فتح اصفهان توسط مسلمانان
در دوران حكومت عمر خليفه دوم به دستور وى عبدالله بن عبدالله با سمت فرماندهى لشكر مأمور فتح اصفهان گرديد. وى مردى شجاع و دلير بود و از اشراف صحابه و سران انصار به شمار مىرفت. عبدالله راه اصفهان را در پيش گرفت كه در آنجا لشكرى از مردم اصفهان گرد آمده بودند. حاكم اصفهان در اين زمان فاذوسقان بود. عبدالله و لشكريانش در كنار جى در مقابل لشكرى كه از مردم اصفهان فراهم آمده بود فرود آمدند و نهايتاً دو لشكر در مقابل يكديگر صف آرائى نمودند. ناذوسقان به عبدالله گفت تو ياران مرا مكش، من نيز از كشتن ياران تو دست نگه مىدارم. بيا من و تو با هم پيكار كنيم اگر من ترا كشتم لشكر تو باز مىگردند و اگر تو مرا كشتى يارانم با تو صلح مىكنند. عبدالله پذيرفت و گفت تو نخست حمله مىكنى يا من بر تو حمله كنم. فاذوسقان گفت من اول حمله مىكنم و با نيزه به عبدالله حمله برد. ضربتى كه بر او وارد آمد به قربوس زين خورد، آن را بشكست و بندهاى زين را پاره كرد و زين افتاد و عبدالله را به زمين افكند ولى او همچنان راست ايستاد، جستى زد و بر اسب بدون زين نشسته و به طرف فاذوسقان نعرهزنان حمله كرد. فاذوسقان گفت من ديگر با تو سر جنگ ندارم. تو را مردى كامل يافتم. به همراه تو تا لشگرگاهت مىآيم و با تو صلح مىكنم و شهر را به تو تسليم مىنمايم. سپس هر كس خواست در شهر بماند و به شما جزيه دهد و هر كس نخواست آزاد است به هر كجا كه خواهد برود. عبدالله گفت در اين شرايط با تو موافقم و ابوموسى اشعرى وقتى كه عبدالله با فاذوسقان صلح كرده بود به اصفهان رسيد، عبدالله و ابوموسى به اصفهان داخل شدند و خبر فتح را به عمر نوشتند.
عهدنامه فتح اصفهان
«بسم الله اين عهدى است از عبدالله با فاذوسقان و اهل اصفهان و دور وكنار آن كه شما تا هنگامى كه جزيه مىپردازيد در امان خواهيد بود و جزيه هر كس براساس توانائى اوست كه هر سال به كسى كه حاكم شهر شماست بايد پرداخت شود و اين جزيه شامل افراد بالغ است. راهنمائى مسلمانان و اصلاح راههاى آنها و قُوت و راحله يك شبِ مسلمانانى كه به شهر مىرسند و سوار كردن پيادگان و رساندن آنان تا به كاروانشان برعهده شماست. بر هيچ مسلمان تسلط نخواهيد داشت و مسلمانان مىتوانند شما را نصحيت كنند. بر شما امان است مادامى كه بدين شرايط عمل مىكنيد و اگر چيزى از مواد اين عهدنامه را تغيير داديد و يا ديگرى تغيير داد و او را به ما تسليم نكرديد امان از شما برداشته خواهد شد و اگر كسى از شما مسلمانى را دشنام دهد با نهايت شدت كيفر مىيابد و چنانچه كسى را بزند كشته خواهد شد».
