بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

بر مثنوي مولانا از زمان هاي گذشته تا امروز شروح و تفاسير گوناگوني نوشته شده است و شارحان هر كدام به مذاق خود توجيهاتي براي حل دشواري هاي آن آورده اند. در اين مقاله با ذكر نمونه، درباره اختلاف نظر شارحان بحث شده و نتيجه گرفته شده است كه براي گشودن پيچيدگي هاي اشعار مولانا بايد پيوستگي مطالب را همواره در نظر داشت و كليد گشايش هر مشكلي را در درجه اول بايد در خود مثنوي جستجو كرد.

 نسخه قابل چاپ

در همه زبان ها متون بسياري را مي توان يافت که به دلايل مختلفي نويسنده آن ها ناشناخته مانده است. تحقيقات بسياري در جهت رفع اين مساله صورت گرفته است، هم در قالب ادبي و بررسي کيفي و هم در قالب زبان شناختي و بررسي کمي سبک ها. در اين مقاله به نقد و بررسي يکي از شيوه هاي کمي در تشخيص پديدآورنده يک اثر مي پردازيم. اين شيوه که به کيوسام شهرت يافته، در تحليل نثر انگليسي به نتايج قابل تاملي دست يافته است. در اينجا با استفاده از يکي از قصايد فارسي با مطلع «منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا» که به دو شاعر (سنايي و جبلي) انتساب يافته، کارآيي اين شيوه آماري را محک مي زنيم.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

هدف مقاله حاضر آن است تا نشان دهد مبحث "اسم جامد و مشتق" در دستور زبان فارسي، الگو برداري نادرستي از قواعد زبان عربي بوده و منطبق با ساختمان زبان فارسي نيست؛ زيرا فارسي از گروه زبان هاي ترکيبي است و عربي از گروه زبان هاي اشتقاقي. مولف با نقد سه ديدگاه متناقض دستورنويسان فارسي درباره اشتقاق، نتيجه مي گيرد که مبحث اشتقاق در فارسي محدود به "اسم" نيست، بلکه ديگر انواع کلمه نيز ساخت اشتقاقي دارند. در پايان پيشنهاد مي کند، با گسترش دامنه اشتقاق به حوزه کلمات مرکب، تمام کلماتي که دستوريان مشتق شمرده اند زيرمجموعه کلمات مرکب به حساب آيد و کلمات مرکب به دو گروه: مشتق و غير مشتق، تقسيم شود.

 نسخه قابل چاپ

وجود عرفاي بزرگوار پارسي گويي چون شرف الدين احمد بن يحيي منيري در شبه قاره به مرور ايام موجب آگاهي عموم مردم هند و گرايش آنان به دين مبين اسلام شده است. تلفيق عرفان اسلامي و زبان فارسي در هند، ضرورت پژوهش و بحث درباره ارزش و اهميت آثار فارسي باقي مانده در آن خطه و اهتمام در احياي آن ها را ايجاب مي کند. يکي از اين آثار گرانقدر عرفاني "مکاتيب صدي" يا صد مکتوب شرف الدين است که آن را با نثر فصيح و عالمانه فارسي خطاب به مريدان خويش نگاشته است. اين امر علاوه بر اين که گوياي بسط و گسترش عرفان اسلامي در آن خطه است، نشان مي دهد که به شهادت آثار موجود، زبان فارسي نه تنها در شهرهاي بزرگ، بلکه در اقطار و اکناف شبه قاره هند رواج داشته و زبان مجالس وعظ و محافل ادبي و عرفاني و نامه نگاري هاي دوستانه و رسمي آن ديار، زبان شيواي فارسي بوده است. بررسي و تحليل "مکتوبات" هم از جنبه ادبي و هم از لحاظ محتوا اهميت دارد، لذا در اين مقاله پس از شرح مختصري درباره احوال و آثار شرف الدين، به تحليل محتواي "مکتوبات" و ارايه نمونه هايي از چند مکتوب پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

براي مشاهده متن کامل مقاله به PDF مراجعه شود.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

فضاي سايبرنتيك به عنوان يك فضاي مجازي نوپديد، جذاب و فراگير به سرعت جاي خود را در عرصه تعاملات اجتماعي باز مي كند. عده اي با خوشبيني مزيت هاي آن را بر مي شمارند و برخي هم با بدبيني از مضرات آن هشدار مي دهند، هر دو گروه نيز شواهدي بر مدعاي خود دارند. مقاله حاضر ماحصل تحقيقي دست اول براي آزمودن يكي از مهمترين مدعيات در اين عرصه است كه تاثير فضاي سايبرنتيك بر هويت خانوادگي مي باشد. بدين منظور، ابتدا تعريفي مورد انفاق نظر از فضاي سايبرنتيك ارايه مي شود. سپس رابطه فضاي سايبرنتيك و هويت اجتماعي مورد بررسي قرار مي گيرد. براي اندازه گيري هويت خانوادگي، مقياسي (با اتكا بر نظر به هويت اجتماعي ناجفل) ساخته شده و فرضيه تحقيق در قالب طرحي مقطعي به روش شبه آزمايشي مورد آزمون قرار گرفته است. پرسشنامه نهايي توسط نمونه اي (365 نفر) از دانشجويان دانشگاه تهران كه روش غيراحتمالي سهميه اي انتخاب شدند، تكميل گرديده است. فرضيه تحقيق با دو تكنيك من - وايت ني و رگرسيون چند متغيري آ‎زمون گرديد كه مورد تاييد قرار نگرفت.

 نسخه قابل چاپ

در ديداري مجدد با جامعه شناسي به منظور مقايسه مباني و دستاوردهاي معرفتي آن با انديشه هاي اجتماعي، حداقل چهار دسته اختلاف، قابل شناسايي است. در بررسي اجمالي اين وجوه تفاوت، بدون هرگونه اطاق نگري منجر به حذف برخي از وجوه به نفع وجوه ديگر و يا ناديده گرفتن امكان تاثيرگذاري توامان، چنين به نظر مي رسد كه در اين ميان بيشترين و بارزترين سهم به تفاوت هاي (انگاره)اي تعلق دارد. اين مسئله با مروري بر اصلي ترين مفروضات انگاره اي جاري در هر يك از اين دو سنخ معرفتي، بيشتر احراز مي گردد. اين مطالعه به جز تلاش براي سامان دهي به بحث هاي پراكنده اي كه در تبيين نسبت ميان (انديشه اجتماعي) و (دانش جامعه شناختي) صورت گرفته است، پرسش ديگري را نيز تعقيب كرده است و آن، اين كه در دوره اي كه امكان كشف و شناسايي انگاره هاي معرفتي و نمايان سازي وجوه مميزه آنها ميسر شده است و متفكرين در اين باره به نوعي خودآگاهي معرفتي رسيده اند، آيا نمي توان با گذر از برخي اسطوره هاي چارچوب، معرفت علمي - عقلاني آينده را خلاقانه و گزينش گرانه تر از پيش رقم زد؟ به نظر مي رسد كه در پيش گرفتن اين روند، مستلزم وجود نوعي خودباوري است كه در مولد و خاستگاه جامعه شناسي يعني غرب، پيش از جاهاي ديگر وجود دارد، در عين حال بضاعات و ظرفيت هاي معرفتي مسلمانان براي چنين ابداع و سنتزي بيش از آنان است. ما به اين تلقي و ايده به نحوي بسيار موجز و خام، در نتيجه گيري پاياني بحث اشاره كرده ايم تا شايد بهانه و مدخلي باشد براي ورود به مطالعات جدي تر (فراجامعه شناسي) در آينده.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ