بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

نظريه توسعه پايدار، در دهه پاياني قرن بيستم، در پي شکست مکاتب مختلف برنامه ريزي از جمله مدرنيسم و پسامدرنيسم، در عدم توانايي به شرايط مطلوب زندگي و آثار مخرب بر محيط زيست جهاني، ملي، منطقه اي و محلي پا به عرصه وجود گذاشت. بي شک براي نيل به مباني پايه اي اين نظريه نقش استراتژيک دولتها در برنامه ريزيها و سياست صحيح کاربري اراضي ضروري است.
برنامه ريزي شهري قرن بيستم در حالي پايان مي يابد که نه تنها اين برنامه ريزي مثبت ارزيابي نمي گردد، بلکه چهره اي نازيبا در برابر محيط زيست شهري عرضه نموده و با فرهنگ فن گرايي ساختارهاي زيستي و اجتماعي را نشانه رفته است، که پيامدي جز ناپايداري و عدم تعادل در زيرساخت هاي طبيعي، اجتماعي، اقتصادي، کالبدي نداشته است. اين مقاله ضمن پرداختن به چارچوب اصولي توسعه پايدار و توسعه پايدار شهري، با عبرت گيري از گذشته و درخواست تجديد نظر در مباني نظري برنامه ريزان حرفه اي، منشوري واحد براي برنامه ريزان شهري در قرن بيست و يکم ارايه خواهد داد و نوعي شهرهاي فشرده و يا دهکده هاي شهري را پيشنهاد مي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

در ميان فنون بلاغت دانش بيان و در ميان دانش بيان فن تشبيه از جايگاه ويژه اي برخوردار است. در ميان کتب بلاغي قدما تقسيم بنديهاي گوناگون در باب تشبيه از حيث ارکان تشبيه صورت گرفته است، چون حسي يا عقلي بودن، طرفين تشبيه، مطلق، مقيد يا مرکب بودن و ...
در مطالعه متون ادب فارسي به گونه اي ديگر از تشبيه بر مي خوريم که در کتب قدما مستقلا مورد بحث قرار نگرفته است، اگر چه اين نوع تشبيه در تقسيم بندي قدما مي تواند ذيل حسي بودن مورد مطالعه قرار گيرد. در اين مقاله کوشش مي شود اين گونه تشبيه که آن را تشبيه حروفي ناميده ايم و آن را به تشبيه حروفي تجريدي، تشبيه حروفي و تشبيه حروفي (دستوري) تقسيم کرده ايم، هر يک از آنها را جداگانه با ارايه شواهد و امثال از متون ادب فارسي مورد بررسي قرار دهيم.

 نسخه قابل چاپ

فن آوريهاي جديد بايد بتواند بينش مسوولان را درباره مورد پيامدهاي تصميمات مربوط به سرمايه گذاري هاي مسکن، صنعت، مديريتِ محيط، برنامه ريزي شهري و ديگر زمينه ها را در سطح ملي، منطقه اي و محلي گسترش دهد. در اين ميان سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) با توجه به نيازمنديهاي در حال پيدايش، مجموعه علوم کامپيوتري را درباره زمينه هاي عنوان شده فوق در اختيار دست اندرکاران و برنامه ريزان قرار مي دهد. روشن ساختن اهداف GIS، ذخيره داده ها، پيشرفتهاي مربوط به سخت افزار و نرم افزار و زمينه هاي مختلف کاربرد GIS از جمله محورهاي مورد بحث مقاله حاضر است.

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله در باره تاريخچه گنوستيک و سير تحولي و اعتقاد و باور آن بر خلقت عالم بر اساس زوجيت است؛ زيرا ذات الهي منزه است از عالم کون و فساد، پس بلاواسطه با آن تماس ندارد و براي خلقت آن مراحل صدور را قايل شدند و از ازدواج دو قطب متضاد (مذکر و مونث) اين امر حاصل آمد.

 نسخه قابل چاپ

در فلسفه غرب با تفکر هگل تاريخ و فلسفه با هم نسبت مي يابند و بل فلسفه، تاريخي و تاريخ، فلسفي ديده مي شود و اين پيوند مبارک بدون تفسير تاريخ فلسفه براي هگل امکان پذير نبوده است. لذا تفسير هگل از تاريخ فلسفه جديد (مدرن) امکان جمع تقابلهاي تفکر جديد غربي را که از زمانه دکارت تا خود هگل حيات فرهنگي غرب را دچار شقاق و گسيختگي کرده بود، ميسور ساخت.
در مقاله حاضر، يکي از مهمترين فلاسفه دوره جديد، يعني اسپينوزا از نظرگاه هگل با ابتناء بر متن درس- گفتارهاي تاريخ فلسفه مورد بحث قرار گرفته است. در بخش اول مقاله مقدمه و کليات تفسير هگل را پيش کشيده ايم. در بخش دوم نقد و نظر هگل در باب تعاريف کتاب اخلاق را آورده ايم. در بخش سوم نيز مساله انکار جهان در فلسفه اسپينوزا، که در مقابل تفسير الحادي فلسفه اوست، مورد بحث و فحص قرار گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

بني عباس در سال 1312 ه با شعار حکومت خاندان پيامبر (ص) قدرت را در سرزمينهاي اسلامي به دست گرفتند. اما پس از تحکيم پايه هاي حکومت خود، دست به کشتار نوادگان پيامبر اکرم (ص) در گستره زمين و درازاي زمان زدند.
ابوفراسِ شاعر، گوشه اي از اين جنايات بني عباس را فهرست وار در لابه لاي قصيده اي 60 بيتي گنجانده است و بدين گونه دلهاي دردمند شيعيان اهل بيت پيامبر(ص) را شفا بخشيده است که اين قصيده را از همين روي، "قصيده شافيه" ناميده اند. در اين مقاله، به ترجمه کامل و شرح لازم و مناسب اشعار، و ذکر حوادث تاريخي آن، پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

رشد انفجارآميز جمعيت شهري کشور و گسترش خودجوش شهرها که با روند پرشتاب کنوني بر طبق خوشبينانه ترين برآوردها تعداد شهرهاي کشور را تا سال 1400 به دو برابر شهرهاي موجود افزايش خواهد داد، ساماندهي و آمايش نظام شهري و منطقه اي کشور را بيش از گذشته ضروري مي سازد. هدف اصلي اين مقاله تاکيد بر آمايش سرزمين بعنوان راه اصلي ايجاد تعادل در نظام شهري کشور و جلوگيري از بحرانهاي زيست محيطي و تخريب منابع طبيعي است.
در اين مقاله که با روش تحليلي انجام شده است، پس از تبيين آمايش، ويژگيها، تاريخچه و زمينه هاي پيدايش آن در کشور مورد بررسي قرار گرفته است. سپس با توجه به تداوم روند توسعه شهري کشور در سالهاي پس از انقلاب اسلامي و ناموزوني و عدم تعادل در سلسله مراتب نظام شهري کشور به تبيين آمايش سرزمين در جهت تعادل بخشي به نظام فضايي شهري کشور در چهارچوب راهبردها و برنامه هاي سوم توسعه کشور و برنامه هاي اجرايي آن پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

در تحقيق حاضر، گونه هاي مختلف C - Test بعنوان آزمونهايي براي سنجش توانايي عمومي زباني مورد بررسي قرار گرفتند. در آغاز C - Test بعنوان گونه اصلاح شده آزمون بسته (cloze) به رشته آزمون سازي زبان وارد شد و جايگاه خود را پيدا کرد. اولين C - Test از طريق حذف نيمه دوم کلمات (بصورت يک کلمه در ميان) در يک متن چند پاراگرافي ساخته شد، عمل حذف از جمله دوم متن آغاز مي شد. بررسي هاي متعدد نشان دادند که اين آزمون مي تواند توانايي عمومي زباني را هماند تافل و آزمون بسته اندازه بگيرد. هدف تحقيق حاضر اين بود که يکبار ديگر روي نتايج تحقيقات قبلي صحه بگذارد. بدين منظور، ده گونه مختلف C - Test با استفاده از روشهاي حذف گوناگون ساخته شدند که يکي از اين ده نوع بر اساس همان قاعده اول ساخته شد. اين ده نوع C - Test بهمراه يک تافل و آزمون بسته استاندارد در ميان حدود 500 نفر دانشجوي سال آخر رشته زبان انگليسي اجرا شد. نتايج تجزيه و تحليهاي آماري نشان داد که C - Test مي تواند تواناييهاي متعددي را اندازه بگيرد که يکي از آنها احتمالا توانايي عمومي زباني است و در اين راستا، نمي توانند اين توانايي را بطور يکسان اندازه بگيرند.

 نسخه قابل چاپ

جامعه شناسي بومي و مساله شناسي در آن به عنوان يکي از رشته هاي علوم انساني در اين مقاله مورد سوال و بررسي واقع شده تا از آن طريق و با ذکر نمونه جامعه شناسي کانادايي نشان دهيم که مسايل و مشکلات دروني کانادا توانسته جهت گيري علمي جامعه شناسي را با مقتضيات بومي هماهنگ سازد. با اين وجود و به لحاظ مفهومي و نيز با در نظر گرفتن اصول معرفت شناسانه حاکم بر شکل گيري علم جامعه شناسي هنوز نمي توان بومي گرايي علمي را منطقا معتبر دانست؛ چرا که تعدد جهت گيري موضوعي (نظير علاقه مندي نظريه پردازان کانادايي به مسايل اقتصاد سياسي، مطالعات فرهنگي و فمينيسم)تنها نقطه تمرکز پژوهش علمي را تعيين مي کند و نه اصول موضوعه و قضاياي علمي که قرار است با بکارگيري آنها فضاي معرفتي نظريه پردازي و نهايتا قوانين عامِ حاکم بر کنشهاي اجتماعي، جهان اجتماعي و واقعيت اجتماعي تبيين و يا کشف شوند. البته تجربه اقتصاد سياسي در کانادا نشان مي دهد که شکل گيري پارادايمهاي جامعه شناسي متاثر از تجربه هاي بومي است و به همين دليل نمي توان جامعه شناسي بومي را تماما تجربه نامعتبري تلقي کرد.

 نسخه قابل چاپ

براي عارف در مراحل سلوک، مقامات و احوالي پيش مي آيد که تنها براي کساني قابل فهم است که آن مراحل را طي کرده باشند. زيرا عرفان مانند هر علمي ديگر علاوه بر موضوع و مسايل خاص خود به روح لطيف و ذوق ظريف و عشق عفيف نيز نياز دارد، تا قابل فهم و درک شود. اما براي غير عارف اگر بخواهد از راه مطالعه آن مسايل را بفهمد ناچار است آن مقدمات و مسايل را بداند.
به اين خاطر به بحث "صحو"، "سکر"، "جمع"، "فرق" و "وقت" پرداخته شد و "فرق" مقام بندگي ناميده شد. در اين مقام عارف بخود قائم است و بر عبادات و تکليف واقف است. و "سکر" مردن جنبه بشري است که در آن نور حقيقت بر عقل و بصيرت غلبه مي کند و در "جمع" حق بدون خلق مشاهده مي شود. و رنگ و تعدد به کنار مي رود و حتي اظهار عبادت نوعي شرک و نگرش به عبادتگر است. و آنگاه در مقام "فرق بعدالجمع" اگر جذبه انوار الهي سالک را فرا گيرد، شوريده و آشفته مي گردد و بر مقتضاي "وقت" خود عمل مي کند و تکليف همان عمل کردن به مقتضاي وقت است و نسبت به تکليف ظاهر، غير مکلف است. زيرا که تکليف به کسي تعلق مي گيرد که از تکليف آگاه باشد.

 نسخه قابل چاپ

فلسفه رابرت گروستست (1232- 1170) حول تصور نور متمرکز است که براي ذهني اگوستيني بسي ارجمند است. او نظريه خود را در دانشگاه آکسفورد مطرح کرد و در آنجا گرايش عمومي در مابعدالطبيعه و علم النفس تحت تاثير آراء اگوستين قديس بود و در همان زمان علاقه به مطالعات تجربي نيز در حال گسترش بود، گروستست که براي دوره اي رياست آن دانشگاه را به عهده داشت کوشيد تا اين دو عامل را به هم بياميزد و مابعدالطبيعه نور او زمينه خوبي براي مطالعات او درباره فيزيک نور فراهم کرد، و البته او در اين مطالعات تحت تاثير فيزيکدان معروف اسلامي يعني ابن هيثم بود در اين مقاله به آرا رابرت گروستست پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

مرزها استراتژيکند؛ در واقع مرزها به عنوان نمونه و حتي نماد استراتژيک بودن معرفي مي شوند. اين نوارها، محورهاي رويارويي هاي احتمالي بوده و بيشتر برخوردهاي محسوس دولت- ملت ها در آن جا آشکار مي شود. ريشه هاي تکوين و تبديل منطقه سرحدي به خط مرزي، ناپايداري مرزها در طول تاريخ، کارکرد مرزها در همگرا و واگرا نمودن مردم در دو سوي خود و نقش مبادلاتي مرزها، در استراتژيک شدن اين نوارها نقش داشته اند.
اين مقاله ضمن ارايه چارچوب کلي طبقه بندي هاي مهم پيشين، درصدد برآمده است تا با استفاده از معيار کارکردهاي استراتژيک مرز، طبقه بندي نويني از مرزها ارايه دهد. در عين حال، اين پژوهش مدعي است که اين طبقه بندي، حداقل در مورد مرزهاي ايران با همسايگانش انطباق و سازگاري دارد.

 نسخه قابل چاپ

گر بر زني به تير جفا موي موي ما
آيد نواي عشق زهر تار موي ما

آيا حمد و ستايش الهي را با عشق رابطه و سر وکاري هست؟
عشقت رسد به فرياد گر خود بسان حافظ
                                                     قرآن زبر بخواني با چارده روايت
لسان الغيب راه وصول به محبوب ازلي را عاشقي و رندي و مستي حقيقي از باده محبت هستي و سر نهادن بر عهد الستي ميداند.  

طفيل مستي عشقند آدمي و پري

مستي او در اثر مشاهده جمال يار است که در پي جذبه و وجدي که از ذات دوست رسيده فراهم آمده است. آما پيش از شناخت عشق، شناختن حب و محبت و محبوب لازم مي نمايد. در قرآن کريم واژه عشق نيامده، ولي در 83 مورد حب و مشتقات آن به کار رفته است. رسول اکرم (ص) و عارفاني بزرگ چون قشيري و مولوي و سعدي و حافظ شيرازي و حاج مولي هادي سبزواري و حکيم الهي قمشه اي و انوار شيرازي رضوان الله تعالي عليهم اجمعين در معناي حب و عشق سخنها گفته و درها سفته اند.
عشق صلح کل و باقي همه جنگست و جدل
                                                     عاشقان جمع و فرق جمع پريشاني چند

 نسخه قابل چاپ

مدح پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) در ديوان شعرا جاري است. تبيين اوصاف اهل بيت (ع) با استناد به آيات و روايات، سنتي است که اکثر مديحه سرايان بدان پرداخته اند. در ميان شعرا بوصيري بخاطر برده اش و ديگر سروده هايش از جايگاه ويژه اي برخوردار است، جايگاهي که شاعران قرون و اعصار را به تقليد واداشته است. بوصيري در ديوان خود با اشاره به آيات قرآن و احاديث، پيامبر را نذيرمبين و افصح من نطق بالضاد معرفي کرده و به حديث شق القمر و ستون حنانه و حرکت شجر و نطق حجر اشاره مي کند او در مدح اهل بيت (ع) از کربلا و حديث کسا و حديث منزلت و سوره هل اتي و آيه مودت ياد کرده و حضرت فاطمه را با وصف خيرالنسا مدح مي کند و پا به پاي شعراي شيعي به مدح اهل بيت مي پردازد.  

 نسخه قابل چاپ

تلقي فردوسي از شخصيت زنان تابعي است از داستانهاي شاهنامه، زنان اکثرا در جايگاهي رفيع و بهره مند از کمالات اخلاقي اند و جز مواردي اندک، از فتنه انگيزي به دورند. عشق ها از نوع زميني است.
در مجموع، زنان از نوعي طهارت روح، جايگاه معنوي و حرمت برخوردارند. به لحاظ مسووليت پذيري و حضور در اجتماع تا قبول پادشاهي و اداره حکومت و کشور پيش رفته اند. خردمندي، پارسايي، پوشيدگي و پرده پوشي وفا به همسر از خصايص دختران جوان بوده است.
در شهر هروم تمام مسووليت ها و مشاغل اجرايي، حکومتي، اداري، لشکري و کشوري در اختيار زنان است.
مشابهتهايي بين فرهنگ ايران باستان و ايران اسلامي ديده مي شود از جمله اصل شرعي نگهداري "عده" براي زني که شوي از دست داده باشد. اظهار علاقه براي همسر گزيني از طرف دختران نسبت به مرد دلخواه يا انتخاب همسر نه تنها با ممانعت و ملامت همراه نبوده که در مواردي جز محاسن و حقوق مسلم آنان بوده است.

 نسخه قابل چاپ