واكاوی ضرورت وقف در حوزه نسخ خطی قرآنی/22
كامران فانی:
تهيه فهرست و عكس از نسخ خطی قرآنی وقفی با كمكاری همراه است
گروه ادب: يك نسخهپژوه با اشاره به اهميت و ارزش نسخ خطی قرآنی و دينی، به آثار وقف شده و اهميت ساماندهی اين منابع اشاره و عنوان كرد: در تهيه فهرست و عكس از اين منابع كار شايستهای نكردهايم.
 |
| كامران فانی، نسخهپژوه و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
كامران فانی، نسخهپژوه و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) با اشاره به اهميت نسخ خطی، اطلاعرسانی در امر وقف نسخ خطی دينی و قرآنی را از امور ضروری در اين عرصه دانست و در خصوص تأثير فرهنگ وقف در گذشته بر ساماندهی و جمعآوری اين منابع افزود: نسخ خطی تا پنجاه سال پيش تقريباً در خانههای مردم نگهداری میشد و بعد از تأسيس كتابخانههايی مانند ملی و مجلس از 70 سال پيش تاكنون، اين منابع از مجموعههای شخصی وارد مكانهای دولتی شد.
وی به فعاليتهای انجام شده در كشورهای غربی در امر ساماندهی نسخ خطی اشاره كرد و ادامه داد: غرب، نسبت به كشور ما، به نسخ خطی توجه بيشتری كردند و مراكز فعال در اين حوزه تلاش كردند تا با جلب نظر صاحبان آثار، اين منابع را تهيه و در مكانهای مطمئن نگهداری كنند.
عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی با بيان اينكه مهمترين موضوع در حوزه نسخ خطی حفظ و نگهداری آنها است، گفت: نسخههای خطیای كه در خانهها و مجموعههای شخصی نگهداری میشود، از نظر نفاست در درجه و رتبه منابعی كه در كتابخانهها و مراكز دولتی نگهداری میشوند، نيستند. بهترين منابع خطی دينی درحال حاضر در كتابخانهها و مؤسسات نگهداری و مرمت میشوند.
اعتمادسازی، شرط اصلی نهادینه کردن وقف نسخ خطی قرآنی و دینی
فانی با تأكيد بر تهيه عكس و ميكروفيلم از نسخ خطی قرآنی و دينی يادآور شد: آنچه در حوزه نسخ خطی دينی و قرآنی از اهميت برخوردار است، تهيه عكس و ميكروفيلم از اين منابع است. در چند سال اخير از سوی كتابخانه ملی عنوان شده بود كه صاحبان آثار به منظور مرمت اين نوع منابع آنها را به كتابخانه به صورت امانی تحويل دهند تا علاوه بر مرمت و محافظت، در صورت اجازه صاحبان آثار، از اين منابع عكس و اسكن تهيه شود. متأسفانه اين رويكرد با بدبينی همراه بود. بسياری از مردم گمان میكنند كه مراكز دولتی میخواهند با اين روش منابع آنها را به تملك خود درآورند. به همين دليل اين طرح بینتيجه رها شد.
به عقيده اين نسخهپژوه، ايجاد شرايط مطلوب و اعتمادسازی از جمله مسائل اصلی و حياتی در اين حوزه است، تا زمانی كه صاحبان آثار اطمينان خاطر از برنامههای متعدد فرهنگی در اين حوزه اعم از وقف، مرمت و... نداشته باشند، طرحهای برنامهريزی شده به نتيجه نخواهد رسيد.
| فانی: |
| ساماندهی نسخ خطی را نبايد محدود به تهيه فهارس از اين منابع كرد، بلكه نسخ خطی دينی و قرآن به دليل اهميتی كه اين منابع از منظر نفاست و ارزش هنری و ويژگیهای كتابسازی دارند، نيازمند تربيت كارشناسان ماهر در حوزههای مختلف پژوهشی هستند |
عضو هيئت علمی «دانشنامه تشيع» بر خريد نسخ خطی تأكيد و تصريح كرد: پرداخت هزينه برای تهيه نسخ خطی قرآنی و دينی از ديگر موضوعات مهم است كه بايد از سوی مراكز دولتی و مسئولان فرهنگی مورد توجه قرار گيرد. اشكالی ندارد اگر بخواهيم برای حفظ ميراث فرهنگی كشور و حفظ منابع خطی دينی و ايرانی اندكی هزينه بيشتر متقبل شويم.
هزینه بیشتری را صرف خرید نسخ خطی کنیم
فانی از جمله دلايل عدم اطمينان خاطر در ميان صاحبان نسخ خطی را پرداخت هزينه اندك برای خريد از سوی مؤسسات دولتی دانست و ادامه داد: گاه ديده میشود كه مبلغ تعيين شده از سوی كارشناسان برای خريد نسخ خطی دينی و قرآنی بسيار اندك است، به همين دليل صاحبان آنها رغبتی برای فروش ندارند.
اين پژوهشگر نسخ خطی با تأكيد بر تهيه اسكن و عكس از نسخ خطی دينی و قرآنی گفت: مهمترين موضوع بعد از اهدا و وقف نسخ خطی به كتابخانهها، تهيه فهرست و اسكن از اين منابع است، تا در اختيار پژوهشگران و كارشناسان قرار گيرد. اين در حالی است كه همه مراكز و مؤسسات فرهنگی فعال و ذيربط در اين امر به يك شيوه عمل نمیكنند و گاه كاستیهايی در عملكرد آنها ديده میشود.
فانی در پايان تأكيد كرد: ساماندهی نسخ خطی را نبايد محدود به تهيه فهرست از اين منابع كرد، بلكه نسخ خطی دينی و قرآن به دليل اهميتی كه اين منابع از منظر نفاست و ارزش هنری و ويژگیهای كتابسازی دارند، نيازمند تربيت كارشناسان ماهر در حوزههای مختلف پژوهشی هستند. متأسفانه هر سال از تعداد كسانی كه در اين حوزه فعال هستند و اشراف كامل دارند، كاسته میشود و ما برای تربيت نيروی انسانی در اين زمينه كار خاصی انجام نمیدهيم.
