مطالب مهدويت در اين تايپک

امام زمان(علیه‌السلام) و آینده جهان

متن برنامه ی درس هایی از قرآن کریم حجت الاسلام قرائتی؛ تاریخ پخش :: ۱۳۹۰/۱۱/۱۳

بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»
بحث ما راجع به آینده‌ی جهان است. چون بعد از محرم و صفر هشت روز که گذشت، روز هشتم، شهادت امام عسگری است، روز نهم آغاز امامت امام زمان است. بنابراین موضوع بحث ما: آینده‌ی جهان با کیست؟ ضمن اینکه بحث اعتقادی است، یک بحث سیاسی هم هست که تمام مکتب‌ها فرو می‌ریزد، همه ابر قدرت‌ها کنار می‌روند و آینده‌ی جهان با مردان خداست.
قرآن می‌فرماید: «أََنَّ الْأَرْضَ» به درستی که زمین «یَرِثُها» وارثش می‌شوند، چه کسانی؟ «عِبادِیَ» بندگان من، نه هر بنده‌ای «عِبادِیَ الصَّالِحُونَ» (انبیاء/۱۰۵) باید صلاحیت داشته باشد. آینده‌ی جهان با مردان خداست.
آیه‌ی دیگر «وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقین‏» (اعراف/۱۲۸)، «وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى‏» (طه/۱۳۲)، تا حالا هم تقریباً همینطور بوده، نه تقریباً تحقیقاً همینطور بوده. بالاخره یزیدی‌ها محو شدند. حسین ماند. آثار یزید و ابن زیاد محو شد، خطبه‌های زینب کبری ماند. شاه محو شد، صدام محو شد، امام خمینی ماند. ابوجهل‌ها، ابوسفیان‌ها محو شدند، پیغمبر ماند. همیشه اینطور بوده، حالا هم می‌گوید حالا که دیدی اینطور. «أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها».

۱- محو جلوه‌های باطل و ماندگاری تجلّی حق

ممکن است باطل یک جلوه‌ای داشته باشد، جلوه تمام می‌شود و حق ماندگار می‌شود. حالا نکته‌ای که هست «عِبادِیَ الصَّالِحُونَ» گفته. صالحون یعنی صلاحیت داشته باشد. نه هرکس که نماز شب بخواند. ممکن است خیلی آدم مؤمنی هم باشد ولی صلاحیت حکومت نداشته باشد. آدم هست که خیلی آدم خوبی است، همه واجبات و مستحبات را انجام می‌دهد اما صلاحیت اداره‌ی کشور را ندارد. لذا نگفته: «عِبادِیَ المتقون»، «عبادی المؤمنون»، «عبادی المتهجدون»، «عِبادِیَ الصَّالِحُونَ». مسأله‌ی صلاحیت مسأله‌ی مهمی است.
«عِبادِیَ الصَّالِحُونَ» صلاحیت حکومت، ممکن است خیلی طرف خوب باشد، پیغمبر گفت: ابوذر آدم خوبی هستی اما صلاحیت مدیریت حتی دو نفر را نداری. «إِنِّی أَرَاکَ ضَعِیفا» ترجمه‌اش را می‌فهمید، «إِنِّی» یعنی چه؟ «ضعیف» هم که می‌دانید. «إِنِّی أَرَاکَ ضَعِیفا» من تو را ضعیف می‌دانم. «فَلَا تَأَمَّرَنَّ عَلَى اثْنَیْن‏» (بحارالانوار/ج۷۲/ص۴) تو ولایت دو نفر را نباید داشته باشی. ولی سلمان را استاندار مداین کرد. سلمان و ابوذر هر دو آدم خوبی بودند. ولی سلمان صلاحیت حکومت داشت، ابوذر نداشت.
ممکن است سی نفر، پنجاه نفر، صد نفر، دویست نفر مجتهد باشند. یکی بتواند رهبر شود. ممکن است ملا خیلی باشد، یکی بتواند خطیب باشد. باقی‌ها نتوانند خطبه بخوانند. صلاحیت این کار را باید داشته باشد.

۲- برتری مذهب اهل بیت(علیهم‌السلام)

قرآن می‌فرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا» باز می‌گوید: «وَ عَمِلُوا الصَّالِحات لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ» (نور/۵۵) اینجا یک صالح داریم، داشته باشید، «وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا» خدا وعده داده، «وَعَدَ اللَّهُ» خدا وعده داده «الَّذینَ» به کسانی که «آمَنُوا» دوباره گفته «وَ عَمِلُوا الصَّالِحات» اینجا هم یک صالحات داریم که چه؟ که «لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ» حکومت دستش بدهد. «عِبادِیَ الصَّالِحُونَ»، «وَ عَمِلُوا الصَّالِحات».
من این را پارسال هم گفتم. حالا ممکن است پارسال یک عده پای تلویزیون نبودند یا یادشان رفته، این فلش کامپیوتر در جیبتان هست؟ بدهید. ببخشید… من معذرت می‌خواهم، با این فلش کامپیوتر یک مثال بزنم.
می‌گویند: امام عسگری که شهید شد، امام زمان سه، چهار ساله بود. بچه‌ی سه، چهار ساله چطور می‌تواند امام شود؟ جوابش این فلش کامپیوتر است. شما این فلش کامپیوتر را وصل به کامپیوتر می‌کنی، بعد از چند دقیقه، چند ثانیه، تمام علوم از آن کامپیوتر به این منتقل می‌شود. این چیه؟ درونش هم خالی است. مثل تخمه پوک! یعنی یک فلز پوک، بشر توانست علم را از آن کامپیوتر به این فلز منتقل کند چطور شما قبول می‌کنی انسان علم را از فلز به فلز منتقل کند، خدای انسان نمی‌تواند علم امام عسگری را به بچه‌ی چهار ساله منتقل کند؟ بنابراین اینکه بچه‌ی سه، چهار ساله چطور می‌شود امام شود، جوابش فلش کامپیوتر است. این یک نکته را می‌ترسم یادم برود. بچه می‌تواند امام شود؟ امامت علم می‌خواهد. وزن که نمی‌خواهد که چند کیلو. مثل رادیو، رادیو ممکن است یک رادیوی کوچک باشد، ده موج را بگیرد، ممکن است یک رادیو اندازه‌ی یک بشکه باشد، یک موج را هم نگیرد. صلاحیت می‌خواهد.
دیگر چه؟ قرآن می‌فرماید: «دینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى‏» (نور/۵۵) دینی حاکم خواهد شد که «ارْتَضى‏» بالاخره «دینَهُمُ» آن دینی بر جهان غالب خواهد شد، در آینده که «دینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى‏»، «ارْتَضى» یعنی خدا باید از آن راضی باشد. از کدام دین‌ها راضی است. مذهب در دنیا خیلی است. خدا از کدام راضی است؟ یک کد داده گفته: از این راضی هستم. آن دینی که «رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا» (مائده/۳) یعنی دین غدیر خم، «رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا». آن روزی که امیرالمؤمنین معرفی شد، خدا گفت: من حالا راضی هستم. یعنی راضی هستم از دینی که رهبرش امیرالمؤمنین باشد. علی بن ابی طالب باشد. چه دارم می‌گویم؟ آینده‌ی جهان با کیست؟ قرآن می‌گوید:‏ «عِبادِیَ الصَّالِحُونَ». قرآن می‌گوید: وعده‌ی خدا به کسانی است که ایمان و عمل صالح، قرآن می‌گویید: آینده‌ی جهان به کسی است که مکتبش مورد رضای خدا باشد. کدام مکتب‌ها مورد رضای خداست؟ «ارْتَضى‏»،«رَضیتُ»، هردو یک ریشه است. ما گاهی وقت‌ها با این کدها می‌توانیم بفهمیم.
یک حدیث است هم شیعه گفته و هم سنی. همه گفته‌اند. که پیغمبر فرمود: یهودی‌ها ۷۱ فرقه شدند، مسیحی‌ها ۷۲ فرقه شدند. مسلمان‌ها ۷۳ فرقه می‌شوند. بعد پیغمبر فرمود: «فِرْقَةٌ نَاجِیَة» (بحارالانوار/ج۳۰/ص۳۳۵) یک فرقه از اینها نجات پیدا می‌کند. «فِرْقَةٌ نَاجِیَة» یک فرقه «ناجیه» است. خوب همه می‌گویند: ما هستیم. تمام فرقه‌های مسلمان می‌گویند: ما اهل نجات هستیم، باقی‌ها هلاک می‌شوند. فقط ناجی ما هستیم. ما چه کنیم برای اینکه ببینیم چه کسی راست می‌گوید و چه کسی دروغ؟ اگر یک پدری در خانه گفت: من یکی از بچه‌هایم را دوست دارم. او می‌گوید: من را گفت، او می‌گوید: من را گفت. همه‌ی بچه‌ها می‌گویند: من را گفت، من را گفت، من را گفت، بهترین کسی که می‌تواند مشکل را حل کند، چه کسی است؟بگویید… آن کسی که گفته من یکی را دوست دارم. اگر پدر گفت: یکی را دوست دارم، همه می‌گویند: من را گفت. مادر گفت: یکی را دوست دارم، همه می‌گویند: ما را گفت. بهترین کسی که باید حل کند آن کسی است که این حرف را زده، بگوییم: آقاجان شما که گفتی یکی از بچه‌هایم را دوست دارم، خودت بگو. کدام‌ها را دوست داری؟ خودش باید بگوید. پیغمبر فرمود: «فِرْقَةٌ نَاجِیَة» می‌گوییم: یا رسول الله، فرقه‌ی ناجیه کدام است؟ خودت بگو. می‌گوید: «مَثَلُ أَهْلِ بَیْتِی کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوح‏» (بحارالانوار/ج۲۳/ص۱۲۳) اهل بیت من مثل کشتی نوح است. «مَنْ رَکِبَهَا» هرکس سوار ان کشتی شود، «نَجَا» نجات پیدا می‌کند. «ارْتَضى‏» با «رَضیتُ» یکی است.
گرفتید چه می‌گویم؟ اینها شیعه و سنی ندارد. تمام مسلمان‌ها قبول دارند که پیغمبر فرمود: امت من ۷۳ فرقه می‌شوند، یکی اهل نجات است. مسلمان‌ها همه دعوایشان است. او می‌گوید: من ناجی هستم، تو کجی. او می‌گوید: من صاف هستم، تو کجی. می‌گوییم: آقا هیچ‌کس حرف نزند از خود پیغمبر بپرسیم. یا رسول الله آن کسی که می‌گویی ناجی است، چه کسی است؟ فرمود: آنهایی که در خط اهل بیت هستند. «مَثَلُ أَهْلِ بَیْتِی کَمَثَلِ سَفِینَةِ نُوح‏». اهل بیت من مثل کشتی نوح است. هرکس کشتی نوح را سوار شود، نجات پیدا می‌کند و باقی غرق می‌شوند. «مَنْ رَکِبَهَا نَجَا»، نَجَا و ناجی ریشه‌اش یکی است. «ارْتَضى‏»، «رَضیتُ»، آینده‌ی جهان با کیست؟

۳- فراگیر شدن ظلم، عامل آمادگی مردم برای ظهور امام زمان(علیه‌السلام)

یک چیزی هست می‌گویند که: امام زمان وقتی می‌آید که دنیا پر از ظلم باشد. یکی ممکن است اینطور معنا کند. خوب، پس برای اینکه امام زمان بیاید، بیایید همه ظلم کنیم. دنیا پر شود امام زمان تشریف بیاورد. اگر کسی چنین گفت، چه می‌گوییم؟ بیایید هرکس هر گناهی می‌تواند بکند، بکند. هرچه زودتر دنیا را پر از ظلم کنیم. چون حدیث داریم. نه یک حدیث، ده حدیث و بیست حدیث و سی حدیث و صد حدیث نیست. کلی حدیث داریم که هروقت دنیا پر از ظلم شود آقا می‌آید. حالا یک کسی گفت: خیلی خوب، پس بیایید دنیا را پر از ظلم کنیم، امام زمان بیاید.
جوابش چیست؟ جوابش این است. نگفته: وقتی امام زمان می‌آید که دنیا پر از ظالم باشد. می‌گوید: دنیا پر از ظلم باشد. اگر می‌گفت: وقتی می‌آید که دنیا پر از ظالم باشد، پس همه‌‌ی ما باید ظالم شویم تا آقا بیاید. می‌گوید: دنیا پر از ظلم شود. ببین یک وقت است می‌گویم: وقتی پنجره را باز می‌کنی، که اینجا پر از دود شود. پر از دود شود نه اینکه همه سیگاری شویم. ممکن است یک خلافکاری یک کنده‌ی درخت اینجا بیاورد، یک نفر هم بیشتر نیست ولی همین یک نفر با یک کنده‌ی درخت اینجا را پر از دود کند. یک صدام پیدا می‌شود عراق را به هم می‌ریزد. کویت را به هم می‌ریزد، ایران را هم به هم می‌ریزد. نگفته: «بَعْدَ مَا مُلِئَتْ ظالما»، گفته: «بَعْدَ مَا مُلِئَتْ ظُلْماً» (بحارالانوار/ج۳۰/ص۸۰) نمی‌گوید: اگر همه‌ی شما سیگاری شوید، در و پنجره را باز می‌کنیم، می‌گوید: اگر اینجا پر از دود شد. ممکن است یک نفر دود کند، باقی هم سیگاری نباشند و آدم صالحی باشند. معلوم شد چه گفتم یا نه؟
حدیث می‌گوید: بعد از آن که دنیا پر از ظلم یا ظالم؟ با هم بگویید… دنیا اگر پر از ظلم شد، امام زمان تشریف می‌آورد. کسی نگوید پس بیایید همه ظلم کنیم. نگفته: دنیا پر از ظالم شد، دنیا پر از ظلم شد. ممکن است چهار تا ابر قدرت با سوء استفاده از انرژی هسته‌ای، دنیا را به آتش بکشند. همه مردم هم آدم صالحی باشند. میلیون‌ها، میلیارد‌ها آدم صالح داشته باشیم، اما جنایتکارها، چند تا جنایتکار دنیا را به آتش بکشند. اگر دنیا پر از ظلم شد، آقا می‌آید نه دنیا پر از ظالم شد.
ما باید منطق داشته باشیم. قرآن سه مرتبه این را فرموده. این آیه سه مرتبه در قرآن تکرار شده است. «لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّه‏» (توبه/۳۳) آینده‌ی جهان با اهل منطق است. با کیست؟ با اهل منطق. با کسی که منطق او غالب شود. «لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّه‏» یعنی بر همه‌ی دین‌ها، کل دین یعنی هر مکتبی باید ظهور پیدا کند این مکتب بر همه‌ی ادیان. آینده‌ی جهان با کیست؟
۱- از نظر ایمان، «وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا» (مائده/۹) باید اهل ایمان باشد. از نظر لیاقت باید صلاحیت داشته باشد. از نظر منطق و استدلال باید منطقش بر همه‌ی منطق‌ها غالب شود. «لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّه‏». دیگر چه…

۴- دوری از اشرافی‌گری در حکومت امام زمان(علیه‌السلام)

باید ساده زیست باشد. حدیث داریم کسانی که منتظر امام زمان هستند، باید زندگی اشرافی را کنار بگذارند. «فَلْیَسْتَعِدَّ لِلْفَقْر» (بحارالانوار/ج۶۴/ص۲۴۷) باید زندگی‌اش را روی شمعک بیاورد. نمی‌شود آدم زندگی اشرافی داشته باشد، بعد در زندگی اشرافی هم مثلاً بگوید: ای امام زمان من منتظر تو هستم. زندگی ساده! این هم حدیث است.
یک قصه‌ای در قرآن هست که… یک صلواتی بفرستید. (صلوات حضار)
طالوت رهبر جمعیت مؤمنین بود. به مؤمنین گفت: من رهبر و فرمانده‌ی نظامی شما هستم. برویم جبهه با جالوت بجنگیم. طالوت با جالوت بجنگد. یک امتحان اقتصادی، امتحان شکمی، در راه که می‌رویم یک نهر آبی است. «إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلیکُمْ بِنَهَر» (بقره/۲۴۹) عربی‌هایی که می‌خوانم قرآن است. «إِنَّ اللَّهَ» به درستی که خدا «مُبْتَلیکُمْ» شما را مبتلا می‌کند «بِنَهَر» به نهر آبی، «نَهَر» یعنی نهر آبی. «فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی‏» هرکس آب بخورد، از ما نیست. «وَ مَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی‏» هرکس بخورد، از ما نیست، هرکس نخورد… البته اگر خیلی تشنه هستید، با مشت بخورید. «إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِیَدِهِ»، «یَد» یعنی … «بِیَدِهِ» لبی تر کنید، اما سر به آب نگذارید. خودتان را سیراب نکنید اما لبی تر کنید. «فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی‏» شکموها از ما نیستند. «وَ مَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی‏» آنهایی که جلوی خودشان را گرفتند، از ما هستند. جمهوری اسلامی سفره‌ای باز کرد. آنهایی که از بیت المال بخور بخور راه انداختند، آنها جزء اصحاب امام زمان نیستند، سوء استفاده کردند. کسی که امکانات دستش بود، سوء استفاده نکرد، او می‌تواند حکومت را به دست بگیرد.
حالا در آستانه‌ی دهه‌ی فجر هم هستیم یک چیزی بگویم. خود انقلاب ما و دهه‌ی فجر ما می‌تواند یک پیش‌زمینه‌ای برای قیام امام زمان باشد. چرا؟ برای اینکه ما چه می‌گوییم؟ ما می‌گوییم: امام زمان مرد خداست، بر دنیا حاکم می‌شود. چطور؟ همینطور که امام خمینی بر ایران حاکم شد. اگر امام خمینی بر ایران حاکم شد، پس امام زمان هم می‌تواند بر دنیا حاکم شود. اگر کسی یک کت و شلوار دوخت، پس می‌تواند ده تا کت و شلوار دیگر هم بدوزد. اگر کسی یک سطر نوشت، می‌تواند ده سطر هم بنویسد. مرد خدا می‌شود حاکم شود. امام زمان بیاید حکومت کره‌ی زمین را بگیرد؟ بله، چطور؟ اینطوری.
۲- طاغوت‌ها تار و مار می‌شوند، مگر می‌شود؟ بله در ایران شد. هویداها اعدام شدند. طاغوت‌ها می‌شود. قوانین آسمانی حاکم می‌شود، مگر می‌شود؟ بله شورای نگهبان نشسته هر قانونی ضد اسلام بود رد می‌کند.پس همین انقلاب ما، همین قیام امام خمینی، و همین پیروزی دهه‌ی فجری که خدا قسمت ما کرد همین نشان دهنده‌ی این است که می‌شود.

۵- تسلیم بودن در برابر رهبر، شرط پیروز شدن

ما باید تسلیم باشیم. آینده‌ی جهان با کیست؟ با کسانی که تسلیم باشند. در جنگ احد مسلمان‌ها شکست خوردند. آمدند گفتند: یا رسول الله! مگر شما نمی‌گویی «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ…» باقی‌اش را شما بگویید… «یَنْصُرْکُمْ» (محمد/۷) مگر شما نمی‌گویید: «أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقین‏» (بقره/۱۹۴) پس چرا اینجا خدا با متقین نبود، چرا نصرت نشدیم؟ می‌گوید: بابا! آخر درست است خدا گفته: حق را پیروز می‌کنم، اما شما هم یک وظیفه‌ای دارید. شماها در احد می‌دانید چه کردید؟ «عَصَیْتُم‏» (آل‌عمران/۱۵۲) معصیت کردید. پیغمبر فرمود: این منطقه را حفاظت کنید، حفاظت نکردید. «تَنازَعْتُمْ» (آل‌عمران/۱۵۲) نزاع کردید، اختلاف در بین شما افتاد. «فَشِلْتُم‏» (آل‌عمران/۱۵۲) فَشَل شدید. شُل شدید. اینها آیه‌ی قرآن است. «فَشِلْتُمْ، تَنازَعْتُمْ، عَصَیْتُم‏» رمز شکست در احد اینها بود. آینده‌ی جهان با کیست؟ با امت شُل نمی‌شود. با امتی که معصیت کند، حرف فرماندهی را زمین بگذارد. پیغمبر فرمود: این منطقه را رها نکنید. «تَنازَعْتُمْ» نزاع در شما افتاد. یکی گفت: بمانیم، یکی گفت: برویم. رمز سقوط شما خودتان هستید. آینده‌ی جهان با کیست؟
حدیث داریم یاران امام زمان «کَزُبَرِ الْحَدِید» (کافی/ج۸/ص۲۹۴) مثل آهن پاره هستند.
در قرآن بعضی‌جاها می‌گوید: «لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ» (انبیاء/۳۱) «لَعَلَّهُمْ» یعنی شاید. بعضی‌ جاها هم می‌گوید: «أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ» (بقره/۱۵۷)، «هُمُ الْمُتَّقُون‏» (بقره/۱۷۷) «لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ»، «هُمُ الْمُتَّقُون‏». «لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ»، «أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ». «لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ» (بقره/۱۸۶)، «أُولئِکَ هُمُ الرَّاشِدُونَ» (حجرات/۷) یعنی آینده‌ی جهان با کسی است که از این «لَعَّلَ» رد شده باشد به آن قطعی رسیده باشد. آخر یک وقت دکتر می‌گوید: این قرص‌ها را عمل کن. فردا بیا تو را ببینم. یعنی چه؟ یعنی نمی‌دانم این قرص نتیجه می‌دهد یا نمی‌دهد، حالا فعلاً آزمایشی. یک وقت می‌گوید: نه، دوای تو قطعاً همین است. در قرآن راجع به سه چیز سه مرحله دارد. یک مرحله گفته: «لَعَّلَ»، «لَعَّلَ» می‌دانید یعنی چه؟ شاید، «لَعَلَّهُمْ»، «لَعَلَّهُمْ» چه… «لَعَلَّهُمْ یَتَّقُون‏» (بقره/۱۸۷)، «لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ»، «لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (بقره/۱۸۹) ولی بعضی جاها «لَعَّلَ» نیست. «هُمُ الْمُتَّقُون‏»، «هُمُ الرَّاشِدُونَ»، «هُمُ الْمُفْلِحُون‏» (بقره/۵). یعنی باید یاران امام زمان کسی باشد که از «لَعَّلَ» بیرون بیاید، قطعاً.

۶- تفکر و برنامه‌ریزی جهانی، نه کشوری و منطقه‌ای

یار امام زمان باید فکر جهانی داشته باشد. چون امام جهانی یک مریدهای جهانی هم می‌خواهد. آدمی که فقط به خودش فکر می‌کند. خودم، کُتم، شلوارم، کفشم، نمره‌ام، بابام، ننه‌ام، حزبم، محله‌ام، قبیله‌ام، آدم‌هایی که درون گروهی، جزئی فکر می‌کنند، آدم‌هایی که جزئی می‌بینند اینها نمی‌توانند یار کسی باشند که کلی ببینند. دعاها ما را کلی بار می‌آورد. «اللَّهُمَّ أَغْنِ کُلَّ فَقِیرٍ» همه‌ی فقیرها را بی‌نیاز کن. «اللَّهُمَّ أَشْبِعْ کُلَّ جَائِع‏» همه‌ی گرسنه‌ها را سیر کن. «اللَّهُمَّ فَرِّجْ عَنْ کُلِّ مَکْرُوب‏»، «اللَّهُمَّ أَصْلِحْ کُلَّ فَاسِد» کل، کل، یعنی کسی که می‌خواهد یار امام زمان باشد باید از نوجوانی فکرش بین‌المللی باشد.ما گاهی وقت‌ها مثلاً می‌بینیم می‌گوید: خدایا، مریض ما را خوب کن. خوب بگو همه‌ی مریض‌ها را. کشور ما را حفظ کن. بگو: همه دنیا را حفظ کن. آینده با کسانی است که فکرشان جهانی باشد. یعنی تنگ نظر، فرد نظر، جزئی نظر نباشد. چشم‌اندازش، چشم‌انداز بی‌نهایت باشد.
حالات روحی، آینده‌ی جهان با کسی است که عاشق امام زمان باشد. من در یکی از برنامه‌ها راجع به عشق امام زمان حرف‌هایی زدم. گفتم: علاقه باید علاقه‌ی جمعی باشد. مثلاً در دعای عهد می‌گوییم: «اللَّهُمَّ بَلِّغْ مَوْلَانَا صاحب الزمان عَن جمیع الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَات»، «عن جمیع» خدایا سلام همه‌ی مؤمنین را به امام زمان برسان. همه! صدقه می‌دهم به قصد دفع بلا از همه‌ی مردم، نه دفع بلا از ماشین خودم. همه!
علاقه بدون مرز باشد. «فِی مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا» علاقه بدون شرط باشد «حَیِّهِمْ وَ مَیِّتِهِمْ». بدون تاریخ باشد، «وَ عَنْ وَالِدَیَّ وَ وُلْدِی» عشقش را به امام زمان را در دعای عهد، دعای عهد دعای عشق به امام زمان است. می‌گوید: خدایا، سلام همه‌ی مردم را به امام زمان برسان. خدایا مشارق و مغارب، زنده و مرده، نسل گذشته «والِدَّی»، و نسل آینده «وُلد». چقدر صلوات نه صد هزار تا و یک میلیون و یک میلیارد و صد میلیارد، «زِنَةَ عَرْشِ اللَّهِ وَ مِدَادَ کَلِمَاتِه‏» به عدد هر ذره، به عدد هر سلول، به عدد هر اتم، به عدد هرچه بر آن علم داری. علاقه‌ی تازه به تازه «أُجَدِّدُ لَهُ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ فِی کُلِّ یَوْمٍ» یعنی تازه به تازه، هر روز! آخر یک وقت یک نفر یک کسی را می‌بیند می‌گوید: آه… خیلی مشتاق دیدار هستم. یک وقت هر روز صبح به صبح زنگ می‌زند احوالش را می‌پرسد. دعای عهد می‌گوید: خدایا من هر روز صبح با تو تجدید بیعت می‌کنم. «أُجَدِّدُ لَهُ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ فِی کُلِّ یَوْم» علاقه‌ی رو به رشد «عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَیْعَة» اینها را در جلسه‌ی قبل گفتم. عهد یعنی امام زمان با تو تعهد دارم. بالاتر از تعهد، عقد با تو گره می‌خورم. بالاتر از گره «و بیعةً» بیعت می‌کنم، تسلیم تو هستم. این سه جمله سه تا بار دارد. «عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَیْعَة» یعنی قرار داد با تو می‌بندم «عَهْداً». ۲- «وَ عَقْداً» قراردادم را باز نمی کنم، گره می‌زنم قراردادم را با تو. ۳- تسلیم صد در صد هستم. آینده‌ی جهان با کیست؟

۷- حضور زنان در حکومت امام زمان(علیه‌السلام)

روایت داریم ۵۰ نفر از یاران درجه یک حضرت مهدی خانم‌ها هستند. حدیث داریم زمانی امام زمان ظهور می‌کند که زن‌ها به قدری رشد علمی داشته باشند که بتوانند در خانه قضاوت کنند بعنی بتوانند تشخیص بدهند، حق با چه کسی است و باطل با چه کسی؟ یعنی این زن‌های ما رشد علمی‌شان و عدالت‌شان طوری باشد که بتوانند قضاوت عادلانه کنند. این مهم است.
چه کسانی دور امام زمان جمع می‌شوند؟ پا برهنه‌ها، بچه‌های یتیم، رجایی یتیم بود. همین بسیجی‌هایی که بنی صدر کذایی می‌گفت: نمی‌دانم عوام هستند، اینها تخصص ندارند، اینها سواد ندارند. حالا ببینید همین بسیج چه اختراعات و چه ابتکارات و چه دانشمندانی در بسیج است. حدیث داریم زمان امام زمان(ع) عقل یک انسان عقل چهل انسان می‌شود. آینده‌ی جهان با کیست؟
یک روایت خواندم یک بار دیگر می‌خواهم این روایت را تکرار کنم. امام رضا در قنوت نمازش گفت: خیلی مهم است. توجه کنید! امام رضا، هنوز امام زمان متولد نشده، پدر بزرگ امام زمان است. ولی حدیث داریم امام رضا (ع) در قنوتش این دعا را می‌خواند. گوش بدهید. «و اجعلنی من انصاره» خدایا مرا از یاران حضرت مهدی قرار بده. «بِأَبِی وَ أُمِّی سَمِیُّ جَدِّی‏» پدرم و مادرم فدای آن مهدی که همنام جدم است. «وَ شَبِیهِی وَ شَبِیهُ مُوسَى بْنِ عِمْرَان‏» (بحارالانوار/ج۵۱/ص۱۵۲) «اشفق علی الناس من آبائهم و امهاتهم» امام زمان مهرش از پدرانشان و از مادرانشان به مردم بیشتر است.
انقلاب ما یک صفحه‌ای بود از کتاب مهدویت. مهدویت یعنی چه؟ یعنی امام زمان می‌آید، مرد خدا حاکم می‌شود. اگر امام خمینی حاکم شد، امام زمان هم حاکم می‌شود. مستضعفین حکومت دست می‌گیرند. اگر رجایی‌ها و چمران‌ها و بچه‌های بسیج و حزب اللهی اگر همین سربازهای گمنام و غیر گمنام و همین قوای مسلح و همین بچه‌ها، اگر اینها، همین زن‌ها، همین شهدا، خانواده‌هایشان اگر این طبقه حاکم شدند، پس می‌شود حاکم شد. اگر دیدیم مبارک‌ها و نمی‌دانم فرض کنید صدام‌ها، شاه‌ها، اگر اینها سقوط کردند پس می‌شود. پس می‌شود! انقلاب ما یک پیش فرضی است برای اینکه حکومت امام زمان می‌شود.
وظیفه‌ی ما چیست؟ وظیفه‌ی ما در زمان غیبت این است که ببینیم امام زمان از ما چه خواسته است. اول: چرا امام زمان غایب است؟ این را که می‌خواهم بگویم تکراری است. چون آخر من ۳۲ سال است در تلویزیون هستم. بعد از ۳۲ سال نمی‌توانم همه حرف‌هایم نو نو نو باشد. بخشی‌اش نو است، بخشی را هم باید تکرار کنم. بخشی‌ هم یادم هست تکرار می‌کنم. می‌فهمم ولی مخصوصاً تکرار می‌کنم. چون سه نسل عوض شده است. یک مثلی زدم برای امام زمان که امام زمان چرا غایب است؟ مثلی که سالهای قبل زدم این است. گفتم: یک لامپی را شهرداری می‌آید می‌زند. این لامپ است، بچه‌ها می‌آیند می‌شکنند. لامپ دوم را می‌زند. لامپ دوم باز می‌شکند. لامپ سوم را می‌زند. اگر یازده لامپ را شکستند، شما مسؤول برق منطقه باشی، لامپ دوازدهم را می‌زنی، با اینکه یازده تا را شکستند باز هم لامپ دوازدهم را می‌زنی یا نمی‌زنی؟ بگویید… نمی‌زنی… امیرالمؤمنین چراغ هدایت را شکستند، امام حسن، امام حسین، یازده تا چراغ هدایت را شکستند. خداوند لامپ دوازدهمی را دیگر وصل نمی‌کند. می‌گوید: هر وقت آدم شدید.

۸- نظارت امام زمان(علیه‌السلام) بر زندگی ما

نقش امام زمان، نظارت، هر هفته کارهای ما را حضرت مهدی(ع) می‌بیند. قرآن هم می‌گوید: «فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُون‏» (توبه/۱۰۵) خدا و رسول و مؤمنون عمل شما را می‌بینند. آنوقت مؤمنون، من که عمل شما را نمی‌بینم. آیا شما عمل من را می‌بینی؟ می‌دانی دیشب مثلاً من چه غذایی خوردم؟ دیروز با چه کسی صحبت کردم؟ من عمل شما را نمی‌دانم. اینکه می‌گوید: خدا عمل شما را می‌بیند، رسول می‌بیند، مؤمنون می‌بینند، یعنی یک گروه خاصی از مؤمنین که روایات متعدد داریم اهل بیت هستند. امام زمان کارهای ما را می‌بیند، در حق ما دعا می‌کند، لغزش‌ها، غصه‌های ما برای امام زمان غصه است. شادی‌های ما برای امام زمان شادی است. صدقه می‌دهیم برای دفع بلا از جان امام زمان می‌دهیم. «اللهم کن لولیک»‌ها را بخوانیم. برای ظهورش دعا کنیم.
خدایا ما را از عباد صالحی که در قرآن تعریفش را کردی قرار بده. خدایا آن کسانی که حکومت را از گردانه‌ی حق خارج کردند، به اهل بیت ظلم کردند، به قول دعای ندبه «این الحسن، این الحسین» باید امام صادق و امام حسین حکومت کنند، بنی امیه و بنی عباس‌ها آمدند و مسیر را عوض کردند. خدایا آن به آن لعنت و قهر و غضبت را بر آنها روز به روز بیشتر بفرما. دعاهای امام زمان را مستجاب و ما را مشمول دعای خاص امام زمان قرار بده.
این بحث به مناسبت این بود که ماه ربیع بعد از محرم و صفر آغاز امامت امام دوازدهم و در آستانه‌ی آغاز امامت و دهه‌ی فجر بودیم راجع به این صحبت کردیم.
«والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»

منبع: عصرانتظار

باز هواي سحرم آرزوست بـاز هـواي سـحــرم آرزوســــت
خـلـوت و مـژگـان تـرم آرزوسـت
شـكـوه ي غـربـت نـبـرم ايـن زمـان
دسـت تـــو و روي تـو ام آرزوســت
خـسـتـه ام از ديـدن ايـن شـوره زار
چـشـم شـقـايـق نـگـرم آرزوســـت
واقـعـه ي ديـــدن روي تـــــو را
ثـانـيـه اي بـيـشـتـرم آرزوسـت
جـلـوه ي ايـن مـاه نـكـو را بـبـيـن
رنـگ و رخ و روي تـو ام آرزوسـت
ايـن شـب قـدر اسـت كـه مـا بـا هميـم؟
مـن شـب قـــــدري دگــــرم آرزوســـت
حـس ّ تـو را مـي كنم اي جـان مـن
عـزلـت بـيـتـي دگــــرم آرزوســــت
خـانـه ي عـشـاق مـهـاجـر كـجـاست؟
در سـفــــرت بـــال و پـرم آرزوســـت
حـسـرت دل بـارد از ايـن شـعـر مـن
جـام مـيـي در حـرمـــم آرزوســـــت

احمد عزيزي
منبع: کیهان

آخرالزمان در ادیان ابراهیمی پیامدهای منفی جنگ‌های جهانی و منطقه‌ای که نه تنها تمدن بشری؛ بلکه حیات علمی و فکری بشر را نیز تهدید می‌کنند و همه ارزش‌های دینی و اخلاقی را مورد تهاجم قرار داده‌اند، ناامیدی و اضطراب دربارة آینده که در بسیاری از جوامع بشری حکم‌فرما شده است، توجه به آینده جهان و ضرورت موضع‌گیری برابر سرانجام که از مسائل مهم در جهان‌بینی است، احتیاج مبرم همه انسان‌ها به نجات‌بخش حقیقی و این‌که از واژه زمان، آگاهی بیشتری پیدا کنیم و با آموزه و اصطلاح آخرالزمان بیش از پیش آشنا شویم، سبب تدوین این اثر، با موضوع آموزه آخرالزمان در ادیان ابراهیمی با تأکید بر متون مقدس شد.
دربارة آخرالزمان در ادیان مختلف تألیفات زیادی وجود دارد؛ ولی تألیف مشخص و جامعی که به مقایسه آخرالزمان در ادیان الهی پرداخته باشد، مشاهده نمی‌شود؛ لذا بر آن شدیم که به طرح این مطلب بپردازیم و پاره‌ای از نظریات ادیان غیر مطرح را نیز با مطالب مذکور همراه کنیم. مطالب فوق، در پنج بخش، به صورت دسته‌بندی آمده است. که امیدواریم مفید واقع شود.
این پرسش مهم است که «چه مقدار می‌توانیم آینده بشر را پیش‌بینی کنیم؟» ابزارهای بشر، عقل، تجربه و کشف و شهود عرفانی است، وحی هم در جایگاه یک ابزار آسمانی و خارج از قدرت بشری مطرح است. با قطع نظر از ابزار الهی، بشر چه مقدار می‌تواند آینده را پیش‌بینی کند؟ آیا با استفاده از تجارب خود یا تحلیل‌های عقلی یا کشف و شهود، می‌تواند آینده را پیش‌بینی کند یا از انجام این کار عاجز است و تنها به صورت قضایای شرطیه و نه به طور قطع و یقین، می‌تواند بگوید که اگر چنین اتفاقاتی بیفتد، چنان می‌شود؟
در مباحث تاریخی، علمی به نام «فلسفه تاریخ» مطرح است که نه مانند تاریخ، علم به گذشتگان و حوادث جزئی است و نه خود علم تاریخ موضوع بحث است که «فلسفه علم تاریخ» متکفل آن است، و نه قوانین و سنت‌های حاکم بر جامعه را بررسی می‌کند که در «علم تاریخ» از آن بحث می‌شود؛ بلکه «فلسفه تاریخ» به تحلیل تحولات جوامع و مسیر حرکت آن، نظر دارد.
به بیان شهید مطهری، سه علم یاد شده، علم بودن‌ها است؛ ولی این علم، علم شدن‌ها است؛ به این معنا که تاریخ، به چه سمتی حرکت می‌کند؟ محرک و مکانیزم حرکت چیست؟ منازل و مراحل، تا مرحله نهایی کدام است؟ به عبارت دیگر، «فلسفه تاریخ»، اصل حرکت، محرک، مکانیزم حرکت و طی مراحل جوامع در این حرکت را بررسی می‌کند. با ذکر این مقدمه، پرسش بالا را چنین مطرح می‌کنیم: آیا می‌توانیم در فلسفه تاریخ، با قطع نظر از آموزه‌های ادیان و مذاهب، حرکت تاریخ، مسیر حرکت، نهایت حرکت تاریخ و محرک اصلی حرکت تاریخ را با تجارب و تحلیل‌های عقلی یا با کشف و شهود بفهمیم؛ به گونه‌ای که یقین حاصل شود تاریخ به چه سمت و سویی حرکت می‌کند؟ محرک حرکت چیست و نهایت حرکت کجا است؟ در باب حوادث جزئی می‌توان با اسناد و مدارک فراوان، از جزئیات گذشته اطلاع یافت؛ گرچه همه اطلاعات، متواتر و یقینی نباشد و بعضی، ظنی و مشکوک باشد. در باب تاریخ علمی هم می‌توان فی الجمله، قوانینی نسبی و به صورت قضایای شرطیه استنباط کرد؛ مانند علل سقوط تمدن‌ها یا عوامل پیشرفت آن‌ها. سؤال این‌جا است که آیا در فلسفه تاریخ می‌توانیم از حوادث، قوانین و سنت‌های جزئی که در تاریخ علمی کشف کردیم، کمک بگیریم و قضیه‌ای غیرشرطی ارائه دهیم؟ برای نمونه، بگوییم: در آینده بشر، به دلیل قوانین الف و ب به طور قطع، فلان اتفاق خواهد افتاد؟ یا این‌که چنین کاری ممکن نیست و حداکثر کاری که دربارة آینده بشری می‌توانیم انجام دهیم، استفاده از قوانین و سنن، به صورت قضایای شرطیه دربارة آینده تاریخ است؟ زیرا معلوم نیست آینده بشر به کجا می‌انجامد؛ آیا آینده روشن بشر، در گروی تحقق عواملی است و در غیر این صورت، قطعاً آینده تاریکی خواهد داشت؟ به نظر می‌رسد بشر، نمی‌تواند با ابزار خود، دربارة آینده به طور مطلق اظهار نظر کند که جامعه انسانی، در آینده به طور حتم، چنین سرنوشتی خواهد داشت و قابل تغییر هم نیست؛ ولی در یک گام عقب‌تر، می‌توان گفت: با توجه به سیر تاریخ و گذشتگان، تاریخ در چند بُعد، تکامل داشته است: در بُعد ابزار، مانند وسایل حمل و نقل، وسایل ارتباطات که پیشرفت‌های بسیاری داشته و قابل قیاس با گذشته نیست. در بعد روابط اجتماعی هم این تغییر و تحول قابل مشاهده است، برای نمونه، نظام حکومتی در گذشته، قبیله‌ای و منطقه‌ای بوده؛ در حالی که اکنون نظام حکومت‌داری، بسیار پیچیده و دارای سلسله مراتب و در حد یک کشور است. بعد اقتصادی هم با پیدایش تجارت‌های جهانی، ایجاد بانک و ارتباطات سریع، بسیار پیشرفت کرده و رو به تکامل است. به طور کلی می‌توان گفت: در ابعاد اجتماعی، تربیتی، سیاسی و غیره، اطلاعات و آگاهی‌های بشر، رو به تکامل بوده است. روایات اسلامی هم رو به کمال بودن بشر را تأیید می‌کند.
نتیجه این‌که بشر در ادامه تاریخ، در مقایسه با گذشته آمادگی بیشتری برای پذیرش و فهم حقایق دارد؛ اما این، فقط یک حدس و گمان است، نه قطعیت و یقین؛ زیرا انسان، موجودی مختار است و جبری بر او حاکم نیست؛ بنابراین نمی‌توان به طور قطع گفت انسان‌های آینده، در همین مسیر پیش‌بینی‌شده، حق را می‌پذیرند یا نه؛ اگرچه انسان‌ها از جهت فهم، رو به رشد هستند و انسان فهیم، ظلم و عدالت و همانند آن را بهتر و بیشتر درک می‌کند؛ پس می‌توان گفت: آمادگی پذیرش حق را خواهد داشت و بیش از این را نمی‌توان پیش‌بینی کرد. البته با استفاده از ادیان آسمانی و تعالیم انبیا، می‌توان به درستی گفت که آینده بشر، رو به کمال و روشنایی است و در نهایت، خوبی‌ها و ارزش‌ها، بر گناه و ظلم، پیروز خواهد شد؛ گرچه قبل از این اتفاق، مدتی ظلم و بی عدالتی در جهان، فراگیر خواهد شد.
در پایان، می‌توان ادعا کرد پیش‌بینی هر سه دین دربارة آینده بشریت، در نهایت، مثبت و امیدوار کننده است؛ اما با قطع نظر از نویدهای ادیان آسمانی و حرکت جوامع، نمی‌توان به طور قطع و یقین به آینده روشن، حکم کرد، به ویژه این‌که همیشه قدرت‌های ستمگر، خوی برتری طلبی و تسلط بر جهان را دارند و در پی استثمار ملت‌های ضعیف هستند.

محمد‌حسین محمدی

انتظار و سازندگی اجتماعی

سازندگی اجتماعی

ره آوردهای اوّلیه انتظار، خودسازی در ابعاد گوناگون است، اما تردیدی نیست که این سازندگی فردی، خود به خود به عرصه های اجتماعی کشیده می شود و در تعامل با جامعه و مردم، معنا و مفهومِ واقعی خود را پیدا می کند. رهبانیت و دوری از اجتماع و بی خبر بودن از دردهای مردم، از آموزه های وحی و سیرت پیامبر گرامی صل الله علیه و آله و پیشوایان معصوم دیگر علیهم السلام به دور است. به دلیل اهمیت این موضوع در این جا به پاره ای از کارکردهای اجتماعی انتظار اشاره می کنیم:

دست گیری و تعاون

در دورانِ غیبت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه که فتنه ها به فزونی می رسد و نابسامانی های اجتماعی افزایش می یابد، بسیارند کسانی که زیر ستم قرار می گیرند و از حقوق مسلّم خویش محروم می مانند. شیعه ی منتظر اگر چه نتواند تغییری بنیادین در جامعه ایجاد کند، حداقل تا آن جا که توان دارد ضعیفان و بیچارگان را دست گیری می نماید، به فقیران و مستمندان، عطوفت می ورزد و در خیرخواهی دیگران کوتاهی نمی کند. حفظ اسرار دیگران می کند، تحمل مسئولیت می نماید. در رفع مشکلات دیگران می کوشد و هرگز کمبودهای مردم را به گردنِ رهبران معصوم خویش نمی اندازد.
امام باقر علیه السلام می فرماید:
باید نیرومندانِ شما به ناتوانان کمک کنند و توان گران به مستمندان برسند، هر یک از شما باید چنان که نیک خواه خود است، در مقابل برادر دینی خود هم چنین باشد. شما باید اسرار آل محمد صل الله علیه و آله را فاش نسازید و مردم را بر سر ما نشورانید... اگر این چنین بودید و بدین گونه که سفارش می کنیم رفتار کردید.... هر یک از شما اگر از جهان درگذرد و قائم ما را درک نکرده باشد، شهید به شمار خواهد آمد. (1)
به راستی که یکی از زیباترین جلوه های کارکردِ اجتماعی انتظار، همین یاری رسانی هاست. کسی که خود را آماده می کند تا در دوران ظهور در رکاب امام قائمِ خویش برای براندازی ستم و برقراری عدالت در سراسر گیتی جهاد و مبارزه کند، اکنون در دوران غیبت چگونه می تواند در برابر رنج ستم دیدگان و محرومان و بیچارگان ساکت و بی تفاوت باشد.

استقامت و شکیب ورزی

مشکلات گوناگوتی که از جوانب مختلف برای انسان پیش می آید و فتنه ها و مصائب طاقت فرسایی که بر سر راه، باورمندانِ چشم انتظار وارد می آید، احساس تنهایی، آنان را چنان می شکند که برای ناامید نشدن، استقامتیِ کوه سان می طلبد. از این روست که رسول خدا صل الله علیه و آله می فرماید:
طوبی للصابرین فی غیبته، طوبی للمقیمین علی محبَّته؛ (2) خوشا به حال صبرکنندگان در دورانِ غیبتِ مهدی، خوشا به حال پا برجایان در مقام محبت او.
در جای دیگر دست به دعا برداشت و عرض کرد: پروردگارا، برادرانم را به من بنمایان. یکی از یاران پیامبر که در جمع حاضر بود گفت: آیا ما برادران شما نیستیم ای رسول خدا؟! آن حضرت فرمود: نه، شما اصحاب من هستید و برادران من قومی در آخر زمان هستند فرمود:
سختی استقامت هر یک از آنان بر دین خود، بیشتر از سختی کسی است که در شبی ظلمانی بخواهد بوته ی خاری را با دست خود از خار بپیراید، یا کسی که بخواهد ذغالِ گداخته سوزانی را در مشت بگیرد. آنا چراغ های فروزان شب های ظلمانی اند. (3)
امتحانات الهی یکی پس از دیگری برای مؤمنین پیش می آید و میزانِ صبر و استقامت آنان را به بوته ی امتحان می گذارد. امام صادق علیه السلام می فرماید:
امر فَرَج برای شما نمی رسد مگر پس از نابودی، نَه به خدا سوگند، نمی رسد مگر پس از آن که خوب و بد از هم جدا شوند، نَه به خدا سوگند، نمی رسد مگر پس از آن که در اثر آزمایش های گوناگون خالص و پاک شوید. (4)
اساساً انتظار با آن همه فضایل و برکتی که دارد جز با صبر و شکیبایی حاصل نمی شود، پیامبر اکرم صل الله علیه و آله فرمود:
انتظار الفرج بالصَّبر عبادة؛ (5) با صبر و استقامت، منتظرِ فرج بودن عبادت است.
امام رضا علیه السلام هم می فرماید:
ما أحسن الصبر و انتظار فرج.... فعلیکم بالصبر؛ (6) چه نیکوست شکیبایی به همراه انتظار فرج.... بر شما باد، استقامت و شکیب ورزی.

تقویت انگیزه ظلم ستیزی

مسلمان معتقد به اصل انتظار در برابر بی عدالتی ها ایستادگی می کند و هرگز تسلیم زورگویی های مستکبران نمی شود و همواره تلاش می نماید تا از طریق بر طرف ساختن تمام نارسایی ها زمینه برای تشکیل حکومت عدل جهانی فراهم شود و در این راستا اگر در برهه ای از زمان به جهت تسلط بیش از حد زورمداران و طاغوت ها دچار انواع شکنجه ها و فشارها شد نه تنها روحیه خود را نمی بازد بلکه ضمن یادآوری وعده صدق پیامبر اکرم صل الله علیه و آله که فرمودند:
اگر از عمر دنیا فقط یک روز باقی می باشد خداوند متعال آن یک روز را به اندازه ای طولانی خواهند ساخت تا مردی از فرزندان من که نامش نام من و کنیه اش کنیه من است ظهور نماید و زمین را پس از پر شدن از ظلم و ستم با عدل و داد پر سازد. (7)
هر لحظه بیش از بیش به مقاومت و پایداری خود خواهند افزود تا سهم بیشتری را در زمینه سازی پیروزی حق بر باطل به خود اختصاص دهند.

دورماندن از فساد محیط

یکی از آثار مهم اصل انتظار آن که فرد را از تسلیم در برابر آلودگی ها و حل شدن در فساد محیط و خودباختگی در مقابل انواع عوامل منحرف کننده ی داخلی و خارجی باز می دارد.
طبق روایات زیادی در دوره ی غیبت زمان علیه السلام عوامل انحراف و موانع پای بندی به ارزش های الهی آن چنان افزایش پیدا می کند که بیشتر مردم به سبب ضعف ایمان و زرق و برق بیشتر امور مادی و وسوسه شیطان و هواهای نفسانی به فساد و تباهی کشیده می شوند در چنین شرایطی یکی از عوامل مهمی که می تواند انسان را به خویشتن داری دعوت کند امید به اصلاح نهایی است که اصل انتظار به آن دلالت دارد.
بنابراین انتظار ظهور امام زمان علیه السلام از نظر روانی، انسان را در مقابل امواج سهم گین فساد و آلودگی مقاوم می سازد و از حل شدن وی در آلودگی محیط جلوگیری می کند. در صورتی که وجود یک برنامه منسجم در زمینه احیا و گسترش فرهنگ انتظار می توان با شبیخون فرهنگی دشمنان که مخصوصاً روح و اندیشه قشر جوان را هدف قرار داده است مقابله کرد.

جهاد مستمر

سخن زیبای «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» یک اصل محوری در منطق دین است که به نظر می آید در عصر غیبت ظهور و تحقق بیشتر دارد، شاید همین بینش بوده که عده ای از مؤمنان را همواره در هم سویی به حضرت آماده نگه می داشت، توصیه به تیز کردن شمشیرها، اسب زین کردن در روز جمعه و به راه انداختن آن، دعای ندبه سردادن، همه در راستای آمادگیِ جهادی است.
یاقوت حموی، (مورخ معروف قرن هفتم) می نویسد: در سال های نخست حمله ی مغول، در شهر کاشان - از کانون های عمده تشیع در ایران - مردم شهر هر روز هنگام سپیده دم از دروازه خارج می شدند و اسب زین کرده ای را یدک می بردند تا حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه در صورت ظهور بر آن اسب سوار شود. در زمان فرمانروایی سربداران هم نظیر همین عمل در شهر سبزوار، که یکی از مراکز تشیع شمرده می شد، معمول بوده است؛ به طوری که میرخواند در روضه الصفا می نویسد:
هر بامداد و شب، به انتظار صاحب الزمان اسب کشیدندی.

ایجاد حساسیت در برابر وضعیت اجتماعی

از دیگر آثار و کارکردهای انتظار، اعتراض است. انسان منتظر، معترض به وضع موجود است و می خواهد وضعیت موجود را به وضعیت ایده آل و آرمانی تبدیل نماید. انسان منتظر به وضع موجود نه می گوید و از وضع فردی و اجتماعی خود خشنود نیست؛ حتی اگر این وضع موجود پذیرفتنی و بر حق باشد باز می خواهد این وضع را به شرایط مطلوب تر متحول نماید. در حقیقت، انتظار فعال سنتز تضاد میان دو اصل متناقض حقیقت و واقعیت است، تضاد میان واقعیت باطل حاکم و حقیقت نجات بخشی محکوم را جز به انتظار به پیروزی جبری و قطعی حقیقت نمی توان حل کرد. انتظار یعنی نه گفتن به آن چه که هست، کسی که منتظر است در نفس انتظار خود اعتراض به وضع موجود را پنهان می دارد. حتی انتظار منفی، خود یک اعتراض است، کسی که از «حال» خشنود است منتظر نیست و بر عکس، محافظه کار از آینده می هراسد.
اعتقاد به انتظار، حفظ وحدت و تسلسل تاریخی در آغاز بشریت (خلقت آدم و حوا) تا انقلاب نهایی حضرت مهدی است. در حقیقت انتظار چهار اصل اساسی توحید، نبوت، امامت و غیبت را به هم اتصال می دهد، چرا که انبیای الهی از آدم تا خاتم النّبیین پیام آور فرمان های خداوند برای بشر بودند. پس امامان بزرگوار این رسالت را بر دوش گرفتند و در نهایت، حضرت مهدی این رسالت الهی و پرچم عدالت خواهی را بر دوش دارد. بنابراین فلسفه ی انتظار نشان می دهد که در جهان بینی توحیدی انقطاع تاریخی معنا ندارد و هیچ گاه اعوجاج، بریدگی و انحرافی در مسیر عدالت خواهی در فلسفه تاریخی شیعه وجود ندارد.
نقش این وحدت تاریخی در زندگی عینی و اجتماعی مسلمانان، اعطای هویت فرهنگی و دینی به آنان است، چرا که اصل انتظار به ما می آموزد که هویت فرهنگی ما از آغاز خلقت تشکیل یافته است و تا انتهای تاریخ از یک مسیر و قوانین مشخص پیروی می نماید.
یکی از دلایل عمده خود باختگی و بی هویتی پاره ای از کشورهای اسلامی، دچار شدن آنان به انقطاع تاریخی است و در واقع غریبان در تبلیغ، تعمیق و باوراندن این انقطاع تاریخی و فرهنگی برای استعمار و استثمار ملل مسلمان، سعی بسیار می نمایند و تلاش آنان مصروف این مسئله است که به ما بقبولانند دارای هویت تاریخی و فرهنگی معین، مستقل و دینی نیستیم و آن چه هست فرهنگ و تمدن غربی است. اما اعتقاد به انتظار این تسلسل تاریخی و وحدت فرهنگی را تأیید می نماید و با حفظ و ایجاد تسلسل تاریخی جهان اسلام، همانند امت واحدی خواهد شد که اسلام از آن سخن می گوید.
نکته دیگر این که اشتیاق به وضع مطلوب، تصویر جامعه آرمانی یا مدینه فاضله اساساً چه فوایدی برای ما دارد.
بهترین و واقعی ترین شکل اداره ی جامعه، در حکومت امام مهدی است و معیار مناسبی است برای ارزیابی وضع موجود و درک فاصله با وضع مطلوب، به تعبیر برخی متفکران، داشتن تیپ های ایده آل می تواند ما را در ارزیابی وضع موجود و فاصله ای که ما با آن شرایط مطلوب داریم رهنمون باشد، مسئله جامعه آرمانی هم این اثر را دارد ما جامعه ی موجود ر ا در آینه آن جامعه می توانیم جست و جو کنیم و همواره وضع موجود را در مقایسه با آن جامعه ببینیم و فاصله خودمان را دریابیم.

سبب کارآمدی دولت ها

توسعه نیافتگی، بزرگ ترین مشکل جوامع اسلامی است که از ناکارآمدی سیاسی در سطح مدیریت های کلان جهان اسلام نشئت می گیرد. بنابراین کارآمدی سیاسی برترین چالش جوامع اسلامی است و با توجه به این که نظام سیاسی مهدوی، نظامی کارآمد بوده می تواند به عنوان الگوی مورد مطالعه قرار گیرد.
یک: کارآمدی دولت کریمه، در سه مرحله به شرح زیر قابل اقتدا و شبیه سازی است:

الف) مرحله انتظار و دولت منتظر:

اندیشه انتظار پویا می تواند چشم انداز علمی و عملی سیاسی روشنی پیش روی جوامع اسلامی قرار دهد جامعه سیاسی و دولت منتظر با در دست داشتن الگوی عملی برتر و با امید دست یابی به آن به عنوان مبنای ارزیابی و نقادی همواره با القای عدم رضایت عمومی هر ناسازواری ایستاده و پیوسته در کشش و کوشش برای زمینه سازی و دست رسی به مراحل برتر می باشد: بدین ترتیب، نفس انتظار دولت کریمه، کرامت آورِ دولت ها و جوامع اسلامی خواهد بود.

ب) دولت انقلاب و انقلابی در دولت:

دو: ارکان دوگانه ی انقلابی گری دولت کریمه مهدوی که ظرفیت شبیه سازی در جوامع اسلامی را دارند به ترتیب زیر هستند:
1. تحول آفرینی و اصلاح گرایی راهبردی بنیادین، فراگیر، نظام مند و نمایی که در تحول دولت و نظام سیاسی و جای گزین دولت حق و اصلاح مردم و جامعه سیاسی فراهم می آید:« لیصلح الامة بعد فسادها».
2. شکل دهی به توده مردم و سازماندهی و ساختار بخشی در قالب مردم گرایی مهدوی.

ج) نظام سیاسی و دولت نهادین:

یک نظام سیاسی مهدوی از دو جهت کارآمد بوده و در ارتقای کارآمدی سیاسی مدیریت های کلان سیاسی جوامع اسلامی قابل اقتدا است که در سه محور اساسی نمود دارد: توسعه اقتصادی، تعادل سیاسی و تعالی فرهنگی.
سه: سازمان کارآمد سیاسی دولت کریمه مهدوی و کارآمدی سازمان سیاسی دولت های حاکم بر جوامع جهان اسلام که شامل عناوین زیر است:
الف) قوا، ارکان و نهادهای دولت؛
ب) تقسیم و تجزیه قوای دولت؛
ج) تنظیم و سازمان قوای دولت.
چهار: ساختار و نظام اداری کارآمد مهدوی و کارآمدی ساختار اجرایی جوامع و دولت های جهان اسلام که در نظام اداری مهدوی با شاخصه های خدمت به مردم و اهداف دولت و نظام سیاسی، سهولت و روانی، سرعت و دقت، سبکی و کم هزینگی، نظام مند و سازواری، رسایی و کمال و .... قابل بهره وری و الگو پذیری است.
پنج: سیاست های راهبردی کارآمد مهدوی وکارآمدی سیاست های راهبردی دولت های جوامع اسلام که در ترسیم و تنظیم سیاست های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، امنیتی، حقوقی و قضایی و نیز اعمال سیاست ها که شامل نظارت، کنترل و بازسازی سیاست ها است قابل بحث است.
شش: طرح جامع و راهبردی کارآمد مهدوی و کارآمدی طرح راهبردی و جامع اسلامی.
هفت: برنامه راهبردی و عملیاتی کارآمد مهدوی و کارآمدی برنامه راهبردی دولت های اسلام.
نتیجه: با الگو گرفتن از جامعه ایده آل مهدوی در عناوین و محورهای یاد شده می توان جوامع اسلامی را در موارد ذیل کارآمد نمود:
1) نظام سیاسی
2) دولت
3) سازمان سیاسی
4) نظام اداری و ساختار اجرایی
5) سیاست های کارآمد
6) کارآمدی طرح های راهبردی
7. کارآمدی برنامه های راهبردی. (8)

پی‌نوشت‌ها:

1. منتخب الاثر، ص 512.
2. بحار الانوار، ج 36، ص 306.
3. همان، ج 52، ص 123 و الزام الناصب، ص 137.
4. کمال الدین، ج 2، ص 346 و بحار الانوار،ج 52، ص 111.
5. بحار الانوار، ج 52، ص 145.
6. همان، ص 129.
7. بحار الانوار، ج 51، ص 74.
8. برگرفته از مقاله «آینده بشریت از چشم انداز و تئوری پردازان تاریخ»، محمد رضا ضمیری، ویژه پنجمین گفتمان مهدویت.

منبع:نقش اجتماعی انتظار، شماره ی نشریه: 2100

آخرالزّمان در کتاب پیامبر آخرالزمان علیهم السلام در شش آیه از «سوره انعام» به علائم و نشانه‌های آخرالزمان و قیام جهانی حضرت مهدی(عج) ‌اشاره شده است.
قرآن و روایات متواتره اسلام و کتاب‌های مقدس آسمانی و نوشته‌های گروهی از مدعیان نبوت، به زبان‌های گوناگون و تعبیرات مختلف، بشریت را به یک آینده درخشان و عصر مشعشعی نوید و بشارت داده‌اند که جهان در آن عصر، روضه رضوان شود و نمونه‌ای از حیات در بهشت برین، در همین جهان تشکیل شود که گویی جهان، آفرینش نوینی به خود گرفته است.
در آن عصر، زمام اجتماع کبیر جهانی از دست بیدادگران بیرون می‌رود و حکومت و داوری به دست با کفایت برگزیدگان خدا و پرهیزگاران می‌افتد و ریاست و دولت حقه الهی و زمامداری جهان بشریت، به امر لازم الاجرای الهی در آن زمان، مخصوص موعود کل ملل، حضرت مهدی قائم آل محمد(ص) است.
در شش آیه از سوره انعام به علائم و نشانه‌های آخرالزمان و قیام جهانی حضرت مهدی(عج) ‌اشاره شده است.
خداوند در آیه 31 سوره انعام می‌فرماید: «حَتَی إِذَا جَاءتهُمُ السَاعَةُ بَغتَةً؛(1) تا هنگامی که ناگهان ساعت (قیامت) فرا می‌رسد.» «الساعه» به علائم و نشانه‌های آخرالزمان و پدید آمدن آنها پیش از ظهور و قیام حضرت مهدی(عج) ‌اشاره دارد.(2)
در آیه 40 این سوره از قرآن کریم آمده است: «قُل أَرَأَیتُکُم إِن أَتَاکُم عَذَابُ اللهِ! أَو أَتَتکُمُ السَاعَـةُ! أو أتتکم الساعه(3)؛ بگو ای محمد آیا هیچ فکر کرده‌اید اگر عذاب پروردگار به سوی شما آید و ساعت (قیامت) بر پا شود؟»
روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره ساعت قیامت نقل شده است که قبل از آن 10 نشانه و آیت بروز می‌کنند که تمام آنها از علائم ظهور و قیام حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) است.(4)
خداوند در آیه 44 این سوره می‌فرماید: «فَلَمَا نَسُوا مَا ذُکِرُوا بِهِ فَتَحنَا عَلَیهِم أَبوَابَ کُلِ شَیءٍ حَتَی إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذنَاهُم بَغتَةً فَإِذَا هُم مُبلِسُونَ؛(5) هنگامی که (اندرزها سود نبخشید) آنچه به آنها یادآوری شده بود، فراموش کردند. درهای همه چیز (از نعمت‌ها) را به روی آنها گشودیم تا (کاملاً) خوشحال شدند (و دل به آنها بستند) ناگهان آنها را گرفتیم (و سخت مجازات کردیم). در این هنگام همه مأیوس شدند (و درهای امید به روی آنها بسته شد).»
ابی حمزه از امام باقر(ع) نقل می‌کند: حضرت درباره «أخذهم بغته فاذا هم مبلسون» فرمودند: «یعنی قیام قائم».(6)
در آیه 89 سوره انعام آمده است: «فَإِن یَکفُر بِهَا هَؤُلاء فَقَد وَکَلنَا بِهَا قَومًا لَیسُوا بِهَا بِکَافِرِینَ(7)؛ و اگر نسبت به آن کفر ورزند (مهم نیست زیرا) کسانی را نگاهبان آن ساخته‌ایم که نسبت به آن کافر نیستند.»
امام صادق(ع) درباره «قوما لیسوا بها بکافرین» فرمود: «‌اشاره به اصحاب و یاران حضرت مهدی(عج) است.»(8)
در آیه 115 سوره انعام آمده است: «وَتَمَت کَلِمَتُ رَبِکَ صِدقًا وَعَدلاً لاَ مُبَدِلِ لِکَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَمِیعُ العَلِیمُ(9)؛ و کلام پروردگار تو با صدق و عدل به انجام رسید، هیچ کس نمی‌تواند کلمات او را دگرگون سازد و او شنونده دانا است.»
در بیش از ده حدیث آمده که این آیه شریفه «وَتَمَت کَلِمَتُ رَبِکَ»؛ بین دو چشم یا بر بازو یا بین دو کتف هر امامی نوشته شده است و در زیارت نامه‌های اهل بیت(ع) کلمات الله اطلاق بر ائمه اطهار(ع) شده است. «نحن الکلمات التّامات»؛ که اول آنها حضرت امیرالمؤمنین(ع) و آخر آنان
حضرت مهدی(عج) است.(10)
خداوند در آیه 158 سوره انعام می‌فرماید: «یَومَ یَأتِی بَعضُ آیَاتِ رَبِکَ لاَ یَنفَعُ نَفسًا إِیمَانُهَا لَم تَکُن آمَنَت مِن قَبلُ أَو کَسَبَت فِی إِیمَانِهَا خَیرًا قُلِ انتَظِرُوا إِنَا مُنتَظِرُونَ؛(11) آن روز که این آیات و نشانه‌ها تحقق پذیرد، ایمان آوردن افرادی که قبلأ ایمان نیاورده‌اند یا عمل نیکی انجام نداده‌اند، سودی به حالشان ندارد، بگو (اگر که شما چنین انتظارات غلطی دارید) انتظار بکشید، ما هم انتظار (کیفر شما را) می‌کشیم.»
علی بن رباب از امام صادق(ع) نقل می‌کند که حضرت درباره این آیه شریفه فرمودند: «مراد از آیات، حضرت قائم (ع) است»، سپس فرمودند: «در زمان ظهور و قیام حضرت مهدی(ع) ایمان آوردن کسانی که پیش از قیام، ایمان نیاورده بودند، سودی ندارد؛ هر چند که ایمان به امامان قبل از او داشته باشند.»
آنگاه فرمودند: «خوشا به حال دوست‌داران قائم ما، که انتظار ظهور آن حضرت را در حال غیبت او دارند و خوشا به حال اطاعت‌کنندگان حضرتش در زمان ظهور، دوستان و اولیای خدا هستند، ‌ترس و بیمی برایشان نیست و هیچ گاه محزون و غمناک نمی‌شوند.»(12)
در چهار آیه از سوره ابراهیم به علائم و نشانه‌های آخرالزمان و قیام جهانی حضرت مهدی(عج) اشاره شده است.
خداوند در آیه پنج سوره ابراهیم می‌فرماید: «وَذَکِرهُم بِأَیَامِ اللهِ»(13) و «أَیَامِ اللهِ» را به آنها یادآور می‌شود. از مثنی الحناط، از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) روایت است که در ذیل این آیه شریفه فرمودند: «أَیَامِ اللهِ، روزهای خدا، سه روز است، روز قیام قائم، رجعت و روز قیامت.»(14)
در آیه 24 سوره ابراهیم آمده است: «أَلَم تَرَ کَیفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً کَلِمَهً طَیِبَهً کَشَجَرهٍ طَیِبَهٍ أَصلُهَا ثَابِتٌ وَفَرعُهَا فِی السَمَاء(15)؛ آیا ندیدی چگونه خداوند کلمه طیبه (و گفتار پاکیزه) را به درخت پاکیزه‌ای تشبیه کرده که ریشه آن (در زمین) ثابت و شاخه آن در آسمان است؟»
سلام خثمعی می‌گوید: بر امام باقر(ع) وارد شدم و درباره این آیه شریفه پرسش کردم، حضرت فرمودند: «سلام بر درخت محمد و فروع آن علی، امیرالمؤمنین و میوه آن حسن و حسین و شاخه آن فاطمه و فروع آن شاخه، امامانی که از فرزندان فاطمه(س) و برگ‌های آن درخت که شیعیان و دوست‌داران اهل بیت(ع) هستند.»(16) به درستی که حضرت قائم(عج) آخرین امام معصوم از فرزندان فاطمه و علی(ع) است، پس به تحقیق این آیه شریفه شامل و منطبق بر حضرت است.
خداوند در آیه 44 سوره ابراهیم فرموده است: «فَیَقُولُ الَذِینَ ظَلَمُوا رَبَنَا أَخِّرنَا إِلَی أَجَلٍ قَرِیبٍ؛(17) آن روز که ظالمان می‌گویند: پروردگارا مدت کوتاهی ما را مهلت ده.» محمد بن مسلم از امام باقر(ع) در تفسیر این آیه کریمه روایت نقل می‌کند که حضرت فرمودند: «می‌خواستند (ظالمان و ستمگران) تا خروج حضرت قائم(ع) مهلت گیرند.»(18)
در آیه 45 این سوره آمده است: «وَسَکَنتُم فِی مَسَاکِنِ الَذِینَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم؛(19) شما نبودید که در منازل و (کاخ‌های) کسانی که به خویشتن ستم کردند، سکنا گزیدید».
جمعی در محضر امام صادق(ع) بودند، سخنی از خانه‌های بنی‌عباس به میان آمد، مردی گفت: خداوند خرابی آنها را به ما بنمایاند، امام صادق(ع)فرمودند: «چنین مگو. آنجا مسکن حضرت قائم(ع) و اصحابش خواهد شد؛ مگر نشنیده‌ای که خداوند می‌فرماید: «وَسَکَنتُم فِی مَسَاکِنِ الَذِینَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم».(20)

پی‌نوشت‌ها:

1. سوره انعام (6)، آیه 21.
2. المهدی فی القرآن، ص 43.
3. سوره انعام (6)، آیه 40.
4. المهدی فی القرآن، ص 45 ، 10 نشانه مشروحاً ذکر شده، مراجعه شود.
5. سوره انعام (6)، آیه 44.
6. غایه المرام، ص 226، تفسیر صافی، ج 2، ص 173.
7. سوره انعام (6)، آیه 89.
8. ینابیع الموده، ص 422؛ غایه المرام، ص 226.
9. غایه المرام، ص 115.
10. تفسیر اطیب البیان، ج 5، ص 180.
11. سوره انعام (6)، آیه 158.
12. ینابیع الموده، ص 422؛ تفسیر برهان، ج 1، ص 564.
13. سوره ابراهیم (14)، آیه 5.
14. ینابیع الموده، ص 434؛ غایه المرام، ص 736.
15. سوره ابراهیم (14)، آیه 24.
16. شواهد التنزیل، ج 1، ص 311.
17. سوره ابراهیم (14)، آیه 44.
18. اثبات الهدی، ج 7، ص 10؛ تفسیر برهان، ج 2، ص 321.
19. سوره ابراهیم (14)، آیه 45.
20. تفسیر برهان، ج 2، ص 331؛ اثبات الهدی، ج 2، ص 100.

نشریه موعود شماره 137 و 138
نویسنده: حسین جاوید جهرمی