بانک مقالات جغرافیا

اگر يکي از اهداف کاربردي جغرافيا را برنامه ريزي براي مقابله با مخاطرات طبيعي و انساني بدانيم، بي شک دسترسي به اطلاعات و داده هاي لازم براي ايجاد بانک هاي اطلاعاتي به ويژه با توجه به ماهيت پويا، بي ثبات و حساس سيستم هاي محيطي و انساني از ضروريات انکارناپذير است. با اينحال، مشکل دسترسي به داده ها و يا کمبود و فقدان آنها يکي از اساسي ترين موانع تحقيقات جغرافيايي در ايران و ساير کشورهاي جهان سوم است. از سوي ديگر گسترش ارتباطات و فزوني گرفتن داده هاي رقومي امکان دستيابي آسان به بسياري از داده هاي جغرافيايي را فراهم آورده که به عنوان منبعي ارزان و در دسترس در مواردي متعدد مورد استفاده علمي محققين و برنامه ريزان قرار گرفته است. اين مقاله در پي آن است تا براي تحليل فضايي بي توجهي به حريم عوارض طبيعي و مصنوع در شهر کرمانشاه از عکس هاي قابل دسترس Google Earth (GE) و بهره گيري از مدل هاي توصيفي (Descriptive Models) و محاسباتي (Measuring Models) براي تجزيه و تحليل آنها در محيط GIS استفاده کند تا امکان جبران کمبود داده ها از طريق اينترنت، امکان تحليل و ترسيم الگوهاي فضايي بي توجهي و ميزان صحت و دقت داده هاي برگرفته از GE را بسنجد. بررسي دو عارضه طبيعي (رودخانه چم بشير يا طاق بستان) و مصنوع (شبکه خيابان هاي محله 22 بهمن) به عنوان دو نمونه از بي توجهي به حريم اينگونه عوارض، نشان از امکان و سهولت استفاده از چنان داده هايي در محيط GIS و يافتن راهي آسان براي دستيابي به داده ها و تجزيه و تحليل يا مقايسه آنها در کمترين زمان ممکن دارد. اين تجربه مي تواند براي بررسي ساير عوارض در مناطقي ديگر هم مورد استفاده قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

پلاياها از عوارض شاخص مناطق بياباني ايران مي باشند. اين عارضه پست ترين بخش حوضه بسته يک پهنه بياباني را با سطوح هموار، کم شيب و پوشيده از نهشته هاي ريزدانه دربر دارد. به دليل خشکي و بعد مسافت، مطالعات کمي در اين ارتباط صورت گرفته، که از مهم ترين آنها مي توان به کارهاي کرينسلي و بروکس اشاره نمود. پلاياها در بردارنده آثار و شواهد با ارزشي از تغييرات سطح اساس (اقليمي و تکتونيک) مي باشند. براي بررسي اين شواهد، پلاياي حوض سلطان واقع در حوضه مسيله انتخاب شد؛ به اين منظور با استفاده از داده هاي ماهواره اي و GIS و بر پايه اطلاعات حاصل از بررسي منابع و مشاهدات ميداني، آثار مورفولوژيکي از قبيل انحراف رودخانه ها و مخروط افکنه ها، به روش تحليلي، تجزيه و تحليل گرديده و بين متغيرهاي موثر ارتباط برقرار گرديده است و نتايج حاصله تجزيه و تحليل شده اند. در عين حال با استفاده از تصاوير ماهواره ايIRS  سالهاي 2000، 2005 و 2007 به بررسي چگونگي جابجايي و تغيير مسير رودخانه هاي منطقه پرداخته شده، سرانجام نتايج حاصله تجزيه و تحليل شده اند. با استناد به شواهد ژئومورفولوژيکي، نتايج نشان مي دهد که محدوده مورد مطالعه در کواترنر تحت تاثير حرکات نئوتکتونيک- جابجايي گسل ها قرار گرفته، که منجر به انحراف مسير رودخانه ها و نيز تقطيع مخروط افکنه ها و پادگانه هاي آبرفتي و در نتيجه تغييرات سطح اساس در اين پلايا شده است.

 نسخه قابل چاپ

ضرورت شناخت پهنه هاي مختلف ژئومرفولوژي در ارتباط با نظام استقرار جمعيت وفعاليت عمدتا به دليل تاثيراتي است که اين اشکال در مکانيابي و نظام استقرار و فعاليت دارد. يکي از اصول و ضرورتهاي اساسي برنامه ريزي و آمايش سرزمين شناخت بستر محيطي و دخالت آن در برنامه ريزي و مديريت سرزمين مي باشد. واحدهاي ژئومورفولوژي هميشه با پويايي و ديناميسم محيط طبيعي در ارتباط است. هرگونه اقدام در راستاي توسعه و عمران شهرها و روستاها به نحوي با پويايي و ديناميسم مذکور و در نهايت با پديده هاي ژئومورفولوژي تلاقي مي نمايد. ساماندهي به نظام استقرار جمعيت و فعاليت و تعيين کاربريها صنعتي توريستي کشاورزي جنگلداري شهرسازي تفرج مرتعداري و...) به خصوص در نواحي داراي پتانسيل هاي محيطي بويژه در سطح ملي و منطقه اي و به موازات رشد جمعيت بيش از پيش اهميت پيداکرده است. شهرستان خلخال با قرار گرفتن در دامنه هاي غربي ارتفاعات تالش و توپوگرافي و ژئومرفولوژي خاص و کوهستاني بودن و وجود چشم اندازهاي منحصر به فرد طبيعي و آبهاي گرم و غار هاي متعدد و دره هاي عميق قزل اوزن و شاهرود و آبشارهاي متعدد و گردنه هاي صعب العبور قابليت ها و محدوديتهاي زيادي جهت اسکان و فعاليت ايجاد نموده است. به توجه به اين قابليت ها و محدوديتها بررسي اثرات ژئومرفولوژي در نظام توزيع و استقرار جمعيت و فعاليت در عرصه هاي طبيعي و با توجه به اشکال و فرايندهاي ژئومرفولوژي به منظوربرنامه ريزي و توسعه ضرورت دارد که در اين نوشتار با استفاده از مطالعات ميداني و نقشه هاي توپوگرافي وبااستفاده از نرم افزار و با رويکرد توسعه اي و از منظر ژئو مرفولوژي کاربردي توزيع و استقرار جمعيت و فعاليت مورد بررسي قرار گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

از مسايل مهم برنامه ريزي روستايي، تشخيص و تشکيل سلسله مراتبي از سکونتگاه ها است که بتوانند ساختار موثري براي ارايه خدمات و بهره گيري بهينه از فرآورده هاي روستايي ارايه دهند. بنابراين، مکانيابي نقاط روستايي در سطوح منظومه، مجموعه و حوزه با توجه به موقعيت جغرافيايي، دسترسي، جمعيت و امکانات موجود، شبکه ارتباطي- زيربنايي، تقسيمات و مرکزيت سياسي- اداري، مسايل امنيتي- استراتژيکي، همگني هاي فرهنگي- اجتماعي، اقتصادي و محيطي، از اولويت هايي است که بايد انجام شود. در پژوهش حاضر وضع موجود دهستان صاحب از بخش زيويه شهرستان سقز به لحاظ برخورداري و نحوه توزيع خدمات و امکانات روستايي مورد بررسي قرار گرفته است. روش تحقيق «مقايسه اي- تحليلي» است که با استفاده از 49 متغير و 8 شاخص و با بکارگيري 9 تکنيک شامل ميزان سنج نهادي گاتمن، شاخص مرکزيت، مجموع حداقل فواصل، تعداد ارتباط هاي مستقيم، تعداد گره هاي ارتباطي، شاخص Z، توان جمعيتي، شاخص توسعه انساني و تحليل خوشه اي انجام شده است. مطابق يافته هاي تحقيق، روستاهاي کريم آباد، چاغرلو، لگزي، قلعه کهنه، آدينان، کاکه آسياب و درگاه سليمان در سطح اول (توسعه يافته)، روستاهاي در وزان سفلي، کسيلان، خانقاه شيخ، تيزآباد و محمودآباد در سطح دوم (نسبتا توسعه يافته)، روستاهاي در وزان عليا، يازي بلاغي، علي آباد و قلعه جغه در سط سوم (کمتر توسعه يافته) و روستاهاي چيچي-خوار، قشلاق رضا، اسلام آباد، دره اسماعيليا، کمنتو و خوشه دره در سطح چهارم (محروم) قرار  دارند. با توجه به سطح بندي فضايي پيشنهادي، کل دهستان به يک مجموعه روستايي (روستاشهر صاحب) و چهار حوزه عمراني (قلعه کهنه، اسلام آباد، کريم آباد و صاحب) تقسيم گرديده و متناسب با استانداردها و ضوابط خدمات رساني در محيط هاي روستايي کشور و نحوه تجهيز مراکز روستايي (مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران) امکانات و خدمات مورد نياز پيشنهاد شده است.

 نسخه قابل چاپ

با انجام محاسبات در مورد لغزش ها مشاهده مي شود که بين مساحت منطقه لغزشي و حجم لغزش ارتباط معني داري وجود دارد. لغزش ها در انواع شرايط و محيط هاي اقليمي بوقوع مي پيوندند، ليکن تحت هر شرايطي روابط معني داري بين حجم و مساحت لغزش مشاهده مي شود. از اين روابط در تعيين حجم لغزش ها در قسمتي از گردنه صائين در شهرستان نير با مساحتي معادل 77.8 کيلومتر مربع استفاده شده است. در اين تحقيق لغزش هاي يک دوره زماني 5 ساله از سال 1380 تا 1385 مورد بررسي قرار گرفته است. حجم کل مواد لغزش يافته در اين دوره زماني معادل V_LT=3.2×10⁷m³ مي باشد که از سرعت جابجايي معادل j_L=7.8mmyr^-1 برخوردار بوده است.
دوره هاي مرطوب 1383 تا 1385 باعث تسريع در وقوع لغزش در اين ناحيه گرديده است. در طول اين دوره 3 ساله، حدود 2.1×10⁷ متر مکعب از مواد در منطقه گردنه صائين به حرکت درآمده اند که اين مقدار داراي سرعتي معادل j_L=54mmyr^-1 مي باشد که 6 بار بزرگتر از سرعت استاندارد است. حجم مواد لغزيده شده در يک دوره معين به عنوان معياري براي تعيين بزرگي لغزش، استفاده شده که در محاسبات بصورت لگاريتم بر مبني 10 نشان داده مي شود و حجم کل لغزش را در يک دوره معين نشان مي دهد. با توجه به اين نکته، روابط جديد بين مساحت A_L و V_L حجم نقطه شروعي براي درجه بندي بزرگي لغزشها مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

بعد از فروپاشي اتحاد شوروي، با توجه به اينکه شکل گيري منطقه جديد خزر فقط يک نماد جغرافيايي روي نقشه سياسي جهان نبود، و تغييرات مهمي در رويکرد قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي نسبت به آن به وجود آمد، بنابراين، شکل گيري اين منطقه را ميتوان يک مولود ژئوپليتيکي دانست. اگر اغراق نباشد، اين منطقه در طول دو دهه گذشته، با توجه به واقعيت هاي ژئوپليتيکي منطقه (رژيم حقوقي خزر، موقعيت ژئوپليتيکي خزر در کانون حوزه هاي ژئوپليتيکي قفقاز، آسياي مرکزي و خاورميانه، تعلقات قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي در خزر، نوع الگوي رفتاري دولت هاي ساحلي خزر در مناسبات سياسي و اقتصادي با يکديگر و دولت هاي فرامنطقه اي و به تبع همه اينها نوع ژئوپليتيک حاکم بر منطقه) در نقش هارتلند جديد اوراسيا نقش آفريني کرده است. در اين اين مقاله با روش توصيفي - تحليلي نقش آفريني منطقه ژئوپليتيکي خزر در معادلات منطقه اي و فرامنطقه اي و به تبع آن الگوي ژئوپليتيکي حاکم بر منطقه و تاثيرات آن بر روي دولت جمهوري اسلامي ايران مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است.

 نسخه قابل چاپ

روند دگرگونيهاي اجتماعي - اقتصادي و تحرک و جا به جايي روزافزون گروه هاي انساني، به روندهاي پايداري/ ناپايداري و دگرگونيهاي کالبدي - فضايي سکونتگاه هاي روستايي منجر شده است. در اين ارتباط، جا به جايي روستايي - شهري و رها ماندن برخي واحدها در روستاها، موجب تحول کارکردي در بهره گيري از فضاهاي دروني خانه ها شده است. اين مقاله کوشش دارد تا ابعاد مختلف اين گونه تغييرات بپردازد و ضمنا نشان دهد، چگونه ناپايداري روستايي، به بهره گيري از شيوه هاي متفاوت کاربري اراضي و نهايتا به وضعيت ناپايدار کل سکونتگاه منتهي مي گردد.

 نسخه قابل چاپ

پيش بيني دما به عنوان يكي از مهمترين پارامترهاي اقليمي در حوزه هاي مختلف مديريت منابع آبي و طبيعي، خشكسالي ها، مطالعات زيست محيطي، خطر سيلاب، كمبود مواد غذايي، گسترش آفات و بيماري ها، حمل و نقل و غيره از اهميت وي‍ژه اي در تعيين سياست هاي آينده جهت بهينه سازي اين منابع و صرف هزينه ها، كنترل و جلوگيري از بحران و استفاده از منابع برخوردار است. مدل پرسپترون چندلايه (MLP) يکي از پرکاربردترين مدل هاي شبکه هاي عصبي مصنوعي از مولفه هاي هوش مصنوعي در زمينه پيش بيني عناصر جوي و اقليمي است که مي تواند بدون در نظر گرفتن معادلات پيچيده غيرخطي، ديناميک حاکم بر سيستم را استخراج نموده و خروجي مدل را پيش بيني کند. در اين پژوهش، با استفاده از اطلاعات ميانگين دماي ماهانه ايستگاه سينوپتيک سنندج در طول دوره آماري 38 ساله (2001-1964)، به عنوان ورودي هاي شبکه پرسپترون چندلايه، ميانگين دماي ماهانه در طي سال هاي (2005-2002) به منظور تعيين ميزان خطاي مدل، پيش بيني شد. بدين منظور از امکانات و توابع موجود در محيط برنامه نويسي نرم افزار MATLAB، بهره گرفته شد. سپس به ارزيابي عملکرد مدل، از طريق معيارهاي آماري از جمله روابط رگرسيوني و ضريب همبستگي بين مقادير مشاهداتي و پيش بيني شده دما و همچنين ميانگين درصد خطاي نسبي پرداخته شد. نتايج بدست آمده نشان دهنده کارآيي مناسب و دقت قابل قبول شبکه هاي عصبي مصنوعي در پيش بيني دما مي باشد. به طوري که ضريب همبستگي برابر با 0.99 و ميانگين درصد خطاي مدل برابر با 1.97 درصد است. يعني شبکه، دما را با اختلاف کمتر از يک درجه سلسيوس با دماي واقعي پيش بيني کرده است از اين رو با استفاده از اين روش مي توان وضعيت هاي دمايي را از قبل تعريف نمود و در مديريت منابع آبي و طبيعي دخالت داد.

 نسخه قابل چاپ

هدف كلي «پروژه شهر سالم» دستيابي به ارتقا سطح سلامت شهر در راستاي برنامه «سلامت براي همه»، سازمان جهاني بهداشت مي باشد كه با بهره گيري از همكاري بين بخشي و جلب مشاركت عمومي امكان پذير مي گردد. از آنجا که در اين هدف کلي «جلب مشارکت مردمي» مورد تاکيد قرار گرفته است، مساله اصلي تحقيق حاضر اين است که پروژه شهر سالم در جلب مشارکت عمومي تا چه حد موفق بوده است؟ بدين منظور حدود اطمينان مشارکت مردمي، سن، تاهل، مدت سكونت، شغل، جنسيت و سواد افراد و ميزان اطلاع آنها از فعاليت هاي پروژه و تاثير آن بر ميزان مشارکت، همچنين ميزان افزايش مشارکت در طول زمان در بين 424 نمونه تصادفي در کوي سيزده آبان مورد بررسي قرار گرفته است. در نتيجه اين پژوهش ميزان موفقيت پروژه شهر سالم (HCP) در جلب رضايتمندي عمومي و جلب مشارکت مردمي در تمام زمينه هاي بهداشتي و سلامت رواني، زيست محيطي، امنيت و آموزش و ورزش به طور معني داري بزرگتر از ميانگين هاي مورد آزمون و موفقيت آميز ارزيابي شد. همچنين يافته ها نشان داد که ميزان مشاركت، سطح سواد و شغل تاثير معني داري بر رضايت مردم از HCP در منطقه مورد مطالعه دارند و عواملي چون اعتقاد به اهميت مشاركت، آشنايي و رضايت از فعاليتهاي انجام گرفته، ميزان مشاركت قبلي و سن تاثير معني داري بر آمادگي براي مشارکت در طرحهاي آتيHCP  در منطقه مورد مطالعه دارد. بنابراين نتيجه گرفته شد که در برنامه ريزي هاي شهري، بايستي در جهت ارتقا مشارکت مردمي تلاش شود. براي نيل به اين هدف، اطلاع رساني عمومي در مورد فعاليتها و جلب رضايت مردم مي تواند موثر واقع شود.

 نسخه قابل چاپ

نياز روستاها به مسكن مناسب و محيط مطلوب كالبدي با اقدامات گسترده اي مانند تهيه و اجراي طرح هاي هادي و نوسازي و بهسازي مسكن روستايي طي چند دهه پس از انقلاب همراه شده است. در اين راستا طي 30 سال پس از انقلاب 18469 طرح هادي روستايي تهيه و اجرا و حدود 1700000 واحد مسكوني در روستاها نوسازي و بازسازي شده است (1387، بنياد مسکن انقلاب اسلامي)، اما در كشور پهناوري مانند ايران که از تنوع جغرافيايي، اقليمي، قومي و اقتصادي بسياري برخوردار است؛ نيازها و كاستي هاي مسکن روستايي در مناطق مختلف متفاوت است. سيستان و بلوچستان از استان هاي پهناور کشور است که روستاهاي آن از اقدامات فوق مستثني نبوده بطوريکه تا پايان سال 87 حدود 620 طرح هادي و حدود 30000 واحد مسکوني آنها نوسازي شده که چنانچه واحدهاي بازسازي شده در نتيجه سوانح را به آنها اضافه نماييم رقم قابل توجهي خواهد بود (1386، سرتيپي پور و همکاران). نگاه سيستمي به کالبد و مسکن روستاها بطوري که اجزا تشکيل دهنده سکونتگاه و مسکن را شناسايي و ارتباط آنها با يکديگر را کشف نمايد در شکل گيري توسعه روستايي و کالبدي و مسکن مناسب اثرات تعيين کننده اي به جاي مي گذارد (Gray, 2004). اين که بدانيم اجزاي تشکيل دهنده واحد مسکوني (مواد و مصالح، سازه، فضاهاي معماري، زيبايي، عملکرد، و ...) عناصري به هم پيوسته و مرتبط با يکديگرند که در تعامل با هم مسکن را شکل مي دهند و ارتباط و هماهنگي بين آنهاست که مي تواند مسکن مطلوب را بوجود آورد، اصلي اساسي است که بايد در طرح هاي بهسازي و نوسازي مسکن مورد توجه قرار گيرد (1384، سرتيپي پور). اين مقاله با اتکا به بررسي داده هاي طرح نمونه گيري ويژگي هاي مسکن روستايي سال 82 ابتدا وضعيت مسکن روستايي استان را در 4 زمينه شامل شرايط استحكام (امنيت)، برخورداري (آسايش)، اقتصادي معيشتي (كاركرد معيشتي و نقش اقتصادي) و زيست محيطي (هماهنگي با محيط و آسيب هاي زيست ناشي از مسكن) مورد ارزيابي قرار داده و سپس به منظور سياست گزاري در جهت رفع مشکلات و کاستي هاي موجود پيشنهاداتي متناسب با شرايطي که استان از آن برخوردار است ارائه مي نمايد.

 نسخه قابل چاپ

تحيل نظام پايداري توسعه يكي از مهمترين دلمشغوليهاي انديشمندان توسعه منطقه اي به شمار مي رود. طرح ريزي الگوهاي تحليل مكاني با روش ها و الگوهاي متفاوتي صورت مي پذيرد. اين الگوها به دليل ساختار اطلاعاتي آن از يك سو و ييچيدگي ها، محدوديتها و ويژگي هاي اجتماعي - اقتصادي نواحي از سوي ديگر خطاهاي آماري از سطح توسعه يافتگي را براي برنامه ريزيان بوجود مي آورند. بكارگيري روش تلفيقي در تحليل مكاني نواحي و يا بعبارت روشن تر توسعه يافتگي بسيار موثر و مفيد است. در اين مقاله تلاش بر آن است كه با تلفيق دو روش بنيادي نظام توسعه يافتگي يكي تاكسونومي عددي و ديگري تحليل عاملي، الگوي روشني براي تحليل نظام توسعه يافتگي سكونتگاه هاي روستايي براي برون رفت از ناپايداري نظام توسعه منطقه اي فراهم شود . نتايج اين بررسي در سكونتگاه هاي روستايي استان خراسان شمالي حاكي از آن است كه به کارگيري تلفيقي و توامان دو تکنيک تاکسونومي عددي و تحليل عاملي (به دليل رفع معايب مدل تاکسونومي توسط مدل تحليل عاملي)، سبب شد تا با ايجاد فضاي مشترک سنجش تحليلي، نتايج حاصل در خصوص وضعيت توسعه يافتگي مناطق روستايي خراسان شمالي به واقعيت هاي موجود نزديکتر باشد. همچنين به لحاظ سطح توسعه يافتگي در محدوده مطالعه، در سطح بخش، برخوردارترين بخش استان، بخش مرکزي شهرستان شيروان با درجه توسعه يافتگي 0.72 و غير برخوردارترين بخش استان، بخش جلگه سنخواست با درجه توسعه يافتگي 0.97 است. در سطح دهستان، دهستانهاي زيارت با درجه توسعه يافتگي 0.73 و دهستان شيرين سو با درجه توسعه يافتگي 1.03 به ترتيب برخوردارترين و غير برخوردارترين دهستانهاي استان هستند. براي دستيابي به تعادل هاي منطقه اي در مناطق روستايي استان نوعي سياست عدم تمرکز در ارايه خدمات روستايي، انجام سرمايه گذاري هاي نوين، ايجاد زير ساختها و... بايستي مورد توجه سياستگذاران و برنامه ريزان و مديران ارشد استان قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

شهر در طول تاريخ خود رشد مي کند، متحول مي شود و کالبد آن تحت تاثير جريان هاي اقتصادي، اجتماعي و عوامل طبيعي دچار تغييرات گوناگون مي گردد. اما اين تغييرات در طول قرون از سرعت و شدت يکساني برخوردار نبوده و در هر لحظه از تاريخ، آينه تمام نماي فرهنگ گذشته، حال و انعکاس زندگي ادوار مختلف است. شهر مطلوب شهري است که در حين رشد و توسعه و ايجاد فضاهاي جديد، کالبد قديمي و عناصر موجود در آن، مطابق با نيازهاي نوين احيا شده و مورد استفاده قرار گيرد و در اين روند، ارتباطي منطقي و سازنده بين فضاي قديم و فضاي جديد برقرار نمايد به نحوي که يکپارچگي و هويت شهري حفظ گردد. کالبد شهر، در مجموع گوياي تاريخ آن مي باشد. حفظ و نگهداري نواحي مرکزي شهرها و فضاهاي قديم، بدون تغيير نه منطقي است و نه ممکن. بنابراين دغدغه برنامه ريزان شهري، توجه به هسته هاي اوليه شهري در چارچوب رهيافت هاي تجربه شده دنيا است كه بتوان با نگاهي چندبعدي و با نگرشي راهبردي، به رفع افت شهري شناسايي شده پرداخته و راهبردهاي اصولي ارايه دهند. در اين پژوهش هدف، كشف وقوع افت شهري در ناحيه مركزي - تاريخي شهر قزوين و به كارگيري رهيافت تجديد حيات شهري در راستاي معکوس نمودن جريان تغيير و افت شهري مي باشد. روش کار در اين پژوهش «توصيفي - تحليلي و پيمايشي» است. براي دستيابي به اهداف پژوهش، از روش هاي متعددي، در مراحل مختلف انجام تحقيق استفاده شده است. از نرم افزار Excel براي پردازش اطلاعات تحقيق و از تکنيک SWOT براي تدوين راهبردها و استراتژي هاي تجديد حيات شهري بهره گرفته شده است. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد که سطح پايين سواد و مهارت ساكنين و عدم مشاركت چندسويه عمدتا از علل وقوع افت شهري در ناحيه مورد برنامه ريزي بوده است. در اين راستا پيشنهادهاي لازم و ساختار سازماني براي اجراي خط مشي ها به منظور تجديد حيات ناحيه مورد مطالعه ارايه گرديد.

 نسخه قابل چاپ

حوضه هاي شمالي کشور از جمله مناطقي هستند که ميزان درصد زمين لغزش آنها به طور نسبي زياد بوده و همچنين ترکيب عوامل طبيعي و انساني باعث وقوع خسارت هاي زياد ناشي از اين پديده شده است. بررسي عوامل موثر در وقوع زمين لغزش هاي يک منطقه و پهنه بندي خطر هاي حاصل از آن مي تواند کمک موثري در کاهش خسارت هاي حاصل از اين پديده با دوري جستن از اين مناطق بنمايد، با اين هدف لازم است تا نقشه پهنه بندي خطر زمين لغزش براي اين مناطق تهيه گردد. روش کار به اين صورت انجام گرفت پس از بررسي هاي ميداني و تهيه لايه هاي اطلاعاتي از طريق نقشه ها و منابع موجود، عوامل موثر در وقوع زمين لغزش هاي حوضه بررسي شده و مهم ترين عوامل موثر به ترتيب: زمين شناسي، خاک شناسي، عناصر خطي، شيب، بارش، کاربري اراضي و ارتفاع شناسايي شدند. پس از اينکه لايه هاي اطلاعاتي مربوط به هفت عامل در محيط Arc GIS و با کمک نرم افزار ExpertChoice تهيه شد، هر کدام از اين لايه ها با لايه اطلاعاتي پراکنش زمين لغزش ها  OverLayoutشدند.
در ادامه با توجه به کيفي بودن عوامل موجود از روش تحليل سلسله مراتبي (AHP) براي تعيين وزن عوامل مختلف استفاده گرديد. نتايج مشخص گرديد که وزن معيارهاي هفت گانه زمين شناسي،خاک شناسي، عناصر خطي، شيب، بارش، کاربري اراضي و ارتفاع به ترتيب 0.4، 0.22، 0.16، 0.11، 0.045، 0.045، 0.02 است .بنابراين نتيجه گرفته مي شود که اثر زمين شناسي در منطقه از بقيه عوامل بيشتر بوده و بعد از آن به ترتيب خاک شناسي، عناصر خطي، شيب، بارش، کار بري اراضي و ارتفاع مي باشند. در نهايت با ضرب هر معيار در شاخص آن در هر منطقه و جمع اين اعداد ضريبي به نام M تعريف گرديد که نشانگر خطر منطقه مورد نظر نسبت به زمين لغزش است. مقدار اين ضريب بين صد تا صفر بوده که صفر نشان دهنده بي خطر بودن منطقه و 100 نشانگر حداکثر خطر است ولي براي پهنه بندي خطر مي توان حد فاصل بين 0 تا 100 را در چهار قسمت به صورت نوار هاي بي خطر، خطر کم، خطر زياد و خطر بسيار زياد طبقه بندي کرد که اين کار در محيط  Arc GISانجام شده است.

 نسخه قابل چاپ

تالاب پريشان به عنوان يکي از منابع طبيعي ثبت شده در فهرست ذخاير زيست کره جهاني، همه ساله گردشگران بسياري را بسوي خود جذب مي نمايند. حضور گسترده و فعاليت هاي گردشگران آثار مثبت و منفي گوناگوني در منطقه بر جاي مي گذارد. از جمله زندگي ساکنان روستاهاي اطراف به اشکال و درجات مختلف از اين فعاليت متاثر مي شوند. با توجه به اهميت نقش جامعه ميزبان در برنامه ريزي و حصول به توسعه پايدار گردشگري، آگاهي از ديدگاه مردم محلي در مورد نتايج حضور گردشگران بر زندگي آنان ضروري مي نمايد. هدف اين تحقيق شناسايي آثار منفي اجتماعي ناشي از حضور گردشگران بر جوامع روستايي حوزه تالاب پريشان است. از آنجا که در ايران پژوهش هاي اندکي به بررسي «ادراک» جامعه محلي در مورد اثرات گردشگري و سطح قابل قبول آن پرداخته است، تعيين سطح قابل پذيرش اثرات با استفاده از روش «محدوده تغييرات قابل قبول» از ديگر اهداف اين پژوهش بشمار مي رود. داده هاي مورد نياز از طريق مصاحبه با خبرگان صنعت گردشگري و مردم محلي بر اساس پرسشنامه اي حاوي سوالات نيمه ساختار يافته جمع آوري شده است. نتايج تحقيق نشان داد که سطح فعلي اثرات منفي اجتماعي ناشي از حضور و فعاليت ديدارکنندگان در سکونتگاه هاي روستايي پيرامون تالاب پريشان، در بيشتر موارد فراتر از سطح قابل قبول اين اثرات است. اين امر نشان دهنده ضرورت ايجاد تعادل بين تعداد و نوع فعاليت ديدارکنندگان تالاب براي حصول به طبيعت گردي پايدار در منطقه مورد مطالعه است.

 نسخه قابل چاپ

سير تکوين شهر و شهرنشيني در ايران همواره با فراز و نشيب هايي همراه بوده است، اما دگرگوني هاي کمي و کيفي شهرنشيني کشور طي پنجاه سال اخير بسيار متفاوت از پيش از آن است. دولت پس از انقلاب مشروطيت و به ويژه بعد از اصلاحات ارضي، در سياست و اقدامات خرد و کلان خود به رانت نفت تکيه نمود. درآمد حاصل اين رانت در اقتصاد شهرهاي کشور بسيار موثر واقع شد. سرمايه گذاري و درآمد هاي نفتي در شهرها در کنار سياست ها و اقدامات دولت در زمينه زمين و مسکن، اجراي طرح هاي گسترده، توسعه کالبدي، توسعه صنعتي و ايجاد جاذبه هاي متعدد و متنوع در شهر هاي بزرگ و کوچک، موجب رشد تعداد و جمعيت و عملكرد شهرها شد، به نحوي که اين دگرگوني ها سبب شد تا شهرها، بسيار بي قواره گسترش يابند. شهر ماسال از جمله شهرهايي است که پس از انقلاب اسلامي به شدت تحت تاثير سياست هاي دولت قرار گرفته است و به ويژه از سال 1370 به بعد جمعيت و مساحت آن بسيار افزايش يافته است و از آنجا که اين شهر بر بستر زمين هاي کشاورزي قرار گرفته است، با تاثيرپذيري از اقدامات دولت، بخش وسيعي از اراضي کشاورزي پيرامون اين شهر به زير ساخت و ساز و کاربري هاي شهري رفته است.مقاله حاضر کوشيده است به شيوه توصيفي و تحليلي و با استفاده از دو روش کتابخانه اي - اسنادي و ميداني، ضمن بررسي سير پيدايش، تکوين و رشد اين شهر طي چند دهه اخير، مهمترين عوامل و ساز و کارهاي ناشي از اقدامات دولت که در گسترش فيزيکي شهر ماسال موثر بوده است را شناسايي کند و از طرفي نوع و ميزان و جهات گسترش شهر و تاثير آن در تغيير کاربري اراضي کشاورزي پيرامون شهررا معين نمايد.

 نسخه قابل چاپ