شانکر اروپایی سیب
 شانکر نکتریایی یا شانکر اروپایی سیب Nectria Canker of Apple
 این بیماری در اروپا از بیماریهای مهم سیب و گلابی محسوب می شود ولی از میزان اهمیت آن در کشور گزارش وجود ندارد هر چند از بعضی از مناطق کشت سیب و گلابی گزارش شده است .
علائم :
پوست شاخه در ناحیة آلوده به رنگ قهوه ای تیره در می آید. بتدریج در ناحیة آلوده زخم کوچکی بوجود می آید که بعداً گسترش یافته و با تغییر شکل بافت آلوده بصورت شانکرهای مشخص نمایان می گردد این شانکرها کمی فرو رفته بوده و توسط لایه های متعدد کالوزی احاطه می شوند در سطح زخمهای تازه تشکیل شده اسپورودوخیوم قارچ بصورت نقاط کرم رنگ تشکیل می شود از طرفی ممکنست روی شانکرهای قدیمی تر فرم جنسی قارچ نیز تشکیل گردد در اینصورت پریتسیومهای قارچ بصورت اجسام کروی قرمز رنگ روی شانکر ها دیده می شود .
 عامل بیماری :
Te) Necteria galligena ( Necteriaceae-Hypocerales-Hymenoascomycetidae-Ascomycetes) An) Cylindrocarpon mali ( Tuberculariaceae-Moniliales-Hyphomycetidae-Deutromycetes) پرتیسیومها N.galligena کروی تا کوزه ای شکلند و معمولاً بصورت گروهی روی بافت استروما (در سطح یا لبة شانکرها) بوجود می آیند. پریتسیومها بعد از بلوغ برنگ قرمز می شوند . آسکوسپورها دو سلولی بوده که اندازة دو سلول متفاوتند . اسپورو دوخیوم های C.mali دو نوع کنیدی تولید می کنند بعضی دارای یک تا چند دیوارة عرضی هشتند که به آنها ماکروکنیدی و بعضی تک سلولی و فاقد دیواره عرضی اند که به آنها میکروکنیدی می گویند . کنیدیها بر روی فیالیدهای استوانه ای شکل و کوتاه که روی کنیدیوفورهای منشعب قرار دارند بوجود می آیند.
چرخة بیماری :
زمستانگذرانی بصورت میسلیوم در حاشیة شانکرهای شاخه ها یا بصورت پریتسیوم بوده و آلودگی از طریق زخمها و صدمات وارده به شاخه صورت می گیرد، در شرایط مرطوب پائیزی آلودگی بیشتر از محل افتادن برگها (دمبرگها) یا زخمهای ناشی از هرس یا شکستگی ها، آلودگی صورت می گیرد . طی فصول پائیز و زمستان قارچ به تدریج به بخشهای مختلف گسترش یافته و موجب ایجاد شانکر می گردد. با فعال شدن گیاه در بهار و رشد بافتهای اطراف شانکر ، یک لایة کالوزی مشخص در حاشیة شانکر ایجاد می شود ولی بعلت فعالیتهای قارچ در زمستان ، قارچ از لایة کالوزی عبور کرده و موجب پیشرفت بیماری و ایجاد لایة کالوز دیگر در فصل بعد می گردد به همین دلیل چند لایة کالوزی بصورت دوایر متحد المرکز شانکرها را احاطه می کند . هوای مرطوب و خنک برای تولید اسپورودوخیوم و کنیدیها مطلوب است. کنیدیها در مادة ژلاتینی تولید می شوند و با ترشح قطرات باران انتشار می یابند. پرتیس ها در پائیز تشکیل و در زمستان و بهار بالغ می شوند ، اوج آزاد شدن آسکوسپورها در بهار و اوایل تابستان است که همزمان با پیدایش زخمها بر اثر افتادن فلسهای جوانه ها و پیدایش شکافهای ریز در محل افتادن برگها و غیره است. عفونتها در شرایط دمایی 0C 16 - 5 صورت می گیرد.
مبارزه :
1- بریدن شاخه های آلوده و خارج نمودن و از بین بردن آنها در بیرون از باغ 2- جلوگیری از ایجاد زخمهای بی رویه 3- شیمیایی: سمپاشی محل افتادن برگهای درختان با استفاده از قارچکشهای محافظتی و نیز استفاده از مخلوط بردو درست قبل از خزان برگها یا هنگام شروع ریزش برگها و نیز سمپاشی بهاره قبل از باز شدن غنچه ها تأثیر خوبی دارد

سفیدک سطحی)پودری= واقعی( سیب   Pear&Apple Powdery Mildew
هر جا که سیب کشت می شود این بیماری نیز وجود دارد بویژه در خزانه های سیب در سراسر جهان بیماری مهمی محسوب می گردد در ایالات متحده این بیماری با ایجاد شبکه زنگاری (زبر و چوب پنبه ایRusseting) روی پوست میوه موجب کاهش ارزش میوه تا 50% می شود.
علائم:
 سفیدک سطحی سیب به قسمتهای مختلف درخت مانند: سرشاخه ها ، برگها ، شکوفه ها و میوه ها حمله می کند.
علائم روی برگها بصورت لکه های خاکستری تا سفید کثیف ظاهر می شوند و اگر برگهای جوان آلوده شوند دچار پیچ خوردگی و بد شکلی شده و نهایتاً خشک می شوند. شکوفه های درخت بر اثر زمستانگذارانی قارچ در جوانه های زایشی زودتر از بقیه قسمتها آلوده می شوند. در اثر آلودگی شکوفه ها ،‌گلبرگها چروکیده و کاسبرگها گوشتی و کلفت می شوند و توانایی تشکیل میوه را از دست می دهند. کاسبرگها خیلی حساس هستند.میسلیومها کنیدیوفورها و کنیدیهای قارچ روی سرشاخه ها منظره سفید رنگی را ایجاد می کنند رشد این شاخه ها متوقف شده و فواصل میانگره ها کوتاه می ماند و نهایتاً سرشاخه ها خشک می شوند معمولاً روی سرشاخه ها فرم جنسی قارچ (کلیستوتسیوم) تشکیل می شود . میوه ها نیز آلوده شده و حالت شبکه چوب پنبه ای در سطح میوه ها (زنگار میوه) بوجود می آید. در مورد گلابی هم پوشش سفید میوه تا اواسط تابستان روی میوه باقی می ماند و بعد این پوشش محو می شود و اثر آن بصورت لکه زنگاری(Russet) باقی می ماند در خزانه ها قارچ به همه برگهای در حال رشد حمله کرده و موجب کندی رشد قسمت های انتهایی شاخه ها می شود .
عامل بیماری :
 روی سیب و گلابی قارچ زیر است:
 
Te) Podosphaera leucotricha(Erysiphaceae-Erysiphales-Hymenoascomycetidae-Ascomycetes)
An) Oidium farinosum (Moniliaceae-Moniliales-Hyphomycetidae-Deutromycetes)
کلیستوتس P.leucotricha دارای زوائد دو شاخه ای شکل اند هر چند در این گونه حالت دو شاخه ای به سختی دیده می شود داخل کلیسترتسیوم فقط یک آسک وجود دارد که حاوی 8 آسکوسپور بیضوی است . این قارچ هتروتالیک است.
کنیدیهای O.farinosum شفاف، تک سلولی و دو سر تخت و استوانه ای شکل اند و بصورت زنجیری روی کنیدیوفور تشکیل می شوند.
چرخه بیماری :
 ریسه درون جوانه ها مهمترین بخش زمستانگذران قارچ می باشد این قارچ انگل اجباری است . اگر آسکوکارپ تشکیل گردد می تواند موجب بقاء قارچ گردد ولی بنظر نمی رسد کلیستوتسیوم در چرخه زندگی قارچ نقش داشته باشد و آسکوسپورهای P.leucotricha موجب آلودگی نمی شوند در بهار به مجرد مناسب شدن شرایط محیطی ریسه ها، داخل جوانه ها فعال شده و تولید کنیدیوم می کند کنیدی ها با باد پخش شده و موجب آلودگی اولیه می شوند سپس از زخمها و لکه های جدید نیز کنیدیوفورها تولید کنیدیهای جدید را کرده و موجب انتشار بیماری و آلودگی های ثانویه می گردند. فعالیت قارچ در تابستان شدیداً کاهش می یابد ولی در اواخر تابستان و پائیز مجدداً فعال شده و با  انتشارکنیدیها موجب آلودگی های جدید می گردد، نهالهای موجود در خزانه بعلت اینکه تا اواخر پائیز رشد می کنند بسیار مستعد آلودگی هستند. البته برگهای جوان درخت سیب فقط تا چند روز بعد از باز شدن به آلودگی حساس هستند و پس از آن آلودگی فقط در برگهایی دیده می شود که بطور مکانیکی صدمه دیده اند. کنیدیها در سطح برگ وقتی رطوبت نسبی حدود 70% باشد به خوبی تندش می کنند. اوج تولید و آزاد سازی اسپورها در ظهر انجام می شود. قارچ در گستره دمایی0C 32-4 فعالیت می کند ولی بهینه دمای آن 0C20-16 است. این بیماری در مناطق نیمه خشک به فراوانی دیده می شود ولی به ندرت در مناطق خشک ظاهر می شود. از عوامل مهم و موثر در جوانه زدن کنیدیها دما و رطوبت است هر چند نقش دما خیلی بیش تر از رطوبت است زیرا میزان آب در داخل کنیدیها بالا بوده و رطوبت تأثیر کمتری در جوانه زنی اسپور قارچ دارد. بعد از عفونت میسلیوم قارچ در جوانه های آلوده تا بهار سال بعد به حالت رکود باقی می مانند و جوانه های انتهایی مهمترین مکان برای زمستانگذرانی قارچ عامل بیماری هستند.
اگر آلودگی 3 هفته قبل تا 3 هفته بعد از مرحله گلدهی صورت گیرد حالت زنگار روی میوه های سیب و گلابی بوجود می آید.
مبارزه :
1- هرس شاخه ها و سرشاخه های آلوده: می تواند موجب کاهش مایه تلقیح اولیه گردد. کاهش مایه تلقیح اولیه و حفاظت برگ، میوه و جوانه از عفونت ثانویه در مبارزه با این بیماری مهم است.
2-ارقام مقاوم: ارقام سیب با حساسیت کمتر عبارتند از : سیب زرد لبنانی ، دلیشز،گلدن دلیشز، واین ساپ ، یورک ایمپریال ، نیتانی، لورد لمبورن.
ارقام گلابی مقاوم به سفیدکهای سطحی عبارتند از :دوآنژو،لوئیزبون Louise Bonne
3-شیمیایی: قارچکشهای علیه سفیدکهای حقیقی عبارتند از : گوگرد ، بنزیمدازول ها، ضد بیوسنتز ارگوسترول
 (Ergosterol Biosynthesis Inhibitores :EBI)، بوپریمات ، پیرازوفوس،تری آدیمفون، دینوکاپ (کاراتان).
قبل از پیدایش گلها ، مصرف سفیدک کشهای بسیار مؤثر مثل تری آدیمفون که به شدت از تولید کنیدی جلوگیری می کنند ضرورت ندارد. در اروپای غربی به علت وجود هوای ملایم در زمستان و شرایط مناسب بیماری در بهار ،  درختان باغ را 15 بار با قارچکش ها سمپاشی می کنند.
زمان سمپاشی:
الف)نوبت اول هنگام تورم جوانه ها که ترجیحاً از سموم سیستمیک استفاده می شود . چون خنکی هوا مانع تسعید گوگرد است و از طرفی دیگر سموم سیستمیک روی آلودگی درون جوانه ها مؤثرند.
ب)نوبت دوم بعد از ریزش گلبرگها که می توان از گوگرد و تابل استفاده نمود همچنین کاراتان و سایر سموم سیستمیک نیز قابل استفاده اند(بعضی ارقام سیب و گلابی به گوگرد حساسند و موجب گیاهسوزی آنها می شود که بایستی دقت نمود).
ج) نوبت سوم : بستگی به شرایط جوی و میزان پیشرفت بیماری دارد بیش از 3 نوبت هم ممکنست لازم به سمپاشی باشد. قارچ کشهای باز دارنده بیوسنتز ارگوسترول زمانیکه بیماری هنوز شدت پیدا نکرده است بسیار موثرند

موزاییک سیب     Apple Mosaic
این بیماری در بیشتر کشورهایی که درخت سیب کاشته می شود وجود دارد همچنین در ایران از خراسان، تهران، اصفهان و فارس گزارش شده است.این بیماری از بیماریهای متداول سیب است و خسارت ناشی از آن گاهی به بیش از 50 درصد نیز می رسد.
علائم:
 بسته به ارقام سیب و نژاد ویروس علائم متغیرند مثلاً اگر روی ارقام حساسی چون گلدن دلیشز و گرانی اسمیت حمله کند علائم روی اکثر برگها دیده می شوند در حالی که روی ارقام متحمل تر بیماری به چند لکه روی تعدادی از برگها محدود می شود.در بهار روی برگهای در حال رشد نواحی زرد کمرنگ تا کرم رنگ به وجود می آید این لکه ها می تواند نامنظم، نقش شبکه رگبرگی، نقش خطی(Line Pattern) یا به شکل نوارهایی در امتداد رگبرگهای اصلی بروز کنند.گاهی زردی محدود به رگبرگهاست ممکن است گلبرگها زرد شده و زودتر از موقع خزان کنند حالت موزائیکی ممکن است در هوای گرم تابستان از بین برود.برگهای روی شاخه های جوان غالباً علائم را نشان نمی دهند زیرا ویروس به طور کامل سیستمیک نمی شود.وزن میوه درختان مبتلا نیز بعضاً تا 50 درصد کاهش پیدا می کند نشانه های بیماری روی میوه در بیشتر ارقام سیب بروز نمی کند.
عامل بیماری:
 ( Apmv)Apple Mosaic Virus Ilaviruses = Isometric Labile-Ring Spot Virus Group( Bromoviridae-ssRNA(-) )
عامل جزء ویروسهای با ذرات(Particles) چند وجهی یا گرد است که دارای سه نوع ذرات گرد می باشد.ژنوم به 4 قسمت تقسیم می شود که هر 4 قسمت برای ایجاد آلودگی لازمند حاوی RNA تک رشته ای هستند این ویروس با پیوند منتقل می شود و به طور مکانیکی نیز به بعضی از گیاهان علفی قابل انتقال است.
چرخه بیماری:
ویروس ApMV در باغهای سیب دارای درخت آلوده منتشر نمی شود انتقال طبیعی بیماری بیشتر به طریق پیوند ریشه های گیاهان می باشد.ناقل طبیعی(حشرات ناقل)برای آن شناخته نشده و انتقال با بذر نیز گزارش نشده است. به طور طبیعی به درختهای غان، رازک، شاه بلوط هندی و بوته های تمشک و توت فرنگی حمله می کند.
مبارزه:
 1ـ تهیه پیوندکهای سالم و عاری از ویروس.از نوک شاخه های جوان .
 2ـ انهدام درختان مبتلا به بیماری مؤزائیک سیب و استفاده از نهالهای عاری از ویروس در واکاری یا احداث باغ جدید
 3ـ حرارت درمانی(Thermothrapy)با قرار دادن نهالهای آلوده به مدت 27 روز در 37 درجه سانتیگراد یا 20 روز در 40 درجه سانتیگراد.
منبع:سبزینه

زنگ سویا (Downy Mildew): fungus - Peronospora manshurica
عامل بیماری قارچ است. نشانه های اولیه لکه های سبز مایل به زرد روی برگ می باشدبعدا این لکه ها به رنگ قهوه ای تیره با حاشیه سبز مایل به زرد می شود.دسته های کرک مانند خاکستری قارچ است که روی برگ د حال انتشار است. برگ ها ممکن است بریزد. قارچ ها درون غلاف بذر رشد می کندو اسپورهایش را در آنجا می ریزد.بیماری به وسیله بذور آلوده و باقی مانده گیاه انتشار می یابد.
برای کنترل بیماری ، تناوب زراعی ، استفاده از بذور و شخم عمیق وش های خوبی است.

لکه قهوه ای برگ (Brown Leaf Spot): fungus - Septoria glycines
عامل بیماری قارچ است ، این بیماری در بهار مشاهده می شود و به صورت لکه هایی قهوه ای رنگ در روی برگ مشاهده می شود. این لکه های آلوده در اندازه های مختلف می باشد.و در برگ های پایینی مشاهده می شود، این بیمای برگ را ابتدا زرد کرد و کم کم آن ا می خشکاند ، در حالت شدید تر بیماری ممکن است سویا تمام برگ های خود ا از دست بدهد. وسعت از بین رفتن برگ ها به وضعیت آب و هوا بستگی دارد. ساقه و غلاف ها  ممکن است آلوده شود.زمستان گذرانی قارچ روی ساقه های ضعیف و برگ می باشد. گرما ، هوای مرطوب و زهکش ضعیف از عامل اصلی انتشار این بیماری است.
برای مبارزه، استفاده از  بذور سالم، تناوب زراعی و بقایای گیاهی را با عمق زیاد دفن کردن و استفاده از قارچ کش های برگی مناسب می باشد.

ضدعفونی خاک توسط بخار آب

بیماری مهم چغندر

بیماریهای مهم چغندر

بیماری ریزومانیای چغندرقند

ریزومانیا یکی از مخربترین و پرخسارت‌ترین بیماریهای مهم چغندرقند می باشد که در مناطـق مختلف کشور بویژه مناطق مغان ، اصفهان و خراسان شروع و شیوع کرده وگزارشــاتی نیز مبنی بر صحت وجود این بیماری قید شده است . بیماری ریزومانیای چغندرقند که بخـــاطرعلا مت بیماری (پرمویی و ریش بزی شدن) در دو طرف ریشه اصلی به دیوانگـــــــی ریشه موسوم است...

و به جهت کوتوله شدن ریشـه و ادامه رشد ریشه در قسمت سطحی خاک محصول برداشتی خیلی کم میشود و شدیداً عملــکرد شکـر در هکتار کاهش می یابد و عدم رعایت اصول کنترلــــی و کاهش بیماری عمــلاً کشت چغندر قند را درکشور به مخاطره خواهد انداخت.

علائم بیماری و تشخیص مزرعه ای : در مزارع آلوده در تابستان معمولاً لکه های سفید و زردی در اطراف رگبرگها بوجود می‌آید که از علائم اولیه بیماری می باشد ، برگها ممکن است چروکیــــده و پژمرده شوند و بدون سبزینه باشند ، بعضی وقتها برگهای کوچکتردرقسمت طـوقه جوانه زده و تکثیر یابند. زردی عمومی معمولاً در برگها اتفاق می افتد و بجهت اینکه ریشه های آلوده از لحاظ آب و جذب مواد غـــــذایی در کمبود هستند، نشانه های معمول برگی ، شبیه به استرس آبی یا کمبود نیتروژن هستند. در ســطح پیشرفته بیماری، علائم بیماری شامل کوتوله شدن ریشه گیاه و انشعاب بیش از حد ریشــه های جانبی مرده و پوسیده در اطراف ریشه (غده ) اصلی است که به آن ظاهری ریش دار میدهد، با آلودگــی های بعدی ریشه های ذخیره ای گیاه اغلب پوسیده میشوند و در زیر سطح خاک بهم فشــرده می گردند و غده شکل لیوان ( جام شراب ) را به خود می‌گیرد و حلقه های آوندی نیز ضمن چوبی شدن ظاهــری تیره رنگ (قهوه ای) به خود می گیرد، در بعضی اوقات رگبرگـــها کمی زرد رنگ شده و حالت ایستاده پیدا می کنند، حالت بد شکلی در برگها نیز مشاهده شده و منجر به رشد غیر عادی بافت طوقه گیاه میشود ، امکان سستی و پژمردگی بدون تغییر رنگ در برگ های گیاه در مراحل بعدی وجود دارد و در برخی از موارد بندرت علائم زردی رگبرگی مشخص همراه با لکه های نکروتیک نیز قابل مشاهده است این علائم حتی درصورت نادر بودن از مشخصات بارز بیماری هستند.

تشخیص آزمایشگاهی: تشخیص درست بیماری در صورت عدم تشخیص مزرعه ای و مشکوک بودن ، بوسیله تست سرولو ژیک آزمایشگاهی ELISA انجام میگیرد. اپیدمی بیماری این ویروس بوسیله قارچ پلی میکسا بتائه منتقل میشود ، این قــارچ در بافت زنده میزبان قادر به تولید مثل است ، قارچ مذکور خاکـــزی بوده وحـامل ویروس عامل بیماری است از میزبا نهای دیگر قارچ مذکـور اعضای خانواده های اسفناجیان و تاج خروس بصورت محدود است و ویروس مذکور از طریق مکانیکی به گونه های میزبان منتقل میشود . شرایط مطلوب جهت بروز و توسعه بیماری :از شرایط مطلوب بیماری درجه حرارت نسبتاً خاک ( بیش از20 درجه سانتیگراد ) برای مدت طـولانی، رطوبت بالای خاک حاصل از بارندگی‌های مداوم ، بدی بافت خاک ، آبیاری فـشرده ، خاک‌های ضعیف فاقد مواد آلی ، زه‌کشی ضعیف و بی تفاوت بودن خاک نسبت به خاصیت قلیایی ضعیف است. پیشرفت و توسعه این بیماری بستگی به بیولوژی قــارچ ناقل دارد و در کل شدت بیماری در اثر زیادی آب چه از طریق باران و چه از طریق آبیاری باشد بیشتر می شود.

کنترل بیماری : اسپورهای استراحتی پلی میکسا بتائه می توانند در خاک‌های آلوده برای مدت 10 سال به زندگی ادامه دهند ، بنابراین به محض ورود ویروس به اراضی کشاورزی جلوگیری از آلودگــــــی از طریق روش های زراعی یا شیمیایی تقریباً غیر ممکن است .به هر صورت از اقدامـات اساسی زیر جهت کنترل و کاهش بیماری با رعایت اصولی و صحیح می توان تا حد ریشه کن کردن بیماری و فراتر ازکنترل ، گام برداشت و بهره جست و تا حد امــــــکان مانع از گسترش آلودگی به مزارع سالم گردید.

1- عدم کشت چغندرقند در مناطق آلوده حداقل تا 5 سال(پرهیز از تناوب تکراری)

2- استفاده از ارقام مقاوم و متحمل به بیماری مذکور

3- عدم انتقال خاک و چغندرهای آلوده به مزارع سالم

4- کشت زود هنگام (خنکی خاک هنوز موجود باشد) تا امکان الگوی کشت

5- مدیریت صحیح آبیاری اوایل فصل زراعی (شش هفته اول) عدم ماندآبی

6- اعمال مدیریت صحیح در کود دهی و استرس آبی

7- کنترل هرزآب مزارع(جهت جلوگیری از آلودگی مجدد و عدم انتشار اسپورهای عامل آلودگی به مزارع سالم)

8- بهبود زهکشی مزارع با انجام شخم عمیق و زیر شکنی لایه های سخت

9- جلوگیری از کوبیدگی و فرسایش خاک (کوبیدگی زهکشی را کاهش می دهدو فرسایش بادی خطر انتشار بیماری را افزایش میدهد).

10- رعایت بهداشت کنترل آلودگی در استفاده از ادوات کشاورزی(ضد عفونی و شتشو با مواد شوینده)

11- رعایت قرنطینه بذور وارداتی و رعایت کنترل ایزولاسیون مزارع آلوده

12- کنترل جابجایی گله های گاو و گوسفنددر بین مزارع آلوده به مزارع سال

13- تمیز نمودن خاک همراه (لاستیک و سایر قسمتهای تراکتورو ماشینهای خاک ورزی و ماشین آلات برداشت)

14- استفاده از پوتین و چکمه پلاستیکی در بازدید از مزارع آلوده(ضدعفونی آنها و در صورت شدت آلودگی سوزاندن آنها)

15- استفاده از مواد ضدعفونی خاک مثل Telone II . (مقرون به صرفه اقتصادی نیست)

16- پرهیز از عملیات زراعی غیر ضروری در مزرعه(جهت کاهش پخش و گسترش عامل بیماری)

17- استفاده از آب گرم بعلاوه صابون ، تحت فشار جهت پاکسازی و تمیز نمودن ادوات کشاورزی و وسایل حمل و نقل کنترل بهتر از مبارزه است استانداردها را رعایت کنیم تا خدای ناکرده..

داروی بیماری ویروسی ریزومانیا چغندرقند در ایران تولید شدآنتی بادی پلی کلونال برای مبارزه با بیماری ویروسی ریزومانیای چغندرقند که در سالهای گذشته به کشور وارد می شد، برای اولین بار در ایران تولید شد.با انجام طرحی با عنوان «بررسی برخی خصوصیات فیزیوشیمیایی و بیولوژیکی ویروس زردی نیکروتیک رگبرگ چغندرقند (عامل بیماری ریزومانیا) و تهیه آنتی سرم علیه ویروس مذکور» که به مدت 4 سال به طور انجامید این آنتی بادی ساخته شد در زمینه موارد کاربرد این آنتی بادی می توان گفت این آنتی بادی جهت آزمون سرولوژیکی الایزا برای تعیین شدت آلودگی بوته ها به بیماری ریزومانیا، در کارخانجات تولید قند به منظور تشخیص بیماری، در موسسات تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی به منظور تشخیص بوته ها یا والدهای عاری از ویروس و در نهایت برای به نژادی و انتخاب ارقام مقاوم به کار می رود. درباره مراحل انجام کار پس از تکثیر ویروس در گیاه با استفاده از سانتریوفوژ و خالص سازی آن در بخش ویروس شناسی گیاهی، ویروس بدست آمده به خرگوش تزریق شد و سپس از خون خرگوش این آنتی بادی تهیه شد. خرید یک کیت (200 میکرولیتر) از این آنتی بادی حدود 700 هزار تومان از خارج خریداری می شد اما با تولید این آنتی بادی این مبلغ صرفه جویی خواهد شد. آنتی بادی تولید شده قابل رقابت با نوع خارجی آن بوده و دارای کیفیت خوبی است

بیماریهای سویا
آنتراکنوز: (
Anthracnose): fungus - Colletotrichum dematium var. truncatum
بیماری قارچی است . این قارچ بر روی ساقه ، غلاف و برگچه گیاهانی که در حال رسیدگی هستند حمله می کنند. محیطی که این قارچ تحت تاثیر قرار می دهد به رنگ قهوه ای تیره یا قهوه ای مایل به قرمز در می آید.شاخه های پایینی می میرندو بخش های آلوده به رنگ سیاه در می آید . غلاف آلوده چروکیده و ممکن است نشانه های بیماری را بروز دهد. قارچ روی بذر را در برمی گیرد. دانه ها قبل از جوانه زنی ممکن است از بین برود. شانکر در لپه بذرهای جوان توسعه می یابد. قارچ ها همچنین در حالت زمستان گذرانی باقی مانده گیاهان را آلوده می کند.
برای کنترل بیماری ، استفاده از بذرسالم ، استفاده از گونه های مقاوم ، تناوب زراعی ، و دفن کدن بقایای گیاهی و همچنین استفاده از قارچ کش های برگ مناسب می باشد.

لکه گرد برگ چغندر Beet Cercospora leaf spot



در ایران بیماری مزبور ابتدا توسط اسفندیاری در سال 1326 جمع آوری شده است و مناطق انتشار آن عبارتند از : اردبیل، بندرعباس ، خوزستان ، بجنورد ، سواحل خزر ، کازرون ، خوی و ارومیه .

نشانه‌های بیماری

بارزترین نشانه بیماری لکه برگی چغندر قند ، چنانچه از نام آن پیدا است ، لکه‌های گرد کوچکی به قطر 2 تا 5 میلیمتر و با حاشیه قرمز متمایل به قهوه‌ای می‌باشند که بر روی برگ ظاهر می‌شوند . لکه‌های مزبور ابتدا پراکنده و جدا از هم بوده ولی به تدریج بر حسب شدت و سرعت پیشرفت بیماری به هم متصل شده و تمام سطح برگ را فرا می‌گیرد . رنگ لکه‌ها بستگی به شرایط جوی بخصوص رطوبت هوا دارد در هوای مرطوب لکه‌ها به رنگ خاکستری و درهوای خشک به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری یا حنائی می‌باشند بیماری بیشتر برگهای خارجی بوته را مورد حمله قرار می‌دهد.

برگهای بیمار به تدریج خشک شده ، از بین می‌روند طوقه گیاه بیمار رشد طولی کرده لکه‌ها علاوه بر برگ روی دمبرگ نیز تشکیل شده و تا حدی دمبرگ طویل می‌گردد بافت لکه‌های روی برگ سرانجام مرده و خشک می‌شود ومی‌افتد و برگ حالت غربالی پیدا می‌کند در انتهای فوقانی طوقه برگهای جوانی به وجود می‌آیند که منظره‌ای تقریباً به شکل میوه آناناس به آن می‌دهند و از این نظر بیماری شناسان کشورهای انگلیسی زبان بیماری مزبور را بیماری آناناس (Pine- apple disease ) می‌نامند . اسپورهای قارچ عامل بیماری به صورت توده‌های خاکستری رنگ در سطح لکه‌های روی برگ حاصل می‌گردد که بسهولت قابل رؤیت می‌باشد.

عامل بیماری لکه گرد برگ چغندر قارچی به نام Cercospora beticola. می‌باشد .

قارچ عامل بیماری ممکن است به وسیله بذر آلوده از سالی به سال دیگر منتقل گردد ولی به طور کلی قارچ مزبور روی بقایای گیاهی آلوده در خاک به صورت سختینه یا کنیدی زمستان گذرانی می‌نماید از طرف دیگر علف‌های هرز برای این قارچ ممکن است کانون آلودگی اولیه در بهار باشند .

کنترل:

1- روشهای زراعی از قبیل جمع آوری و انهدام بقایای بوته‌های آلوده ، برقراری تناوب زراعی حداقل برای مدت 3 سال وجین و دفع علف‌های هرز و دادن کودی که دارای عناصر Na , B, K , P , N کافی باشد ، در کنترل بیماری مؤثر است.

2- ضد عفونی بذر با سموم کاپتان (Captan ) و تیرام ( Thiram ) نیز در کنترل بیماری مؤثر است.

3- بنومیل wp50% یک تا یک و نیم کیلوگرم در هکتار

4- سایپروکونازول(آلتو) SL10% و 1لیتر در هکتار

5- کاربندازیم wp60% نیم کیلوگرم در هکتار

موزائیک چغندر Beet mosaic virus




بیماری موزائیک چغندر یکی از سه بیماری ویروسی مهم چغندر کاری ایران می‌باشد که کم و بیش انتشار دارد . بیماری علاوه بر چغندر قند ، روی چغندر علوفه ای لبوئی و برگی نیز شیوع دارد و خسارت آن روی چغندر قند بذری به مراتب بیشتر است .

نشانه های بیماری

اولین نشانه های بیماری موزائیک چغندر ، روشن شدن رگبرگهاست که متعاقباً در اواخر بهار و ماهای پائیز که هوا گرم نمی‌باشد ظاهر می شود .لکه های تغیر رنگ یافته که به طور نامنظم هستند حالت موزائیکی به برگ داده و در صورت شدت بیماری پهنک برگ چین خوردگی پیدا می‌کند . لبه برگهای جوان به طرف داخل لوله می‌شود و به طور کلی رشد بوته نیز بر اثر حمله بیماری کم شده، کوتاه و کوتوله می‌ماند .

عامل بیماری

عامل بیماری ( Beet mosaic virus ) ویروسی از گروه Potyvirus می‌باشد

ویروس موزائیک چغندر به وسیله بذر منتقل نمی‌شود ولی به وسیله تلقیح عصاره گیاه آلوده و به کمک پودر کربوراندوم و یا مالش شدید به گیاه سالم قابل انتقال است . این ویروس بسهولت توسط شته سبز هلو ( Myzus Persicae )، شته سیاه باقلا ( Aphis fabae ) و بعضی از انواع دیگر شته‌ها منتقل می‌شود .

کنترل

برای کنترل با بیماری باید سعی نمود حشرات ناقل کنترل شوند

نماتد سیست چغندر قندCyst nematode




نماتد چغندر قند ابتدا در آلمان در سال 1859 توسط Hermans Schact در مزارع چغندر کاری کشف شد و بعداً در سال 1871 اشمیدت Schmidt این انگل را تحت نام Heterodera schachtii نامـگذاری کرد. این نماتد علاوه بر چغندر قند به سبزیهای مختلف مثل چغندر لبویی ، کلم بروکلی ، کلم ، گل کلم ، شاهی ، ترب ، مارچوبه،تربچه، اسفناج، گوجه فرنگی ، و شلغم حمله می‌کند در حال حاضر در اروپای شمالی ،انگلستان ، امریکا ، کانادا و ژاپن گزارش شده است . این نماتد اولین بار در ایران در سال 1348 توسط شفر و اسماعیل پور از مزارع چغندر قند تربت حیدریه استان خراسان جمع آوری گردیده است . علاوه بر استان خراسان ،این نماتد در آذربایجان ، اصفهان کرمانشاه ، و فارس شیوع دارد . در ایران انواع کلم ، ترب ، تربچه ، شلغم ، و شاهی و اسفناج نیز از میزبانهای آن تعیین و شاخته شده است .

بر اساس مطالعات کلاکلی و فریور میهن (1358) نماتد Heterodera schachtii شکل جنسی ماده و نر می باشد ماده های جوان و کامل به طور طبیعی لیموئی شکل و در ابتدای امر رنگ آنها سفید شیری است که به آسانی و با چشم غیر مسلح بر روی ریشه گیاه میزبان دیده می شود و معمولاً بین 0.6 تا 0.8 میلیمتر طول و 0.4 تا 0.5 میلیمتر عرض آنها می باشد . رنگ سفید ماده های جوان پس از افتادن در خاک بدون گذراندن مرحله زرد رنگشان از سفید تبدیل به قــهوه‌ای می‌گردد. در این مواقع به آنها سیست اطلاق می شود . هر سیست محتوی تعداد 5 تا 300 تخــم ( لارو سن یک داخل تخم می باشد ) و لارو سن دوم می باشد که بسته به شرایط این تعداد متفاوت است نماتد نر بر خلاف ماده کرمی شکل می باشد و طول آنها بین 1.3 تا 1.6 میلیمتر و اسپیر spear آن گره دار و قوی است.

چرخه زندگی نماتد شامل تخم ، لارو نر و ماده که قبل از بلوغ دارای چهار مرحله لاروی بوده و سرانجام سیست ماده می باشد تخم کوتاه ، استوانه ای ، دو طرف گرد و تعداد کمی فقط در سیست ماده می باشند تعدادتخم از 50 تا 600 عدد تغییر می‌کند آنها در داخل سیست مادر تفریخ می شوند و یا اینکه در داخل ماده ژلاتینی چسبیده به بدن مادر که از بدن مادر به خارج هدایت شده است تفریخ می گردند.

نماتدها در خاک آلوده گسترش یافته و همچنین نشاهای آلوده ، وسایل کشاورزی و ماشین آلات براحتی بیماری را انتقال می دهند.Globodera در یک طیف درجه حرارت نسبتاً محدود تکثیر می‌کند . تفریخ تخمها و نفوذ لارو بداخل میزبان در پایین تر از 14 درجه ساتیگراد بندرت اتفاق بیافتد . تفریخ و نفوذ در دمای 16 درجه شروع شده و دمای بهینه آن 25 درجه سانتیگراد می باشد و تقریباً در بالاتر از 29.5 درجه هیچ تفریخ یا نفوذ صورت نمی‌گیرد. رطوبت زیاد و دمای بالا سیست ها را به آسانی از بین می برد . بیشتر آنها در آب 54 درجه سانتیگراد به مدت 5 دقیقه از بین می روند.

علائم و نشانه‌های خسارت :

علائم اندام هوایی گیاه ارتباط به سن ، فصل و دما دارد . اولین علائم بیماری در روی چغندر قند در اوایل فصل تابستان و در هنگام تابش آفتاب به صورت پژمردگی برگهای بوته چغندر بروز می کند و در هنگام شب ودر هوای خنک برگها مجدداً حالت عادی و شادابی خود را باز می یابند .شکل عمومی بوته عقب افتاده و زرد و کم رشد است

بعد از حمله Globodera roostochiensis ریشه اصلی کوچکتر از معمول ولی دارای ریشکهای فرعی زیاد از حد و افشان می‌باشند. تقریباً در همه موارد بعد از نفوذ نماتد قارچها حمله کرده و سبب سیاهی بافت ریشه می‌شود. اگر تعداد زیادی لارو به ریشه حمله کند، سبب از بین رفتن ریشه‌ها می‌گردد. مهمترین علائم حمله نماتد وجود سیست (Cyst)های سفید رنگ به اندازه حدود یک میلیمتر یا ته سنجاق است که با چشم عادی و غیر مسلح قابل رؤیت هستند. اگر چه بافت مورد حمله نماتد قدری ضخیم می‌شود اما هیچ برآمدگی یا غده‌ای در درون بافت گیاه مانند نماتد مولد غده بوجود نمی‌آید.

کنتــــــــــــرل:

اگر چه تناوب زراعی کاملاً در حذف Globodera موثر نیست ولی اگر هر 4 سال یک بار محصول حساس کاشته شود سیست ها به ندرت می‌توانند آلودگی ایجاد کنند تناوب طولانی ترنیز بهتر است اگر به مدت 12 سال گیاه حساس در زمین کاشته نشود ، آلودگی تقریباً از بین خواهد رفت تناوب باید همراه با حذف همه علفهای هرز حساس باشد.

روش دیگر مبارزه این است که به محض اینکه دما اجازه دهد باید کاشت انجام شود بعضی از ارقام سیب زمینی و کروسیفر در دمای زیر 15درجه می‌توانند رشد کنند و این گیاهان قبل از اینکه خسارت بزنند بخوبی رشد نموده و محصول تولید می‌نمایند.

PH پایین خاک یعنی حدود 4 و یا PH بالا سبب کندی تفریخ تخم ها می شود اما PH=6 برای تفریخ بسیار مناسب است استفاده از بخار آب در مواردی از قبیل خزانه ، گلخانه و شاسی ها امکان پذیر است. در مزرعه باید از سموم نماتدکش استفاده نمود . کیسه ها ، وسایل کشاورزی و ماشین آلات باید در زیر پوشش با سموم گازی شکل ضد عفونی شوند موقعی که وسایل و ماشین آلات از مزرعه ای مشکوک انتقال داده شده و مورد استفاده قرار گیرند ، باید ضد عفونی شود . متیل بروماید یک گاز بسیار خطرناک بوده باید با احتیاط از آن استفاده گرد. فضایی که باید ضد عفونی شود باید حتماً محاسبه گردد و به نسبت 380 گرم در متر مکعب باید گاز متیل بروماید استفاده شود حداقل به مدت 16 ساعت باید وسایلی که ضد عفونی می‌گردد پوشانده شود. دمای محیط کمتر از 15 درجه سانتیگراد نباشد . در هنگامیکه پوشش برداشته می شود باید از ماسک ضد گاز استفاده نمود . برچسب کپسول گاز باید بخوبی مطالعه گرد.

خاک مزرعه را با نماتد کش های مختلف می‌توان ضد عفونی نمود. یکی از بهترین سموم نماتد کش که تاکنون عرضه شده است عبارتست از (Dichloropropene + Dichloropropane) D-D. خاک مورد ضدعفونی باید رطوبت متوسطی داشته ودمای آن حداقل 15 درجه سانتیگراد باشد . مواد فرار باید در عمق 15 تا 30 سانتیمتر در خاک تزریق شود این ماشینها باید خوب کالیبره شده تامواد سمی با غلظت معینی در خاک تزریق گردد. برای سایر نماتدها باید غلظت دو برابر استفاده شود. گاهی دو نوبت سمپاشی به فاصله 3 تا 4 هفته توصیه می‌گردد. هیچ گیاهی حداقل تا دو هفته بعد از استعمال سم نباید کاشته شود .

اگر امکان داشته باشد، تناوب طولانی بعد از ضد عفونی خاک باید رعایت شود سموم متام سدیم (Metham sodium ) ، دازومت (Dazomet ) می توانند مورد استفاده قرار گیرد. گاهی اوقات D-D درعمق 20سانتیمتری در خاک تزریق می شود و سپس سم متام سدیم در عمق کمتری تزریق می‌گردد تا نماتدها سطح خاک نیز از بین بروند. 

بیماری گیاهچه (Seedling Diseases): fungi - Pythium sp., Phytophthora sp., Rhizoctonia sp., Diaporthe sp. are the most common
 
عامل بیماری قارچ است. بذر ضعیف عامل اصلی برای نفوذ قارچ ها می باشد .ضعف شاید به خاطر صدمات مکانیکی ، فیزیولوژیکی یا پاتولوژیکی باشد .اگر بذر صدمه مکانیکی ببیند پس باعث نفوذ پاتوژن ها می شود که باعث صدمه دیدن بذر می شود.عوامل خاکی مثل دما و رطوبت و خشکی هم ممکن است باعث این عوامل شود.سرما ودرصد رطوبت بالا و خاک های با زهکش کم بیماری را تشدید می کند

پوسیدگی باکتریائی ریشه چغندر قند Beet bacterial root rot


در ایران پوسیدگی باکتریایی ریشه چغندر قند در سال 1346 توسط زالپور از مزارع ممسنی شیراز جمع آوری گردیده است ، این باکتری به وسیله امانی از نسوج بیمار جدا و مشخص شده است .

علائم:

باکتری عامل بیمار‌ی به بافت آوندی دمبرگ و ریشه ها حمله می‌کند و سبب پوسیدگی شدید می‌شود . بافت آوندی ریشه‌ها نکروز می‌گردد و نواحی اطراف آنها در مجاور هوابه رنگ صورتی در می‌آید برای نفوذ باکتری به داخل ریشه صدمه ریشه‌ها ضروری است و دمای 25 تا 30 درجه سانتیگراد برای گسترش سریع بیماری لازم است.

بارزترین نشانه بیماری پوسیدگی باکتریائی ریشه چغندر این است که ریشه از قسمت انتهای تحتانی شروع به پوسیدن و سیاه شدن می‌کند . پوسیدگی بتدریج توسعه یافته ، تمام بافتهای ریشه چغندر را فرا می‌گیرد و موجب فساد آنها می‌گردد .

جنس Pectobacterium دارای سلولهای کشیده و به صورت منفرد یا مجتمع و زنجیری بوده و هر باکتری واجد 2 تا 6 تاژک است . باکتری مزبور فاقد کپسول و اسپور و ازنوع گرم منفی می‌باشد . اما در آمریکا گونه Pectobaterium carotovorum را عامل مولد بیماری می‌دانند .

کنترل :

رعایت بهداشت زراعی ، خطی کاشتن چغندر، آبیاری نشتی و اجرای تناوب زراعی حداقل 2 تا 3 سال در کنترل بیماری توصیه می‌شود.

لکه ارغوانی بذر (Purple Seed Stain): fungus - Cercospora kikuchii
عامل بیماری قارچ است. یک لکه ارغوانی تیره یا صوتی یا بی رنگی در بذر های رسیده این بیماری را متمایز می کند.لکه های بیرنگ ممکن است یک تکه از بذر را در بربگیرد تا تمام بذر را در بربگیرد.این بذر ممکن است ترک بردارد، سفت یا فرو رفته شودو کیفیت بذر پایین بیاید.این ارگانیسم به دیگر قسمتهای گیاه هم حمله می کند و زمستان گذرانی آن هم در روی برگ های مریض و ساقه های آلوده است. وقتی بذر کاشته می شود این قارچ از بذر به گیاهچه منتقل می شود.هوای مرطوب در طول فصل رشد به توسعه بیماری کمک می کند.
برای کنترل بیماری استفاده از بذور سالم ، تناوب زراعی و دفن کردن بقایای گیاهی و استفاده از قارچ کش های برگی مناسب می باشد.

سفیدک داخلی چغندر قند Beet downy mildew



در ایران سفیدک داخلی چغندر در سال 1349 توسط شهیدی از مناطق بجنورد و در سال 1353 توسط ابراهیمی و میناسیان از رامین اهواز و بعداً از اصفهان در روی چغندر لبوئی توسط شیرازی گزارش شده است این بیماری توسط دکتر اعتباریان در روی چغندر لبوئی و چغندر برگی در مناطق شهر ری، ورامین و گرمسار مشاهده شده است .

نشانه‌های بیماری

تمام اندامهای فوقانی بوته چغندر ممکن است به این بیماری مبتلا گردد. موقعی که کوتیلودون‌ها و گیاهچه‌ها مبتلا می‌شوند، رنگشان روشن‌تر از حالت طبیعی به نظر می‌رسد . اندامهای آلوده به طرف پایین متمایل می‌گردند و در شرایط مرطوب در زیر برگ پوشش قارچی تشکیل می‌شود . در سطح فوقانی برگها لکه‌هائی به قطر حداکثر 4 سانتیمتر و به رنگ سبز روشن‌تر از قسمتهای دیگر به وجود می‌آید و در زیر همین لکه‌هاست که کنیدیوفر و کنبدی‌های عامل بیماری به رنگ خاکستری کرکی بوجود می‌آید . در شرایط آب و هوائی خشک حاشیه برگها ممکن است به رنگ قرمز پریده در آید، در شرایط مرطوب اواخر پاییز ، پوشش قارچی روی تمام برگهای جوان و دمبرگ را می‌پوشاند . برگهای مبتلا کوچک و ضخیم‌تر از معمول و حاشیه آنها به طرف پایین بر‌می‌گردند اگر ریشه‌های چغندر برای بذرگیری در زمین باقی بماند، در بهار سال بعد علائم روی ساقه‌های گلدار بوته‌های مبتلا به بیماری ظاهر می‌گردد. رشد تمام برگها متوقف شده پیچیده و ضخیم می‌شوند . ساقه‌های گلدار کوتاه مانده و می‌پیچند ، کاسبرگها متورم می‌گردند و در شرایط مرطوب پوشش قارچی بر روی تمام قسمتهای مبتلا تشکیل می‌شود . گل آذین متراکم شده و برگها به صورت جاروی جادوگر در می‌آید .

عامل بیماری سفیدک داخلی چغندرPeronospora farinose f.Sp. betae می‌باشد.

کنیدی‌های قارچ در برابر سرما مقاومت دارند و در سرمای 12- درجه سانتیگراد به مدت 24 ساعت از بین نمی‌روند . عامل بیماری ممکن است به صورت اسپور یا اغلب به صورت میسلیوم در ریشه‌ها و یا در بذر زمستان گذرانی می نماید .

کنترل:

1- تناوب زراعی

2- زهکشی خوب

3- کاشت بذوری که از مناطقی که عاری از بیماری تولید شده باشد در کنترل بیماری مؤثر است

4- اگر بذور، مشکوک به بیماری باشند بذور را باید به وسیله آب 59 درجه سانتیگراد به مدت 8 دقیقه خیس کرده و پس از خشک کردن مجدداً با تیرام (Thiram ) ضد عفونی کرد.

5- سمپاشی شاخه و برگ گیاه با سموم مانکوزب یا زینب هفته‌ای یک بار باید انجام شود. سمپاشی با غلظت 3در هزار به محض دیدن اولین علائم صورت گیرد.

6- در صورتی که در سالهای قبل بیماری شدید باشد به محض اینکه اولین برگ حقیقی در گیاه ظاهر گردد، سمپاشی شروع شود سمپاشی چغندر برگی به علت خطراتی که برای انسان دارد توصیه نمی‌شود