مقالات علوم سیاسی

اين مقاله به ارزيابي سياست هاي اقتصادي آمريکا براي بازسازي شاخص هاي رکود اقتصادي مي پردازد که به صورت کاهش نرخ بهره، جلوگيري از اقتصاد انقباضي و اقدامات حمايتي، از راه سياست هاي نئوکينزي به جرا درآمد تا به بازسازي ساختار اقتصادي و عبور از شرايط رکود منجر شود. اين ارزيابي از راه تحليل الگوهاي رفتار اقتصادي ايالات متحده آمريکا در راستاي سياستگذاري اقتصادي شرايط رکود صورت مي گيرد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

در سال هاي اخير هويت از جايگاهي مهم در علوم اجتماعي برخوردار شده است. در روابط بين الملل نيز به طور خاص از دهه 1990 تاکنون مباحث متعدد و دامنه د ار حول هويت مطرح شده است. سوال اصلي اين مقاله اين است که هويت يا به بياني بهتر، نگرش هويت محور چه تاثيري بر مقوله هاي بنيادين روابط بين الملل دارد. به اين منظور ابتدا در مقدمه بحث به اهميت هويت در دهه اخير و مباحث فرانظري و نظري درباره آن در روابط بين الملل مي پردازيم. سپس مفهوم هويت را به طور خاص مدنظر قرار داده، مي کوشيم دقايق بحث درباره آن را مشخص سازيم. در ادامه، در دو بخش ابتدا به تاثيرات سياسي هويت بر مقوله هاي قدرت، امنيت، حاکميت و ديپلماسي و سپس تاثيرات هنجاري آن بر مقوله هاي حقوق بشر و اخلاق مي پردازيم تا نشان دهيم هويت چگونه منجر به تحول مقوله هاي بنيادين روابط بين الملل و نيز روابط بين الملل به عنوان حوزه اي از دانش بشري شده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله درصدد بررسي و ارزيابي فعاليت هاي حزبي در ايران پس از انقلاب اسلامي است. به همين منظور نويسنده، شکل گيري احزاب را ناشي از نوسازي سياسي صورت گرفته در جمهوري اسلامي دانسته و در ادامه شکل گيري احزاب در ايران را بر اساس نظريه هانتينگتون در خصوص جوامع دستخوش نوسازي که يا مراحل جناح بندي شدن، دو قطبي شدن، گسترش و نهادمندي را شامل مي شود، به آزمون گذاشته است. به نظر مي رسد فرآيند تحول حزبي در ايران در مرحله گسترش قرار دارد و به مرحله نهادمندي پا نگذاشته است. شايد رشد بي رويه احزاب در کشور که بسياري از آنها از دايره تشکيل دهنده گان اوليه حزب فراتر نرفته اند، شاهدي بر اثبات اين فرضيه باشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف از اين تحقيق بررسي تاثير سازمان هاي دمكراتيك منطقه اي بر دموكراتيزاسيون است. در اين تحقيق سازمان هاي منطقه اي بدون توجه به زمان و مكان فعاليتشان مورد بررسي قرار مي گيرند. اما با توجه به ويژگي دمكراتيك بودن كه مورد نظر است عمدتا بر سه دهه اخير متمركز مي شود. در اين تحقيق پس از بررسي فرايند دموكرانيزاسيون و بيان مطالبي درباره سازمان هاي دمكراتيك منطقه اي، به نقش، راهكارها، امكانات و توانايي هاي اين سازمان ها در اثرگذاري بر فرآيند دموكراتيزاسيون پرداخته، توانايي آنها در پيشگيري از پسرفت (سقوط) دمكراتيك بررسي مي شود. دو نمونه تركيه و موريتاني نيز در پايان جهت روشن تر شدن اين تعامل و كنش و واكنش ها به اختصار بررسي خواهند شد.

 نسخه قابل چاپ

اين پژوهش جايگاه خاورميانه در نظام بين الملل را پس از جنگ سرد مورد بررسي قرار مي دهد. نويسنده ضمن تحليل ديدگاه هاي گوناگون درباره خاورميانه، به نظريه هاي مختلف درباره ماهيت نظام بين الملل پس از جنگ سرد مي پردازد و جايگاه مناطق گوناگون جهان را دراين نظام بررسي مي كند. پيدايش يك سوپر بلوك صنعتي و موضع يكپارچه آن در برابر چالش هاي ضد نظام جهاني سرمايه داري، عمده ترين تحول در دوران پس از جنگ سرد مي باشد. خاورميانه با توجه به اهميت استراتژيك خود، براي نظام جهاني از موقعيتي ويژه برخوردار است و هر گونه بحران و بي ثباتي در آن مي تواند تاثيرات عمده بر ساختار نظام جهاني بگذارد. فرضيه اصلي پژوهش آن است كه نظام جهاني پس از جنگ سرد داراي قواعد بازي خاص است كه پايبندي يا عدم پايبندي به آن مي تواند بر جايگاه كشورها در نظام جهاني و موضع بازيگران بزرگ نسبت به آنها تاثير بگذارد. در اين راستا، هر گونه چالش با قواعد حاكم بر نظام جهاني، به ويژه تلاش براي بر هم زدن موازنه قواي منطقه اي، با واكنش هماهنگ سوپر بلوك صنعتي مواجه مي شود. نويسنده با آوردن نمونه هاي عراق و افغانستان اين فرضيه را به آزمون مي گذارد.

 نسخه قابل چاپ

يكي از موضوعاتي كه همواره بر سر آن بحث و مجادله بسياري در ميان صاحب نظران و تحليلگران سياسي وجود داشته است؛ وجود يا عدم استراتژي نظامي در ايران مي باشد. عموما به موازات افزايش تهديدات عليه امنيتي ملي ايران اين اظهارنظر ها شدت بيشتر به خود مي گيرد. مجموع ديدگاه هاي مطرح شده در اين باره را مي توان در دو گروه دسته بندي كرد. گروهي كه بر وجود استراتژي نظامي براي ايران در سراسر دوره پيش و به خصوص بعد از انقلاب اسلامي تاكيد دارند و در مقابل گروهي ديگر كه معتقدند با گذشت يك سده از تشكيل ارتش و دولت مدرن در ايران هنوز كشور فاقد سند امنيت ملي و استراتژي نظامي مشخص مي باشد. در اين مقاله تلاش مي شود با بررسي سير تلاش هاي ايران در خصوص تدوين استراتژي نظامي پيش و بعد از انقلاب اسلامي، استدلال هاي موافق و مخالف در اين خصوص بررسي شود.

 نسخه قابل چاپ

ديدگاه ماركس نسبت به دولت ها همواره بخش مناقشه انگيز بوده است. او درباره دولت هاي موجود از منظر جامعه شناسي سياسي 2 نظر مطرح دارد يكي اينكه آنها را وابسته به طبقات مي داند و ديگر اينكه آنها را داراي نوعي استقلال نسبي از طبقات مي داند.
در اين مقاله سعي شده است صرفا ديدگاه نخست ماركس يعني وابسته بودن دولت به طبقات مورد بررسي قرار گيرد و اينكه ماركس ريشه دولت را در كجا مي داند و چرا آن را وابسته به طبقات مي داند؟ و اساس اين دو نظريه او چيست، زيرا استقلال نسبي دولت به طبقات نيز امري موقتي است. براي روشن شدن بحث تحليل هاي ماركس از جامعه سرمايه داري و ليبرال دموكراسي به عنوان شكل موجود دولت در زمان او را (كه او آن را هم وابسته به طبقات مي داند) در اين مقاله آورده ايم.

 نسخه قابل چاپ

موتور توسعه اقتصادي در هر کشور معمولا توسعه صنعتي متکي بر مزيت هاي آن کشور است. ايران کشوري است که از نظر ذخائر انرژي (نفت و گاز) در رتبه دوم جهاني قرار دارد. صنعت آلومينيوم مهم ترين صنعت انرژي بر بوده و آلومينيوم از جمله فلزات استراتژيک است که از طريق الکترويز استحصال مي شود و از آن به عنوان قلک يا محزن انرژي نام برده مي شود. آلومينيوم به دليل خصوصيات برجسته و کاربرد گسترده در صنايع حائز اهميت فراوان است. از طرف ديگر توسعه صنايع انرژي بر در سياست هاي کلي و قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور مورد تاکيد و همچنين مورد حمايت دولت قرار گرفته است. در اين مقاله با بررسي هاي ميداني از طريق مصاحبه و مشاهده مستقيم و نيز از طريق پرسشنامه، عوامل تاثيرگذار بر اين صنعت شناسايي و تجزيه و تحليل شده است. در پايان سياست هاي کلي براي توسعه اين صنعت تبيين و استراتژي هاي مناسب براي دستيابي به اهداف توسعه در افق پايان برنامه پنجم توسعه و در راستاي تحقق اهداف چشم انداز 1404 جمهوري اسلامي تعيين گرديده است.

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله به بررسي مقبوليت، مشروعيت و ارتباط آنها با كارآمدي روحانيت در ايران و منزلت آنان نزد جوانان مي پردازد. چارچوب نظري اين مطالعه مبتني بر نظريه نخبه گرايي است و فرضيه اين تحقيق بيان مي دارد كه كارآمدي و ناكار آمدي حكومت بر مقبوليت و آنگاه بر مشروعيت حكومت در نزد جوانان تاثيرگذار بوده و اين امر از طريق مقولاتي چون عمل گرايي، پيشرفت، موفقيت عملي، منطق گرايي ناشي از ساختار اجتماعي محقق مي گردد. برداشتي منقح نشده از يگانگي دين و سياست سبب تسري هر چه بيشتر ديدگاه اداري- دولتي پدرسالار مي شود كه طي آن دولت حتي علي رغم خواست خود، مسوول همه چيز مي شود و اين در حالي است كه دولت قادر به پاسخ گويي به تمامي چالش هاي پيش رو نيست. اين عدم توانايي كه به صورت ناكار آمدي متجلي مي شود، بيش از هر چيز مقبوليت و مشروعيت روحانيت و منزلت آن را به چالش مي كشد.

 نسخه قابل چاپ

در ميان همه نظريه پردازان گفتمان، نظريه لاكلا و موفه جايگاهي خاص دارد؛ از آن كه اين دو انديشمند بهتر از ديگران توانسته اند نظره اي را كه ريشه در زبان شناسي دارد به عرصه فرهنگ، اجتماع و سياست بكشانند. آنها با ارايه صورت بندي نظام مند از نظريه گفتمان به وسيله ايجاد زنجيره به هم پيوسته از مفاهيم جديد، ابزاري كار آمد براي شناخت و تبيين پديده هاي سياسي به دست داده اند. در عين حال گستردگي مولفه ها و تكثر مفاهيم در نظريه لاكلا و موفه موجب شده است بيشتر مطالب موجود در تبيين اين نظريه، به نوعي در دام پراكندگي و عدم انسجام گرفتار آيد. از اين رو پژوهش حاضر، مي كوشد با ارايه دسته بندي منسجم و منظم از مولفه هاي نظريه گفتمان اين دو انديشمند به وسيله برجسته سازي مفاهيم اصلي و قراردادن ساير مفاهيم و مولفه ها ذيل آنها و نيز ارايه مدل، فهم و چگونگي به كارگيري اين نظريه را در موضوعات گوناگون سياسي اجتماعي در قامت يك چارچوب نظري علمي تسهيل نمايد.

 نسخه قابل چاپ

فضاي اسطوره اي عام و ايدئولوژيك گفتمان ها بعد از پيروزي و تسلط به سمت رقابت و عينيت گرايش پيدا مي كند. در خصوص گفتمان جمهوري اسلامي بروز خرده گفتمان هاي رقيب به دليل شخصيت فرهمند امام خميني (ره) و تحميل جنگ هشت ساله با تاخير روي داد. در سال بعد خرده گفتمان هايي ظاهر شد كه هر يك بر تعمير و تفسير خود از جمهوريت و اسلاميت تاكيد دارند. در اين مقاله تلاش مي شود ضمن بررسي خرده گفتمان هاي مورد نظر، به قابليت و توان گفتمان جمهوري اسلامي در مفصل بندي و بازسازي تئوريك در برابر بي قراري هاي درون گفتماني و تثبيت خود، پرداخته شود.

 نسخه قابل چاپ

احتمال تضعيف و بحران هويت ملي در بين مردم ايران و تقويت هويت هاي قومي و جهاني و در نتيجه امکان بروز چالش هاي اجتماعي و سياسي در آينده نزديک از دغدغه هاي ذهني نخبگان علمي- اجرايي کشور است. مقاله حاضر با مطالعه موردي شهروندان تهراني به مقايسه ميزان هويت چهارگانه قومي، ملي، امتي و جهاني پرداخته است که نتيجه حاکي از آن است که اولا هويت ملي با %94.2 در راس قرار دارد و ثانيا با دو هويت ديگر قومي و امتي نيز سازگاري دارد. به گونه اي افزايش هر کدام عامل کاهش ديگري نمي شود. ثالثا هويت جهاني با %69.38 در پايين ترين سطح قرار دارد.

 نسخه قابل چاپ

افزايش نفوذ و سيطره بر جمهوري هاي مستقل آسياي مركزي و قفقاز به منظور بهره برداري از منابع سرشار طبيعي اين منطقه در استراتژي كلان آمريكا جاي دارد. از اين رو، آمريكا تلاش دارد از طريق گسترش ناتو به اين منطقه، ضمن تحقق اين هدف، نفوذ روسيه را در اين جمهوري ها كاهش دهد و همچنين مانع اتحاد يا ائتلاف منطقه اي با محوريت روسيه شود. از طرف ديگر، اين استراتژي آمريكا منافع سياسي و اقتصادي روسيه را در منطقه تهديد مي كند و از اينرو روسيه تلاش دارد با ايجاد منطقه حايل،‌ مانع گسترش ناتو به منطقه شود. در نتيجه منافع روسيه و آمريكا با توجه به موارد مذكور در منطقه آسياي مركزي و قفقاز از نوع تضادا حكايت دارد. حمله گرجستان به منطقه اوستياي جنوبي و آبخازي با چراغ سبز آمريكا و برخورد قاطع روسيه با گرجستان و استقرار پايگاه نظامي در اين منطقه و شناسايي خودمختاري آن، گوياي تلاش روسيه در ايجاد منطقه حايل به منظور جلوگيري از گسترش ناتو است. اين وضعيت منجر شد، برخي صاحب نظران با توجه به كاربرد اصطلاح «جنگ سرد جديد» توسط مدودف رييس جمهور روسيه بحث جنگ سرد جديد را مورد توجه و تحليل قرار دهند. اما جنگ سرد جديد رخ نمي دهد.

 نسخه قابل چاپ