بيانگر خلق و خوي و روحيات زنانه است و بيشتر ويژگي هاي گونه زباني گروه جنس خود را منعکس نموده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله، فرايند تبديل آوايي تکواژ اضافه را از -i به-a ، در بافت تکواژ معرفه نما در ساخت اضافه زبان کردي تحليل مي کنيم. با جمع آوري شواهد از حوزه هاي تجربي متفاوتي همچون دامنه معرفگي تکواژ معرفه نما، تاثير معرفگي ضميرهاي اشاره و عملکرد کميت نماي بافت وابسته در ساخت اضافه، استدلال خواهيم کرد که بافت محرّک تبديل آوايي تکواژ اضافه، بر حسب چينش خطي تکواژها در صورت آوايي، تعريف شدني نيست، بلکه روابط نحوي ميان تکواژهاي دخيل در اين فرايند آوايي، نقش بسزايي ايفا مي کنند. در اين پژوهش، به طور مشخص نشان مي دهيم که محرک تبديل آوايي تکواژ اضافه، بافتي ساختاري است که در آن، تکواژ اضافه تحت تسلط سازه اي تکواژمعرفه نما قرار دارد. نتيجه مهم اين تحليل، وارد دانستن روابط سلسله مراتبي نحوي در صورت بندي قواعد آوايي، فارغ از توالي خطي تکواژهاست.

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر به مطالعه چگونگي فرايند پردازش فعل در زبان فارسي به هنگام درک شنيداري جمله مي پردازد. سوال اصلي پژوهش اين است که آيا پيچيدگي بازنمودي فعل فارسي در واژگان بر مدت زمان پردازش آن به هنگام درک شنيداري جمله موثر است يا خير. مفهوم پيچيدگي واژگاني افعال بر مبناي اطلاعات ساختاري (نحوي) و واژگاني (معنايي) موجود در مدخل واژگاني افعال تعريف شده است. ابزار مورد استفاده در اين تحقيق تکليف تصميم گيري واژگاني چند حسي به روش پردازش برخط بوده است که با استفاده از نرم افزار اندازه گيري زمان واکنش (DMDX) اجرا شده است و محرک ها شامل 72 فعل بسيط لازم و 72 فعل بسيط متعدي در 288 جمله فارسي مي باشد. با به کار گيري اين آزمون، زمان پردازش جملات داراي افعال لازم و متعدي ارزيابي و با يکديگر مقايسه شده است. آزمودني ها 30 نفر از افراد طبيعي بوده اند که از نظر سطح تحصيلات و سن با هم تطبيق داده شده اند. با توجه به نتايج به دست آمده مي توان پردازش افعال را به هنگام درک شنيداري جمله متاثر از متغيرهاي مستقل «نوع جمله» و «نوع فعل» دانست. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد که پردازش جمله و پردازش فعل جمله متاثر از دو حوزه نحو و معني شناسي دستور زبان فارسي است. نحو از آن رو که متغير نوع جمله و به بيان ديگر ساخت نحوي جمله با زمان واکنش نسبت به آن، ارتباط دارد و نيز از آن رو که تعداد متمم هاي فعلي را مي توان عامل تعيين کننده در زمان پردازش جمله ها دانست و معني شناسي نيز از آن رو که تعداد نقشهاي معنايي که در کنش فعل به مشارکان نسبت داده مي شود بر زمان پردازش اثر مستقيم دارد. به عبارت ديگر، ساخت نحوي جمله (ساده و يا مرکب بودن) و نيز نوع فعل (لازم و يا متعدي بودن) مستقيما بر زمان پردازش فعل در جمله به هنگام ادراک شنيداري آن موثر است.

 نسخه قابل چاپ

مهارت شنيداري اغلب مهارتي منفعل انگاشته مي شود. از سوي ديگر مطالعه و انجام تحقيق بر روي اين مهارت مشکلاتي به همراه دارد. اين دلايل سبب شده اند که تعداد تحقيقات و مطالعات بر روي اين مهارت نسبت به مهارت ها ي ديگر کمتر باشد. هدف اوليه اين پژوهش يافتن تاثير ميزان مهارت شنيداري و انگيزه بر استفاده از راهبردهاي شنيداري فراشناختي بوده است. بررسي رابطه بين مهارت شنيداري و ميزان انگيزه شرکت کنندگان هدف ديگر اين پژوهش بوده است. يافته هاي اين پژوهش مشخص نمود زبان آموزان با مهارت شنيداري سطح بالا و پايين در استفاده از اغلب استراتژي ها (18 استراتژي از بين کل 21 استراتژي) با هم تفاوت معنا داري داشتند. به اين صورت که زبان آموزان با مهارت شنيداري سطح بالا به طور معناداري بيشتر از زبان آموزان با مهارت شنيداري سطح پايين از 13 استراتژي استفاده نمودند و زبان آموزان با مهارت شنيداري سطح پايين در 5 استراتژي (بد يا منفي) نسبت به زبان آموزان با مهارت شنيداري سطح بالا به طور معناداري بيشتر استفاده کردند. اما زبان آموزان با ميزان انگيزه بالا و پايين چنين تفاوت معناداري در استفاده از استراتژي ها نشان ندادند. زبان آموزان با ميزان انگيزه بالا تنها در استفاده از 2 استراتژي از زبان آموزان با ميزان انگيزه پايين به طور معناداري تفاوت داشته و بيشتر استفاده کردند. در نهايت اين پژوهش نشان داد مهارت شنيداري و ميزان انگيزه رابطه مستقيم و مثبتي با هم دارند، هر چند که اين رابطه بسيار قوي نبود.

 نسخه قابل چاپ

در جهان امروز، استفاده از تکنولوژي اطلاعات و ارتباطات در زمينه هاي گوناگون، هر روز ابعاد وسيع تري مي يابد. در حوزه آموزش زبان نيز اهميت اين فناوري را نمي توان ناديده گرفت و با توجه به نو بودن آن و نبود شناخت کافي نسبت به اين امکانات، بررسي و مطالعه روش هايي که در سايت هاي مختلف شبکه اطلاع رساني جهاني براي اين کار طراحي شده اند به عنوان يک پژوهش در اولويت قرار دارد. اين تحقيق نه تنها به مدرسان زبان و زبان آموزان ايراني در جهت استفاده بهينه از اين ابزار کمک مي نمايد، بلکه مي تواند در بهبود و تکميل اين روش ها نقش بسزايي داشته باشد. با يک نگاه کلي به روش هاي موجود، مسايلي که در زمينه آموزش زبان از اين طريق وجود دارد، توجه معلم متخصص را جلب مي کنند: 1-ويژگي ها و نقاط قوت و ضعف يادگيري الکترونيکي (e-learning) کدام اند و با توجه به اين ويژگي ها آيا مي توان اين روش يادگيري را يک «ابزار کامل و مستقل» در آموزش زبان فرانسه به زبان آموزان ايراني دانست يا بايد به عنوان يک «ابزار کمک آموزشي»، به موازات کلاس درس از آن بهره گرفت؟ 2-نيازهاي يک زبان آموز ايراني در مواجهه با سايت يادگيري الکترونيکي چيست؟ 3-با توجه به ارزيابي روش هاي يادگيري الکترونيکي (e-learning) نيازهاي زبان آموزان ايراني در مقابل اين ابزار، چه شاخص هايي را بايد جهت طراحي يک سايت آموزش الکترونيکي زبان فرانسه براي زبان آموزان ايراني در نظر گرفت؟ به منظور پاسخ به اين سوالات مي کوشيم با مطالعه ويژگي ها و نکات مثبت و منفي يادگيري الکترونيکي، در جهت رفع مشکلات موجود برآييم. به اين ترتيب، ميزان يادگيري 20 نفر زبان آموز ايراني و نيازهاي آنها را درمقابل اين نوع از آموزش به طور عملي مطالعه کرديم تا راهکارهايي براي استفاده هر چه بهتر از اين ابزار در اختيار متخصصين اين فناوري قرار گيرد و جهت طراحي يک نمونه ايراني آن ها را ياري دهد. نتايج اين تحقيق همچنين مي تواند در امر تعيين محتواي دروس به معلمين زبان کمک کند.

 نسخه قابل چاپ

ارزيابي حلقه رابط تئوري و عمل ترجمه است. نکته گويي ها و کلي گويي ها در اين عرصه بسيار است. حتي در مدل هاي مختلف ارزيابي، معيارهايي که براي ترجمه خوب و ارزيابي ذکر شده، گاه بسيار کلي بوده، از همين رو راه را براي اعمال سليقه باز گذاشته اند. اين مشکل در خصوص متون ترجمه شده از عربي به فارسي و بالعکس که از نظر مباحث تئوري ضعف دارد، حادتر است. تلاش ما در اين مقاله آن است که معيارهايي دقيق تر و جزيي نگر بر اساس اصول علمي براي ارزيابي متون ترجمه شده از عربي به فارسي شناسايي کنيم تا هم مترجمان بتوانند با استناد به اين اصول از عملکرد خود دفاع کنند و هم ارزيابان در نظرات خود نسبت به متون ترجمه شده از اعمال سليقه برکنار باشند. بر اساس مدل پيشنهاد شده در اين مقاله مي توان درباره متون ترجمه شده از عربي به فارسي قضاوتي نسبتا دقيق و علمي داشت و نتيجه ارزيابي را با استفاده از توصيف هاي کيفي به سمت توصيف هاي کمي پيش برد. در اين مدل کار ارزيابي در دو سطح عوامل «هدايتگر» و «درون متني» انجام مي پذيرد و بر اين اساس مي توان برکنار از دخالت سليقه و نظرات شخصي، متن ترجمه شده اي را ارزيابي کرد.

 نسخه قابل چاپ

هدف از نگارش اين مقاله توصيف ساخت موضوعي اسم فعل ها در چارچوب دستور واژي-نقشي مي باشد. نگارندگان در اين مقاله به بررسي چگونگي نمود نقش هاي معنايي يک فعل در ساخت نحوي اسم فعل مشتق از آن فعل که حاصل فرايند اسم سازي هستند، مي پردازند. تحليل داده ها نشان مي دهد که اصول انطباق در دستور واژي-نقشي به خوبي پيش بيني مي کند که در زبان فارسي نقش معنايي عامل در اسم فعل هاي متعدي به صورت نقش نحوي متممي و در اسم فعل هاي لازم در جايگاه عنصر ملکي پس از اسم بازنمايي پيدا مي کند، در حالي که نقش معنايي پذيرا و پذيرنده در اسم فعل هاي متعدي در جايگاه عنصر ملکي بازنمايي دارد. طبق اصول انطباق نقش معنايي عامل در اسم فعل هاي برگرفته شده از مجهول زبان فارسي مي تواند به صورت نقش نحوي متممي نمود داشته باشد.

 نسخه قابل چاپ

از مهم ترين مشکلاتي که امروزه، پژوهشگران، مترجمان و دانشجويان ادبيات فارسي و عربي و علاقه مندان به مطالعات ادبي در زمينه ادبيات داستاني، با آن مواجهند، عدم دسترسي به معادل هاي دقيق و مناسب براي اصطلاحات اين شاخه از ادب مي باشد. تفاوت، تعدد و ناهماهنگي ميان اصطلاحات ادبي مندرج در متون نقد ادبيات داستاني، غالبا ناشي از عواملي چون وارداتي بودن ادبيات نوين داستاني، ترجمه سليقه اي و غير تخصصي برخي واژه هاست و نبود فرهنگ ها و دانشنامه هاي پربار ناشي از عواملي چنين مي نمايد. اين پژوهش با هدف کمک به کاهش کاستي ها و ابهامات موجود در اصطلاحات ادبي حيطه نقد داستان، پس از جمع آوري و ريشه يابي برخي از اصطلاحات و مترادفات موجود که به گونه اي پراکنده و ناهماهنگ در متون نقدي موجود است، به نقد و تحليل و ارزيابي آن ها از نظر صحت، دقت و جامعيت مي پردازد، سپس کوشش مي شود با توجه به وضوح و فراگيري برخي از اصطلاحات، واژگان مرجح پيشنهاد شوند. اهميت اين پژوهش ناشي از تلاش براي پاسخگويي به اين معضل علمي و آموزشي است. از آنجا که پيرنگ يکي از اساسي ترين عناصر ادبيات داستاني است که در متون نقدي مورد بررسي قرار مي گيرد در پژوهش حاضر اين عنصر و اجزاي وابسته آن همچون گره افکني، کشمکش، هول و ولا، بحران، نقطه اوج، کشف و وقوف، دگرگوني و گره گشايي با توجه به متون مرجع که غالبا انگليسي زبان هستند و به فارسي ترجمه شده اند از نظر اصطلاحات معادل در فارسي و عربي و معاني و کارکردهاي آن ها مورد بررسي و بازنگري قرار گرفته است. روش مورد استفاده در پژوهش عمدتا مبتني بر مراجعات اسنادي و تحليل محتوا مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مطالعه، زمان شروع واک (وي اتي) به عنوان يکي از مهمترين سرنخ هاي صوت شناختي در تمايز واکداري انسدادي هاي دهاني فارسي معيار از نظر درکي مورد بررسي قرار گرفته است. بدين منظور، دو نوع آزمون درکي «شناسايي» و «تشخيص» طراحي و با حضور 39 شرکت کننده اجرا شدند. جهت اجراي اين آزمون ها از آواهاي مصنوعي بهره گيري شد. نتايج به دست آمده نشان داد که وي اتي قويا با واکداري همبستگي دارد. همچنين نشان داده شد که زبان فارسي معيار در رده زبان هاي دمش قرار مي گيرد يعني زبان هايي که از دو مقوله «بيواک نادميده» و «بيواک دميده» جهت تحقق آوايي تمايز واجي واکداري در جايگاه آغازين بهره مي جويند. اين آزمون ها همچنين درک مقوله اي وي اُتي را در کليه انسدادي هاي زبان فارسي نشان دادند. مرزهاي مقوله به دست آمده از آزمون هاي درکي، نتايج آزمون هاي توليدي را در خصوص رده بندي زبان فارسي معيار تاييد کردند.

 نسخه قابل چاپ

از آنجايي که نظريه شبکه هاي معنايي، يکي از معروفترين نظريه ها پيرامون روابط معنايي بين واژگان است و تلاش هاي زيادي براي ارايه الگوهاي اين نظريه به رايانه انجام شده و نتايج مطلوبي حاصل نشده است، و از طرفي به دليل ايرادهاي بنيادي که بر اين نظريه و الگوهاي ارايه شده توسط آن وارد است، در اين تحقيق سعي خواهد شد تا مدلي که بتواند تا حدي اين ايرادها را بر طرف کند تبيين شود.
در اين مقاله، ابتدا تصويري کلي از نظريه شبکه هاي معنايي ارايه مي گردد، سپس مدل سه بعدي کره معنايي به عنوان مدل پيشنهادي جايگزين براي نظريه شبکه هاي معنايي معرفي مي شود. پس از آوردن شواهدي براي فرضيات مختلف اين مدل، ايرادهاي اساسي مدل هاي پيشين نظريه شبکه هاي معنايي و نقاطي که اين نظريه قادر به توجيه آنها نبوده است با تکيه بر شواهدي از زبان فارسي مطرح مي گردد و در ادامه، توانايي توجيهي بيشتر مدل پيشنهادي کره معنايي، نسبت به مدل هاي پيشين شبکه هاي معنايي بررسي مي گردد. در پايان به اين نکته پرداخته خواهد شد که آيا شواهد و دلايل کافي براي ارايه اين مدل به عنوان مدلي پيرامون روابط ميان مفاهيم وجود دارد يا خير ؟
اگر فرض وجود چنين مدلي تاييد شود، ممکن است بتوان از نتايج اين تحقيق به ويژه در زمينه مدل هاي پردازش رايانه اي واژگان، شيوه هاي پيشنهادي براي بازيابي اطلاعات، مهارت هاي مطالعه و شيوه هاي به خاطر سپردن آموخته ها و آموزش دروس به کودکان استفاده نمود.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله پس از بررسي فعل هاي معينِ زبان فارسي به عنوان واژه هايي که دستخوش فرايند دستور شدگي شده اند، آنها را با توجه به مختصه هاي دستوري چون نمود، وجه، جهت و زمان به فعل هاي معين نمودنما، وجه نما، جهت نما و زمان نما تقسيم مي کنيم. همچنين گروه فعل معين را ضمن معرفي مقوله هاي نمود و جهت و با توجه به فرضيه فعل معين دو جزيي به دو گره نمود و جهت شکسته و براي اين مقوله هاي نقشي گره اي مجزا در سلسله مراتب ساخت جمله ارايه مي دهيم.

 نسخه قابل چاپ

در مطالعه حاضر، تاثير متغيرهاي دانش پيشين و انگيزش خواندن در پيش بيني درک خواندن زبان آموزان غير فارسي زبان در مورد زبان فارسي مورد بررسي قرار گرفت. به اين منظور، 42 نفر از زبان آموزان سطح پيشرفته مرکز آموزش زبان دانشگاه بين المللي امام خميني در آزمون درک خواندن زبان فارسي و دانش پيشين و انگيزش خواندن شرکت کردند. نتايج تحليل داده ها نشان داد که هر دو متغير انگيزش خواندن و دانش پيشين رابطه معناداري با درک خواندن داشتند، البته دانش پيشين نسبت به انگيزش خواندن رابطه قوي تري با درک خواندن زبان آموزان داشت.

 نسخه قابل چاپ