بانک مقالات جغرافیا

بررسي تحولات اقليمي کواترنر و مواريث اقليمي آن يكي از جالب ترين مباحث ژئومورفولوژي ايران مي باشد. در اين ميان بررسي آثار يخچالي و حدود گسترش آنها در نواحي كوهستاني ايران بهترين كليد براي مرزبندي هاي مورفوكليماتيك و مورفوديناميك به شمار مي رود. ارتفاعات زردكوه بختياري به صورت نواري با عرض حدود 15 كيلومتر و با امتداد شمال غربي - جنوب شرقي و منطبق با روند كلي زاگرس، درست در روي واحد زمين ساختي زاگرس مرتفع قرار گرفته اند. در دامنه هاي شمال غربي اين رشته و پيرامون قلل اصلي آن كه بالاي 4000 متر ارتفاع دارند، بيش از 15 سيرك و زبانه يخچالي وجود دارد. اين سيرک ها تنها سيرك هاي يخچالي موجود با هسته يخي در زاگرس بختياري محسوب مي شوند. نتايج بررسي هاي مقدماتي از روي شكل هاي هوايي و نيز داده هاي ميداني تفصيلي نشان مي دهد كه حداكثر گسترش زبانه هاي يخچالي تا ارتفاع 2500 متر و محدود به بستر رود خانه كوهرنگ بوده مي باشد. مرز تشكيل سيرك هاي يخچالي نيز حداقل تا ارتفاع 3400 متر بوده است. بررسي هاي ميداني نشان مي دهد كه در حال حاضر فعاليت مشخصي در يخچال هاي زرد کوه وجود ندارد و هسته هاي يخي موجود در زير يخرفت هاي سطحي در حال ذوب تدريجي مي باشند. انتقال حجم عظيمي از يخرفت ها در طول گذر از دوره يخچالي، مخروط افكنه هاي بزرگي در انتهاي دره هاي يخچالي و تا مجاورت دره رود كوهرنگ تشكيل داده اند. اين مخروط ها تنها نمونه هاي موجود با منشا يخچالي در منطقه زردكوه مي باشند.

 نسخه قابل چاپ

به دنبال مذاکره هاي فراوان در خصوص حقوق و حاکميت کشورها بر درياها، در نهايت سومين کنفرانس بين المللي، پس از نه سال تلاش، در سال 1982 در جامائيکا، موفق به دستيابي به سند نهايي «کنوانسيون حقوق بين المللي درياها» در 17 فصل و 320 ماده گرديد. اين کنوانسيون با درج ملاحظاتي توسط نماينده اعزامي دولت ايران به امضا رسيده اما تاکنون به تصويب مجلس شوراي اسلامي نرسيده است. قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران در سال 1372 (1993 م) در مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيده است. در اين قانون، مصوبه سال 1352 (1973 م) هيات وزيران در خصوص خط مبدا آبهاي سرزميني بدون هيچگونه تغييري مورد تاييد و تاکيد قرار گرفته است. مقاله حاضر با هدف مقايسه ميان قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران با کنوانسيون 1982 حقوق درياها و مشخص نمودن مشابهت ها، تفاوت ها و موارد تنش برانگيز ميان اين دو سند و بررسي درگيري هاي احتمالي ميان ايران و ساير کشورها در صورت تاکيد بر بخش هاي خاصي از قانون مناطق دريايي ايران و در نهايت ارايه پيشنهادهايي براي حل مناقشه هاي احتمالي تدوين شده است .

 نسخه قابل چاپ

دهياري ها، نهادهاي عمومي و غيردولتي مي باشند که اخيرا براي اداره امور عمومي روستاها در نظام مديريت روستايي کشور مطرح شده اند. در ابتداي راه اندازي دهياري ها مجوز تاسيس براي همه روستاهاي بالاي 20 خانوار صادر مي شد، اما در ادامه کار ايجاد اين نهاد در روستاهاي کوچک مورد ترديد واقع و چنين استدلال شد که تاسيس دهياري در اينگونه روستاها به لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه نيست و اولويت با روستاهاي بزرگي است که هم به لحاظ جمعيتي و هم توان بالاتر اقتصادي براي حمايت مالي از اين نهاد عمومي امکان مناسب تري دارند. مقاله حاضر درصدد است تا با ارزيابي کارايي دهياري هاي ايجاد شده در روستاهاي کوچک و مقايسه آن با روستاهاي بزرگ به اين سوال پاسخ دهد که آيا اصولا تاسيس دهياري در اين دسته از روستاها متناسب با اهداف متصور بوده است؟ و آيا عامل جمعيت به عنوان ملاک ارايه خدمات در قالب دهياري از کارآيي لازم بـرخوردار است؟ نتايج اين تحقيق که در استان گلستان و با بهره گيري از روش مطالعه توصيفي- تحليلي صورت گرفته، نشان مي دهد که عوامل ساختاري، اجتماعي و اقتصادي رابطه تنگاتنگي با ميزان موفقيت دهياري در روستاهاي کوچک دارد. علاوه بر اينکه دهياري در روستاهاي پرجمعيت نيز به دليل دريافت سرانه اعتباري بيشتر موفق تر از روستاهاي کوچک عمل کرده است.

 نسخه قابل چاپ

به دنبال مذاکره هاي فراوان در خصوص حقوق و حاکميت کشورها بر درياها، در نهايت سومين کنفرانس بين المللي، پس از نه سال تلاش، در سال 1982 در جامائيکا، موفق به دستيابي به سند نهايي «کنوانسيون حقوق بين المللي درياها» در 17 فصل و 320 ماده گرديد. اين کنوانسيون با درج ملاحظاتي توسط نماينده اعزامي دولت ايران به امضا رسيده اما تاکنون به تصويب مجلس شوراي اسلامي نرسيده است. قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران در سال 1372 (1993 م) در مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيده است. در اين قانون، مصوبه سال 1352 (1973 م) هيات وزيران در خصوص خط مبدا آبهاي سرزميني بدون هيچگونه تغييري مورد تاييد و تاکيد قرار گرفته است. مقاله حاضر با هدف مقايسه ميان قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران با کنوانسيون 1982 حقوق درياها و مشخص نمودن مشابهت ها، تفاوت ها و موارد تنش برانگيز ميان اين دو سند و بررسي درگيري هاي احتمالي ميان ايران و ساير کشورها در صورت تاکيد بر بخش هاي خاصي از قانون مناطق دريايي ايران و در نهايت ارايه پيشنهادهايي براي حل مناقشه هاي احتمالي تدوين شده است .

 نسخه قابل چاپ

چکيده در مقاله حاضر ميزان دقت روش هاي مختلف درونيابي فضايي مورد ارزيابي قرار گرفته اند. به عنوان نمونه روش هاي مختلف درونيابي تين، معكوس وزني فاصله، اسپلاين و انواع كريجينگ انتخاب گرديده است. با استفاده از اين روش ها به درونيابي داده هاي بارندگي حوضه آبريز كشف رود پرداخته شده است. براساس نتايج به دست آمده از اجراي اين مدل ها ميزان دقت اين روش ها با استفاده از روش هاي آماري با هم مقايسه شده اند. براي ارزيابي روش هاي درونيابي از تكنيك اعتبار متقاطع استفاده شده و درآن دو روش خطاي باياس ميانگين (MBE) و خطاي قدر مطلق ميانگين (MAE) براي ارزيابي ميزان اعتبار بكار گرفته شده است. براساس نتايج حاصل روش هاي تين و كريجينگ نتيجه درونيابي بهتري در برداشته اند.

 نسخه قابل چاپ

چکيده مراتع حوضه واز در مساحتي معادل پانصد هزار هکتار در استان مازندران واقع شده است. اين تحقيق به منظور تعيين ارتباط پوشش گياهي با خاک و واحدهاي مرفولوژي در بخشي از اين مراتع انجام پذيرفته است. با محاسبه و تعيين نقشه هاي شيب، جهت و ارتفاع منطقه و هم پوشاني اين نقشه ها با استفاده از GIS 25 واحد کاري به عنوان پايه و مبناي نمونه برداري پوشش گياهي و خاک بدست آمد. فاکتورهاي خاک از قبيل ازت، ماده آلي، pH، EC، بافت و ساختمان همراه با پارامترهاي پوشش گياهي (تاج پوشش و تراکم) براي تعدادي از گونه هاي مرتعي تعيين گرديد. بررسي اثر هر يک از عوامل مرفولوژي بر پارامترهاي پوشش گياهي نشان مي دهد که جهت، شيب و ارتفاع بر تغييرات درصد پوشش تاجي و تراکم گونه هاي مورد مطالعه تاثير دارد. البته ميزان اين تاثير بسته به نوع پوشش متفاوت است. در بررسي عوامل ادافيكي بر روي گونه هاي گياهي مشخص گرديد كه EC، pH و رس به ترتيب بيشترين اثر را بر روي پوشش تاجي و EC، رس، نيتروژن و pH بيشترين تاثير را بر روي تراکم اغلب گونه ها دارند.

 نسخه قابل چاپ

در راستاي بهبود قابليت دسترسي جمعيت روستايي به خدمات اساسي،بيشتر كشورهاي در حال توسعه برنامه ها و اهدافي را در سيستم برنامه ريزي خود گنجانده اند. در اواخر سال 1378، شوراي عالي معماري و شهرسازي ايران، مصوبه شوراي هماهنگي عمران روستايي در خصوص ساماندهي فضاهاي روستايي در سه سطح منظومه، مجموعه و حوزه را به تصويب نهايي رساند. بنابراين مكان يابي مراكز سه گانه، با توجه به موقعيت جغرافيايي، دسترسي، جمعيت و امكانات موجود، شبكه ارتباطي- زيربنايي، تقسيمات و مركزيت سياسي- اداري، مسايل امنيتي- استراتژيكي، همگني هاي فرهنگي- اجتماعي، اقتصادي و محيطي از اولويت هايي است كه هرچند با تاخير ولي به طور اجتناب  ناپذير و سريع بايد انجام شود. نوشتار حاضر نتايج به دست آمده از سطح بندي خدمات رساني روستايي شهرستان مشهد را در سال 1382، ارايه مي دهد. در مجموع 7 مركز منظومه، 29 مركز مجموعه و 66 مركز حوزه از ميان 573 سكونتگاه روستايي و 6 سكونتگاه شهري مشخص شده اند تا با تجهيز و تقويت عملكردي آنها موجبات اشاعه خدمات با دسترسي موثر در راستاي ايجاد پيوند بيشتر ميان سكونتگاه هاي روستايي و در نهايت تعادل نسبي بين روابط شهر و روستا فراهم شود.

 نسخه قابل چاپ

گسترش شهرنشيني و توسعه شهرها به همراه افزايش شتابان جميعت و توسعه فعاليت هاي صنعتي با مصرف بي رويه سوخت هاي فسيلي به شدت آلودگي ها را افزايش داده است كه عواقب آن در درجه اول به صورت انواع امراض و بيماري هاي تنفسي، تشديد بيماري هاي قلبي و ريوي، متوجه ساكنان شهرها مي شود. در اين بررسي ارتباط بين عناصر اقليمي چون دما،فشار ،رطوبت نسبي وآلاينده هاي جوي مانند مونو اکسيد کربن (CO)،دي اکسيد نيتروژن (NO₂)، دي اكسيد گوگرد SO₂))- هيدروكربن ها (HC) و ذرات معلق 10-((PM با فوت شدگان بيماري هاي قلبي شهر تهران در طي دوره آماري 2003–1999 صورت گرفت از روش هاي آماري توصيفي ونيز با استفاده از روابط همبستگي و رگرسيوني به بررسي و تجزيه و تحليل بين ميانگين ماهانه و سالانه يكايك متغيرها با فوت شدگان بيماري ها قلبي پرداخته شد. نتايج نشان مي دهد که بين عناصر اقليمي همچون دما، فشار و رطوبت نسبي با فوت شدگان بيماري هاي قلبي رابطه همبستگي معني دار و قوي ، بويژه اين ارتباط بين ميانگين ماهانه اين عناصر با ميانگين ماهانه تعداد فوت شدگان بيماري هاي قلبي وجود دارد. هر جا با كاهش دما و متعاقب آن با افزايش فشار روبرو بوده ايم، تعداد فوت شدگان بيماري هاي قلبي نيز افزايش داشته است كه افزايش تعداد فوت شدگان بيماري هاي قلبي در ماه هاي سرد سال از جمله آذر (دسامبر) دي (ژانويه) و بهمن (فوريه) كه همزمان با سرد شدن هوا، افزايش فشار، كاهش تابش خورشيد و كوتاه بودن طول روز و كاهش ارتفاع لايه اينورژن همراه است و سبب افزايش غلظت مواد آلاينده و تراكم آن در فضاي محدودي از سطح زمين مي گردد از اين موضوع حكايت مي كند.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله تغييرات ويژگيهاي بارش 34 ايستگاه سينوپتيك كشور مورد مطالعه و بررسي شده است. اين ايستگاه ها داراي30 سال داده پيوسته در دوره آماري 1951-1991 بودند و از نظر مكاني در سطح كشور داراي توزيع متناسب مي باشند. براي دستيابي به يك ايده كلي از رفتار بارش، از ميانگين متحرك و براي بررسي همگني داده هاي بارش، از روش تبديل شده آبه، انحرافات تجمعي، نسبت بيشينه ورسلي و خود همبستگي مرتبه اول استفاده شده است. مطالعه روند و معناداري آن، با استفاده از آزمون پارامتريك تي- استيودنت و آزمون هاي ناپارامتريك من كندال و اسپيرمن به همراه تحليل كمي روند صورت گرفته است. براي كشف نقاط جهش در ميانگين هاي بارش از آزمون هاي من كندال دنباله اي، انحرافات تجمعي و نسبت بيشينه ورسلي بهره گرفته شده و سپس معنا داري نقاط با استفاده از آزمون هاي من ويتني و كروسكال واليس بررسي شده است. دلايل ناهمگني سري هاي بارش ايستگاه هاي منتخب، بيشتر ناشي از وجود روند و نوسان هاي زياد بوده و كمتر متاثر از جهش هاي ناگهاني مي باشد. عليرغم تصور عمومي، كشور شاهد هر دو روند كاهشي و افزايشي در جمع بارش ساليانه ايستگاه هاي سينوپتيك بوده است. به عنوان مثال جمع بارش ساليانه در مشهد و تهران داراي روند مثبت و در بندر انزلي داراي روند منفي بوده است. روندهاي بارش فصلي در هيچ يک از ايستگاه هاي مطالعه شده به صورت موازي رخ نداده است.

 نسخه قابل چاپ

در اين تحقيق جهت بررسي تغييرپذيري طيفي پوشش هاي گياهي، به کمک داده هاي سنجنده TM چهار سري داده مربوط به الف) سه مولفه اول حاصل از تجزيه تحليل مولفه هاي اصلي، ب) نسبت هاي مختلف طيفي حاصل از باندهاي انعکاسي، ج) نسبت هاي مختلف طيفي حاصل از باند حرارتي و د) باندهاي اصلي سنجنده TM استفاده شد و تغييرات طيفي پوشش هاي مختلف گياهي در باندهاي اصلي و مصنوعي با يکديگر مقايسه شدند. براي مقايسه و جهت وضوح سه روش اعمال شد. بررسي هيستوگرام، بهبود کنتراست و تفسير بصري استفاده شد. سپس نقش شاخص هاي مختلف در بارزسازي پديده هاي مورد بررسي قرار گرفت. نتايج بررسي، قابليت شاخص هاي مختلف را در تفکيک پديده هاي مختلف پوشش هاي گياهي و همچنين پديده هاي موجود در منابع آب نشان داد شاخص هاي VIT11؛ VIT12؛ VIT13؛ VIT16؛ VIT17؛ VI08 وVI09 مي توانند در بررسي پوشش هاي گياهي مورد استفاده قرار گيرند. همچنين قابليت باند حرارتي در بررسي هاي پوشش گياهي نيز بايستي در ديگر مناطق مورد بررسي قرار گيرد. همچنين نتايج نشان داد كه PC3، پديده هاي مختلف را با توجه به ميزان رطوبتشان از هم تفکيک مي کند. سه شاخص VIT18 ،VIT19 و VI01 نيز در مطالعات و شناسايي پديده هاي موجود در منابع آب شامل فيتوپلانگتون و مواد معلق مي تواند مورد استفاده قرار گيرند. پيشنهاد مي گردد تحقيقات مشابه در ساير مناطق صورت گيرد و شاخص هاي مناسب براي بررسي ها ارايه و بررسي گردد.

 نسخه قابل چاپ

شهر تهران يکي از آلوده ترين شهر هاي جهان به شمار مي رود. در سال از هر سه روز يک روز توسط يکي يا چند تا از آلاينده هاي اصلي آلوده است. عوامل متعددي در آلودگي آن نقش دارند. اما اثر عوامل جغرافيايي بيشتر از همه است. در اين مقاله ويژگي هاي جغرافيايي شهر از توپوگرافي تا مسايل انساني شرح داده شد. نتايج اين مطالعه نشان مي دهد که ويژگي هاي طبيعي شهر اثر بسيار زياد در آلودگي آن دارند. باد غالب آن در غرب باد غربي و در شرق باد شرقي است. وارونگي هاي دمايي از ويژگي هاي دوره سرد آن مي باشد که به همراه استقرار آنتي سيکلون ها هواي پايدار ايجاد مي کنند. شدت و فراواني بارندگي به اندازه اي نيست که هميشه بتواند هواي تهران را بشويد. به منظور سازگاري با اين شرايط جغرافيايي مديران و برنامه ريزان شهر بايد از سنگيني صنايع و فعاليت هاي آلاينده بکاهند و با برنامه هاي تشويقي در مردم و متوليان شهر احساس مسوليت ايجاد نمايند.

 نسخه قابل چاپ

بوم گردي به قصد بازديد از خاستگاه ها و زيستگاه هاي طبيعي و با هدف حفاظت از ميراث فرهنگي به مثابه گزينه سودمند اقتصادي تلقي مي شود. اين گونه ازگردشگري نيز در برگيرنده آثار زيست محيطي، اقتصادي و اجتماعي مي باشد. ترويج فرهنگ محيط زيست و تسهيل در اعمال تمهيدات مربوط به آن، درآمدزايي، ايجاد فرصت هاي شغلي و ارتقاي ارزش هاي معنوي و فرهنگي جامعه ميزبان از جمله ره آوردهاي مثبت اين نوع گردشگري تلقي مي شود.
استان گلستان با در نظر گرفتن وي‍‍‍ژگي هاي طبيعي مانند بر پارك هاي ملي و مناطق حفاظت شده بي نظير، زيستگاه ها، آبشارها و تالاب هاي ديدني و به موازات آن احراز نمودهاي فرهنگي ارزشمند از جمله مراكز عمده بوم گردي در ايران مي باشد.
اين مقاله سعي دارد ضمن معرفي جاذبه هاي مهم بوم گردي دراين استان به ارايه مدلي براي تحقق بوم گردي پايدار دست يازد، چرا كه هرگونه تلاش در اين خصوص به ارتقا وضعيت اقتصادي استان منجر مي شود.
تفويض كنترل تالاب هاي گميشان، آلاگل، آجي گل با توجه به ميزان شكنندگي و آسيب پذيري آنها به سازمان حفاظت از محيط زيست، مسيريابي مجدد جاده اصلي تهران- مشهد با توجه به خسران هاي زيست محيطي كه گردشگران در اين گنجينه ملي ايجاد نموده اند و مجهز نمودن جاذبه هاي طبيعي استان به وي‍ژه پارك جهان نما به امكانات و تاسيسات گردشگري از جمله پيشنهادات اين مقاله است.

 نسخه قابل چاپ

در حوضه آبريز ميدان جيق، شرايط خاص زمين شناسي، آب و هوايي، هيدرولوژيک، پوشش گياهي و ويژگي هاي ژئومرفولوژيک باعث بروز فرسايش در اشکال مختلف شده اند. از مهم ترين عوامل موثر در بروز فرسايش در اين حوضه شرايط خاص زمين شناسي آن مي باشد. حوضه آبريز ميدان جيق به وسيله رسوبات سست و دانه ريز لس پوشانيده شده است که داراي حساسيت بالايي نسبت به فرسايش و به خصوص فرسايش آبي مي باشد؛ به طوري که مي توان اشکال مختلف فرسايش آبي را در همه جاي اين حوضه مشاهده کرد. در اين تحقيق براي برآورد ميزان فرسايش و رسوب از مدل پسياک در قالب رخساره هاي ژئومرفولوژي (واحد کار) استفاده شده است. با استفاده از نقشه هاي توپوگرافي، زمين شناسي و عکس هاي هوايي به همراه بازديد هاي ميداني، حوضه مورد مطالعه به سه واحد ژئومرفولوژي کوهستان، تپه ماهور و فلات ها و تراس هاي فوقاني تقسيم شد و سپس رخساره هاي ژئومرفولوژي براساس همگني در توپوگرافي، سنگ و واکنش فرسايشي در سطح نيمه تفضيلي و مقياس 1:50000 تفکيک شد و پارامترهاي مورد نياز مدل در هر رخساره به صورت لايه هاي اطلاعاتي تهيه و وارد مدل گرديد و ميزان فرسايش و رسوب در هر رخساره مشخص شد. نتيجه مطالعات نشان مي دهد که واحد تپه ماهورهاي لسي داراي بيشترين ميزان فرسايش و رسوب در واحد سطح و نوع غالب فرسايش در آن فرسايش آبراهه اي است.

 نسخه قابل چاپ

اسكان غيررسمي در ايران مانند بسياري از ديگر كشورهاي جهان، پديده اي روبه رشد مي باشد كه شهرهاي كشور را با مسايل جديدي روبرو ساخته است. شهر قم نيز به عنوان يكي از شهرهاي بزرگ كشور مي باشد كه پديده اسكان غيررسمي مواجه است. از جمله سكونتگاه هاي غيررسمي در شهر قم، محله شيخ آباد است كه در اين مقاله به بررسي آسيب شناسي كالبدي آن پرداخته مي شود. يكي از مشكلات و درحقيقت نماد اسكان غيررسمي، است. در اغلب موارد نوع مسكن يكي از نشانگرهاي كليدي براي آسيب هاي فضايي شهر محسوب مي شود. هدف از بررسي حاضر شناخت شرايط و ويژگي هاي مسكن غيررسمي بوده تا بتوان از طريق بررسي دقيق آن پتانسيل هاي اسكان غيررسمي در تامين مسكن كه از اساسي ترين نيازهاي جوامع انساني است شناسايي و زمينه هاي كاهش آسيب هاي كالبدي- اجتماعي مشخص گردد. بنابراين در اين مقاله با استفاده از روش تطبيقي به مقايسه شاخص هاي مسكن در محله شيخ آباد و شهر قم و سكونتگاه هاي غيررسمي در برخي ديگر كشورهاي جهان سوم پرداخته شده است. نتايج نشان مي دهد كه شاخص هاي مسكن در محله شيخ آباد شرايط نامساعد و ناهنجاري نسبت به شهر قم دارد ليكن اسكان غيررسمي در ايران در مقايسه با اسكان غيررسمي در ديگر كشورهاي درحال رشد به ويژه در زمينه برخورداري از خدمات اساسي داراي شرايط مساعدتري است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ