بانک مقالات جغرافیا

امروزه صنعت گردشگري در دنيا، يکي از منابع درآمد و در عين حال از عوامل موثر در تبادلات فرهنگي بين کشورهاست و در حال تبديل شدن به يکي از ارکان اقتصاد تجاري جهان است، به همين علت مورد توجه بسياري از کشورهاي پيشرفته جهان قرار دارد.
قرار گرفتن استان کهگيلويه و بويراحمد به عنوان دومين منطقه جنگلي ايران بعد از خطه شمال، نشان از توانايي هاي بالقوه طبيعت گردي بسيار مناسب آن دارد. هدف از نگارش اين مقاله «تحليلي بر نقش طبيعت گردي در جذب گردشگران منطقه سي سخت استان کهگيلويه و بويراحمد» است. روش تحقيق در اين پژوهش از نوع تحليلي، توصيفي و پيمايشي است. جامعه آماري اين تحقيق را گردشگران منطقه طبيعي سي سخت تشکيل مي دهد. از آنجايي که سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري شهرستان دنا تعداد گردشگران منطقه سي سخت را در سال 1386، 60 هزار نفر اعلام کرده است، لذا از اين تعداد با استفاده از فرمول کوکران 381 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب و از طريق پرسشنامه به جمع آوري اطلاعات اقدام شده است.
در اين تحقيق با استفاده از مدل SWOT به تعيين نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها، تهديدها، ارائه استراتژي و راهبرد در جهت توسعه گردشگري منطقه طبيعي سي سخت استان کهگيلويه و بويراحمد پرداخته شده است. نتايج تحقيق نشان مي دهد، با توجه به اهميت صنعت گردشگري در دنياي کنوني و نقش منابع طبيعي در جذب گردشگران، که يک نمونه از آن منطقه سي سخت مي باشد، با يک نگاه تک بعدي (زيست محيطي) به اين منطقه، شاهد تخريب محيط زيست هستيم. ضرورت دارد با يک نگاه تلفيقي (زيست محيطي - گردشگري) از تخريب بيشتر اين منطقه جلوگيري شود و شاهد ايجاد محيطي سالم، پويا و پايدار براي جذب گردشگر در منطقه سي سخت باشيم.

مقاله حاضر با رويکرد برنامه ريزي شهري به بررسي بازتاب زيست محيطي رشد فزاينده ترافيک درون شهري تبريز مي پردازد. در شهر تبريز به موازات افزايش سريع تعداد وسايط نقليه موتوري، عوارض زيست محيطي متعددي همچون آلودگي هوا، سر و صدا، بروز تصادفات، گسستگي بافت و آلودگي بصري بروز نموده است. اين وضع در نواحي جنوب غربي (محور صنعتي) و مرکزي شهر بيشتر بوده و در نتيجه به تخريب منابع و قابليت هاي طبيعي و نيز بد منظر شدن محيط فيزيکي شهر منجر گرديده است. اين مقاله در کنار ساير روش هاي کاهش آلاينده هاي محيط زيست، بازنگري در سازمان فضائي شهر، توسعه مجدد سيستم محله بندي، تقويت کمي و کيفي وسايط نقليه عمومي، توسعه فضاهاي پياده و دوچرخه، توسعه نواحي محيطي پايدار و نظاير آن را در راستاي کاهش تعداد سفرهاي شهري توصيه مي نمايد.

به منظور مشخص نمودن محدوده اي حساس به وقوع لغزش در دامنه اي شرقي کوهستان سهند، در اين مقاله ابتدا 9 لايه از عوامل موثر در رانش زمين رقومي شده و پس از وزن دهي به عوامل با استفاده از نرم افزار Arc/View و تجزيه و تحليل دو متغيره، نقشه پهنه بندي خطر زمين لغزش در محدوده حوضه قرنقوچاي (با مختصات جغرافيائي '27/ °46 تا '42/ °47 طول شرقي و '58/ °36 تا '44/ °37 عرض شمالي) تهيه شده است. نتايج حاصل از اين مطالعات و پهنه بندي محدوده هاي تحت خطر نشان مي دهد بخش هاي حساس به وقوع لغزش، غالبا از سازندهايي مانند مارن، خاکسترهاي آتشفشاني و آبرفت هاي قديمي تشکيل شده و اکثرا اين محدوده ها داراي شيب تندبوده و در ارتفاع 2000 متري واقع شده اند. در حوضه قرنقوچاي، بيش از 7 روستا (ينگجه، قلعه، سعادتلو، دربند، سلوک، آغچه رود، عزيزکندي)، در محدوده با خطر خيلي بالا و بيش از 12 روستا (حسين آلان، شوردرق، آغچه اوغلان، شورقره کند، کريم آباد، احمدآباد، قراجه قيه، عين آباد، طهرآباد، چپند، آغبلاغ، آسايش، گشايش) نيز در محدوده با خطر بالا قرار گرفته اند. بخش هاي حساس به وقوع لغزش عموما در بخش هاي مياني حوضه و در بالادست سد سهند قرار گرفته اند. قرار گرفتن بي ثبات ترين دامنه ها در محدوده هاي بالادست سد (سد سهند) و مديريت نامناسب شيب ها در محدوده ياد شده از جمله مواردي است که شناسائي و پهنه بندي محدوده هاي حساس به وقوع لغزش، به منظور مديريت مناسب دامنه ها را بيش از پيش ضروري ساخته است.

توسعه سريع و شتابان شهرنشيني در کشورهاي در حال توسعه و تمرکز روزافزون جمعيت و فعاليت ها در برخي از مناطق، توازن و تعادل منطقه اي را برهم زده و به عنوان يکي از مشخصه هاي اصلي کشورهاي جهان سوم درآمده است. اين ويژگي را مي توان معلول سياست هاي رشد قطبي دانست که در نتيجه آن، بخش عمده اي از امکانات کشور در يک يا چند منطقه تمرکز مي يابد و ساير مناطق در حاشيه مي ماند. براي ايجاد تعادل و به منظور شکل دادن فضاهاي مناسب و همگون، علم برنامه ريزي منطقه اي مطرح مي شود و اولين گام در برنامه ريزي منطقه اي، شناخت نابرابري هاي اقتصادي - اجتماعي و فرهنگي مراکز و نواحي مختلف است. اين مقاله به بررسي نابرابري هاي موجود در شهرستان هاي استان آذربايجان شرقي از نظر برخورداري از خدمات مختلف اجتماعي اقتصادي و زيربنايي مي پردازد. در اين بررسي 44 شاخص به عنوان شاخص هاي مقايسه اي شهرستان هاي استان در 4 بخش کلي، زيربنايي، توليدي و اجتماعي انتخاب شدند و با استفاده از تکنيک هاي تاکسونومي عددي و تحليل خوشه اي به رتبه بندي شهرستان هاي استان، بر اساس آمار و اطلاعات سال 1385 پرداخته شد و در پايان با شناسايي شهرستان هاي محروم، اولويت توسعه و سرمايه گذاري جهت تحقق عدالت اجتماعي ارايه شده است. بر اساس نتايج کلي اين تحقيق، نيمه غربي استان تقريبا نيمه برخوردار و نيمه شرقي استان نيمه محروم يا غيربرخوردار است. به عبارت ديگر، از 9 شهرستان واقع در سطوح اول و دوم برخورداري، 9 شهرستان در نيمه غربي و تنها يک شهرستان (شهرستان سراب) در نيمه شرقي قرار گرفته است. در سطوح سوم و چهارم برخورداري که شهرستان هاي کم برخوردار را در خود جاي داده است تنها شهرستان ملکان از غرب استان در بين اين شهرستان ها مشاهده مي شود و بقيه شهرستان هاي آن از نيمه شرقي استان هستند.

بحث و بررسي در مورد تحليل و ارزيابي نظام شبکه شهري در سطوح مختلف اعم از ملي يا منطقه اي زماني آغاز مي شود که آرايش و نظم فضايي اين شهرها در سطح شبکه شهري از قالب سلسله مراتبي منظم خود خارج شده و به سمت الگويي نامتعادل و ناهماهنگ پيش رود. در چارچوب اين الگو، شهرهاي بزرگ شبکه همچنان بزرگ و بزرگ تر مي شوند و با تمرکز خدمات، سرمايه ها، امکانات و تسهيلات شهري و در نتيجه جمعيت در خود به زيان ساير کانون هاي شهري شبکه (اعم از شهرهاي مياني، کوچک و روستاشهرها) عمل نموده و يک نوع روابط نامتعادل فضايي در شبکه حکم فرما خواهد شد. مقاله حاضر درصدد است که به تحليل و ارزيابي شبکه شهري استان ايلام با تاکيد بر نقش شهرهاي کوچک بپردازد. روش عمده تحقيق توصيفي - تحليلي است و از حيث نوع تحقيق کاربردي مي باشد، همچنين در جهت تجزيه و تحليل اطلاعات از مدل هاي منحني لورنز، قانون رتبه - اندازه و تعديل يافته، بهره گرفته شده، نتايج و يافته هاي اين مطالعه نشان مي دهد که شبکه شهري استان ايلام همواره با عدم تعادل و ناهماهنگي هاي بسياري رو به رو بوده است. شهر ايلام به عنوان نخست شهر منطقه ظاهر شده و با شهرهاي بعدي شبکه شکاف چشمگيري دارد. شهرهاي کوچک به نسبت مرتبه اي که در سطح شبکه دارا هستند داراي جمعيت بسيار پايين و امکانات محدود بوده، همچنين تعداد شهرهاي بسيار کوچک (روستاشهرها) همواره در حال افزايش بوده، در صورتي که جمعيت آن ها فوق العاده پايين است.

اين مقاله به بررسي عوامل اثرگذار بر تمايل شهروندان به استفاده از پل هاي عابر پياده مي پردازد. براي اين منظور تعداد 10 پل عابر پياده در دو شهر تهران و شيراز به صورت نمونه انتخاب شده و از تعداد 200 عابر پياده مصاحبه به عمل آمده است. تصميم عابرين در مورد استفاده از پل، ناشي از تصور آنها از ميزان خطر تصادف در هنگام عبور از عرض خيابان است. عوامل موثر بر اين تصميم عبارتند از: داشتن سابقه تصادف رانندگي، ساعت عبور از محل گذر و تراکم جمعيت عبوري از زير پل. به نظر مي رسد اغلب عابرين به دليل صرفه جويي در وقت و انرژي جسماني، عبور از زير پل را ترجيح مي دهند. علاوه بر اين تصور عابرين از ايمني استفاده از تقاطع جايگزين و يا گذر غيررسمي از عرض خيابان نيز تاثير قابل ملاحظه اي بر تصميم آنها دارد. شواهد نشان مي دهد که هرچه موانع زير پل ها بيشتر باشد، عابرين مجبور مي شوند که از روي پل عبور کنند. بنابراين وجود موانع و بازدارنده هاي فيزيکي مي تواند راهکاري کوتاه مدت جهت ترغيب عابرين براي عبور از روي پل قلمداد شود.

سيستم رودخانه اي باغلار با دو شاخه اصلي مشه لر و سيسده خود، حوضه اي 12.8 کيلومترمربعي است که در جنوب غربي شهر کشکسراي در شمال غرب ايران واقع شده است. اين سيستم يکي از سيستم هاي رودخانه اي دامنه شمالي ميشوداغ است که سير تکاملي آن در دوره هاي اخير زمين شناسي دچار تحولات زيادي شده است که وقوع پديده اسارت يکي از حلقه هاي آن است. در اين تحقيق سعي شده است تا با تکيه بر مطالعات ميداني و به کمک تحليل هاي توپوگرافي و زمين شناسي، علاوه بر شناسايي عامل يا عوامل ايجاد اسارت رودخانه، آثار وقوع اين پديده نيز مورد بررسي قرار گيرد. بر اساس نتايج اين تحقيق وضعيت کنوني سيستم رودخانه اي نتيجه عملکرد هر دو فرايند انحراف و اسارت بوده است و مکانيسم هاي کنترل کننده آلوژنيک از قبيل فعاليت هاي تکتونيکي و حرکات توده اي در ايجاد اين وضعيت نقش اساسي داشته اند. ابتدا وقوع يک زمين لغزش در مسير شاخه مشه لر موجب انحراف شاخه مشه لر به سمت شاخه سيسده شده است. سپس در بالادست نقطه انحراف، شاخه مشه لر به وسيله شاخه سيسده اسير شده است. همين اتفاقات و در پي آن جابه جايي مداوم نقطه اسارت به طرف بالادست در اثر عملکرد فعاليت هاي تکتونيکي بر روي برآمدگي هاي فشاري منطقه، آثاري را در قسمت هاي مختلف سيستم رودخانه اي باغلار ايجاد نموده است که از جمله آنها مي توان به افزايش حفر بستر و تغيير در مورفولوژي مسير رودخانه در بالادست نقطه اسارت، متروکه شدن بخش هايي از آبراهه قبلي مشه لر در اثر جا به جايي نقطه اسارت، تشکيل گدار بادي و تغيير در مورفولوژي مخروط افکنه باغلار اشاره نمود. نوع اسارت در رودخانه باغلار نوعي آبربايي است که عامل محرک و ايجاد آن، عوامل آلوسيکليک است. در مجموع مي توان گفت که از نظر فرايندهاي ژئومورفولوژيکي، سيستم رودخانه اي باغلار از ديناميک بسيار بالايي برخوردار است و حساسيت بخش هاي مختلف سيستم به تغييرات محيطي آلوسيکليک يا اوتوسيکليک ضرورت توجه در برنامه ريزي ها در مورد چنين سيستم هايي را طلب مي کند.