با بیماری سیفلیس آشنا شویم
سیفلیس یك بیماری آمیزشی مسری است كه باعث تخریب گسترده بافتی میشود. این بیماری دستگاه تناسلی، پوست و دستگاه عصبی مركزی، استخوان و ارگانهای داخلی را درگیر میكند.
سیفلیس دو نوع دارد: موارد ابتلای نوزادان (2-0 هفته) به دنیا آمده از مادران مبتلا به سیفلیس (نوع مادرزادی) است و نوع دوم را موارد ابتلای افراد از تمام سنین و هر دو جنس كه از طریق تماس جنسی انتقال مییابد (نوع مسری) در بر میگیرد. عامل بیماری اسپیروكتی به نام تریپونما پالیدم است. مراحل بیماری شامل سیفلیس اولیه، سیفلیس ثانویه و سیفلیس دیررس است.
سیفلیس اولیه: ضایعه اولیه در این نوع سیفلیس شانكر خوانده میشود. این ضایعه یك زخم كوچك بدون درد است كه به صورت یك زخم قرمز در نواحی تناسلی بروز میكند. این ضایعه اولیه ظرف سه تا چهار هفته بعد از تماس ظاهر میشود و معمولا طی چهار تا هشت هفته بهبود مییابد. غدد لنفاوی موضعی اغلب بزرگ میشوند، ولی دردناك نیستند. از آنجا كه شانكر خونریزی نمیكند و بدون درد است، اغلب به آن توجهی نمیشود و به این ترتیب، زمینه برای شروع مرحله دوم فراهم میشود.
سیفلیس ثانویه: بثورات پوستی بعد از ظهور شانكر ایجاد میشوند و هنگام بروز آنها شانكر در حال بهبودی است. این بثورات كه بدون خارش هستند، اغلب روی كف دستها، كف پاها، بازوها، تنه و داخل دهان بروز میكنند. آنها به رنگ قهوهای روشن یا مسی (در سیاهپوستان به صورت رنگدانه)، اندكی برجسته و گرد هستند. موها ممكن است بریزند و نواحی گرد بدون مو، شبیه بید خوردگی، باقی بمانند. طی مرحله دوم كه سه تا چهار هفته طول میكشد، تب، دردهای عضلانی، درد مفصلی و سفتی گردن شایع است. تقریبا هر عضوی از بدن ممكن است گرفتار شود.
سیفلیس نهفته: ضایعههای پوست و لب ممكن است ظرف دو سال اول بعد ازعفونت سیفلیسی دوباره ظاهر شوند و اینها نیز عفونی هستند. با وجود این بعد از گذشت دو سال، ضایعههای پوستی معمولا دوباره ظاهر نمیشوند و عفونی بودن بیماری خاتمه مییابد.
سیفلیس دیررس: حدود یك سوم از بیماران درمان نشده اغلب چندین سال بعد از عفونت اولیه دچار سیفلیس دیررس میشوند. هر عضوی از بدن ممكن است مبتلا شود ولی عروق خونی و مغز شایعترین نقاط درگیر هستند. آسیب مغزی با زوال عقل، ضعف و گامهای نامتعادل مشخص میشود. به همین دلیل نام دیگر آن فلج خفیف عمومی است. در این مرحله تشخیص بیماری ممكن است مشكل باشد.
جنینهایی كه از شخص باردار مبتلا به سیفلیس به دنیا میآیند. با مشكلات شدید مغزی و فیزیكی روبرو میشوند.
تشخیص: سیفلیس معمولا با آزمایشهای سرمی از خون و یا مایع نخاعی تشخیص داده میشود.
موارد مثبت در آزمایشهای مقدماتی اولیه، مثلVDRL)RPR ) برای رد موارد مثبت كاذب نیاز به آزمایشهای دقیقتر مثل FTA-Abs دارند.
بررسی ترشحات زخم و یا غدد لنفاوی (اگر بیمار آنتیبیوتیك مصرف نكرده باشد) در سیفلیسهای اولیه و ثانویه با میكروسكوپ زمینه تاریك امكانپذیر است.
معمولا در سیفلیس اولیه كه زخم شانكر وجود دارد، آزمایشهای سرمی منفی است.
دوره واگیری: وقتی كه زخمهای جلدی – مخاطی مرطوب سیفلیس اولیه و ثانویه وجود دارد، بیماری قابل انتقال است. در هر حال، انتقال بیماری پس از سال اول نادر است. بیماران باید تا معالجه كامل از مقاربت جنسی خودداری كنند. درمان بیماران با آنتیبیوتیك كه توسط پزشك تجویز میشود، امكانپذیر است. پس از درمان طی شش ماه، هر ماهه برای كنترل عود بیماری باید آزمایش مجدد انجام شود (و یا در ماههای 1 و 3 و 6 و 12 پس از درمان آزمایش انجام شود.)
گاهی بیماری به صورت مخفی برای تمام مدت عمر وجود دارد. در بعضی موارد پس از طی حدود 20-5 سال، ضایعههای ناتوانكننده در آئورت، پوست و اندامهای داخلی، استخوان یا سطوح مخاطی ممكن است ایجاد شود. ابتلای همزمان به سیفلیس و ایدز خطر سیفلیس عصبی را افزایش میدهد. سیفلیس در زنان باردار اغلب به سقط جنین و مردهزایی منجر میشود.
پیشگیری: اوایل بارداری آزمون سرمی خون برای بررسی سیفلیس را انجام دهید.
عواقب مورد انتظار: این بیماری معمولا طی سه ماه قابل درمان است. در 10 درصد از بیماران با وجود درمان، سیفلیس در مدت یك سال عود میكند. در این صورت درمان مجدد الزامی است.
درمان: تمام افراد درگیر باید درمان شوند. همچنین پس از درمان، ماهانه به مدت شش ماه، بررسیهای آزمایشگاهی برای كنترل عود بیماری، باید تكرار شوند.
داروها: در صورت نداشتن آلرژی، پنیسیلین تزریقی و در غیر این صورت دیگر آنتیبیوتیكها میتوانند اثربخشی یكسانی داشته باشند. گاه استفاده از داروهای موضعی برای علایم پوستی لازم است.
در این شرایط به پزشك مراجعه نمایید:
- اگر شما یا یكی از اعضای خانوادهتان علایم سیفلیس را دارید.
- اگر حین یا پس از درمان، موارد زیر رخ دهند: تب، بثورات پوستی، گلودرد یا تورم مفاصل مثل مچ پا یا زانو
- اگر دچار علایم جدید و غیرقابل توجیه شدهاید.
نكته: داروهای مورد استفاده در درمان ممكن است عوارض جانبی ایجاد كنند.
- اگر یك بار دچار سیفلیس شدهاید و در سال گذشته بررسی كامل پزشكی نشدهاید.