آشنایی با بیماریهای مشترک و متداول بین انسان و حیوان
مهم ترین و متداول ترین بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان در کشور ایران هاری ، کیست هیداتیک ، تب مالت ، سیاه زخم و … است که می توان به آنها اشاره کرد. البته بیماری هایی همچون جنون گاوی ، تب کریمه کنگو و آنفلوآنزای پرندگان را نیز نباید نادیده بگیریم ، چرا که خطر ورود و شیوع آنها همواره ما را تهدید می کند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، تا کنون ۸۵۰ بیماری قابل انتقال بین حیوان و انسان شناسایی شده است . تعجب نکنید این رقمی است که مطمئناً در سال های بعد بیشتر و بیشتر خواهد شد.
با توجه به اهمیت این بیماری ها، اطلاع رسانی و ارتقای سطح آگاهی جامعه در این زمینه از اهمیت ویژه ای برخوردار است . اغلب کارشناسان و متخصصان دامپزشکی با بیان این مطلب که هر روز بر تعداد افرادی که به نگهداری حیوانات خانگی رو می آورند، اضافه می شود، تأکید می کنند: در تمام جوامع مهم ترین مشکلی که در این زمینه مطرح می شود، مسئله ی بیماری های مشترک بین حیوان و انسان است .
به هر حال نگهداری حیوان در منزل بیشتر از آنکه نفع داشته باشد، ضرر دارد. اصولا زندگی انسان و حیوان در کنار یکدیگر با توجه به مسائل بهداشتی نمی تواند ایده ای مناسب باشد. بسیاری از بیماری ها بین انسان و حیوان مشترک هستند و به راحتی از حیوان به انسان سرایت می کند.
در بعضی از موارد بیماری خاصی در حیوان می تواند انسان را از پا در آورد. موارد دیگری نیز وجود دارد که ثابت می کند، حیوان نمی تواند در محیطی زندگی کند که انسان در آن قدم گذاشته است . به عنوان مثال ریزش موی گربه می تواند حساسیتی خطرناک را در انسان به همراه داشته باشد.
فراموش نکنیم انسان و حیوان وجه مشترکی در بهداشت ندارند، چون حیوان فاقد شعور و درک است و برایش فرقی نمی کند که در ظرف غذای اجابت مزاج کند یا در توالت دستشویی .
* مهم ترین بیماری های قابل انتقال از حیوان به انسان در کشور ما عبارتند از:
* هاری :
بسیاری از مردم بر این باورند که انسان تنها از طریق گاز گرفتن سگ هار به بیماری هاری مبتلا می شود، در حالی که گاز گرفتن حیواناتی همچون گربه ، خفاش ، موش و گرگ نیز می تواند منجر به هاری شود. به تازگی در شمال ایران راکون های زیادی مشاهده شده اند که از طریق کشورهای همسایه ی شمالی وارد جنگل های ایران شده اند و خود اینها به عنوان یک مخزن هاری به حساب می آیند.
در مورد هاری بهترین راه پیشگیری واکسیناسیون حیوانات خانگی است . البته در سال های اخیر برای واکسینه کردن حیوانات وحشی مانند سگ های ولگرد که به صورت دسته جمعی در اطراف شهرها دیده می شوند نیز اقداماتی صورت گرفته است . به هر حال اگر انسانی توسط حیوانی مشکوک گاز گرفته شد، باید بلافاصله از سرم ضد هاری استفاده شود و به یاد داشته باشید که تزریق به موقع این سرم می تواند از مرگ فرد جلوگیری کند.
* کیست هیداتیک :
ایجاد کیست هیداتیک در اثر ورود تخم های انگل اکینوکوکوس (موجود در مدفوع سگ ) به دستگاه گوارش انسان صورت می گیرد. این کیست ها بسته به اینکه در ریه ، کبد، مغز یا هر بافت دیگری ایجاد شده باشند، قادر به بروز عوارض مختلفی هستند و برای برداشتن آنها نیاز به عمل جراحی است .
درمان ضد انگل دوره ای حیوان خانگی (سگ )، رعایت بهداشت فردی و نیز ضدعفونی کردن سبزیجات مصرفی از موارد پیشگیری است .
* توکسوپلاسموز(toxoplasmosis) :
انگل خونی توکسوپلاسموز در اکثر گربه های ولگرد مشاهده می شود و در صورت خارج شدن گربه ی خانگی از منزل و معاشرت با گربه های ولگرد احتمال آلوده شدن آن بسیار است . چنین گربه ای باید به صورت دوره ای تحت درمان باشد. اگر چه در انسان عوارض آن خفیف است ، ولی در خانم های باردار می تواند منجر به سقط جنین شود.
*بیماری خراش پنجه ی گربه :
به طور معمول، زیر ناخن گربه یک سری میکروب وجود دارد که در صورت چنگ زدن گربه، این میکروب ها از طریق خراش وارد بدن شده و باعث بروز این بیماری می شوند. دراین بیماری انسان تا ۳ روز متوالی تب می کند و گاهی نیز دچار تهوع و سردرد می شود.
*سل و تب مالت:
سل و تب مالت(بروسلوز) دو بیماری خطرناک و از جمله بیماری هایی هستند که برای سازمان دامپزشکی در صدر مهار بیماری ها قرار گرفته اند. این بیماری ها از طریق دام آلوده (خصوصاً گاو و گوسفند) به انسان منتقل می شوند. سل قابلیت انتقال از انسان به انسان (در انواع مختلف ) را دارد و باکتری بروسلا باعث ایجاد تب مالت در انسان می شود.
واکسینه کردن دام ها علیه این دو بیماری یک طرح ملی است . استفاده از شیر و لبنیات پاستوریزه مهم ترین راه پیشگیری است . اما اگر در جایی ناگریز به استفاده از شیر غیر پاستوریزه باشیم ، عمل جوشاندن دقیق شیر کمک زیادی به ما خواهد کرد. فراموش نکنید در فصل تابستان موارد ابتلا به تب مالت بر اثر مصرف بستنی های غیرپاستوریزه ، افزایش می یابد.
*تب طوطی :
تب طوطی نوعی بیماری است که از طریق پرندگان گروه منقار طوطی ها به انسان منتقل می شود. البته دیگر پرندگان نیز در صورت ابتلا به تب روده (به خصوص در تابستان )، با دفع باکتری “سالمونلا” از طریق مدفوع می توانند موجب به خطر افتادن سلامتی انسان ها، خصوصا افراد ضعیف و بچه ها شوند.
خوشبختانه این بیماری درمان پذیر است و بیشتر در اثر عدم رعایت بهداشت در اماکنی همچون رستوران ها به انسان منتقل می شود.
*طاعون و انواع بیماری های انگلی :
موش ها، عوامل باکتریایی و انگلی بسیاری را به انسان منتقل می کنند و باعث ایجاد بیماری های بعضاً کشنده می شوند و تنها کشتار دسته جمعی این حیوانات به پیشگیری از این بیماری ها کمک می کند.
از زمان قدیم انسان هر جا مواد غذایی را نگهداری می کرد، همواره با موش ها درگیر بوده است . هرگاه ادرار و مدفوع آلوده ی موش با مواد غذایی مورد استفاده ی انسان تماس پیدا کند، موجب ابتلا شخص به بیماری های مختلف می شود.
