پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
نگارنده اين سطور همراه جناب آقاي دکتر سيد امير محمود انوار استاد دانشمند دانشگاه تهران در روز جمعه 79.8.6 با جمعي از استادان ارجمند دانشگاه هاي مختلف کشور به منظور شرکت در کنگره بين المللي استادان زبان فارسي در سراسر هند راهي آن کشور شد که شرح آن در اين مقاله پيش روي خوانندگان گرامي است.
نسخه قابل چاپ
مقاله، به مقايسه دقيق و واژه به واژه هفت نسخه از ترجمه هاي نهج البلاغه اختصاص دارد. علاوه بر آن با اين مقايسه به سبک و سياق و عبارت پردازيهاي هر مترجم پي مي بريم. دقت و وسواس مترجمين را در حسن انتخاب نزديکترين واژه معادل از زبان فارسي نيز باز مي يابيم. شاخصترين ويژگي نسخه اصل (نسخه ترجمه دکتر شهيدي)، رعايت جانب اختصار و سجع پردازي در عبارتهاي برگردان است. براي اثبات اين نظر، تعداد واژه هاي بکار رفته در ترجمه يک عبارت، در هفت نسخه شمارش شد تا روشن شود تعداد کلمه هاي برخي از نسخه ها حتي بيش از دو برابر ديگر نسخه هاست. با اين مقايسه دريافتيم که در متن عربي به لحاظ اعراب يا پس و پيش آوردن کلمه ها نيز تفاوتهايي به چشم مي خورد، ناگفته نماند که مترجمين از دو طيف روحاني و دانشگاهي انتخاب شده است، نوع واژه ها و سبک و سياق عبارت پردازي هر قشر و طيف رابطه مستقيمي با زمينه هاي علمي و پيشينه تحصيلي آنان دارد.
فراگيري يک زبان در محيط خارجي که امکان بکارگيري زبان را بسيار کاهش مي دهد با مشکلات زيادي مواجه است. به عنوان مدرس زبان هاي خارجي ملاحظه مي نماييم که دانشجويان اين رشته بيشتر وقت خود را صرف حفظ کردن لغات و متون نوشتاري مي کنند و کمتر مجالي براي به کارگيري اين عناصر زباني (آموخته هاي خود) در موقعيت هاي واقعي پيدا مي کنند و اين امر باعث مي شود که دانشجويان اصل توانش ارتباطي را فراموش کنند و در اين زمينه موفق نباشند، بعبارتي ديگر در کلاس هاي درس قواعد و هنجارهاي فرهنگي اجتماعي حاکم بر زبان کنار گذاشته مي شود و صرفا قواعد گرامري و واژگان و احيانا تلفظي خاص تدريس مي گردد. در اين تحقيق سعي بر آن است که برآوري از موفقيت و توانايي دانشجويان ايراني را در حوزه توانش ارتباطي بعمل آوريم.
تحقيق عمده و عريق دانشمند فقيد در حواشي ايضاح همراه با تصحيح آن کتاب از دانش فراوان آن مرحوم حکايت مي کند. در اين مقاله شيوه تتبّع آن شادروان در 7 بخش مورد مداقه قرار مي گيرد و استشهادات ادبي موجود از اشعار عربي و امثال در هر بخش ذکر و مسايل بلاغي و ادبي آن شکافته مي شود.
هاتف اصفهاني از شاعراني است که سه قصيده به زبان عربي سروده است در دو قصيده که موضوع آنها غزل است از شاعران جاهلي و اسلامي و غزل عذري متاثر شده است و با زندگي در محيط ذهني از شاعراني مانند عروه بن حزام عذري و جميل بن معمر عذري و عمر بن ابي ربيعه مخزومي تقليد کرده است و در قصيده سوم که در مدح پيامبر گرامي اسلامي (ص) سروده شده است از شاعران دوره انحطاط تاثير پذيرفته و تا حدودي از قصيده امام بوصيري در مدح پيامبر گرامي (ص) متاثر گرديده است
ايران يکي از ده کشور برتر دنيا در زمينه جاذبه هاي جهانگردي، از نواحي مختلفي تشکيل شده است. استان کرمان به دلايل جغرافيايي و تاريخي يکي از پنج استان مهم تاريخي و جهانگردي کشور است. با توجه به اينکه جهانگردي يکي از ابزار کارآمد توسعه نواحي و مناصق مختلف به شمار مي آيد، لزوم شناخت و بررسي توانهاي جهانگردي مناطق از اهميت ويژه اي برخوردار است. در اين بررسي ابتدا توانهاي جهانگردي در شهرستان کرمان مورد شناسايي و دسته بندي قرار گرفته است. سپس ضمن توجه به زيرساختهاي موجود آن به برخي از اثرات و توانهاي جهانگردي که مي توانند نقش موثري در جهت توسعه اقتصادي شهرستان ايفا کنند، اشاره شده است. در ادامه ميزان درآمد حاصل از صنعت جهانگردي و ميزان اشتغال زايي جهانگردي در شهرستان مذکور مورد محاسبه قرار گرفته و در پايان نتيجه گيري و ارايه پيشنهاد به عمل آمده است
ابن نباته در سير تاريخ ادبيات عرب در دوره اي واقع شده است که دوره سقوط و انحدار و انهيار نام گرفته است او با همه استعدادي که داشت نتوانست ادبيات و شعر اين دوره را از سقوط برهاند و به سوي بالندگي سوق دهد او به حد بسياري از امروالقيس، متنبي، طغرايي، ابوتمام و بوصيري متاثر بود و اين تاثير تا سر حد تقليد کشيده شد. اشعار او پر از اصطلاحات نحوي و عروضي و بديعي است و با توجه به آگاهي وافر او از قرآن، از شواهد قرآني زيادي بهره برده است گرچه از نظر مذهبي از پيروان اهل سنت است ولي از شعيان با احترام ياد مي کند و به اهل بيت ارادت مي ورزد. و در مدح پيامبر (ص) قصايد بسياري دارد. موضوعات بسيار کم ارزش از جمله کليد و زغال محتواي بعضي اشعار او را ساخته اند. با همه توجه اش به قرآن و مفاهيم مذهبي مجون سهم قابل توجهي از شعر او را به خود اختصاص داده است. او شاعري است که به گذشته رو کرده است ولي در گذشته باقي مانده است و خود را متعلق به حال و آينده نمي داند و در يک کلام مي توان گفت که دست آوردهاي او در ديدگاه نقاد ادبي چندان مورد توجه قرار نگرفته است. تقليد، تکرار، بازي با الفاظ عناصر اصلي شعر او را پي ريزي کرده اند.
ادعيه و اذکار بخش مهمي از ادبيات غني شيعي است که از نظر محتوي سرشار از حکمت و معرفت و از حيث سبک و سياق تابلوهايي نفيس و ارزشمند از زيبايي. جمال و شکوهمندي است نزديک به تمامي پژوهشهايي که در آثار مذکور انجام يافته است مربوط به محتوي و درونمايه هاي دعا است و جنبه هاي زيبايي شناختي آن مغفول عنه مانده است. اين مقاله رويکردي است زيبايي شناسانه در ادعيه و اذکار اديبان عشق، اقطاب عرفان و اسوه هاي جاودانه عبوديت؛ معصومان (ع) که گوهر معرفت را در صدفهاي زيبا و جذاب الفاظ فصيح و بليغ سفتند و راز و رمز کمال را به آدمي گفتند. در اين مقاله ابتدا شکوه تعبير و ضرورت آن در ادعيه و اذکار و نيز عناصر شکوه تعبير مطرح گرديد و آنگاه ابعاد هفتگانه شکوه تعبير با ارايه مصاديقي از ادعيه مورد پژوهش قرار گرفت و سرانجام اين نتيجه بدست آمد که آثار مذکور نمادي از حکمت و بلاغت است.
در اين نگاه، گذري بر گذشته خوزستان و موقعيت حساس جغرافيايي آن نموديم و آن را گذرگاه شرق و غرب امپراتوري عظيم اسلامي در قرون اوليه اسلامي يافتيم، اين موقعيت پر اهميت بر فرهنگ و ادب خوزستان تاثير فراوان داشته و شعر عربي شيعي را بسيار غني ساخته است. علاوه بر اين، گسترش مذهب تشيع در ايران و عراق و در نتيجه در خوزستان، فضايي مناسب براي شعر عربي شيعي به وجود آورده است و شاعران خوزستاني که غالبا از طبقه علما بوده اند در سوز و گداز عشق و ولاي اهل بيت (ع) علم دفاع برافراشتند و شعرشان را از حدود خوزستان به ساير کشورهاي همسايه رساندند. در اين مقاله علاوه بر شرح عوامل نهضت ادبي که از قرن دهم هجري قمري آغاز شد، شعر را مورد نقد و بررسي قرار داده، ويژگيها و سبکهاي آن را بيان نموده ايم، و از ذکر نام طلايه داران و نخبگان شعر غافل نبوده ايم. در خاتمه مقاله، از استادان ارجمند و محققان محترم تقاضا داريم که علاقه مندان به تحقيق در ادب اهل بيت (ع) را به سوي ادب شيعي خوزستان هدايت فرمايند
در اين مقاله نگارنده ارايه مبنايي در جهت مشروعيت اقدامات تاميني و تربيتي، نشان مي دهد شريعت اسلام از مساله تامين جامعه از نظر بزهکاري و اصلاح و تربيت مجرمين غفلت نکرده و بسياري از تدابيري که امروزه در کشورهاي غربي تحت عناوين اقدامات تاميني و تربيتي و مجازاتهاي تکميلي و تبعي وضع و اجرا مي شود، سابقه علمي در صدر اسلام داشته است، و از نظر اسلام نه تنها مجازات مجرمين منافاتي با اصلاح و تربيت و بازپروي آنان و پيشگيري از تکرار جرم ندارد و بلکه اين امور مورد تاکيد و مطلوب شرع مي باشند.
با توجه به اهميتي که استقبال از نظر کمي و کيفي دارد بر آن شديم تا به اختصار اين موضوع را در شعر فارسي بررسي کنيم. پس اشاره به معاني لغوي استقبال با نگاهي گذرا به تعريف اهميت و تقسيمات به بيان لوازم و عوامل آن پرداخته ايم. سبک شناسي در قوالب شعر نيز در نظر داشته ايم. سپس به شعر يکي از غزلسرايان خوب و معروف فارسي، بابافغاني شيرازي (925 هـ.ق) نظر انداخته ايم، بدان سبب که غزل هايش بيش از ديگران مورد توجه و استقبال واقع شده است.
ابوالحارث جندح پسر حجر مشهور به "امري القيس" شاعر برجسته عصر جاهلي را يکي از مبتکران فنون شعر به شمار آورده اند. او اولين شاعري است که اخبار کاملي از وي در دست است و در ميان شاعران هم عصرش به گريستن و گرياندن و ارايه تصاوير شعري دلنشين که بعدها براي ديگران الگويي معروف گرديد، و همچنين به وصف هاي کوتاه ولي پر محتوا از سايرين ممتاز است. معروف ترين شعر امري القيس معلقه اوست. اين قصيده نمادي از ويژگي هاي شعري وي است، زيرا صور و الفاظ و اغراضي را در بر دارد که بيانگر نگرش شاعر به طبيعت و مظاهر آن است. بر اين معلقه شرحها زياد نوشته شده است. اما اين مقال تنها توانايي ها و تامل شاعر در وصف برخي از جلوه هاي طبيعت و خطوط ناپيداي آن، از خرد و کلان، مي پردازد و علل و عوامل موثر در شکل گيري ديدگاه شاعر را مورد بررسي قرار مي دهد و بيان مي کند که چرا و چگونه او به نمادهاي طبيعت با چنان نگرشي پرداخته است.
والت ويتمن و سهراب سپهري از نظر نوآوري و ايجاد سبک ويژه، رهايي از قيد و بند وزن و رديف و قافيه و بکارگيري کلام آهنگين و خلق زبان شعري ويژه، نکات مشترک فراواني دارند. هر دو شاعر از جريان سيال ذهن تبعيت مي کنند و با هم نهشتي تصاوير و مفاهيم نه تنها شاعران تصويرگرا و امپرسيونيست محسوب مي شوند بلکه با اين شيوه آنچه که در مافي الضمير دارند بيان مي کنند. وجود انرژي و حرکت و تغيير سريع صحنه ها در اشعارشان سبب مي شود که عناوين برگزيده براي شعرهايشان نارسا جلوه کنند. هر دوي آنان تحت تاثير فلسفه شرق قرار گرفته اند لذا شعر آنان اکنده از جلوه هاي عرفاني، انسان کيهاني و مذهب کيهاني است آنان نه تنها به انسان عشق مي ورزند، بلکه نبات، حيوان و حتي جماد را به ديده تقديس مي نگرند زيرا قدرت خلاقه الهي را در همه موجودات حتي موجودات بظاهر پست مشاهده ميکنند از اين رو از آوردن مفاهيم غير شاعرانه و زبان غير فاخر و ساده و روزمره ابايي ندارند
رده شناسي شاخه اي از زبان شناسي است که به مطالعه شباهت هاي ساختاري بين زبانهاي مختلف بدون در نظر گرفتن پيشينه آنها مي پردازد تا بر اساس آن مبنايي براي طبقه بندي يا رده بندي زبانها ارايه کند. بنابراين مي بايست بين مقايسه رده بنياد و مقايسه تاريخي زبانها تمايز قائل شد. در خلال جستجو براي يافتن مبنايي براي طبقه بندي زبانها، مشترکات زباني بوضوع جلوه گر مي شوند و تحليل رده شناختي همسو و دوشادوش مطالعات مربوط به جهاني هاي زبان پيش مي رود. در اين مقاله نگارنده تلاش کرده است تا نمونه اي از اين همسويي را به خواننده معرفي نمايد. در اين چارچوب ملاکهاي مختلف رده شناسي زبانها و جهاني هايي که در اين راستا کشف و ارايه گرديده اند مورد بررسي قرار مي گيرند و سپس به فرضيه هاي مربوط به علت وجود جهاني در زبانهاي مختلف اشاره خواهد شد.
قواعد زبان عربي تا قرن دوم هجري از يک انسجام و انضباط بهره نمي برد و از نضج و بلوغ کاملي برخوردار نبود تا اينکه دانشمنداني چون ابن جني، حماد بن سلمه، خليل بن احمد فراهيدي و سيبويه آمدند و به آن سر و سامان بخشيدند. به جرات مي توان گفت که تا پيش از سيبويه کسي نبود که قواعد زبان عربي را مورد بررسي قرار داده و آن را در چهار چوب معيني به شکل جامع و کامل بيان کند و در آن دسته بندي و ترتيب منظمي ايجاد نمايد. در واقع تا عصر سيبويه زبان عربي خام بود و پس از سيبويه و با دانش او بود که به نضج و بلوغ کاملي رسيد. ما در اين مقاله مي خواهيم از دريچه هاي گوناگون سيبويه و کتابش را با توجه به نظرات اديبان گذشته و حاضر در جهان ادبيات عرب مورد بحث و کنکاش قرار دهيم.
