پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
سالمندي فرايندي طبيعي در زندگي انسان و حاصل فرسايش تدريجي ارگان هاي حياتي است. عوامل فردي مانند جنس، سن و نژاد، ويژگي هاي اجتماعي و فرهنگي و اقتصادي در زمان و ميزان آن موثرند. هزينه هاي آن در ابعاد مختلف بر جامعه انکارناپذير است. شيوه هاي زندگي فردي، روابط اجتماعي، توانمندي هاي اقتصادي و فرهنگي تفاوت هايي را ايجاد مي کند. در حالي که کشورهاي پيشرفته صنعتي، به منابع مالي، جهت تامين نيازهاي سالمندان دسترسي دارند، با اين حال از اين پديده در جايگاه يک پديده به عنوان يک «بن بست» «بار اقتصادي بي سابقه» و «مساله اي فراگير» که مستلزم رويکردي جدس است، ياد کرده اند. تجربه پاره اي از کشورها نشان مي دهد، که با به کارگيري روش ها و راهبردهاي علمي، ايجاد فرصت براي ادامه فعاليت اقتصادي - اجتماعي سالمندان، مانعي چندان جدي براي ايفاي نقش جوانان ايجاد نمي کند، در حالي که احساس فايده مند بودن سالمندان را به طور نسبي قوت مي بخشد. در کشورهاي در حال توسعه، متناسب با شرايط هر کشوري، مي توان چنين شرايطي را به وجود آورد، اما هنوز فاصله زيادي تا رسيدن به فرصت هاي مطلوب، در اغلب اين کشورها وجود دارد.
بر طبق ديدگاه ساختي - کارکردي، جامعه به عنوان يک نظام اجتماعي از خرده نظام ها و نهادهاي مختلفي تشکيل يافته است و آنچه مي تواند از جمله علل پيشرفت و توسعه هر جامعه اي به حساب آيد وجود تعادلي پويا و «حالتي از تعادل کارکردي» در ميان اين خرده نظام ها و نهادهاست. بي شک دو نهاد دانشگاه و صنعت از مهمترين نهادهاي اجتماعي جوامع جديدند که در مسير توسعه اين جوامع نقشي مهم بر عهده خواهند داشت. متن حاضر درصدد شناسايي و توصيف رابطه ميان اين دو نهاد در متن تعاملات اجتماعي موجود در جامعه ايران امروز و آسيب شناسي و تبيين چرايي چنين رابطه اي در يک بستر تاريخي - جامعه شناختي است و سعي بر آن دارد تا در اين زمينه راه کارهايي را نيز توصيه نمايد.
نسخه قابل چا
هدف پژوهش حاضر بررسي رابطه بين دانش زيست محيطي و نگرش ها با رفتارهاي محافظت از محيط است. براي آگاهي از اين رابطه 242 دانشجو از چهار رشته بهداشت محيط، جغرافيايي طبيعي، روان شناسي و تاريخ از دانشگاه شهيد بهشتي با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي انتخاب شد. ابزارهاي پژوهش شامل پرسشنامه، نگرش هاي محيطي تامپسون و برتون با سه خرده مقياس انسان مداري، محيط مداري و بي اعتنايي و پرسشنامه رفتار محافظت از محيط است. نتايج اين مطالعه نشان داد دانشجوياني که واحدهايي در زمينه محيط زيست گذرانده اند )يعني بهداشت محيط و جغرافيايي طبيعي( رفتارهاي محافظت از محيط بيشتري در مقايسه با دانشجوياني که واحدهايي در اين زمينه نگذرانده اند )يعني روان شناسي و تاريخ( نشان مي دهند. بين نگرش انسان مداري و رفتار محافظت از محيط، رابطه مثبت معنادار و با بي اعتنايي هيچ رابطه معناداري به دست نيامد که فرضيه پژوهش را تاييد نکرد. بين نگرش محيط مداري و رفتار محافظت از محيط رابطه مثبت معنادار و با بي اعتنايي رابطه منفي معنادار مشاهده شد که فرضيه پژوهش را تاييد مي کند.
نسخه قابل چاپ
اين مقاله بر اساس رويکرد جامعه شناختي به بررسي و مطالعه ميزان اعتماد اجتماعي پرداخته است. اين نوشتار، بر اين فرض استوار است که اعتماد اجتماعي )در جايگاه مفهوم اصلي پژوهش حاضر(، يکي از جنبه هاي مهم روابط اجتماعي و زمينه ساز همياري و مشارکت اجتماعي بين اعضاي جامعه است. سوال اصلي اين است که آيا ميزان اعتماد اجتماعي در بين دانشجويان دانشگاه هاي زنجاني به عنوان محور روابط اجتماعي، با ويژگي هاي فردي و موقعيتي دانشجويان و تعاملات اجتماعي آنان با گروه هاي اجتماعي، ميزان سرمايه هاي اجتماعي )ميزان امنيت اجتماعي، حمايت از نظم اجتماعي موجود، تعهد اجتماعي، آنومي اجتماعي، بيگانگي اجتماعي، اميدواري اجتماعي، همبستگي اجتماعي، مشارکت اجتماعي، منزلت اجتماعي، اقتدار اجتماعي و ريسک پذيري اجتماعي( رابطه دارد؟ نتايج به دست آمده نشان مي دهد که از نظر دانشجويان دانشگاه هاي زنجان بين برخي از مولفه هاي اثرگذار بر اعتماد اجتماعي به ويژه )مشارکت اجتماعي، همبستگي اجتماعي، آنومي اجتماعي، بيگانگي اجتماعي، اميدواري اجتماعي، گرايش به ريسک اجتماعي، امنيت اجتماعي، حمايت از نظم اجتماعي موجود، تعهد اجتماعي( و اعتماد اجتماعي رابطه شديد وجود دارد و اين رابطه بين بعضي ديگر از مولفه ها از جمله )منزلت اجتماعي، اقتدار اجتماعي( حالت متوسطي دارند. در تحليل نهايي متغيرهاي )ميزان مشارکت اجتماعي، همبستگي اجتماعي و امنيت اجتماعي( نسبت به ساير متغيرها در ايران برجستگي و نمود خاصي پيدا کرده به طوري که در تبيين و پيش بيني اعتماد اجتماعي بالاترين سهم را به خود اختصاص داد. بنابراين در اثرگذاري يافته هاي نظري اين پژوهش ضمن تاييد رابطه اعتماد اجتماعي با اکثر متغيرهاي مورد توجه در ديدگاه هاي خرد، براي دستيابي به دريافتي از پديده هاي سطح کلان که متضمن اعتماد هستند، سودمند است و عاملي براي تلفيق ديدگاه هاي خرد و کلان در قالب يک چارچوب مفهومي براي «اعتماد اجتماعي» است.
در حالي که پارادايم مسلط در تحليل هاي جامعه شناختي، با طرح «سوالاتي از جنس چرايي» يا تبييني و با تاکيد بر اندازه گيري، عينيت، پيش بيني پذيري و مداخله بهتر و کاراتر در مسايل اجتماعي، آن ها را همچنان کم و بيش امري داده شده، کمي و عيني تلقي مي کند، اين مقاله ضمن تاکيد بر ماهيت ذهني، تعريفي، مبتني بر اقامه دعوي و بر ساخت گرايانه مسايل اجتماعي، به طور مشخص از فرايند پزشکي شدن مسايل اجتماعي سخن مي گويد. با الهام از برخي جامعه شناسان بر ساخت گرا، اين مقاله در پي آن است که تا چه حد طرح «سوالاتي درباره فرآيند و چگونگي» تعريف، سنخ بندي و برساخت مسايل اجتماعي في نفسه مي تواند براي علم جامعه شناسي و قضاياي برخاسته از آن اساسي باشد. با اتخاذ چنين رويکردي، مقاله مي کوشد نشان دهد که در يک سده گذشته چگونه يا به چه رويه ها و سازوکارهايي شمار زيادي از مسايل، تجربيات و وقايع حياتي انسان که زماني نرمال و عادي تلقي مي شدند و يا در حيطه ها و علوم غيرپزشکي تعريف و مديريت مي شدند، وارد قلمرو اقتدار، تعريف و مداخله پزشکي شده اند؛ فرايندي که در اين مقاله «پزشکي شدن جامعه» ناميده شده است. در نهايت، اين مقاله براي اولين بار استعاره جامعه شناختي «بازي پزشکي شدن» را به منظور ارايه تصويري راستين از ماهيت پديده پزشکي شدن و تحولات احتمالي آن مطرح مي کند.
خودباوري ملي، امروزه يکي از عوامل متمايز کننده ملت هاي پيشرفته و عقب مانده است. مطالعات نشان داده است که نيروي انساني کشورهاي پيشرفته از خودباوري بالايي برخوردار است و از اين رو تلاش براي افزايش اين ويژگي يکي از برنامه هاي بلندمدت کشورها در سراسر جهان شده است. در اين تحقيق تاثير مدل چهار بعدي )الماس( عدالت در ايجاد و ارتقاي خودباوري مورد بررسي قرار گرفته است. يافته هاي تحقيق حاکي از وجود رابطه معني داري بين اين دو سازه است؛ يعني هر قدر عدالت توزيعي، مراوده اي، رويه اي و اطلاعاتي در نهادهاي آموزشي بيشتر باشد، خودباوري بالاتر است. لذا براي ايجاد و ارتقاي خودباوري ملي ضروري است که نهادهاي آموزشي بر استقرار عدالت در اين نهاده اهتمام ورزند تا زمينه براي رشد اين ويژگي در کل جامعه فراهم گردد. جامعه آماري شامل دانشگاه ها و مدارس است که 2000 نفر براي نمونه انتخاب شدند و در نهايت 897 نفر به پرسشنامه ها پاسخ داده اند. طبق يافته هاي تحقيق، همبستگي بين ابعاد چهارگانه عدالت و خودباوري مثبت و معني دار است.
خانواده يکي از نهادهاي اجتماعي است که به لحاظ تاثيرگذاري بر اعضاي خود و نيز بر سطوح مختلف جامعه، از جايگاه ويژه اي برخوردار است. همان طور که مي دانيم عامل پيدايش خانواده ازدواج است. پس سلامت جامعه و خانواده وابسته به ازدواجي سالم و پردوام است. بنابراين پرداختن به موضوع ازدواج و موانع و مشکلات بر سر راه آن، به عنوان يک مساله اجتماعي نيازمند تحقيق و بررسي است. در اين مقاله نيز که برگرفته از پژوهشي تحت عنوان «بررسي دلايل و آثار افزايش سن ازدواج دختران در روستاهاي شهرستان آشتيان در سال 1385» است، سعي مي شود با رويکردي تحليلي - انتقادي به بررسي عوامل اجتماعي موثر بر بالا رفتن سن ازدواج دختران روستا و آثار ناشي از آن پرداخته شود. چرا و چگونه زندگي در اين محيط روستايي و مشکلات اجتماعي ناشي از آن مانند فقر اقتصادي و بيکاري، به مهاجرت، ازدواج و سکونت دايم پسرهاي روستا در شهرها و عدم تعادل جنسي در روستا منجر مي شود؛ به نحوي که باعث افزايش تعداد دختران مجرد ساکن در روستا و تاخير در سن ازدواج آن ها شده و ممکن است افزايش آسيب ها و انحرافات اجتماعي را به دنبال داشته باشد.
رهيافت هاي پژوهشي در علوم اجتماعي يا شيوه هاي منظم و سيستماتيک بررسي پديده اجتماعي حداقل در چندين دهه اخير بسيار متنوع و گوناگون بوده اند و رهيافت کيفي براي رجوع به پديده اجتماعي يکي از آن ها است. منابع روش شناسي علوم اجتماعي حاوي قابليت ها و امتيازات بسيار و همچنين نقاط ضعف و انتقادات متعددي براي روش هاي کيفي است. از نظر تاريخي، ريشه هاي بحث در اين باره به دوران نيمه دوم قرن نوزدهم باز مي گردد. تمايز ميان روش هاي کمي و روش هاي کيفي را مي توان از منظر پارادايم هاي حاوي اين دو روش، يا بر اساس مقايسه ميان کيفيات و ويژگي هاي يافته ها براي آن دو و تفاوت هاي هستي شناختي و معرفت شناختي بين دو رويکرد نيز مورد بررسي قرار داد. اين نوشتار در پي طرح خصوصيات پارادايمي هر روش و مقايسه روش ها از ديدگاه فرضيات اساسي هر پارادايم و ارايه يک گونه شناسي از ويژگي هاي روش هاي ياد شده است.
در اين مقاله سعي بر اين است تا شاهنامه فردوسي به منزله يكي از منابع مورد مطالعه تاريخ ساساني بررسي شود و درجه انطباق آن با آن چه به عنوان ديگر منابع تاريخي مستند اين دوره مي شناسيم، سنجيده گردد. از اين رو چهار داستان مرتبط با تاريخ ساساني در شاهنامه و ديگر منابع تاريخي با هم مقايسه شود: تاسيس سلسله ساساني؛ فتح شهرالحضر، ظهور و مرگ ماني و داستان بهرام گور. پس از مقايسه به تفاوت هايي مي رسيم كه در خور توجه است.
تشيع در نيم قرن اول موجوديت خود، يك نهضت سياسي كاملا عربي با تاكيد بر حقانيت حضرت علي ابن ابي طالب عليه السلام به عنوان جانشين رسول اكرم (ص) بود. از دوران امامت و خلافت حضرت علي (ع) تا زمان وقوع واقعه كربلا در سال 61 هجري قمري، شيعيان انسجام خود را حفظ كردند. پس از قيام مختار در كوفه و حمايت از امامت محمدبن حنفيه، اولين انشعاب در تاريخ شيعه با نام كيسانيه به وجود آمد. در طي سال هاي بعدي فرقه زيديه و سپس فرقه اسماعيليه بر سر اختلاف عقيدتي در مورد امامت شيعيان با امام محمد باقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) از پيكره تشيع جدا شدند. تمام فرق انشعابي تشيع از جمله اسماعيليه به شرق سرزمين هاي اسلامي به ويژه ايران به عنوان يك پايگاه مهم تبليغي و سياسي توجه داشتند. اين مقاله به تكاپوي داعيان اسماعيلي طي قرن دوم تا چهارم هجري قمري، در ايران و به ويژه خراسان مي پردازد.
كشور ما در طول حيات پرفراز نشيب خود و در رويارويي با فرهنگ هاي مختلف، بر اساس اصل انعطاف پذيري فرهنگي، فرهنگ بيگانه را در ظرف فرهنگ و هويت خود باز تفسير كرده است. پس چگونه است كه طي يكصد سال گذشته در برخورد با فرهنگ غرب دستخوش نوعي بلاتكليفي شده است؟ در پاسخ، مقاله به تحليل موارد زير پرداخته است: اولا اين بود تكليفي ناشي از فقدان معرفت شناسي فلسفي روشنفكرها، نسبت به اين تمدن بوده است، زيرا شناخت ما از عرب يك شناخت جغرافيايي و متكي بر داوري مدرنيزسيوني بوده است، در حالي كه غرب يك مفهوم فلسفي چند بعدي است كه شناخت آن نيازمند تاملات فلسفي است. ثانيا فهم روشنفكر ايراني از تمدن غرب يك درك صوري و برپايه جلوه هاي ظاهري بوده است، نه برداشتي مدرنيته اي. ثالثا قضاوت او در مورد مغرب زمين متكي بر ترجمه متون دست دومي بوده، بنابراين نه تنها واقعيت هاي پنهان غرب، بلكه لايه هاي فرهنگي جامعه خودي را نيز به خوبي درك نكرده بود. به اين دليل به جاي غرب فهمي، اسير غرب زدگي شد.
تركان سلجوقي، پس از تسلط بر ايران، براي كسب مشروعيت سياسي از جانب خليفه عباسي و كسب مقبوليت در ميان مردم ايران، در جهت احياي قدرت ضعيف شده خليفه و مذهب تسنن اقدام كردند. سلاطين سلجوقي و وزراي ايراني آنان در راستاي اين هدف، به تعصبات مذهبي متوسل شدند. عميدالملك كندري، اولين وزير سلجوقي، با تعصب در مذهب حنفي، موجب مهاجرت بزرگان مذهب شافعي و شيعي از وطن گرديد. تعصبات مذهبي وزير بعدي، نظام الملك شافعي مذهب، اولا او را در تاسيس مدارس نظاميه كه با هدف همگوني فكري كارگزاران آينده ايران و رسيدن به وحدت سياسي صورت گرفته بود، با شكست روبه رو كرد. ثانيا، اختلاف نظام الملك با همسر قدرتمند ملكشاه، تركان خاتون،راه دربار را به روي پيروان مذهب رقيب، شيعيان امامي، گشود. در اين دوره فعاليت اسماعيليان نيز در ابعاد جديدي روبه رشد نهاد. اختلافات مذهبي همچنان در دوره جانشينان ملكشاه ادامه يافت و موجب تضعيف سياسي سلجوقيان و مانع از پيشرفت هاي فرهنگي و علمي گرديد. پيامدهاي چنين وضعي، مهاجرت و تبعيد علما و ترور و كشتار گروه هاي مذهبي مخالف بود كه جامعه را با تشنجات فكري، جو ناآرام اجتماعي و مشكلات اقتصادي روبه رو ساخت. به اين ترتيب حکومت سلجوقيان از رسيدن به وحدت سياسي باز ماند.
حسن صباح نخستين داعي ديلمان (رودبار- الموت)، در زمان اقتدار سلطنت سلجوقي، خلافت عباسي و خلافت فاطميان مصر، نهضت نزاري را بنيان گذاري كرد (483ق/1090م). او با تاسيس نهضت نزاري در قلاع درون قلمرو سلجوقيان، در رويارويي سياسي، نظامي و حتي مذهبي با آن ها قرار گرفت. حسن صباح روش هاي نويني در اداره جامعه اسماعيلي ايران به كار گرفت كه در قلعه هاي فراز قله ها و رشته كوه هاي شمال، غرب و شرق ايران استواري يافت و تا يورش مغولان حيات سياسي خود را ادامه داد. در اين مقاله سعي مي شود تلاش هاي سياسي و نظامي نزاريان در دوره حسن صباح در رويارويي با سلجوقيان با در نظر داشتن اوضاع سياسي سال هاي 483ق/1090م تا 518ق/1124م، دوره اقتدار و رهبري او، بيان شود.
سازمان دعوت اسماعيلي با ساختاري سلسله مراتبي، بستر توفيقات روزافزون دعوت فاطميان را در سرزمين هاي اسلامي فراهم آورد. پس از تاسيس خلافت فاطميان در مغرب و سپس انتقال به مصر، سازمان دعوت هرگز تعطيل نشد، بلكه به عنوان نهادي پويا و كارآمد در متن سازمان هاي اداري تا پايان اين خلافت برجاي ماند. از آن جا كه كاركرد اين نهاد، ارتباط مستقيمي با تحولات سياسي و ديني فاطميان داشت و توفيق آنان در پايايي دعوت اسماعيليه بسيار موثر بود؛ پژوهش حاضر تلاش دارد پاسخ اين پرسش ها را بيابد: 1- ساختار نهاد دعوت فاطميان چگونه بود؟ 2- اين نهاد از چه كاركردي برخوردار بود؟ 3- با وجود پيروزي اسماعيليان در تاسيس خلافت فاطميان، چرا نهاد تبليغي دعوت تعطيل نشد؟ 4- اين نهاد از بدو تاسيس چه تحولاتي را پشت سرنهاد؟ 5- نحوه عملكرد داعيان در خارج از قلمرو فاطميان چگونه بود؟
به پادشاهي رسيدن طغاتيمورخان در عصر ايلخانان رقيب (756-736ه.ق) را بايد پديده اي جالب و استثنايي در تاريخ مغولان دانست. زيرا او از تبار جوجي قسار برادر چنگيزخان بود؛ در حالي كه بر اساس سنت سياسي مغولان تنها فرزندان و نوادگان چنگيزخان مي توانستند به پادشاهي (خاني) برسند. اين در حالي است كه طغاتيمورخان از ميان هم مدعيان سلطنت (ايلخاني) نسبي روشن تر و مشخص تر دارد. لذا ادعاي نسب چنگيزخاني نكرده است و همين امر مشروعيت حكومت او را نزد مورخان آن عصر محل بحث و گفت و گو قرار داده است.
