بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

در اين پژوهش پاره اي از اشترك فكري دو ابر مرد ايران يعني فردوسي و سعدي مطرح شده است. در مقاله حاضر، جانمايه هاي حيات و پايداري آدمي و آموزه هاي آن دو بزرگوار را در زمينه هاي واحد به قلم كشيده ايم و شاهد مختلفي از آثارشان با روشي تطبيقي بدست داده شده است. آنها در عرصه بنيان هاي حيات آدمي در سه محور؛ وظيفه انسان نسبت به خدا، تكليف آدمي نظر يكسان داشته اند. از نگاه آنها بلاها و مصايب نتيجه كردارهاست و توفيق ها نيز چنين است. رويكرد به پيامها و ارمغان هاي آنها ضرورت زمان ماست؛ چاره آنست كه خود را به آنها بسپاريم.

 نسخه قابل چاپ

در اين گفتار نگارنده برآن است كه پيوند شعر و موسيقي را در چشم انداز علم عروض و موسيقي كلام بررسي كند و ازآن منتخب عنصري را در ترازوي مضامين شعرش بسنجد و پيامهاي شاعرانه او را كه بيانگر دقيقي براي تعيين سبك سخنوري اوست در طيف جاذبه اوزان در مطالعه آورد و نقش بهگزيني الفاظ را در تركيب كلام وي مورد تحليل قرار دهد.

 نسخه قابل چاپ

فوق عالم مريي و محسوس (ناسوت)، عالم نامريي و روحاني (لاهوت) است كه دست عقل از دامان آن عالم كوتاه است و ارتباط و اتصال به آن عالم، مخصوص اصفيا و برگزيدگان حق است كه انبيا و اوليا نام دارند. انبيا به واسطه عصمت و مقام وحي و رسالتي كه دارند و اوليا نيز بنا به جايگاه قدسي و قربي كه بر اثر موهبت الهي، تهذيب و ترويض نفس، موت ارادي و اتصال نفس ناطقه انساني به مبادي اوليه و ارتسام از آنها در نفس انساني برخوردارند و داشتن ايمان مستحكم و خالصانه، مصداق «الا ان اوليا الله لا خوف عليهم و لا هم يحزنون» هستند و از آنان به اذن و تاييد الهي و ثبات مراتب قرب،اعمال خارق العاده و غير معهودي - وراي علل و اسباب ظاهري - صادر مي شود كه معجزه و كرامت نام دارد. در اين مقاله، خوارق عادات (معجزات انبيا و كرامات اوليا) از ديدگاه عنقاي قاف معرفت - مولوي - در حماسه روحاني بشريت - مثنوي معنوي - مورد بررسي قرار مي گيرد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

كنايه از رايج ترين ابزارهاي بلاغي است كه در متون ادبي و هنري به خصوص در آثاري كه داراي سبك تعليمي هستند؛ كاربرد فراوان دارد. در مقاله حاضر نگارنده كوشيده است كه قلمرو و جايگاه كنايه را در مثنوي مولانا جلال الدين رومي مورد مطالعه قرار داده و نكات در خور توجه در اين زمينه را بيان نمايد.
اين مقاله صورت اجمالي از يك طرح پژوهشي مفصل است، كه شامل تمام كنايات دو دفتر مثنوي همراه با توضيح آنهاست.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله موضوع « وصف اطلال و دمن» در شعر فارسي و عربي مورد بحث واقع شده است. پس از ذكر مقدمه اي كوتاه، ابتدا نمونه هايي از شعر عرب دوره جاهلي - مقدمه معلقات سبع - در اين زمينه ذكر شده و سپس از شعراي فارسي زبان كه اشعاري در اين زمينه سروده اند ياد شده است. برجسته ترين شعراي مورد نظر، منوچهري دامغاني، امير معزي، عبدالواسع جبلي و لامعي گرگاني مي باشند. تحليل برخي از مضامين اشعار فوق بخش بعدي مقاله را تشكيل مي دهد و در پايان، مقايسه اي تطبيقي ميان ويژگي هاي محتوايي اشعار عربي و فارسي مورد بحث در اين زمينه صورت گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

نحوه نگرش صاحبان فكر و انديشه به شخصيتهاي تاريخي، به نوعي نشان دهنده چارچوب تفكر و دستگاه فكري و در واقع بيانگر جهان بيني و هستي شناسي آنان است. در اين مقاله نويسنده، به مقايسه «ديدگاه مولوي درباره معاويه» با معارف قرآني و روايي ثبت شده در منابع معتبر و نقد ديدگاه شاعر منظومه بزرگ تصوف در اين زمينه مي پردازد. البته تفصيل اين بحث همراه با مباحث تاريخي بسيار در طرح پژوهشي نگارنده ذيل عنوان «سيماي خلافت اموي در مثنوي» به رشته تحرير كشيده شده و آنچه در اين وجيزه امكان عرضه داشته در آن پژوهش مجال ارايه يافته است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

صفي الدين و عطار دو شاعر اسلامي اند که درباره پيامبر (ص) مدائح قابل توجهي دارند. مضاميني همچون معراج، اخلاق پيامبر و کرامات آن حضرت برتري او بر ديگر پيامبران و طلب شفاعت، از جمله مواردي است که هر دو شاعر به آن پرداخته اند، عطار مطالب را به دو گونه مستقيم و غيرمستقيم ذکر مي کند در حالي که صفي الدين معمولا صفات پيامبر (ص) را به صورت مستقيم ذکر مي کند موارد غيرمستقيم عطار در خلال تصاويري هنري آمده است که خواننده را به خود جذب مي نمايد، از سوي ديگر نگاه عطار به پيامبر (ص) و صفات و رفتار او نگاهي عرفاني و صوفيانه است، در برابر آن صفي الدين با نگاهي شاعرانه و زميني پيامبر (ص) را مدح مي کند و تاريخ را به نظم مي کشد او پيوسته سعي دارد تا اصول بديع را در قصيده بديعيه خويش جاي دهد. با وجود اينکه صفي الدين شيعه و عطار سني است ولي نگاه هر دو شاعر به مذاهب نگاهي معتدل و وحدت آفرين است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

کتاب، سنت، اجماع و عقل، منابع فقه هستند که فقها و اصوليين حجيت آنها را مسلم دانسته و بدون هيچ گونه اختلاف نظري، احکام شرعي فرعي را با استناد به آنها استنباط مي کنند. ولي در قرن يازدهم هجري گروهي بنام اخباريين حجيت ظواهر قرآن را مشروط دانسته و حجيت اجماع و عقل را نپذيرفتند. اصوليين نظريه اين گروه را مردود دانسته و با دليل و برهان، حجيت چهار منبع ياد شده را ثابت مي کنند. از طرفي، اصوليين در مقابل افرادي که «سنت» را اختصاص به سنت پيامبر (ص) مي دانند با تکيه بر ادله نقلي و عقلي «سنت» را تعميم داده و شامل سنت نبوي و ائمه هر دو مي دانند.

 نسخه قابل چاپ