در هر صورت راه خير و سعادت در تمام شؤون زندگى به روى هر كس كه عاشق خير و سعادت است باز است و ديدن ضربه و خسارت معلول تنها سفر كردن در جاده زندگى است.
اگر انسان همراه با كتاب خدا و دستورهاى انبيا و ائمه عليهم السلام و محصول عقل عاقلان حقيقى، طى راه كند بدون شك به سعادت ابدى خواهد رسيد.
|
در جهان محرم رازى نبود الا دوست
|
|
غصّه با يار توان گفت و غم دل با دوست
|
|
تا من بىسر و پا گرد جهان مىگردم
|
|
به مقامى نرسيدم كه نبود آنجا دوست
|
|
جاى ما در دل صاحب نظران كى باشد
|
|
به عنايت نظرى گر نكند با ما دوست
|
|
گر دل ما قدمى پيش نهد از سر صدق
|
|
نيم گامى نبود فاصله از ما تا دوست
|
|
منم امروز در آتش زغم و درد فراق
|
|
با من سوخته تا خود چه كند فردا دوست
|
|
دولت اين است كه در كُنج دل تنگ عماد
|
|
هيچ كس رخت اقامت ننهد الّا دوست
|
|
|
|
|
قرآن و مشورت
قبل از قرآن مجيد مسئله مشورت در بين مردم اهميتى نداشت، هر كس به هر برنامهاى علاقه داشت به دنبال آن علاقه حركت مىكرد، بدون اين كه بتواند نفع و ضرر مورد علاقهاش را بسنجد.
قرآن مجيد اين مسئله مهم را در ميان مردم زنده كرد و مسلمانان را به اين امر مهمّترغيب و تشويق نمود.
[فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ] «2».
[اى پيامبر!] پس به مهر و رحمتى از سوى خدا با آنان نرم خوى شدى، و اگر درشت خوى و سخت دل بودى از پيرامونت پراكنده مىشدند؛ بنابراين از آنان گذشت كن، و براى آنان آمرزش بخواه، و در كارها با آنان مشورت كن، و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن؛ زيرا خدا توكل كنندگان را دوست دارد.
[وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ] «3».
و آنان كه دعوت پروردگارشان را اجابت كردند و نماز را برپا داشتند و كارشان در ميان خودشان بر پايه مشورت است و از آنچه روزى آنان كردهايم، انفاق مىكنند.
بعد از اين آيات بود كه مسئله مشورت در بين مردم مسلمان زنده شد و آنان كه بر اين امر مهم تكيه كردند. كمتر دچار خسارت و ضرر شدند.
روايات و مشورت
قالَ عَلىٌّ عليه السلام: بَعَثَنى رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَلَى الْيَمَنِ فَقالَ وَهُوَ يُوصينى: يا عَلِىُّ ما حارَ مَنِ اسْتَخارَ وَلا نَدِمَ مَنْ اسْتَشارَ «4».
على عليه السلام مىفرمايد: رسول خدا مرا به يمن فرستاد و به عنوان وصيّت به من فرمود: آن كس كه طلب خير كند سرگردان نمىشود و هر كس مشورت كند پشيمان نمىشود.
وَقالَ عليه السلام: مَنْ شاوَرَ ذَوِى الْعُقُولِ اسْتَضاءَ بِانْوارِ الْعُقُولِ «5».
و نيز آن حضرت فرمود: هر كس با صاحبان عقل و بينش مشورت كند، از روشنايىهاى عقول بهره مىگيرد.
وَقالَ عليه السلام: الْمُسْتَشيرُ عَلى طَرَفِ النَّجاحِ «6».
و آن جناب فرمود: مشورت كننده در جهت رستگارى است.
وَقالَ عليه السلام: الْاسْتِشارَةُ عَيْنُ الْهِدايَةِ وَقَدْ خاطَرَ مَنِ اسْتَغْنى بِرَأْيِهِ «7».
و آن حضرت فرمود: مشورت كردن عين هدايت است و هر كس مستقل به رأى باشد خود را به خطر انداخته است.
وَقالَ رَسُولُ اللَّه صلى الله عليه و آله: مَامِنْ رَجُلٍ يُشاوِرُ احَداً الّا هُدِىَ الَى الرُّشْدِ «8».
رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: مرد با كسى مشورت نمىكند، مگر اين كه به رشد و عاقبت نيكو مىرسد.
قالَ عَلىّ عليه السلام: حَقٌّ عَلَى الْعاقِلِ أنْ يُضيفَ الى رَأيِهِ رَأىَ الْعُقَلاءِ وَيَضُمَّ الى عِلْمِهِ عُلُومَ الْحُكَماءِ «9».
انصاف اين است كه عاقل راى عقلا را به رأى خود اضافه كند و علوم حكما را به علمش بيفزايد.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود:
با ترسو مشورت مكن كه راه خروج از مشكل را بر تو تنگ مىكند با بخيل مشورت منما كه تو را از رسيدن به هدف باز مىدارد، با حريص مشورت مكن كه شرّ و بدى را در برابرت جلوه مىدهد «10».
على عليه السلام مىفرمايد:
با دروغگو مشورت مكن كه او مانند سراب است دور را نزديك و نزديك را دور مىنماياند «11».
و نيز آن حضرت فرمود:
با آنان كه خدا ترسند مشورت كن تا به رشد برسى «12».
رسول اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايند:
مشورت با عاقل ناصح، رشد و بركت و توفيق الهى است، چون عاقل ناصح راهنمايى كرد، مخالفت مكن كه در آن مخالفت رنج و سختى خواهد بود «13».
حضرت زين العابدين عليه السلام مىفرمايد:
مشورت كننده را راهنمايى كن كه اين امر اداى حق نعمت است «14».
امام صادق عليه السلام مىفرمايد:
اگر قاتل على مرا بر چيزى امين بخواهد، يا از من طلب نصيحت كند، يا مرا طرف مشورت خود قرار دهد و من در مقابل خواستههايش اراده قبول داشته باشم حق امانت را نسبت به او مراعات مىكنم «15».
على عليه السلام مىفرمايد:
هر كس در مشورت نسبت به مسلمانان حيله كند از او بيزارم «16».
و نيز مىفرمايد:
زشتترين امور و بدترين شرور، خيانت به مشورتكننده در امر مشورت است كه باعث عذاب سخت الهى خواهد بود «17».
[وَما كانَ مِنْ امُورِ الدُّنْيا الَّتى هِىَ غَيْرُ عائِدَةٍ الىَ الدّينِ فَارْفَضْها وَلا تَتَفَكَّرْ فيها فَانّكَ اذا فَعَلْتَ ذلِكَ اصَبْتَ بَرَكَةَ الْعَيْشِ وَحَلاوَةَ الطّاعَةِ]
