بارسیدن فصل زمستان و سرد شدن هوا تغییرات چشم گیری در پوست همه ی افراد به وجود می آیند.
مهم ترین تغییر پوستی که در پائیز شروع شده و در فصل زمستان نمود بیشتری می یابد، خشکی سطح آن است که به
علت کاهش رطوبت هوا، کاهش چربی های سطحی پوست، کاهش تعریق سطحی پوست و سردتر شدن دمای هوا به
وجود می آید. این خشکی در ساعات اولیه ی روز و اواخر شب بیشتر نمود پیدا می کند که در ارتباط مستقیم با کاهش دمای
هوا در این ساعات است. موضوع دیگری که همه ساله در اواخر پائیز اهمیت شایانی می یابد، بروز پدیده ی وارونگی هوا و
افزایش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ است که گاهی شرایط را بحد بحران نزدیک می سازد و علاوه بر اثرات شناخته شده بر
دستگاه تنفس و قلب و عروق، اثر سوء بسزائی بر پوست نیز دارد و بخصوص در افراد مستعد به اکزمای سرشتی (که
اصطلاحاً آتوپی نامیده می شود) باعث برانگیختگی حالت اکزما و خارش و پوسته ریزی در آنها می شود. آلودگی هوا با بستن
منافذ پوستی راه تنفس پوست را مختل کرده و پوست تیره و مات و خشک به نظر می رسد.
احتیاطات و مراقبت های خاصی که در زمستان باید برای حفظ بهداشت و سلامتی پوست انجام داد، شامل مراحل زیر است:
1-. برای شستشوی صورت و بدن استفاده از آب ولرم بر آب بسیار گرم و در حال بخار کردن ارجحیت دارد. بهتر است تعداد دفعات استحمام در این فصل کاسته شده و بخصوص کودکان مبتلا به حالت آتوپی، افراد مسن و افراد با سابقه ی قبلی اکزما به یک تا حداکثر دوبار استحمام در هفته اکتفا کنند. زمان استحمام می بایست کوتاه (درحد چند دقیقه) بوده و از شوینده های با PHقلیائی دوری کرده و از پن ها (Pains) یا بارها(Bars) -که در واقع صابون هائی غیرمحرک با PH خنثی هستند- سود جویند.صابون های حاوی گلیسرین و یا صابون های کرم دار بدون عطر و رایحه نیز جزو انتخاب های خوب محسوب می شوند.
2- تماس زیاد لیف و کیسه با پوست خشکی پوست را تشدید می کند و بهتر است از اسفنج های نرم و کف شوینده های فوق الذکر برای شستشوی بدن استفاده کرد.
3- بهتر است پس از استحمام از حوله های نرم و غیرپشمی و با حرکات ضربه ای- و نه ماساژ دادن- برای خشک کردن سطح پوست استفاده کرد.
4- نکته بعد لزوم مرطوب کردن مکرر و متوالی سطح پوست با مرطوب کننده های متناسب است بهترین زمان استفاده از مرطوب کننده ها بلافاصله پس از استحمام و در زمانی است که هنوز میزان کمی از آب باقیمانده از استحمام بر سطح پوست وجود دارد ولیکن در سایر ساعات روز و بخصوص قبل از خواب نیز استفاده از مرطوب کننده ها ضروری است. علت این توصیه این است که بعد از استحمام منافذ پوستی متسع می شوند و احتمال از دست دادن رطوبت سطح پوست بیشتر می شود و مرطوب کننده ها از این اتلاف رطوبت جلوگیری می کنند. بعد از شستشوی دست ها نیز می بایست از مرطوب کننده استفاده کرد.
5- انتخاب نوع مرطوب کننده باید براساس نوع پوست فرد (چرب، خشک یا مختلط) و تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
6- گرم کردن بیش از حدضروری خانه ها با شوفاژ یا بخاری های گوناگون از عوامل موثر در تشدید خشکی پوست است و می بایست درجه حرارت و رطوبت منازل و محیط کار به نحوی متناسب برای حفظ رطوبت و حرارت کافی تنظیم شود. بخور آب داغ یا بخور اکالیپتوس برای حفظ و متعادل ساختن رطوبت محیط و ضدعفونی کردن فضای منزل و محیط کار، مفید است.
7- خوراکی های با محتوای سرشار از اسیدهای چرب امگا-3 همچون ماهی و غذاهای دریائی و همچنین حاوی منابع سرشار از ویتامین های محلول در چربی از قبیل ویتامین E و ویتامین A که در جگر گوساله و گوسفند، هویج، زردآلو و همچنین ویتامین های متنوعی که در خرمالو وجود دارند، منابع خوبی برای پیشگیری از خشکی پوست در این فصل هستند. گوجه فرنگی، ماست و لیموترش و سایر مرکبات نیزحاوی منابع سرشار ویتامین هستند. نوشیدن مقدار کافی آب و در حد هشت لیوان آب در روز را نیز نباید فراموش کرد، چون نقش بسزائی در پیشگیری از خشکی پوست دارد.
8- ضرورت ادامه ی استفاده از ضدآفتاب ها در فصول سرد سال- نباید با این تصور که ابری یا بارانی بودن هوا مانع تابش اشعه ی آفتاب و اثرات مضر آن می شود، در استفاده از ضدآفتاب سهل انگاری کرد، چون هوای ابری یا مه آلود تاثیر چندانی در کاستن اشعه ی ماورابنفش ندارد. همچنین در مورد کسانی که در این فصل به ورزش اسکی یا کوهنوردی می پردازند، باید گفت که خطر انعکاس امواج اشعه ی ماوراء بنفش از سطح برف یا سطوح صیقلی سنگ ها و سنگ ریزه ها خود عامل بالقوه ی واکنش آفتاب سوختگی در این افراد است که نباید از آن غافل بود. ضد آفتاب های با SPF بیش از 15 گزینه ی خوبی برای انتخاب هستند و برخلاف نظر اکثر افراد جامعه، اکثر ضدآفتاب های تولید داخل کشور که با مجوز وزارت بهداشت و درمان تولید و توزیع می شوند، کیفیت مناسب و فرمول متناسب با انواع پوست را داشته و مورد تأیید متخصصین می باشند و برای محافظت از پوست در برابر اشعه های مضر نور خورشید لزومی به استفاده از مارک های خارجی و گران قیمت نیست.
در مورد خانم ها، به غیر از توصیات قبل، نکته ای که می توان به آن اشاره کرد این است که استفاده از کرم پودر پس از ضدآفتاب منعی ندارد ولی بهتر است حتی المقدور از استفاده از لوازم آرایشی و آرایش های سنگین و شستشوی زیاده از حد صورت با پاک کننده ها خودداری کرده و به استفاده از مرطوب کننده و ضدآفتاب اکتفا نمود. خشکی و ترک خوردن لب ها را می توان با استفاده از رژ لب های براق و ترجیحاً حاوی ضدآفتاب و مرطوب کننده های مخصوص لب درمان نمود.
9- آقایان نیز باید اقدامات احتیاطی خاصی در این فصل برای مراقبت از پوست خود انجام دهند. بجز موارد ذکر شده در بالا، بهتر است آقایانی که سوار موتورسیکلت می شوند یا در حین رانندگی پنجره ها ی اتومبیل خود را باز نگه می دارند، مواظب وزش مستقیم باد به صورت و دست های خود باشند و با پوشیدن دستکش و پوشاندن صورت از میزان این تماس بکاهند و مکرراً از ضدآفتاب های مخصوص آقایان و مرطوب کننده های مناسب بر سطح پوست صورت و دست هایشان استفاده کنند. استفاده از ژل اصلاح یا کف اصلاح در مردان با پوست حساس ممکن است خشکی و التهاب پوستشان را تشدید کند و فرآورده های اصلاح خمیری یا خمیرریش های حاوی مرطوب کننده گزینه ی بهتری برای اصلاح صورت آقایان هستند.
10- در افراد مبتلا به آکنه (یا همان جوش غرور جوانی) می بایست بر ضرورت ادامه ی استفاده از داروهای تجویز شده برای بیماریشان تاکید کرد و از آن جا که برخی از داروهای ضدآکنه مانند بنزوئیل پراکساید و ترتینوئین و یا داروهای حاوی ترکیبات اسید میوه(یا فرآورده های AHA) خود باعث خشکی و پوسته پوسته شدن پوست جوش دار می شوند، این افراد باید تحت نظر پزشک معالج خود از مرطوب کننده های مخصوص پوست جوش دار که نسبت چربی متعادلی برای رفع خشکی پوست آنها دارد، استفاده کنند.
