سلامتی کودکان و نوجوانان (جامع)

هموفيلي Haemophilia

نشانه ها:
- خونريزي زياد و طولاني از زخمهاي باز

- كبودي شديد، درد و تورم حتي بعد از ضربه هاي خفيف

- خشكي مفاصل يا عضلات بخاطر خونريزي داخلي

هموفيلي، يك بيماري ارثي مربوط به خون است و بر اثر يك ژن معيوب ايجاد ميشود برخي از زنها حامل اين ژن هستند اما خودشان بيمار نيستند مادر حامل اين ژن مي تواند آنرا به دخترش انتقال دهد كه او نيز به نوبه خود حامل آن ميشود و اگر به پسرش انتقال يابد در او هموفيلي بوجود مي آيد. مبتلايان، فاقد ماده ايي به اسم گلوبولين آنتي هموفيليك Antihaemophilic globulin (AHG) هستند اين ماده براي منعقد كردن خون ضروري است بنابراين يك بيمار هموفيلي حتي بر اثر يك جراحت كوچك دچار خونريزي شديدي ميشود و جريان آن متوقف نميشود در يك شخص طبيعي يك ضربه جزئي مي تواند خونريزي كوچكي در داخل بافتها توليد كند كه در نتيجه آن يك كبودي يا كوفتگي ايجاد ميشود اما در فرد هموفيل اين كوفتگي عميق بوده و بمدت چند روز همچنان متورم و بسيار دردناك باقي ميماند.


چه كار مي توان كرد؟
بيشتر خانواده هاي مبتلا به هموفيلي از وجود اين عارضه آگاهند. پسرهاي چنين خانواده هايي بايد بعد از تولد از نظر وجود هموفيلي مورد آزمايش قرار گيرند و زنان قبل از تصميم به بچه داشتن به مشاوره ژنتيكي بپردازند تا خطرات احتمالي شناخته شود. در طول حاملگي با بيرون كشيدن مقداري مايع جنيني توسط سوزن مخصوص و بررسي آن ميتوان براي نوزاد تعيين جنسيت كرد. اگر فرزند پسر است و مادر نيز حامل ژن هموفيلي است توصيه به ختم حاملگي ميشود.1
نشانه ها زماني به چشم مي ايند كه پسر بچه به سن چند ماهگي رسيده باشد و فعال بوده و بتواند بخزد و يا راه برود.
درمان اصلي هموفيلي جايگزين كردن AHG از طريق تزريق داخل وريدي و بلافاصله بعد از جراحات و كبوديها يا قبل از اعمال جراحي و دندانپزشكي ميباشد در مورد جراحات تزريقات بصورت روزانه ادامه پيدا مي كند تا زمانيكه تورم و خونريزي متوقف شود بسياري از پسرهاي بزرگتر مي توانند خودشان با كمك والدين يا راهنمايي تلفني دكتر اين تزريق را انجام دهند.
شما بايد در صورت آسيب ديدن كودكتان بتوانيد از كمكهاي اوليه بطور صحيح استفاده كنيد. خونريزي بايد فوراً با فشار دادن محكم بند آيد و محل آسيب ديده را براي كاهش جريان خون بالا گرفت. هنگامي كه منتظر كمك پزشكي هستيد كودكتان را كاملاً بي حركت و آرام نگهداريد.
بيمار هموفيلي بايد پلاك يا نشانه ايي با خود همراه داشته باشد كه در آن، وضعيت بيماري او، گروه خوني و آنچه كه بايد در لحظات اضطراري انجام شود نوشته شده باشد.
دكتر يا پرستار نيز مي توانند نحوه مراقبت از كودك را در برابر جراحت به شما آموزش دهند. به عنوان مثال تخت كودك ارتفاع كمي داشته باشد. مواظب كفهاي لغزنده اتاق يا آشپزخانه يا جاهاي ديگر باشيد و نگذاريد با اسبابهاي خطرناكي كه منجر به آسيب بدني ميشوند بازي كند.

********************************

1- انجام سقط جنين در اينگونه مارد از نظر شرعي و قانوني در ايران ممنوع است.

عفونت مجاري ادراري Urinary tract infection

نشانه ها: 

- احساس درد و سوزش بهنگام ادرار كردن 

- ادرار كردن پي در پي، بطوريكه مجدداً كودك شروع به خيس كردن خود در شبها مي كند 

- تب 

- ادرار كدر يا بوي نامطبوع 

- درد قسمت تحتاني شكم 

- درد مختصر پشت 

عفونت مجاري ادراري مي تواند به هر يك از قسمتهاي دستگاه ادراري ربط داده شود مانند كليه، مثانه و پيشابراه، پيشابراه مجرايي است كه ادرار را از مثانه به بيرون مي برد. قسمت عفوني در بيشتر موارد مربوط است به پوشش داخلي مثانه كه به آن التهاب كيسه مثانه يا سيستيت Cystitis مي گويند.

دختران بيشتر از پسران به عفونتهاي ادراري مبتلا ميشوند زيرا پيشابراه در دختران كوتاهتر است و ميكروبها راحتتر مي توانند بداخل مثانه راه پيدا كنند. گاهي اوقات، دختران كم سنتر بعد از توالت بجاي آنكه مقعده خود را از جلو به عقب بشويند از عقب به جلو تميز مي كنند و ممكن است با اينكار مواد مدفوعي را به طرف سوراخ ادرار انتقال دهند و در نتيجه دچار عفونت شوند. بندرت مي توان غيرطبيعي بودن ساختمان مجاري ادرار را در ايجاد عفونت مقصر دانست شايعترين نشانه هاي عفونت عبارتند از ايجاد درد هنگام ادرار و بشتر شدن دفعات آن.


آيا خطرناك است؟ عفونت مجاري ادرار خطرناك است.

ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- اگر كودك شما بهنگام ادرار كردن از درد شكايت مي كند دماي بدن وي را بمنظور تب اندازه بگيريد.

2- دقت كنيد كه آيا ادرار وي تيره رنگ است و بوي نامطبوع دارد.

3- براي شستشوي كليه هاي كودك، مايعات زياد به او بدهيد.

4- يك بطري يا كيسه آب گرم را در صورتيكه پشتش درد مي كند بر روي پشت او قرار دهيد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
در صورتيكه كودك شما از سوزش و درد هنگام ادرار كردن شكايت مي كند فوراً به پزشك مراجعه كنيد.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر بعد از معاينه كودك، آزمايش ادرار را براي تعيين عامل عفونت درخواست ميكند. سپس مداواي لازم را، كه معمولاً يك دوره آنتي بيوتيك است، تجويز مي كند. (و در موارد كمتري نياز به بستري كردن در بيمارستان پيدا ميشود).

اگر عفونت عود كند دكتر شما را به يك متخصص اطفال ارجاع مي دهد تا مسئله غير طبيعي بودن مجاري ادرار را مورد بررسي قرار دهد (اينكار مستلزم عكس برداري رنگي از كليه ها و مجاري مي باشد).


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
به دختر خود نشان دهيد كه چگونه خود را در توالت از جلو به طرف عقب تميز كند تا پيشابراه وي به مدفوع آلوده نگردد.

هرم غذايي مخصوص کودکان 6-2 ساله 


اگر چه کودکان مي توانند مقدار انرژي مورد نيازشان را با دريافت غذاي کافي تنظيم کنند، ولي سيستمي وجود ندارد که آنها را براي انتخاب يک رژيم متعادل راهنمايي کند.

آنها از بزرگترهايشان ياد مي گيرند که چگونه تغذيه سالمي داشته باشند. اگر روزانه از تمام گروه هاي غذايي استفاده کنند، انرژي، ويتامين ها، مواد معدني و ساير مواد غذايي مورد نيازشان تامين خواهد شد.

هرم غذايي به آنها کمک مي کند تا انواع مختلفي از غذاها را دريافت کنند.براي اينکه روي انجام فعاليت بدني در کودکان تاکيد کنيم، در کنار هرم غذايي آنها اشکال مختلفي از ورزش نشان داده شده است ( تصوير بالا که با کليک کردن بر روي آن، ميتوانيد آن را واضح تر مشاهده کنيد).

مقادير هرم غذايي 

کودکان 6-2 ساله با هرم غذايي ساير افراد متفاوت است. براي کودکان 6-4 ساله ، 6 واحد از گروه نان و غلات ، 3 واحد از سبزيجات ، 2 واحد ميوه ، 2 واحد گروه شير و لبنيات ، 2 واحد گروه گوشت توصيه مي شود. غذاهايي که چربي و قند بالايي دارند، بايستي به مقدار متعادل مصرف شوند.کودکان 2 تا 3 ساله يک سوم مقدار واحد هاي غذايي کودکان 6- 4 ساله احتياج دارند.

مقدار يک واحد از گروههاي مختلف غذايي در جدول زير آمده است.


گروه هاي غذايي 


اندازه واحدها براي کودکان 3- 2 ساله 


اندازه واحدها براي کودکان 6- 4 ساله 



نان و غلات : 
نان 

برنج يا ماکاروني پخته 

غلات پخته 

غلات آماده 


دو سوم کف دست 

يک سوم ليوان 

يک سوم ليوان 

20 گرم 


يک کف دست 

نصف ليوان 

نصف ليوان 

30 گرم 






سبزيجات : 
سبزيجات پخته 

سبزيجات خام 



يک سوم ليوان 


يک دوم ليوان 

يک ليوان 




ميوه ها : 

ميوه تازه 

آب ميوه 

کمپوت ميوه 

برگه ميوه ها 






نصف ميوه متوسط 

نصف ليوان 

يک سوم ليوان 




يک عدد ميوه متوسط 

سه چهارم ليوان 

نصف ليوان 

يک چهارم ليوان 






گوشت و جانشين هاي آن : 
گوشت قرمز، مرغ يا ماهي 

حبوبات پخته 

تخم مرغ 

کره بادام زميني 





60 گرم 

يک سوم ليوان 

يک عدد 

يک قاشق غذاخوري 





90- 60 گرم 

نصف ليوان 

يک عدد 

دو قاشق غذاخوري 






شير و لبنيات : 
شير 

پنير 



يک ليوان 

60 گرم 



يک ليوان 

60 گرم 






مقايسه دريافت غذايي کودکان 5- 2 ساله با مقدار توصيه شده آنها در هرم غذايي نشان مي دهد به جز گروه شير و لبنيات، بقيه گروه هاي غذايي زير مقدار حد متعادل مصرف مي شوند. ولي بيشتر کودکان، مقدار انرژي مورد نياز خود را از مواد غذايي تامين مي کنند.

براي کودکان 5- 3 ساله، 54 در صد انرژي بايد از کربوهيدرات، 14 در صد از پروتئين و 32 در صد از چربي ( 12 در صد از چربي اشباع ) تامين مي شود.




ميان وعده ها :
ميان وعده ها بخش مهمي از انرژي و مواد مغذي مورد نياز کودکان را تشکيل مي دهند.

بچه ها به دليل داشتن معده کوچک، نمي توانند در يک وعده مقدار زيادي غذا بخورند. به همين دليل مصرف ميان وعده براي آنها ضروري است که بايستي داراي 

مواد مغذي باشند. کودکان در ميان وعده نبايد هله و هوله مانند چيپس و پفک و... مصرف کنند يا نوشابه هاي شيرين و خوراکي هاي فاقد مواد مغذي و پر کالري بخورند.
زيرا اين غذاها باعث 

کاهش اشتهاي کودک خواهد شد که در اثر دريافت کم مواد غذايي ، دچار کاهش رشد خواهد شد.


غذاهايي براي ميان وعده ها :
- 

موز بصورت شيرموز، دسر يا خود ميوه
- نان و پنير

- انواع سبزيجات پخته مثل 

هويج ، کدو سبز
- ميوه هاي تازه

- بيسکوئيت

- شير بصورت ساده، شيرموز، شير 

کاکائو ، شير و عسل يا شير و خرما .

سبزيجات خام و برگه ميوه ها مثل برگه زردآلو در کودکان4 سال به بالا مصرف شود، چون امکان خفه شدن کودک زير 4 سال با آنها وجود دارد.کودک تمايل دارد هميشه فقط يک نوع غذا بخورد که شايد به دليل راحتي انتخاب و آشنايي با آن باشد.

مهمترين کار اين است که به کودک ياد دهيد که انواع مواد غذايي را مصرف کند. علايق غذايي هر کودک مربوط به خود اوست.

اوقات صرف غذا بايستي اوقات خوش و راحتي باشد و نبايد کودک را مجبور به غذا خوردن کنيد و با او دعوا کنيد، چون در اين صورت نمي تواند عادات صحيح غذا خوردن را ياد بگيرد.


بعضي توصيه هاي کاربردي براي کودکان شامل موارد زير است:

- فقط در ابتدا يک يا دو قاشق پُر غذا به کودک بدهيد يعني قاشق هاي بعدي معمولي باشند.

- سعي کنيد غذاهاي جديد را طوري تهيه کنيد که تا طعم غذاهاي قبلي را داشته باشند.

- مقدار واحدهاي غذايي مورد نياز کودکان را ياد بگيرد.

- غذاهاي جذاب و خوش طعم براي کودک تهيه کنيد.

- کودک اغلب غذاهاي دست خورده و مخلوط را دوست ندارد.

- به کودک اجازه ندهيد بين وعده هاي غذايي و ميان وعده ها مرتب چيزي بخورد ، زيرا باعث کاهش اشتهاي او در موقع صرف وعده اصلي غذا خواهد شد.

- کودک را مجبور به نشستن در سر سفره غذا تا اتمام غذايش نکنيد؛ يعني نگوييد بايد تمام غذايت را بخوري، بعد از سر سفره بلند شوي.

وعده هاي غذايي کودکان :

اوقات صرف غذا فرصت مناسبي است تا کودک حرف زدن و مهارت هاي اجتماعي را ياد بگيرد و شخصيت مستقلي داشته باشند.

اين لحظات نبايد به ميدان جنگي تبديل شود تا به اجبار به کودک غذا بدهيم.

يکي از مهم ترين وعده هاي غذايي که نقش مهمي در حفظ سلامتي کودک دارد ، صبحانه مي باشد.


مکمل ويتامين ها و املاح :
کودکاني که غذاهاي متنوعي از تمام گروه هاي غذايي هرم مصرف مي کنند، بدون نياز به مصرف مکمل مي توانند نيازهاي تغذيه اي خود را تامين کنند. زيرا غذاهاي مختلف علاوه بر ويتامين و املاح ساير مواد مغذي را نيز براي بدن تامين مي کنند که اين روش، بهترين راه تامين نيازهاي غذايي است

مشکلات ناشي از شروع نکردن غذاي کمکي در پايان 6 ماهگي 

* ممکن است از ماه هفتم به بعد شير مادر به تنهايي براي تامين رشد شيرخوار کافي نباشد.

* عدم آشنايي تدريجي با قوام ، مزه و نحوه جويدن غذاهاي کمکي از ماه هفتم به بعد ممکن است موجب بي ميلي کودک نسبت به مواد غذايي گردد

گاز گرفتگي (حيوانات) Bites

بيشتر كودكان حيوانات را دوست دارند اما وقتيكه با آنها هستند هميشه ملايمت بخرج نمي دهند گاهي اوقات نسبت به آنها خشونت مي كنند و همين موجب ميشود تا حيوانات آنها را گاز بگيرند. اكثراً آنچه نتيجه گاز گرفتن حيواناتي نظير سگ و گربه است يك يا چند سوراخ نسبتاً عميق پوستي است. نيش وگزش حشرات ضايعه اي شبيه كهير بصورت برآمدگي سفيد با حاشيه قرمز بوجود مي آورد محل نيش و گزش حشرات خارش زياد دارد اما درد و واكنش موضعي ظرف 3 الي 4 روز از ميان مي رود. كك هايي كه معمولاً در بدن حيوانات خانگي پيدا ميشوند نيز ضايعات كهير مانندي ايجاد مي كنند.


آيا خطرناك است؟ 
گاز گرفتگي و نيش حشرات بندرت خطرناكند اما اگر مورد درمان قرار نگيرند ممكن است عفوني شوند.


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- كودك خود را دلگرم نموده و او را ساكت كنيد. براي مثال اگر سگ يا اسبي او را گاز گرفته باشد نبايد از آن ببعد وي را از اين حيوانات بترسانيد بلكه سعي كنيد به او بفهمانيد كه آن يك حادث جزيي بوده است.

2- در صورت گاز گرفتگي انسان يا حيوان، محل زخم را با آب و صابون شستشو دهيد. از يك كرم ضدعفوني كننده استفاده نموده و يك پانسمان تميز بر روي زخم بگذاريد.

3- در مورد گزش حشرات، براي تسكين دادن تحريكات و خارش از لوسيون كالامين استفاده كنيد.

آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
براي اطمينان از عفوني نبودن گازگرفتگي و براي رد خطر كزاز به دكتر مراجعه كنيد.اگر خونريزي از زخم شديد است و يا بعد از دوازده ساعت ناحيه گاز گرفته شده قرمز و متورم شده است مشورت با دكتر الزامي است.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر درباره آخرين تزريق واكسن كزاز از شما سوال مي كند اگر بيشتر از شش ماه از آن گذشته است يك يادآور كزاز براي وي تجويز مي كند.اگر زخم عفوني باشد احتمالاً آنتي بيوتيك تجويز خواهد كرد.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟
به كودكتان تاكيد كنيد با حيوانات مهربان باشد و از اذيت و آزار آنها بپرهيزد. در برخي موارد اگر حيواني خانگي كودك شما را گاز بگيرد لازم نيست كه حيوان را بيرون كنيد چون اين مساله اكثراً يك حادثه افتاقي است. اگر به خارج سفر مي كنيد جعبه كمكهاي اوليه را همراه داشته باشيد و يادآورهاي كزاز را به كودك تزريق كنيد. 

اگر مظنون به گزيدگي كك ها در مورد كودك خود هستيد فرش مبلمان و اثاثيه منزل را تميز كنيد پودر مخصوص اين كار را مي توانيد از دامپزشكي تهيه كنيد. همچنين حيوان خود را براي معالجه به آنجا ببريد. اگر كودك شما مورد گزيدگي پشه واقع شود مواد دفع كننده حشرات را به پوست و لباسهاي او بزنيد و يا از بخور و اسپري بهنگام شب در اتاق وي استفاده كنيد.

ناخن (آماس) Paronychia

نشانه ها:

- قرمزي و ورم در اطراف ناخن

- چرك در زير يا مجاور ناخن

- درد ذق ذق كننده

پارونيشيا يا عفونت ناخن، عفونت چين پوستي مجاور ناخن ميباشد اگر دستها يا پاها بمدتي طولاني در تماس با آب باشند و نيز هنگام ور رفتن با ناخن و گاز گرفتن آن ممكن است پوست صدمه ديده و باكتريها وارد آن بشوند و در نسوج نرم اطراف ناخن ايجاد عفونت كنند. اگر چرك در چين پوستي كنار ناخن جمع شود آن منطقه را دردناك خواهد ساخت.


آيا خطرناك است؟
عفونت ناخن خطري ندارد و مي توان آنرا بسادگي معالجه كرد. گاهي اوقات قارچي به اسم كانديدا آلبيكانس كه ايجاد كننده برفك است مي تواند عفونت ناخن را پيچيده تر كند و از آن يك بيماري مزمن و طولاني بسازد كه باعث از شكل افتادن ناخن گردد بدين جهت مداواي آن لازم است.


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟
1- اگر درد اطراف ناخن كودك شما بصورت ضربان دار است و شما مي توانيد تجمع چرك را در زير پوست مشاهده كنيد سعي نكنيد خودتان چرك را خارج كنيد زيرا ممكن است به بستر ناخن آسيب برسانيد.

2- از كمپرس آب گرم استفاده كنيد. و يا پارچه اي نخي يا پشمي را در آب گرم خيسانده و روي آن بگذاريد تا چركها متمركز شده و خودبخود سرباز كنند و خارج شوند.

3- ناخن كودك خود را در مقابل ضربات با مقداري پنبه طبيعي يا گاز استريل محفاظت كنيد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟
در صورتيكه درد شديد باشد و يا با اقدام بالا ظرف چند ساعت چركها خارج نشدند هر چه زودتر به دكتر مراجعه كنيد.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟
در صورت تجمع چرك، دكتر آنرا خارج مي سازد اين كار معمولاً با كمك بي حسي موضعي انجام ميشود. گاهي اوقات كه بيماري شديد است بايد يك قطعه ناخن را براي بيرون آوردن چرك برداشت.اگر عفونت حاد باشد دكتر آنتي بيوتيك خوراكي تجويز خواهد كرد يا اينكه كرم آنرا براي ماليدن روي ناحيه عفوني نسخه مي كند.اگر عفونت ناخن بهبودي نيابد، شما را به يك متخصص پوست براي بررسي عفونت قارچي معرفي مي كند كه در اينصورت به كودك بايد كرم يا قرصهاي ضدقارچ داده شود.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟
ناخن هاي كودكتان را كوتاه نگهداريد و قسمتهاي ناصاف و خشن را بچينيد تا كودك نتواند آنها را گاز بگيرد.از ور رفتن و جويدن ناخن و پوست اطراف آن توسط كودك جلوگيري كنيد.

سوگ در کودکان و نگرش هاي رايج پيرامون آن 

کودکان درجات مختلفي از سوگ را در زندگي روزمره خود تجربه مي کنند، تنها مرگ يک والد يا اقوام نزديک نيست که کودک را با پديده سوگ مواجه مي کند بلکه وقايع بيشمار ديگري هست که گرچه از نظر ما کوچک و بي اهميت است ولي براي بچه ها مصادف با يک ازدست دادن قابل توجه و مهم است . از آنجا که کودکان در کلامي کردن هيجانات دروني خود ممکن است توانمندي کافي را نداشته باشند، همين امر درک يک کودک سوگوار و کمک به او را از سوي بزرگسالان با مشکل مواجه مي کند.

بخشي از پديده هايي که بچه ها را با واکنش سوگ مواجه مي کند شامل موارد زير است:

* مرگ :
مرگ والدين ، اقوام ، دوستان و آشنايان در نتيجه مرگ طبيعي ، تصادف ، بيماري ، قتل ، خودکشي ، که مي تواند فشارهاي رواني حاشيه اي نيز علاوه بر مرگ عزيز از دست رفته همراه آن باشد. لازم است در اهميت اين موضوع بدانيم که 4% کودکان ونوجوانان قبل از 18 سالگي مرگ يکي از والدين را تجربه کرده اند واگر ساير اعضاي خانواده و دوستان رانيز به آن اضافه کنيم ، اين رقم افزايش خواهد داشت .

* مرگ حيوانات خانگي :
فقط مرگ انسانها نيست که کودک را متاثر مي کند، مرگ حيوان مورد علاقه کودک نيز مي تواند در او واکنش سوگ ايجاد کند ، حتي مرگ يک ماهي قرمز شب عيد که کودک فقط دو سه بار در تنگ او ، خرده نان ريخته است.

* طلاق :
بسياري از کودکان قبل از پايان مدرسه تجربه طلاق والدينشان را داشته اند و تقريبا نيمي از بچه هاي طلاق ارتباطشان را بايکي از والدين از دست مي دهند .

* نقل مکان و مهاجرت :
به طور متوسط قبل از پايان دبيرستان 4 نقل مکان و جابجايي در خانواده صورت مي گيرد. جالب است بدانيم که با هر تعويض منزل ، جدايي از دوستان ، همسايه ها ، مدرسه و اتاقي که کودک به آن انس و عادت داشته و ... نيز رخ داده است و همه اينها در شرايطي است که بدانيم کودکان تنها کساني هستند که در تصميم گيري هاي روزمره زندگي نظر و مشارکت آنها خواسته نمي شود و کمترين اطلاعات به آنها داده مي شود.

* در معرض تهاجم بودن :
يک کودک تا قبل از 14 سالگي شاهد 18000 مرگ در تلوزيون بوده ، مرگ هايي که اکثرا به شکل قتل هاي تهاجمي رخ داده است . (البته اين عدد در مورد تلويزيون ما احتمالا کمي فرق مي کند !) . ⅓ بچه هاي 17- 10 ساله يا قتل کسي را ديده اند، يا کسي را ميشناسند که کشته شده است .

* نبود يک يا دو والد :
به دلايلي غير از طلاق مثلا به دليل بيماري ، زنداني شدن ، اعتياد و ...

* آزار جنسي :
تا سن 18 سالگي ⅓ دختران و 7/1 پسران به نحوي اذيت و آزار جنسي را تجربه مي کرده اند.

* گم کردن و از دست دادن وسايل شخصي و اسباب بازي:
گاه يک اسباب بازي کوچک و بي اهميت از ديد بزرگسالان، شي محبوبي است که کودک شبها آن را در آغوش مي گرفته و بدون آن نمي تواند بخوابد.

* حوادث و وقايع محيطي و روزانه :
مثل تعويض منزل و مدرسه ، جدا شدن اعضاي خانواده از يکديگر به دليل ازدواج ، قبول شدن در دانشگاه و يا هر علت ديگر آتش سوزي ، سيل ، زلزله ، جنگ که اين وقايع براي کودک با از دست دادن هاي مکرر و مهمي همراه است.

* نقص قسمتي از بدن يا از دست دادن قسمتي از خود:
مثل ؛ کنده شدن دندان ، نقص عضوي مثل چشم ، دست ، پا و يا هر عضوي از اعضاي بدن حتي يک زخم کوچک خونريزي دهنده نياز به اطمينان بخشي و آرام سازي کودک دارد.

* ازدست دادن اعتماد بنفس
متعاقب انواع آزارهاي جسمي ، جنسي ، هيجاني و محروميت ها

* از دست دادن يا نداشتن توانايي و مهارتي خاص :
مثل اختلال يادگيري ، کم توجهي ، بيماري و ناتواني فيزيکي ، چاقي ، پذيرفته نشدن در يک تيم ورزشي ، تجديد يا مردود شدن در مدرسه.


سوگ چيست و علايم آن کدام است ؟

سوگ حالت اندوه و ناراحتي شديد دروني در واکنش به از دست دادن شخص ، يا عقيده و فکر خاصي است . سوگ پاسخ هيجاني ما نسبت به ازدست دادن چيزي است .

هر کودکي به روش خاص خود و به شيوه اي واحد با پديده سوگ روبرو مي شود. ما نبايد از کودکان انتظار داشته باشيم به يک گونه و يا مثل ما سوگواري کنند . بايد بپذيريم که آنها خاص و منفرد هستند و هر کدام نيز به روشي ويژه به سوگ مي نشينند . در سوگ حوزه هاي مختلف جسمي ، رفتاري ، فکري ، احساسي و ... ممکن است درگير شود،مانند کم خوابي ، کابوس شبانه ، کم اشتهايي ، شب ادراري ، بي قراري ، چسبندگي به افراد بازمانده ، بغل کردن ، نوازش کردن و عمل کردن آنها ، تنها نخوابيدن ، گوشه گيري ، گريه کردن ، پرخاشگري ، سکوت ممتد و طولاني ، افت تحصيلي ، کاهش توجه و تمرکز ، فراموشکاري ، اشکال در تصميم گيري ، افکار خودتخريبي ، احساس خشم ، اندوه ، گناه ، درماندگي، ناتواني ، نوميدي، تنهايي ، ترس و اضطراب ، سرگيجه ، احساس خستگي و کسالت ، تنگي نفس ، آه کشيدن زياد ، خشکي دهان ، طپش قلب ، احساس کرختي و سنگيني در بدن ، ضعف عضلاني ، احساس گرفتگي و خفگي در گلو ، درد معده .


احساسات، افکار و رفتارهاي شايع در کودکان در حال سوگ :

روياهاي شخص مرده، تقليد رفتارهاي او، الگو قرار دادن و ايده آل کردن رفتار و شخصيت وي ، بازگو کردن وقايع مرگ و مراسم و خاطرات او ، احساس اينکه شخص مرده به طريقي با اوست ، طرد کردن دوستان قديمي و جستجوي دوستان جديدي که شرايط مشابهي را تجربه کرده اند، تلفن زدن مکرر در ساعات مدرسه به منزل براي چک کردن سلامتي ساير افراد خانواده ، مشکل توجه و تمرکز روي تکاليف درسي و امور منزل ، گريه کردن ناگهاني وسط کلاس درس ، جستجوي اطلاعات پزشکي در مورد شخص مرده، احساس نگراني راجع به وضعيت سلامتي خويش و گاهي بي تفاوتي نسبت به آن و نيز نيازبه مراقبت و توجه از روي اطرافيان در کودک سوگوار ديده مي شود.


بعضي نگرشهاي و انتظارات غلط
در مورد پديده سوگ در کودکان:


1- بهتر است بچه ها در مراسم سوگواري شرکت نکنند.
نظر عده اي از والدين و بزرگترها اين است که بچه ها در مراسم تشييع جنازه ، خاکسپاري و يا سوگواري شرکت نکنند . درحالي که مراسم و آداب و رسوم سوگواري شرايطي را براي کودک فراهم مي کند تا ببيند که افراد چگونه يکديگر را آرام مي کنند و دلداري مي دهند،چگونه براي عزيز از دست رفته داغداري مي کنند ، چگونه خاطرات اورا حفظ مي کنند و او را در ياد خويش نگه مي دارند و به زندگي او افتخار مي کنند ، چگونه با جنازه عزيز از دست رفتشان خداحافظي مي کنند و به آن احترام ميگذارند. 

ما اين طور فکر مي کنيم که شرکت در مراسم سوگواري براي بچه ها سخت است و واقعا هم سخت است ، اما اگر اجازه دهيم که قدرت اين انتخاب را داشته باشند تا در مراسمي که از نظر هيجاني بار کمتري را به آنها وارد مي کند شرکت کنند، آنها آمادگي پيدا خواهندکرد تا در آينده مرگ اشخاص عزيز و نزديک را راحت تر تحمل کنند و مرگ را به عنوان بخشي جدا نشدني و اجتناب ناپذير از زندگي بپذيرند . بهتر است بچه ها را در انتخاب خويش آزاد بگذاريم ، اجبار براي شرکت يا عدم شرکت در مراسم ، بار هيجاني بالاتر را براي کودک به همراه مي آورد. بچه ها در پديده سوگ ، راه خاص خودشان را براي حل مسئله پيدا خواهند کرد . حضور در مراسم خاکسپاري ، نگه داشتن يادگاري هاي مشخصي از شخص مرده ، مشارکت در قسمتي از مراسم ، … راه هاي بسيار عيني و مشخصي هستند که بچه ها مي توانند از طريق آنها در فرآيند خداحافظي شرکت کنند.


2- بهتر است جلوي کودک داغديده راجع به مرگ صحبت نکنيم :
واقعيت اين است که کودک داغديده نيازدارد و مي خواهد که راجع به چيز يا کسي که ازدست رفته است صحبت کند ، هرزمان که کودک راجع به عزيز از دست رفته اش صحبت مي کند يک لايه از درد وي برداشته مي شود. بهتر است به کودک اجازه دهيم هرزمان که مي خواهد راجع به احساس و افکارش صحبت کند، اطرافيان به وي نشان دهند که تمايل به شنيدن صحبت هاي وي دارند، احساس او را درک مي کنند و سعي نمي کنند او را از بحث مورد نظر منحرف کنند يا به موضوع ديگري بپردازند.

3- بايد از صحبت هايي که در بچه ها ايجاد گريه مي کند اجتناب کنيم :
سوگ ، از دست دادن ، پير شدن، بيمار شدن ، همه اينها جزئي از زندگي هستند ، بهتر است اجازه دهيم بچه ها با اين مقوله ها نيز آشنا شوند ، حرف بزنند ، احساساتشان را بگوسند و افکارشان را بيرون بريزند تا بتوانيم بهترين کمک را در تطابق و سازگاري آنها با فشارهاي روزمره زندگي ارائه دهيم .


4- بچه هاي خردسال آنقدر کوچک هستند که سوگ را نمي فهمند:
اگر بچه ها آنقدر بزرگ هستند که عشق و محبت را مي فهمند ، پس آنقدر هم بزرگ هستند که سوگ و از دست دادن را بفهمند. به علت توانايي محدود کودکان در کلامي کردن احساسات و افکارشان ممکن است اينگونه بنديشيم که آنها دچار سوگ نمي شوند ولي کودکان علايم سوگ را در رفتارشان نشان مي دهند. مانند: گوشه گيري ، گريه کردن ، نق زدن ، عصبانيت و خشم ، به آغوش کسي نرفتن ، بهانه جويي کردن ، مشکل خواب و بد غذا شدن و کم شير خوردن . هر کودکي به طريق خاص و واحدي سوگواري مي کند و ما نبايد انتظار داشته باشيم که کودکان مانند ما سوگواري کنند .


5- اگر خدا مي خواست ، او را از ما نمي گرفت :
ممکن اين فکر براي کودک پيش بيايد ، " من که بيشتر از خدا به مادرم نياز داشتم ، اين خودخواهي است چرا خدا مادرم را از من گرفت " و اين موضوع منجر به احساس خشم کودک نسبت به خدا مي شود، احساس خشمي که چون با مسائل ديني و اعتقادي او آميخته شده است با ترس همراه مي شود و جرات بروز نمي يابد و کودک بايد به تنهايي بار آن را به دوش بکشد . بايد در زمان سوگ روي عشق ، محبت و حمايت خدا براي کودک تاکيد کنيم : که خدا در اين درد و اندوه با توست ، خدا کمکت مي کند که بتواني اين اندوه را تحمل کني ، خدا در اين زمان دشوارتو را راهنمايي و کمک خواهد کرد تا اينکه بگوييم خدا عزيز تو را از تو گرفته است .


6- تو هنوز بچه اي ، بزرگ که بشوي همه چيز فراموشت مي شود:
شايد فکر کنيم که چنين توصيه ها و پيش بيني هايي کودک را آرامتر مي کند ولي واقعيت اين است که در آن لحظه براي کودک هيچ چيز دردناک تر از آن نيست که فکر کند يک روز تصوير عزيز از دست رفته از خاطر او محو خواهد شد و همه چيز را فراموش خواهد کرد . تمام تلاش کودک آن است که خاطره ، ياد و تصوير عزيز از دست رفته را حفظ کند و هيچگاه او را فراموش نکند، فکر فراموشي در او احساس گناه و بي وفايي به وجود مي آورد.


7- او به يک مسافرت طولاني رفت :
وقتي در مقابل پرسش کودک چنين پاسخي را مي دهيم ، امکان شکل گيري اين سوالات در ذهن کودک هست : " چرا خداحافظي نکرد؟ کجا رفته است؟ کي بر مي گردد؟ چرا مرا با خود نبرد؟ آيا ممکن است مادرم هم به مسافرت برود ؟" بنابراين ممکن است مسافرت رفتن هر کس ديگر در کودک ايجاد اضطراب کند.


8- خدا او را از ما گرفت چون او خيلي خوب بود:
و اين تفکرات در ذهن کودک شکل مي گيرد : " آيا ممکن است براي همه آدم هاي خوب چنين پيش آمدي رخ دهد؟ چرا خدا مرا با خودش نبرد؟ من که خوب هستم ويا اگر بد بشوم ممکن است خدا مرا با خودش نبرد؟ ".


9- او تو را از آسمان ها نگاه ميکند (بنابراين بهتر است که بچه خوبي باشي) :
در اين صورت گاهي که تلاش کودک براي خوب بودن با ناموفقيت روبرو ميشود ، دچار اضطراب و آشفتگي مي شود. کودک مي ترسد از اينکه مبادا مرتکب اشتباهي شود و راجع به هر رفتار بدش احساس گناه دارد . همچنين ممکن است کودک احساس بدبيني پيدا کند از اينکه فکر کند هميشه يک نفر شاهد و ناظر اوست.


10- او به خواب رفت و ديگر بيدار نمي شود:
اين طرز توضيح مرگ ممکن است دو حالت را در کودک ايجاد کند ، يک ترس از خواب و خوابيدن چه در مورد خودش و چه در مورد اطرافيان و ديگر اينکه فکر کند مرگ نيز مثل خواب يک پديده قابل برگشت است.


11- تقصير من است که مادرم را از دست دادم :
ممکن است اين تفکر در ذهن کودک شکل بگيرد که "من مادرم را از دست دادم ، کجا ؟ چگونه اين کار را کردم ؟ آيا بايد بيشتر مراقب مادرم بودم ؟ " . حتي ممکن است کودک از عدم حضور موقتي والدينش بترسد و تلاش کند تا آنها را از دست ندهد.


12- بزرگ ترها مي توانند توضيحات کافي راجع به روح و مرگ به بچه ها بدهند:"
بايد بپذيريم که پاسخ همه سوالات را نمي دانيم ، بهتر است در مقابل سوالات کودک اطلاعات صحيحي را که مي دانيم به وي بگوييم که نمي دانيم و سعي نکنيم با مفاهيم انتزاعي کودک را گيج و پريشان کنيم . مفهوم مرگ به شکل فرآيندي که حتي ممکن است تا بلوغ و بزرگسالي طول بکشد ، در کودک شکل مي گيرد و ما نمي توانيم با يک جمله مرگ را به تمامي براي وي تعريف کنيم .


13- سوگ بزرگ ترها روي کودک سوگوار تاثير نمي گذارد :
والدين ، معلمان و دوستان بزرگتر مدل مهمي جهت الگوبرداري کودک هستند . اينکه بزرگسالان چگونه سوگواري مي کنند ، چگونه اين واقعيت را مي پذيرند چگونه براي شخص مرده احترام قائلند ، مدلي براي کودک است . اگر ما مرگ را انکار نمي کنيم و اجازه سوگواري به خود مي دهيم به کودک نيز کمک مي کنيم تا چگونه سوگواري کند.


14- يک کودک فعال، يک کودک در حال سوگ نيست:
متاسفانه چيزي که باعث مي شود افسردگي و اندوه کودکان کمتر تشخيص داده مي شود آن است که ما انتظار داريم رفتار آنها در افسردگي و سوگ شبيه بالغين باشد. کودک ممکن است افسرده باشند ولي گاهي فعال به نظر برسند، با بچه هاي ديگر بازي کنند ، خواسته هايي داشته باشند و زمان هايي نيز در خود فرو رفته ، حساس و زود رنج باشند ، نبايد انتظار داشته باشيم کودکان مانند ما سوگواري کنند ، بعضي از آنان گريه مي کنند و مي گويند که غمگين هستند ، بعضي ديگر ممکن است طوري به نظر برسند که گويي هيچ چيز را احساس نمي کنند و بعضي ها حالاتي از خشم و نفرت را نشان مي دهند . همه اين واکنش ها لازم است پذيرفته شوند.


15- او چون خيلي گريه مي کند دچار حمله عصبي و مشکل عصبي مي شود:
گاه در مقابل کساني که در فرآيند سوگ گريه و زاري مي کنند ، اين هشدار داده مي شود که دچار مشکل خواهي شد ، اگر با اين وضع پيش بروي ديوانه خواهي شد و ... انتقال اين پيام علاوه بر آنکه به کودک اجازه بروز احساسات و هيجاناتش را نمي دهد اين اضطراب را نيز مي افزايد که ممکن است در اثر گريه دچار عواقب وخيمي شود. در حالي که اشک هاي ما سرچشمه هاي طبيعي هيجانات دروني ما هستند که فوران مي يابند . اکثر افراد پس از يک گريه احساس بهتري دارند و آرام تر به نظر مي رسند.


16- لازم است فعال تر باشي :
گرچه تشويق کودک براي حفظ رابطه اجتماعي و عملکرد تحصيلي و ... خوب و مفيد است و کودک سوگوار نبايد کاملا منزوي و گوشه گير شود ولي با وجود اين مناسب نيست که کودک را براي فعاليت زياد و برگشت به حالت قبل از سوگواري تحت فشارقرار دهيم و او را مجبور به فعاليت زياد ، مسافرت و ارتباطات گروهي کنيم . اين حالت ممکن است اين تفکر را در کودک ايجاد کند که تنهاست و هيچ کس شرايط او را درک نمي کند . درحالي که مهمترين چيزي که کودک در شرايط فوق نياز دارد اين است که اطرافيان او شدت درد و اندوه وي را مي فهمند.

سلياك Coeliac disease

نشانه ها: 
- مدفوع مكرر، حجيم، بي رنگ و بدبو شستن آن بخاطر چرب بودن آن به دشواري صورت مي گيرد 

- بي اشتهايي 

- توقف رشد 

- بادكردن شكم بخاطر هوا 

- دست و پاهاي لاغر مثل چوب 

- تحريك پذيري و سستي 

- تحليل رفتن و صاف شدن ناحيه باسن 

بيماري سلياك يا حساسيت به گلوتن، بر اثر يك واكنش آلرژيك در پوشش داخلي روده كوچك نسبت به مواد حاوي گلوتن بوجود مي آيد. گلوتن، پروتئيني است كه در غلات و حبوبات موجود است بنابراين به آساني نمي توان آنرا از تغذيه عادي حذف كرد. در اين بيماري پوشش داخلي روده صاف ميشود و به همين علت مواد غذايي بخوبي هضم و جذب نمي شوند و به دليل اينكه پروتئين هاي ارزشمند، كالري، ويتامينها و مواد معدني از راه مدفوع از بدن دفع ميشوند كودك نمي تواند رشد مناسب داشته باشد علائم اين بيماري معمولاً ظرف چند هفته بعد از شروع به تغذيه كودك با غلات (مثل نان) بوجود مي آيد. بخاطر كمبودهاي مواد غذايي كودك دچار تحريك پذيري و ناراحتي ميشود. 

اگر بيماري سلياك تشخيص داده نشود و با تغيير دادن رژيم غذايي مورد درمان قرار نگيرد شكم (بخاطر وجود هوا در آن) باد مي كند و دست و پاها مثل چوب لاغر و نحيف مي گردند و عضلات خصوصاً در باسن تحليل مي روند. 


آيا بيماري خطرناك است؟ 
بيماري سلياك اگر تشخيص داده نشود خطرناك است زيرا مي تواند براي هميشه جلوي رشد كودك را بگيرد. 


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- اگر كودك خود را تازه از شير گرفته ايد و رژيم غلات را جايگزين آن كرده ايد و مدفوع مكرر و بدبو دارد هنگام شستن او در توالت به شناور بودن مدفوع دقت كنيد. 

2- بدون توصيه پزشك، كودك را از غلات محروم نكنيد زيرا ممكن است بي جهت كودكتان را از مواد پروتئيني ضروري بي بهره كنيد. 


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
اگر وزن كودك اضافه نمي شود و دفعات مزاج او زياد است و مدفوع بدبو داردهر چه زودتر با دكتر تماس بگيريد. 


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
براي تشخيص سلياك دكتر آزمايشاتي از خون و مدفوع بعمل مي آورد اگر نتايج آزمايشات به نفع بيماري سلياك بود دكتر كودك شما را جهت نمونه برداري از روده كوچك در بيمارستان بستري مي كند (برداشتن تكه كوچكي از روده زير بيهوشي براي تشخيص قطعي و نهايي بيماري انجام مي گيرد). بمحض آنكه تشخيص بعمل آمد بايد گلوتن را از غذاي كودك براي تمام عمر حذف كرد. براي نوع غذايي كه كودك بايد بخورد شما را به يك متخصص تغذيه معرفي مي كنند. ظرف چند روز خلق كودك بهتر ميشود و به تدريج بر اشتهاي وي افزوده شده و دفع مدفوع حالت طبيعي بخود مي گيرد. 

شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
بهترين كار اين است كه تمامي اعضاء خانواده به اتفاق هم از غذاي فاقد گلوتن مصرف كنند تا كودك شما احساس تفاوت نكند. آردهاي مخصوص عاري از گلوتن در بازار وجود دارند و برخي از غلات مثل برنج، ذرت و گندم سياه شامل گلوتن نيستند. همچنين برخي از كتابهاي آشپزي به نحوه تهيه غذاهاي بدون گلوتن اشاره كرده اند. از متخصص تغذيه در مورد نوع غذاهايي كه بايد از آنها اجتناب كرد كمك بگيريد. بستني هاي غيرلبنياتي، پودر كاكائو و خردل از جمله غذاهاي حاوي گلوتن هستند.

وقتيكه غذاهاي آماده مي خريد به برچسبهاي آنها دقت كنيد تا از بابت نبودن گلوتن در آنها اطمينان حاصل نمائيد.همانطور كه كودك شما بزرگتر ميشود، بايد وي را آگاه كنيد كه غذاهاي غيرخانگي و آنهايي كه حاوي گلوتن هستند را بشناسد. غذاهاي مدرسه، مهمانيها و رستورانها توليد دردسر مي كنند البته بايد كاري بكنيد كه كودكتان احساس غيرطبيعي بودن نكند.

عرق جوش Milia

نشانه ها: 

- نقاط برجسته ريز سفيد يا زرد كه معمولاً روي بيني و گونه ها ظاهر ميشوند 

عرق جوش، برآمدگيهاي كوچك نوك دار به رنگ سفيد يا زرد مي باشد كه ممكن است بر روي بيني و گونه هاي نوزاد در سه هفته اول بعد از تولد ظاهر شود. اين لكه ها از آن جهت ايجاد مي گردند كه غده هاي عرق نوزاد به حد كافي رشد نكرده اند و قادر نيستند كار خود را به درستي انجام دهند. اين لكه ها تا زمان رشد يافتن غده هاي عرق كه غالباً سه ماه اول است باقي مي مانند. اين لكه ها خارش ندارند و عوارض ناگواري در كودك بجا نمي گذارند. 


آيا خطرناك است؟ 
عرق جوش اصلاً خطرناك نيست و بدون درمان، خودبخود برطرف ميشود. 


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- لكه ها را فشار ندهيد زيرا اگر چه ظاهراً بنظر مي رسد چرك دارند اما عفوني نيستند پوست نوزاد بسيار شكننده است نبايد آنرا فشار داد.

2- هيچگونه كرم يا لوسيوني را بر روي لكه ها نماليد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
قاعدتاً نيازي به مشورت با دكتر نداريد مگر آنكه خود شما از بابت علت جوشهاي كودكتان نگران باشيد. 


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر از بابت بي خطر بودن عرق جوش. شما را خاطر جمع مي سازد.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
از بابت عرق جوش، نگران نباشيد، لكه ها بموقع خود برطرف مي شوند.نسبت به بدقيافه شدن كودك خود اندوهگين نشويد عرق جوش يك عارضه بسيار شايع در نوزادان است و بطور طبيعي رفع ميشود. پس سعي كنيد خونسردي خود را حفظ نمائيد.

ورم مغز Encephalitis

نشانه ها:

- تب

- سردرد شديد

- احساس درد هنگام كشيدن گردن 

- عدم تحمل نسبت به نور روشن

- بي اشتهايي و احتمالاً استفراغ

- خواب آلودگي

- سستي و بيحالي

- گيجي و در مراحل بعدي تشنج و اغماء

ورم مغز را اصطلاحاً آنسفاليت مي گويند. شايع ترين علت آن در كودكان، عفونتهاي ويروسي مانند آبله مرغان يا اوريون است. نشانه هاي اصلي التهاب يا آماس مغز عبارتند از: تب، سردرد، احساس درد بهنگام كشيدن گردن و عدم تحمل نور روشن. در موارد بسيار اتفاقي، ورم مغز بعنوان يك واكنش حاد در برابر واكسن سياه سرفه پديد مي ايد. اگر كودك شما تحريك پذير بوده و تب دارد و مخصوصاً دچار تشنج باشد مي تواند اولين علائم حساسيت محسوب مي گردد.


آيا خطرناك است؟
ورم مغز هميشه خطرناك است و مي تواند در كودكان كشنده باشد.


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟
اگر كودك شما در حال بهبودي از يك بيماري عفوني است اما حالش ظاهراً خوب نيست و تب دارد از او بخواهيد گردن خود را بجلو خم كند بطوريكه چانه اش با زانو تماس پيدا كند. ببينيد آيا اين عمل موجب درد ميشود يا نه.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟
اگر مشكوك به ورم مغز هستيد فوراً به دكتر مراجعه نمائيد.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟
فرزند شما را به بيمارستان ارجاع مي دهد تا با آزمايشات تشخيصي بتواند وخامت بيماري را معلوم سازد. گرفتن مايع نخاع از كمر يكي از آزمايشاتي است كه تحت بي حسي انجام ميشود.1

اطباء بيمارستان به مداواي نشانه هاي بيماري خواهند پرداخت و كودك شما ظرف دو هفته بهبود مي يابد.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟

بمحض مرخص شدن كودكتان از بيمارستان، او را در وضعيت راحتي قرار دهيد و غذاي خوب و مناسب به وي بخورانيد.چنانچه هرگونه ضعف يا خشكي ماهيچه ها را در كودك احساس كرديد مي توانيد آنها را ورزش دهيد تا كودك بتواند بار ديگر بر عضلات خود كنترل داشته باشد. دكتر فيزيوتراپ، روش اين نوع تمرينات را بشما آموزش مي دهد.

********************************

1- تهيه نمونه اي از مايع مغزي نخاعي معمولاً در ناحيه مهره هاي كمري انجام مي گيرد و به آن LP يا Lumbar Puncture مي گويند و در بين مردم ما به كشيدن آب كمر مشهور است. در مواردي كه حتي احتمال بسيار كمي از مننژيت و يا ورم مغز وجود داشته باشد پزشك موظف به انجام اينكار است. اگر چه ممكن است عوارض جزئي نظير سردرد و عفونتهاي موضعي داشته باشد. اما با احتياطهاي لازمي كه پزشكان ميكنند روشي كاملاً مطمئن و بي خطر است ولي متأسفانه در جامعه ما بسيار از آن وحشت دارند بطوريكه حتي ممكن است از اقدام پزشك نيز جلوگيري كنند در حاليكه ندانسته سلامتي كودك خود را بخطر مي اندازد. هميشه در اينگونه موارد به توصيه هاي پزشكان توجه كنيد.

بهداشت کودکان معلول 

معلوليت چيست

معلوليت، به ناتواني در انجام تمام يا قسمتي از فعاليت هاي عادي زندگي فردي يا اجتماعي به علت وجود نقصي مادرزادي يا اکتسابي، در قواي جسماني يا رواني اطلاق مي شود.

انواع معلوليت ها

معلوليت هاي جسمي شامل موارد زير است:

الف: معلوليت هاي حواسي : مانند نابينايي و ناشنوايي؛

ب: معلوليت هاي حرکتي : شامل انواع نقص عضوها، ضايعات نخاعي و ناهنجاري هاي مربوط به اسکلت و عضلات؛

ج: معلوليت احشاي داخلي: شامل ناهنجاري هاي قلبي ـ عروقي، تنفسي، کليوي و غيره؛

معلوليت ذهني شامل موارد زير است:

الف: عقب ماندگي ذهني

ب: بيماري رواني

علل معلوليت ها

معلوليت هاي اکتسابي: در اثر تصادفات، حوادث يا بلاهاي طبيعي، جنگ، آتش سوزي، مسموميت ها و يا بيماري هاي مزمن و عوارض ناشي از آنها، فرد ممکن است دچار اين معلوليت گردد.


در برخورد با افراد ناشنوا بايد آرام و شمرده صحبت کرد و موقع صحبت روي خود را به سمت فرد نگهداشت تا بتواند با لب خواني منظور ما را درک کند. صحبت با صداي بلند باعث مي شود که وي نتواند منظور ما را به خوبي درک کند. چون در اين حالت، لب خواني مشکل مي شود.
معلوليت هاي مادرزادي: علل معلوليت مادرزادي را به طور کلي به دو دسته تقسيم مي کنند:

عوامل دوران بارداري: نظير عوامل ژنتيکي، سوء تغذيه مادر، سن بالاي مادر، رعايت نکردن بهداشت دوران بارداري، اشعه، دارو، بيماري مادر، استعمال دخانيات.

عوامل هنگام زايمان: زايمان مشکل و طولاني، زايمان هاي غيربهداشتي، ضربات وارده به نوزاد هنگام تولد.

راههاي پيشگيري از معلوليت ها

پرهيز از ازدواج هاي فاميلي، مراقبت هاي دوران بارداري، تغذيه صحيح مادر، اجتناب از باردار شدن در سنين بالاي 35 سال و زير 18 سال، مصرف نکردن دارو در هنگام بارداري، اجتناب از در معرض اشعه قرار گرفتن و انجام زايمان در شرايط کاملاً بهداشتي و تحت نظر فرد دوره ديده از جمله اقداماتي است که مي تواند از بسياري از معلوليت ها پيشگيري نمايد.

برخورد خانواده با افراد معلول بايد چگونه باشد؟

درک اين نکته مهم است که اگرچه ممکن است فرد معلول با ديگران تفاوت داشته باشد ولي تکيه بر ناتواني فرد، نه تنها کمکي به وي نمي کند بلکه بر مشکلات وي خواهد افزود. افراد معلول، غالباً مشکلاتي دارند که مانع انجام برخي از فعاليت هاي آنها مي شود يا احتمالاً آنها بعضي از کارها را به شکل ديگري انجام مي دهند، اما اکثر افراد معلول نيز مي توانند پس از آموزش لازم، بسياري از فعاليت هاي عادي زندگي را با اندک تفاوت يا آهسته تر از ديگران انجام دهند. آنچه يک معلول نياز دارد پذيرفتن و باور کردن توانايي هاي اوست نه غصه خوردن براي ناتواني وي.




علت معلوليت هاي جسمي و حرکتي چيست؟ و چگونه بايد با آنها برخورد کرد؟

افراد مبتلا به ضايعات نخاعي، معمولاً از ناحيه پا دچار ناتواني هستند و فلج هاي مغزي مي تواند هر يک از اندام ها يا همه آنها را مبتلا سازد. بيماري ها، حوادث و تصادفات نيز مي توانند سبب بروز نوعي نارسايي حرکتي در فرد گردند. در برخورد با معلول جسمي بايد ضمن توجه به محدوديت هاي حرکتي فرد، ديگر توانايي هاي او در حدي تقويت شود که حتي الامکان بتواند نارسايي ها را جبران کند.

با افراد نابينا چگونه بايد برخورد کرد؟

در برخورد با فرد نابينا بايد تلاش نمود تا در صورت وجود بينايي حتي به صورت جزيي، با استفاده از روش هاي مناسب، مهارت هاي فرد را در استفاده از آن بالا برد. تقويت حواس ديگر فرد، وي را در مواجهه با عوامل محيطي موفق تر مي سازد.

وضعيت زندگي و اثاثيه منزل، بايد به نحوي چيده شود تا نابينا بتواند به راحتي وسايل مورد نياز خود را پيدا کند. خوشبختانه امروزه با استفاده از الفباي بريل، نابينايان مي توانند با سواد شوند، بخوانند و بنويسند.

با افراد ناشنوا چگونه بايد برخورد کرد؟

در برخورد با افراد ناشنوا بايد آرام و شمرده صحبت کرد و موقع صحبت روي خود را به سمت فرد نگهداشت تا بتواند با لب خواني منظور ما را درک کند. صحبت با صداي بلند باعث مي شود که وي نتواند منظور ما را به خوبي درک کند. چون در اين حالت، لب خواني مشکل مي شود.

به چه افرادي عقب ماندگان ذهني مي گويند؟

عقب ماندگان ذهني، افرادي هستند که از نظر فعاليت هاي ذهني، نسبت به همسالان خود نارسايي دارند و عقب مانده اند. در نتيجه از نظر توانايي يادگيري، همسازي با محيط، بهره برداري از تجربيات، درک مفاهيم، قضاوت و استدلال صحيح، به درجات مختلف محرومند.

عقب ماندگان ذهني به چند گروه تقسيم مي شوند؟

آموزش پذير: بهره هوشي اين افراد، بين 70-50 است. اين گروه، به طور کلي چه به لحاظ حرکات و حواس و چه به لحاظ رواني، از کودکان عادي کندتر هستند. سازگاري اجتماعي اين افراد، به شرايط محيطي آنها بستگي دارد. در برخورد با اين افراد، بايد متوجه محدوديت هاي ذهني آنها بود. انتظارات والدين نيز بايد با توجه به شرايط ذهني آنها باشد.

تربيت پذير: بهره هوشي اين گروه، بين 50- 25 است. به لحاظ عاطفي وضع بسيار متغيري دارند. معمولاً وقتي چيزي را طلب مي کنند مهربان و مطيع هستند، ليکن در مقابل مخالفت هاي ديگران حملات خشم و غضب و عصبانيت شديد از خود بروز مي دهند. توانايي ذهني اين افراد در هر سني که باشند در حد توانايي هاي ذهني کودک 7- 6 ساله باقي مي ماند. والدين، در برخورد با آنها بايد به توانايي ذهني آنها توجه نمايند و در هر حال، توجه داشته باشند که اگرچه از لحاظ جسمي، روز به روز بزرگتر مي شوند ولي در توانايي هاي ذهني، همچنان محدوديت دارند.

حمايت پذير: بهره هوشي اين گروه، در حد 25 و کمتر از آن است. به لحاظ ظاهر، وضع چهره اغلب اين کودکان غيرعادي است و توانايي کنترل خود را ندارند. در اکثر موارد آب دهانشان از گوشه لب ها به طرف خارج سرازير است. بسياري از آنها در ايستادن و راه رفتن مشکل دارند. به لحاظ عاطفي نيز حالت بي تفاوت دارند. با آموزش هاي مناسب از طريق به کارگيري مکانيسم شرطي در بعضي از اين افراد، آنها مي توانند در برخي امور شخصي همکاري کنند؛ ولي در هر حال در اکثر موارد براي زنده ماندن، محتاج حمايت ديگران هستند.

سرخك Measles

نشانه ها: - آبريزش از بيني و سرفه خشك

- سردرد

- تب 40 درجه (104 درجه F) 
- دانه هاي كوچك و سفيد داخل دهان

- درد و قرمزي چشم، عدم تحمل نور 

- بثورات قرمز مايل به قهوه اي كوچك كه ابتدا در پشت گوشها و سپس تنه و ديگر نقاط ظاهر مي گردد

سرخك يك بيماري عفوني شايع در كودكان است و بر اثر ويروس بوجود مي آيد. اين بيماري بسيار مسري بوده و دوره نهفتگي آن بين 8 تا 14 روز مي باشد. اولين نشانه هاي آن معمولاً مانند سرماخوردگي است. اين بيماري با تب بالا رونده همراه است و در داخل دهان روي پوشش داخلي لپها دانه هاي سفيدي (دانه هاي كوپليك) kopliks spots ظاهر مي شوند. چشمان كودك ممكن است قرمز و دردناك شوند. سه روز بعد از اولين نشانه ها دانه هاي كوچك برنگ قرمز مايل به قهوه اي در پشت گوشها پديد مي آيند اين دانه ها بتدريج بهم مي پيوندند و به تنه و ديگر قسمتهاي بدن از جمله صورت گسترش مي يابند. 


آيا خطرناك است؟ 
سرخك يك بيماري ناخوشايندي براي كودك است اما معمولاً خطري در بر ندارد. در موارد اتفاقي ممكن است اشكال پيچيده تري مانند عفونت گوش مياني، ذات الريه، يا ورم مغز بخود بگيرد. 


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- دماي بدن كودكتان را اندازه بگيريد اگر تب داشت آنرا با كمپرس آب ولرم پائين بياوريد. 
2- اگر چشمهاي وي درد مي كنند آنها را با آب سرد شستشو دهيد. 

3- مكرراً مقادير كمي آب به او بدهيد تا مايعات بدنش تأمين شود. 


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
هر چه زودتر براي مشخص كردن بيماري با دكتر تماس بگيريد. اگر حال كودك بعد از آنكه ظاهراً از سرخك بهبود يافت مجدداً بدتر شد و يا چنانچه از گوش درد شكايت داشته باشد بلادرنگ دكتر را خبر كنيد. 


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر به شما توصيه خواهد كرد كودك را تا زمان پائين آمدن تب در حالت استراحت نگهداريد. براي بررسي عفونت گوش، به معاينه گوش كودك مي پردازد اگر گوش عفونت داشته باشد آنتي بيوتيك تجويز خواهد كرد. در صورت درد چشم، براي وي قطره خواهد نوشت. 


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
كودك را تا زمان از بين رفتن جوشها بمدرسه نفرستيد. ديگر فرزندان خود را در برابر سرخك واكسن بزنيد مصونيت سازي در حدود 13 ماهگي توصيه ميشود..1 

********************************

1- در ايران اولين تزريق واكسن سرخك در 9 ماهگي صورت مي گيرد و يك نوبت ديگر نيز در 15 ماهگي انجام ميشود. جهت اطلاعات تكميلي به قسمت ضمائم مراجعه شود.

دندان در آوردن Teething

نشانه ها:- زياد شدن بزاق و ريزش آب از دهان تمايل كودك به گاز گرفتن اشياء سفت تحريك پذيري و بهانه گيري زياد 

- بي خوابي

قرمز و متورم شدن منطقه رشد دندان
اولين سري دندانهاي كودك در سن 6 يا 7 ماهگي از لثه سربر مي آورند و تا 18 ماهگي تقريباً كامل ميشوند. كودك هنگام دندان درآوردن، بيشتر از معمول بزاق توليد مي كند و ريزش آب دهان او بيشتر ميشود. انگشتان و هر چيزي را كه بدستش برسد به دمان مي برد و آنرا گاز مي گيرد. ممكن است بهانه گير و تحريك پذير شود، به دشواري بخوابد، گريه كندو بيشتر از سابق اذيت كند. اكثر اين نشانه ها مربوط به شروع دندان درآوردن است. اما علائم برونشيت، جوش ادرار (كهنه بچه) استفراغ، اسهال يا اشتها را نبايد مربوط به دندان درآوردن دانست زيرا اين علائم از بيماري حكايت مي كنند و ربطي به ظاهر شدن دندانها ندارند.1 

آيا خطرناك است؟ 
دندان درآوردن و نشانه هاي همراه آن بهچوجه خطرناك نيستند. 


ابتدا چكار بايد بكنيد؟ 
اگر دليل تحريك پذيري كودك را نمي دانيد و از كودك هيچ نشانه ديگري از بيماري ديده نميشود لثه هاي او را لمس كنيد. اگر دندان در حال ظاهر شدن باشد شما اطراف لثه را به شكل يك برآمدگي سخت و محكم احساس مي كنيد ومنطقه لثه، متورم و قرمز است. 


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
نيازي به مراجعه به دكتر نيست مگر اينكه نشانه هاي ناراحتي كودك مربوط به دندان درآوردن نباشد و شما را نگران كند. 


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر راههاي برخورد با كودكي كه دندان درمي آورد را به شما خواهد گفت و احتمالاً يك داروي ضد درد ملايم را براي استفاده در مواقعي كه كودك درد مي كشد تجويز خواهد كرد. 


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
كودك خود همواره پرستاري كنيد. بچه اي كه دندان درمي آورد دوست دارد در آغوش و يا كنار مادرش باشد و احساس راحتي كند و لزومي ندارد در قطع شيردادن به وي عجله كنيد زيرا كودكاني كه دندان دارند بخوبي ميتوانند از پستان شير بخورند و سبب ناراحتي مادر نيز نشوند. 

اجازه ندهيد كودك، اشياء يا خوردنيهاي سرد و يخ زده به دندان خود بزند زيرا ممكن است آن ناحيه را دچار يخ زدگي كند. خوردنيهايي كه بافت سفت دارند مانند هويج و سيب باو بدهيد تا با جويدن آن احساس راحتي كند. هيچگاه كودك را با هر نوع غذايي تنها نگذاريد چون هميشه خطر خفگي (ورود مواد غذايي به راههاي هوائي و انسداد آنها) وجود دارد. 

از داروهاي ضددرد چون آسپرين يا استامينوفن استفاده نكنيد. استفاده از اين داروهاي ضد درد در زمان دندان در آوردن خيلي شايع است اما شما بدون توصيه دكتر اقدام به چنين كاري نكنيد. لثه متورم كودك را با انگشت خود بماليد. از بكاربردن پمادهاي بي حس كننده براي كودك پرهيز كنيد. زيرا اين پمادها تأثير موقت دارند و بعد از مدتي در كودك ايجاد حساسيت مي كنند.2 

اگر كودك از خوردن غذا خودداري مي كند، او را تشويق به خوردن غذاهاي خنك و نرمي مانند ماست، بستني يا ژله بنمائيد. 

********************************

1- اگرچه ثابت نشده است ولي دندان درآوردن ممكن است با تب خفيفي همراه شود. اگر از بابت علت تب كودك خود نگران هستيد بهتر است با پزشك مشورت كنيد. 
2- يكي از اقدامات موثر در رفع علائم كودك استفاده از يك مسواك نرم و مسواك زدن بسيار ملايم بمدت چندين روز مي باشد.

التهاب مفصل يا آرتريت Arthritis

نشانه ها:

- درد و ورم در يك يا چند مفصل 

- لنگيدن، در صورت ابتلاء مفاصل ران يا زانو 

- درد تمام بدن 

- دماي 40 درجه يا بالاتر، يا دمايي كه از حد معمولي تا 39 درجه نوسان داشته باشد 

- بي اشتهايي 

آرتريت نام علمي التهاب مفصل است. اين بيماري معمولاً با ورم، درد، خشكي و حساسيت همراه است. آرتريت بر اثر آسيب مفصلي، و عفونت آن بوجود مي آيد، كه در مورد دوم به آن آرتريت عفوني يا Septic Arthritis گويند . در موارد نادرتر تب روماتيسم و يا اشتباه سيستم دفاعي بدن مي تواند علت آرتريت باشد. اگر سيستم دفاعي بدن بدرستي عمل نكند نيروهاي دفاعي خود را (پادتن ها را) عليه بافتهاي خودي بدن بكار مي برد و موجب التهاب و نوسان حرارت بدن مي شود. اين حالت را بيماري استيل (Stills) يا روماتوئيد آرتريت جوانان مي نامند. بيماري استيل بين سنين دو تا پنج سالگي اتفاق مي افتد و اساساً دختران را مبتلا مي كند. اگر كودك شما دچار بيماري عفوني مانند آنفلوآنزا يا سرخك باشد ممكن است دردهاي آرتريتي در مفاصل اش احساس كند. اما با از ميان رفتن عفونت، اين حالت نيز برطرف ميشود.


آيا خطرناك است؟
آرتريت يك اختلال جدي است كه مي تواند منجر به تغيير شكل هميشگي عضو شود.


ابتدا چه كار بايد بكنيم؟
1- دماي بدن كودك را اندازه گيري كنيد. اگر به 40 درجه سانتي گراد يا 104 درجه فارنهايت برسد درد مفاصل نيز وجود داشته باشد بايد سريعاً و به صورت اورژانس آنرا درمان نمود چون ممكن است آرتريت عفوني باشد و اگردما بين حد طبيعي تا 39 درجه سانتي گراد نوسان داشته باشد و كودك بدحال بنظر مي رسد بلافاصله با دكتر مشورت كنيد چون ممكن است اين حالت بيماري استيل باشد.

2- اگر كودك بهنگام راه رفتن مي لنگد وجود تورم و حساسيت را با فشار دادن روي مفاصل و اطراف آنها جستجو كنيد.

3- اگر مفصل كودك ضربه اي ديده است و احساس درد مي كند حساسيت و ورم را امتحان كنيد.

4- اگر كودك، دردي بين مفاصل و نه خود مفصلها احساس مي كند ممكن است كه دردهاي ناشي از رشد جسماني باشد عضلات ساق پا و 
ران را از نظر حساسيت امتحان كنيد. 

5- داروهاي تسكين دهنده درد را بدون مشورت دكتر به كودك ندهيد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟
اگر كودك داراي دماي بالا و نوسان دار است و مفاصل وي دردناك و متورم هستند به دكتر مراجعه كنيد. همچنين اگر كودك مي لنگد مشورت با دكتر حتماً لازم است.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟
دكتر، كودك شما را معاينه مي كند و از علائم و آثار بيماريي كه كودك در چند ماه اخير داشته است پرسش مي كند.
اگر به التهاب مفصل مشكوك باشد كودك را براي معاينه و آزمايش خون به منظور يافتن علت قطعي به متخصص معرفي مي كند شايد لازم باشد براي كامل كردن آزمايشات ضروري، كودك شما در بيمارستان بستري شود.
اگر كودك آرتريت عفوني داشته باشد آنتي بيوتيك داخل وريدي به او تزريق خواهد شد تا عفونت مفصل از بين برده شود.
اگر كودك بيماري استيل دارد به وي آسپرين و يا داروهاي ضدالتهاب داده خواهد شد و براي تقويت مفاصل مبتلا، يك سري تمرينات به او آموزش مي دهند.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟
يك شيشه آب گرم را درون حوله اي پيچانده و آنرا روي مفصل بيمار بگذاريد. گرما نرم كننده است و مي تواند به حركت مفصل كمك كند.
از كمپرس آب سرد در صورت داغ و متورم بودن مفصل استفاده كنيد. يك كيسه پلاستيكي پر يخ را در پارچه اي بپيچيد و آنرا مستقيماً روي مفصل قرار دهيد.
به كودك، استراحت كافي و غذاهاي سرشار از پروتئين بدهيد.
مفصلها را به ارامي ماساژ دهيد. اين مي تواند در بيشتر موارد به تسكين درد كمك كند.
كودك خود را مرتباً به جلسات سي دقيقه اي شنا بفرستيد. شنا در آبگرم ورزش خوبي براي مفصل هاي فرد مبتلا است. قبل از اين كار از دكتر نظر بخواهيد.
در صورت موافقت دكتر فيزيوتراپيست تمرينات ويژه اي را با كودك خود در منزل انجام دهيد.
براي جلوگيري از سفتي مفصلهاي انگشتان هر يك از آنها را به آرامي بكشيد.
بازوي فرزند خود را نگهداريد و از او بخواهيد در هوا با دستهايش حلقه درست كند. ساعد او را طوري محكم نگهداريد كه فقط مچ دستهايش حركت كند.