کوتاه و خواندنی > بارزمندگان

رسم جلوداري

تنها خدا مي‌داند كه چه تعداد از فرماندهان و بچه‌هاي پيشكسوت بودند كه با وضع صد در صد وخيم از حيث سلامت جسمي ماندند و مقابله كردند و با شدت جراحت و خونريزي ديگران را بر خود ترجيح دادند، در نتيجه از بي‌دارويي و درمان نكردن به شهادت رسيدند.
فرماندهي كه دستش از مچ قطع مي‌شد و آ‌ن را در جيب خود پنهان مي‌كرد و به مبارزه ادامه مي‌داد. مسئولي كه به زمين افتاده بود و روي خود را با دست مي‌پوشاند يا به سينه مي‌خوابيد تا او را نبيند و رد بشوند و خللي در پيشروي به وجود نيايد. فرماندهي كه زخم عميق داشت و نشان نمي‌داد و تظاهر به سلامتي مي‌كرد، مسئولي كه شب عمليات، پشت لباسش را فسفري مي‌كرد تا ديگران راه را گم نكنند و روي موانع نروند و در نتيجه گاهي بر اثر انعكاس نور بر آن شبرنگ‌ها، هدف تير مستقيم دشمن قرار مي‌گرفت. فرماندهي كه شب عمليات براي باز كردن معبر در ميدان مين خود داوطلبانه روي سيم‌خاردارها و مين‌ها مي‌خوابيد تا راه براي ديگران باز شود و اشكالي در عمليات پيش نيايد و....

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 87

رقابت در حفظ قرآن

رو به قبله ساختن سنگر

وقتي قرار بود نيروها براي مدت معيني در يك نقطه از منطقه بمانند، براي برپا كردن چادرها، بعد از رعايت جهت وزش باد و موجگير نبودن آن‌ها، سعي مي‌كردند چادر را به نحوي نصب كنند كه طول آن رو به قبله باشد، در نتيجه خود به خود، نشست و برخاست و خوردن و آشاميدن و خواب و بيداريشان رو به سوي حق تعالي داشت و اين همه تأكيد و توجه در اصل به خاطر مراعات حال نماز شب خوان‌ها و اهل تهجد بود، تا در شرايطي كه امكان بيرون آمدن از سنگر نبود، همان‌جا برخيزند و شب زنده‌داري كنند.

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 137


راوي : سيد مهدي فهيمي‌

روش نگارش

سبقت

در جبهه بين بچه‌هاي راننده، براي به مقصد رساندن برادران پياده كه در حاشيه‌ي جاده منتظر وسيله بودند رقابت بود. گاهي كه دو تا از اين راننده‌ها با هم جلوي پاي جمعي ترمز مي‌كردند، يكي به شوخي رو به ديگري مي‌كرد كه: «هول نشو! به هر دوتامون مي‌رسه!» كنايه از اين‌كه: اين قدر براي صلوات گرفتن حرص نزن! و دنبال اين نباش كه دعاي بچه‌ها فقط بدرقه‌ي راه تو باشد‌، بگذار به ديگران هم برسد!».

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 138

سوغاتي دو سره

شب شهادت مولي

در سوگواري‌ها و مراسم تعزيت اهل بيت (عليهم السلام) بر اساس اقتضاي محيط و ميدان نبرد، همه‌ي تلاش رزمندگان اين بود كه خودشان را جاي ائمه و اصحاب و انصارشان بگذارند، تا عمق مصيبت آن‌ها را درك كرده و اندكي دلشان آرام گيرد.
چنان‌كه در شب‌هاي قدر و شب شهادت اميرالمؤمنين (عليه السلام ) در ماه مبارك رمضان بعضي به نان و نمك افطار مي‌كردند. در حالي‌كه اشك در چشمانشان بود و بفض در گلويشان. سحر آن شب، هيئت‌ها به عزاداران شير مي‌دادند و با اجراي نمايش قضاوت‌ها و حكايت‌هاي منسوب به حضرت امير (عليه السلام) شب‌هاي كوفه و غريبي و مظلوميت مولا را احيا مي‌كردند.

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 112

شربت

شعار نوشتن روي لباس

خياط‌‌ ‌هاي صلواتي جبهه، بعد از تعمير لباس و دوخت و دوز آن، كارشان دوختن پارچه‌هاي چاپي شعار نوشته بود كه بچه‌ها با اصرار به خياط‌خانه مي‌آوردند. شعارهايي مثل: يا قمربني‌هاشم و ياحسين و... بعضاً اسم افراد كه خودشان نوشته بودند.
اين غير از مشخصاتي مثل گروه خون و گروه و دسته بود كه نوعاً با خودكار روي در جيب و سر زانوي شلوار يا پشت جيب و زير يقه مي‌نوشتند تا نور آفتاب و آب كمتر به آن اثر كند.
شعار نوشته‌هاي خوش‌نويسي‌شده‌ي ديگري هم بود كه حكم تابلو داشت و حرف اول و آخر صاحب لباس را، كه بچه‌هاي خوش‌خط‌‌ تر پشت و جلو پيراهن كار بچه‌ها مي‌نوشتند! عباراتي مثل: «زره‌ي پشت‌دار براي كسي خوب است كه پشت به دشمن مي‌كند» يا «الي رفيق الاعلي» و «مسافر كربلا» و هزاران عنوان و عبارات ديگر كه در مجموعه‌ي «تابلو نوشته‌ها» اثر سيدمهدي فهيمي قابل مطالعه هستند.

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 197

شعارهاي جابه جايي

شكسته نفسي ها

شكسته نفسي‌ها را به مزاح شكسته‌بندي هم مي‌گفتند، معمولاً فعل و انفعالات قولي و زباني كه براي رو نشدن دست‌ها، بچه‌ها از خود بروز مي‌دادند، چنان‌كه نسبت رزمنده را شايسته‌ي خود نمي‌دانستند و عكس‌العملشان اين بود: «كه ما لغزنده‌ايم». كنايه از اين كه ما گنهكاريم و مدافع دين و منزلت آن نمي‌توانيم باشيم و آن‌چه از باب حفظ اخلاص و گريز از ريا بود و غالباً با محمل «وقت خوش كردن» و مطايبه و نظير پرس‌وجو كه بعضي‌ها از سر سادگي راجع‌ به چگونگي باز شدن پاي شخص به جبهه مي‌كردند و جواب‌هاي از اين دست كه: «كار نبود، خرج گران بود، شهر چيزي گير نمي‌آمد، اين‌جا لااقل دلي از عزا درمي‌آوريم و مجبور نيستيم براي همه چيز توي صف بايستيم!» و از اين قبيل حرف‌ها.

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 106

شماره و تاريخ و پيوست نويسي

شهرداري

در جبهه هر فرد به مدت 24 ساعت "شهردار" يا "خادم‌الحسين" بود و مسئوليت تهيه‌ي غذا و مخلفات آن را و هم‌چنين انداختن و جمع كردن سفره، شستن ظروف صبحانه نهار و شام را بر عهده مي‌گرفت. البته بچه‌هاي ديگر در پهن كردن سفره، چيدن لوازم، آوردن خوراكي‌ها و جمع كردن و نظافت وسايل كمك مي‌كردند.
وقتي قرار بود خودشان غذا درست كنند، يكي مي‌پرسيد: «برادرا! چي ميل داريد؟» و اگر قرار مي‌شد سبزي‌پلو باشد، دو نفر كارشناس‌ سبزي بياباني به سراغ سبزي مي‌رفتند. يكي دو نفر هم به دنبال هيزم و آشپز و همدستانش هم مشغول پخت و پز مي‌شدند.
چنان‌چه شهردار در نوبت وظيفه‌اش خوب عمل مي‌كرد و سليقه به خرج مي‌داد، مرتب براي سلامتي‌اش صلوات مي‌فرستادند و از او مي‌خواستند در پستش باقي بماند. گاهي اين رفتار را براي برادري كه خوب از عهده‌ي كار برنيامده بود انجام مي‌دادند تا در اين كار استاد شود و با او شوخي مي‌كردند كه «ننه چرا غذا سرد است؟» چرا غذا كم‌نمك است و از اين حرف‌ها...

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 30

شوق و ذوق عمليات

شيران امدادگر

امدادگران تنها كساني بودند كه به جهت نوع مسئوليتشان آخرين دقايق را با شهدا بوده و بسياري از شهدا در آغوش ايشان جان مي‌دادند، از اين حيث احترام خاصي بين بچه‌ها داشتند.
هر كس سراغ گمشده‌ي خود را مي‌گرفت و آن‌قدر نشاني مي‌داد، تا بلكه يكي او را شناسايي كند و به‌ اين اميد كه بداند عزيز او چگونه و چه‌طور چشم از جهان فرو بسته.

منبع :كتاب فرهنگ جبهه (آداب ورسوم) -  صفحه: 154