پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
ابن يمين فريومدي از شاعران شيعي مذهب قرن هشتم است که در "قطعه" پردازي فارسي از مقام والايي برخوردار است. اشعارش به سبب اشتمال بر اخلاق و نصايح و مبارزه با مفاسد اجتماعي، مقام بزرگي در شاعري براي او کسب نموده است. اشعار او با توجه به آبشخورهاي فرهنگي و مذهبي اش تحت تاثير آيات مبارکات قرآني و احاديث نبوي بويژه در فضايل حضرت علي(ع) و ائمه اطهار(ع) به فراواني و به صورت هاي گوناگون از قبيل تلميح، اقتباس، حلّ، درج و تضمين قرار گرفته است. در اين مقاله سعي شده است که جلوه هايي از اين تاثيرپذيري را به نمايش گذارد که بيشتر آنها در فضايل اميرمومنان علي(ع) است.
نسخه قابل چاپ
همه اديان در پذيرش وجود خداوند متعال اشتراک نظر دارند، آنچه آنها را از يکديگر متمايز مي سازد، بحث در توجيه و تفسير هستي مطلق است. در دنياي اسلام نيز نحوه قبول وجود خالق جهان در ميان مذاهب گوناگون و حتي در فرقه هاي مختلف يک مذهب متفاوت مي باشد. شايد يکي از دلايل پيدايش استدلالهاي متنوع در اين موضوع واحد همين باشد. اما از اين نکته نيز نمي توان گذشت که تلاش زيادي براي اثبات وجود خداوند با استناد به خود او در همه زمانها صورت گرفته است، تا جايي که بسياري وجود مقدس خداي عالم را بي نياز از برهان دانسته و او را بهترين گواه بر بودنش گرفته اند. اما بودند و هستند کساني که علي رغم قبول اين مطلب، سعي کردند به اين بينش رنگ استدلالي داده و آن را به قالبهاي منطقي و فلسفي بکشانند.
اميري فيروزکوهي، متخلص به "امير" شاعر قصيده سرا و غزل پرداز معاصر، از خانداني است صاحب نام. او در ميان سخنوران معاصر چهره اي دارد شناخته شده با تمام ويژگيهاي يک شاعر طراز اول. اميري نه تنها در حوزه غزل و قصيده، بلکه در ميدان انواع ديگر شعر، طبعي دارد به رواني آب، زلال و صاف. اگر چه غزلش در نازک خيالي غزل صائب را به ياد مي آورد، اما شهرتش در پيروي از سبک هندي بيشتر به جهت دفاع توام با هواداري و مهرورزي از صائب و سخنوران سبک هندي است؛ وگرنه شعرش از سبک عراقي ملاحتي دارد خوش.
در بخش پيش، پس از توضيح واژه و اصطلاح "سيره" و چگونگي به کاربردن آن، به نقش و اهميت اين بخش از تاريخ پرداختيم و يادآور شديم که: بدون شناخت سيره در فرهنگ اسلام، به دست آوردن بينش اصيل و صحيح اسلامي، ميسر نخواهد بود، آنگاه اهداف و تفاوتهاي آن با تاريخ و مغازي را بيان داشتيم.
در اين مقاله از چهار ويژگي برجسته سبک شعر متعهد شيعي بحث شده است. همچنين مقايسه اي بين اين ويژگيها در شعر متعهد شيعي و شعر ديگر فرقه ها انجام گرفته است. اين ويژگيها عبارتند از: -? نوآوري در مضمون و قالب قصيده: اين نوآوري، نخستين بار توسط کميت بن زيد اسدي در چکامه "بائيه" ابداع گرديد. -?کاربرد الفاظ و لغات ساده و روان: اين ويژگي، تنها به سرايندگان شيعي محدود نمي گردد. -?کاربرد استدلال و احتجاج: سرايندگان متعهد شيعي با دليل و برهان، حق مسلم علي(ع) و فرزندانش(ع) به امامت را بيان کردند.
دستور زبان نويسان و پژوهشگران زبان و ادب فارسي تمام افعال اين زبان را بي قاعده فرض نموده و معتقدند که هر فعل در زبان فارسي دو ريشه يا ماده دارد: ريشه گذشته و ريشه حال. صيغه هايي که بر گذشته دلالت دارند، از ريشه گذشته و صيغه هايي که بر حال و آينده دلالت دارند، از ريشه حال مشتق مي شوند. مقاله حاضر، کوششي است براي اثبات اين امر که تعداد قابل توجهي از افعال زبان فارسي، همانند افعال زبان انگليسي با قاعده بوده و تنها يک ريشه يا ماده دارند. در واقع مي توان تمام صيغه هاي اين افعال را- چه آنهايي که بر گذشته دلالت دارند و چه آنهايي که بر حال يا آينده دلالت دارند- تنها از يک ريشه مشتق کرد. ريشه يا ماده گذشته اين افعال، با افزودن علامت گذشته ساده به ريشه حال ساخته مي شود.
از آنجا که عنوان اين مقاله مربوط به ادبيات و عناصر تشکيل دهنده آن مي باشد، پرداختن به سه محور اساسي، يعني: تعريف ادب و ادبيات، عناصر تشکيل دهنده آن و بالاخره تحليل اين عناصر در يک متن ادبي، ضروري مي نمايد. با چشم پوشي از معاني لغوي واژه "ادب" که در کتب لغت به تفصيل به آنها پرداخته شده است و با صرف نظر از تعاريف متعددي که طرف صاحبنظران و نقادان ادب، در باره معني اصطلاحي ادب و ادبيات ارايه شده است، اگر بخواهيم يک تعريف جامع و مانع و در عين اختصار، از ادبيات بدست دهيم، خواهيم گفت: ادبيات، بيان جنبه هاي مختلف زندگي است در قالب و ساختاري زيبا و هنرمندانه، و وجه تمايز يک متن ادبي از ساير متون، در اثر گذاري، احساس برانگيزي و توانايي آن در ايجاد علاقه و صميميت در مخاطب است؛ به عبارت ديگر يک متن ادبي، با بيان غيرمستقيم حقائق زندگي و مسائل گوناگون، مخاطب را تحت تاثير قرار مي دهد.
خراسان و ماوراءالنهر در تاريخ ايران و اسلام متن جغرافياي تاريخي شهرهاي ايران که داراي شصت و سه بند مي باشد، به احداث شصت و يک شهر و ديار و بناهاي گوناگون در ماوراءالنهر خراسان و ديگر نقاط ايران پرداخته است. در اصل متن از يکصد و پانزده شهر بزرگ و کوچک سخن رفته است ولي از سرنوشت و چگونگي ساخته شدن پنجاه و چهار شهر آن اطلاعي در دست نيست. شهر بغداد به عنوان شصت و يکمين شهر توسط خليفه ابونصر معروف به ابوالدوانيق ساخته شده است. گردآوري و تدوين نهايي آن شهر به هشصد سال پس از ميلاد مسيح نسبت داده شده است. در اين متن شهر سمرقند را کاووس پسر قباد پي افکند و سياوش پسر کاووس آن را به پايان رساند. در سمرقند هفت پادشاه بودند؛ جمشيد، فريدون، منوچهر، کيکاووس، کيخسرو لهراسب و گشتاسب. نفرين شده افراسياب شهر را ويران و آن را بتخانه کرد. در شرق ماوراءالنهر نبت و در جنوب آن خراسان و در غرب آن غور است. ماوراءالنهر از ديرباز به خاطر آباداني و وفور محصولات، مراکز توليدي و تأسيسات اقتصادي پايگاه داد و ستد و مرکز تجارت بوده است. سمرقند، نخشب، ويشگرد، خجند و فرغانه از بلاد ماورا جيحون در خطّه خراسان ذکر شده است.
موضوع اصلي اين مقاله بحث از اغراق به عنوان يکي از نيرومندترين عناصر خيال و آميختگي آن با آرايه هاي ادبي گوناگون و بررسي اغراق به عنوان جوهر حماسه زيرا به کار بردن صور خيال گوناگون در ساختمان حماسه وقتي به عظمت موضوع مي انجامد، که اغراق و بزرگ نمايي را نيز در پي داشته باشد. بدين لحاظ در اين گفتار از ارتباط اغراق با آرايه هاي گوناگون ادبي در حماسه عظيم حکيم طوس سخن به ميان آمده است و در اين ميان جهت بيان اين آميختگي و اثبات اين مدعا به نظر علماي فن بيان استناد گرديده و از پژوهشهاي آنان بهره وافي گرفته شده است. لازم به ذکراست رابطه رسايي و زيبايي تشبيه و استعاره به هنگام آميختگي با اغراق جهت دوري از اطاله کلام به اجمال بيان شده است تا مجالي براي مباحث ديگر از قبيل ارتباط اغراق با کنايه و تضاد و اسناد مجازي و تجاهل و ديگر آرايشهاي شعري باقي بماند. علاوه بر اين، پيوستگي اغراق- اين عنصر خيالي نيرومند- با آرايه هايي چون کنايه وتضاد بررسي تازه اي است که در اين نوشتار بدان پرداخته شده است.
مقاله حاضر نگرشي است به يکي از ابعاد منظومه بلورين ديوان حافظ. غزليات حافظ را از زوايا و چشم اندازهاي مختلف مي توان نگريست. از رهگذر اين چشم اندازهاي مختلف است که زواياي ناشناخته انديشه حافظ، کشف و بازشناسي مي شوند. در اين مقاله حاضر، پس از ذکر مقدمه و مروري بر مکاتب اخلاقي کلاسيک، جلوه هاي متنوع حکمت و اخلاق در غزليات حافظ مورد بررسي قرار گرفته است.
ايران در دوران باستان، بر محدوده وسيعي از سرزمينهاي شرق و غرب استيلا داشت و به دليل برخورداري از اين موقعيت جغرافيايي نه تنها موجب ارتباط بين ملت هاي شرق و غرب گشت، بلکه بسياري از فرهنگها و علوم آن زمان را عميقا تحت تاثير قرار داد. کشور ايران از زمان هخامنشيان بويژه در دوران اشکانيان، دين خود را در امر تجارت، بين اقصي نقاط جهان از جمله روم شرقي (بيزانس) و چين و هندوستان ادا کرده است. علاقه مفرط ايرانيان به امور بازرگاني، موجب فراهم آوردن تسهيلات، تاسيسات و امنيت براي راهها گرديد. مسير اين جاده ها از دجله، فرات، حران و نصيبين گذشته تا به ساردس (سارد) و اقس مي رسيد. طول اين راه تجارتي به اندازه دو هزار و ششصد و هشتاد و سه کيلومتر بوده است. فاصله اي تقريبا يکصد و يازده ايستگاه يا منزل که کاروان هاي بازرگاني آن را طي، نود روز مي پيمودند. در هر منزل مرکب هاي تازه نفس براي پيک هاي شاهي نيز آماده بودند.
در اين مقاله چگونگي ويژگيهاي ذهن کودک در ارتباط با آغاز و رشد زبان بر پايه سه فرضيه عمده يعني فرضيه اسکينر با عنوان "شرطي شدگي رفتار زباني" فرضيه پياژه با عنوان "زبان آموزي و بناگرايي شناخت" و فرضيه چامسکي با عنوان "ذاتي گرايي زبان" ارايه و بررسي مي شود. پس از ارايه هر فرضيه کمبودها و نارساييهاي آن بر اساس نظر پژوهشگران ديگر بيان مي گردد. در اين مقاله، همچنين نقاط قوت فرضيه هاي ياد شده به ويژه فرضيه ذاتي گرايي زبان ارايه شده است.
طبقه بندي علوم همواره مورد توجه فلاسفه و دانشمندان بوده و هست. بسياري از بزرگان ديني و غيرديني هم در اين باب داد سخن داده اند. در قرون اخير، فرهنگ نويسي نيز ناگزير به مساله تقسيم بندي و طبقه بندي علوم پرداخته است. در اين طرح با استفاده از تجارب قبلي، طرحي جديد و با اتکا و استناد به آيات قرآن مجيد داده شده است. اين طرح عمدتا، به تقسيم بندي دوگانه توجه کرده و تا چند رده همين روش را حفظ کرده است. در اين طبقه بندي طبيعت و انسان به عنوان دو محور اصلي تلقي شده و تقسيمات فرعي، زير اين دو محور آمده است. امتيازات: 1) الهام از قرآن 2) بهاي ويژه به انسان که مصداق خليفة الهي و فرمايش حضرت علي است که "فيک انطوي العالم الاکبر 3) ساده و قابل فهم براي همه 4) عموميت و شمول جهاني بويژه قابل استفاده موحدان 5) بهره برداري از عناصر شناخته شده جهان و انسان 6) انضمام علوم پزشکي جزو علوم انساني.
موقعيت زن از ديدگاه ملل و نحل موضوعي است که از دير زمان مورد توجه پژوهش گران و محققين بوده است نظر بسياري از شعرا و فلاسفه غرب و روانشناسان در باره زن منفي بوده است و برخي او را از حد و موقعيت انساني نيز ساقط دانسته اند که ما نظرات و ديدگاههاي آنها را عينا با ذکر اشعار و آثار آنان به تصوير کشيده ايم و نيز موقعيت او را در ميان ملل شرق و غرب عالم و عکس العملي که آنها در برابر جنس اَناث داشته و رفتار ناهنجار بسياري از قبايل و عشاير که تمامي آنها نشانه بغض و کينه مردان نسبت به زنان بوده، مورد بحث و بررسي قرار داده ايم و در اين تحقيق سعي شده است علت اين بدبيني و رفتار ناهنجار مشخص شود که اين بدبيني يا به خود جنس اناث ارتباط دارد، يا به عزت طلبي نابجاي مردان مربوط است و يا قوانيني قومي و ملي ملل چنين تبعيض را تجويز کرده است، هرچه که باشد اسلام با چنان تبعيضي مبارزه کرده و موقعيت جنس اناث را به موازي جنس ذکور محترم و با کرامت دانسته است و از زن و مرد به عنوان دو انسان ذي حق خواسته که حقوق يکديگر را با احترام متقابل در تمام شئون زندگي رعايت نمايند.
در اصطلاح اهل ادب مدح يعني وصف و ستودن شاعر ممدوحش را به صفات و فضايل پسنديده؛ مدح و ستايشگري يکي از صفات فطري و ذاتي انسان بوده و انگيزه او را از پرداختن به ستايشگري از گذشته تاکنون در چهار عامل (اعجاب، تشکر، رهبت، تکسب) خلاصه کرده اند. متنبي يکي از شاعران مديحه سرا و نامدار عصر عباسي است که در اين فن گوي سبقت را از ديگر حريفان ربوده است. البته مدايح او بيشتر به خاطر کسب مقام و ثروت بوده است. از بارزترين ويژگيهاي مدايح متنبي مبالغه و اغراق مي باشد؛ او در مدايح خود به وصف و مدح فضايل معنوي نظير (شجاعت، جود، قدرت، علم و تدبير و (...بيشتر توجه داشته تا فضايل مادي و ظاهري مانند (جمال و زيبايي ظاهري، بسياري ثروت، فاميل، فرزندان و ...) مانند اين بيت که در وصف جود و شجاعت محمد بن زريق طوسي با مبالغه و اغراق گفته است: (ديوان متنبي، ج 2 ص 193) و لحظت انمله فسِلن مواهبا و لمست منصله فسال نفوسا از سرانگشتان ممدوح من جود و بخشش جاري است و از دم تيغش خون دشمنان.
