احساس خستگی در دوران حاملگی

بیشترین چیزی كه بسیاری از زنان از اوایل دوران حاملگی خود به یاد دارند احساس دائمی خستگی است. حاملگی فشار مضاعفی بر بدن وارد كرده و می تواند با خستگی بسیار همراه باشد. حتی زنان شب زنده دار نیز ممكن است از فرط خستگی بیشتر از ساعت 8 شب نتوانند بیدار باشند.

این خستگی ناشی از تغییرات بدن به ویژه تغییرات هورمونی به دلیل حاملگی است. بد خوابی شبانه به ویژه در صورتیكه خانم حامله مجبور باشد چند بار برای ادرار كردن بیدار شود، چندان غیر شایع نیست. تهوع و استفراغ هم می تواند مزید بر علت باشد. و نهایتاً اینكه خانم حامله ممكن است در رابطه با حاملگی، افسرده و یا مضطرب باشد و نتواند خوب بخوابد. اگر فعالیت روزانه هم زیاد باشد نیز خستگی بیشتر خواهد بود.

خستگی تا چه موقعی از حاملگی وجود خواهد داشت؟

این زمان در افراد مختلف متفاوت است ولی به طور كلی معمولاً تا سه ماهه دوم حاملگی ادامه می یابد. البته متأسفانه این وضعیت در حدود ماه هفتم مجدداً تكرار می شود. در آن زمان زن حامله بار سنگینی را با خود حمل می كند و ممكن است به دلایل متعدد از جمله كمردرد، سوزش سر دل، گرفتگی عضلات پا ، حركات جنین و به ویژه تكرر ادرار نتواند در طول شب خوب بخوابد.

برای كنار آمدن با خستگی دوران حاملگی چه باید كرد؟

به هشدارهایی كه بدنتان می دهد توجه كنید. برای شروع سعی كنید زودتر بخوابید و در طول شب خواب كافی داشته باشید (حداقل 9 تا 10 ساعت، البته در صورتی كه بتوانید بخوابید). همچنین سعی كنید در طول روز نیز چرتی بزنید. اگر سر كار می روید یك چرت 15 دقیقه ای هم خیلی كمك كننده است. حتی اگر در محل كارتان امكان دراز كشیدن (مثلاً در نمازخانه) هم نیست سرتان را روی میز بگذارید و استراحت كنید. حتی می توانید اگر ماشین دارید صندلی آن را خوابانده و داخل ماشین استراحت كوتاهی بكنید.

سعی كنید برنامه هایتان را تنظیم كنید. در صورتیكه امكان داشته باشد سعی كنید از تعهدات كاری تان كم كنید و كارهایتان را برای آخر هفته به خانه ببرید. بدین صورت شاید بتوانید یكی دو ساعت زودتر به خانه بروید. اگر می توانید یك روز وسط هفته را هم مرخصی (استحقاقی و یا اگر حالتان خوب نیست استعلاجی) بگیرید. اگر خانه دار هستید هر از گاهی استراحتی به خود بدهید و نگهداری كودكان دیگرتان را به كس دیگری بسپرید تا بتوانید استراحت كنید.

مطمئن شوید تغذیه تان درست است. بدن شما به 300 كالری اضافه در روز نیاز دارد كه البته نباید از مواد غذایی نظیر چیپس و شكلات تأمین شود. یك رژیم غذایی سالم از سبزیجات، میوه جات ، غلات (با سبوس)، شیر كم چربی و گوشت بدون چربی و لخم می تواند انرژی زا باشد. در مقابل، هله هوله در واقع انرژی شما را تحلیل می برد. تنقلات مناسب در یك رژیم غذایی سالم شامل میوه و ماست است. همچنین سعی كنید كافئین كمتری مصرف كنید (اگر قهوه خور هستید كمتر بخورید) و آب نیز زیاد بنوشید.

هر روز كمی ورزش سبك كنید. ممكن است حس كنید امكان ندارد كه توانی برای ورزش كردن داشته باشید با این حال سعی خود را بكنید. توجه داشته باشید كه یك ورزش سبك نظیر پیاده روی كوتاه می تواند حالتان را بهتر كند. سعی كنید در طول روز چندین بار حركات كششی و تنفس عمیق انجام دهید.

خانم های باردار مراقب سرخجه باشند

به دنبال انتقال ویروس سرخجه از بیمار به خانم باردار، ویروس می تواند از جفت عبور کرده و به جنین منتقل شود. در این صورت سرخجه مادرزادی پدید می آید. سرخجه به دلیل ایجاد ناهنجاری های جنینی از بیماری های بسیار مهم محسوب می شود. 90 درصد نوزادان مادرانی که در سه ماهه اول حاملگی به سرخجه مبتلا شده اند، به "سندرم سرخجه جنینی" مبتلا می گردند.

باید توجه داشت احتمال این بیماری در ماه های آخر بارداری بسیار ضعیف تر از ماه های نخست است. جنین هایی که در ماه های اول بارداری مبتلا می شوند، بیش از همه در معرض خطر مرگ داخل رحمی، سقط جنین خودبخود و ناهنجاری های اندام های مهم بدن قرار می گیرند. این ناهنجاری ها شامل ناشنوایی ، آب مروارید ، کوچکی چشم ها، آب سیاه جنینی، کوچکی جمجمه، عقب ماندگی ذهنی، ارتباط بین سرخرگ ششی و آئورت، نقص دیواره بین بطنی یا بین دهلیزی در قلب، ضایعات پوستی، بزرگی هم زمان کبد و طحال ، یرقان و نقایص استخوانی می باشد.

تازه عروس ها گوش کنند

در صورتی که زن بارداری با بیمار مبتلا به سرخجه تماس داشته باشد، اگر پیش از آن واکسینه شده یا مبتلا گردیده باشد، به اقدام خاصی نیاز ندارد. در صورتی که بعد از تماس، معلوم شود که پادتن سرخجه در سرم زن باردار موجود نیست، باید او را به مدت یک ماه از نظر بروز تب، بثورات جلدی و لنفادنوپاتی(بیماری های غدد لنفاوی)، تحت نظر قرار داده و در صورت بروز این علائم به بررسی ترشحات بینی(از نظر وجود پادتن ضد سرخجه) پرداخت و در صورت بروز علائم منطبق بر سرخجه، بررسی پادتن باید به فاصله دو هفته بعد از ظهور علائم صورت گیرد.

در این گونه موارد، در کشورهایی که قوانین آنها اجازه می دهد ،سقط جنین مانعی ندارد.

ده فرمان سرخ

1- از تماس کودک خود با کودک یا فرد بالغی که دانه های قرمز رنگ پوستی دارد، جلوگیری کنید، زیرا ممکن است سرخجه داشته باشد.

2- در صورت مشاهده دانه های قرمز رنگ روی پوست کودک، مانع رفتن او به مدرسه شوید.

3- در صورت مبتلا شدن کودک به سرخجه، از تماس او با خانم های باردار جلوگیری کنید.

4- اگر کودک شما گرفتار سرخجه است، تنها با کودکانی می تواند ارتباط داشته باشد که علیه سرخجه واکسینه شده یا پیش از این دچار بیماری شده باشند.

5- واکسن سرخجه برای همه خوب است، به جز برای افراد زیر:

کسانی که سرطان دارند؛ در حال حاضر کورتن مصرف می کنند؛ شیمی درمانی می شوند؛ تحت اشعه درمانی هستند؛ بیماری حاد تب داری دارند یا سیستم ایمنی شان به هر دلیلی ضعیف است.

6- در صورتی که نمی دانید قبلاً سرخجه گرفته اید یا نه، و یا واکسن آن را زده اید یا نه، می توانید به راحتی با یک آزمایش به این نکته پی ببرید.

7- در طول بیماری از مصرف هر نوع داروی اضافی بدون مشورت با پزشک خودداری کنید.

8- در این بیماری رژیم غذایی خاصی نیاز نیست.

9- اگر به سرخجه مبتلا شدید و علائمی همچون قرمزی چشم ، تب بالا، سرفه های شدید، سردرد ، خواب آلودگی زیاد یا بروز خونریزی غیر معمول یک هفته پس از بیماری(به صورت خونریزی لثه، بینی، رحم یا لکه های خونی پراکنده در سراسر پوست) را داشتید، سریعا به پزشک مراجعه کنید، زیرا این ها علائم خطرناکی هستند و پزشک باید حتماً از آن ها با خبر شود.

10- نکته آخر این که خود درمانی نکنید. دانه های قرمز روی پوست علل فراوانی دارد که تشخیص علت آن فقط به عهده پزشک است.

گرفتگی عضلات پا در زمان حاملگی

گرفتگی(كرامپ یا اسپاسم) عضلات پا در زمان حاملگی، به احتمال زیاد ناشی از اضافه وزن حاملگی است. این گرفتگی ها معمولاً در سه ماهه ی دوم شروع و در ادامه ی حاملگی بدتر می شود. فشار رحم بر روی عروق خونی كه خون را از پاها به سمت قلب بر می گردانند و نیز بر روی اعصابی كه از تنه به سمت پاها می روند، ممكن است كرامپ عضلانی را تشدید كند. كرامپ ها ممكن است در روز هم اتفاق بیفتند، ولی بیشتر شب ها رخ می دهند.

ممكن است جایی خوانده باشید كه مصرف كم كلسیم و پتاسیم می تواند سبب گرفتگی عضلات پا شود و یا اینكه مصرف بیش از حد فسفر (كه در گوشت، تنقلات، و نوشابه های گازدار یافت می شود)، به دلیل اینكه مانع جذب كلسیم به  مقدار كافی می شود می تواند در كرامپ نقش داشته باشد؛ ولی باید گفت كه مطالعات معتبر این مسایل را تأیید نمی كنند.

با این حال بهتر است در زمان حاملگی كلسیم كافی مصرف شود. در صورتی كه كلسیم كافی مصرف نشود، كلسیم مورد نیاز جنین از استخوان های مادر تأمین می شود و این مسئله سبب افزایش خطر ابتلا به پوكی استخوان در سنین بالاتر می شود. از مصرف قرص های كلسیم حاوی آرد استخوان یا دولومیت(تركیبی از كلسیم و منگنز كه در سنگ یافت می شود) خودداری كنید، زیرا ممكن است مقادیر خطرناكی از سرب در آن ها باشد. در واقع، بهتر است از مصرف هر گونه ویتامین یا داروی گیاهی بدون مشورت با پزشك خودداری كنید.

برای بهبود گرفتگی عضله چه باید كرد؟

از ایستادن یا نشستن طولانی مدت، به صورتی كه پاهایتان را روی هم انداخته اید، خودداری كنید.

در طول روز و چند بار قبل از خواب عضلات پشت ساق پا را بكشید.

در حالیكه نشسته اید، یا در حال تماشای تلویزیون هستید، و یا دارید شام می خورید، مچ پا را بچرخانید و انگشتان پاهایتان را تكان دهید.

هر روز كمی قدم بزنید، مگر آنكه پزشك، شما را از فعالیت منع كرده باشد.

سعی كنید خیلی خود را خسته نكنید. به پهلوی چپ دراز بكشید تا جریان خون پاها بهتر باشد.

مایعات به اندازه كافی مصرف كنید.

قبل از خواب یك وان آب گرم بگیرید، چون به شل شدن عضلات كمك می كند.

شواهدی دال بر این مسئله وجود دارد كه مصرف قرص های كمكی حاوی منیزیم، به علاوه ویتامین های زمان حاملگی ممكن است سودمند باشند. به هر حال قبل از مصرف هر داروی تكمیلی با پزشك خود مشورت كنید.

ماساژ عضلات دچار اسپاسم و همچنین گرم كردن با كیسه آب گرم هم می تواند به از بین رفتن اسپاسم عضلانی كمك كند. چند دقیقه قدم زدن هم می تواند كمك كننده باشد.

اگر درد باقی ماند چه باید كرد؟

اگر درد برطرف نشد و گرفتگی ایجاد شده مثل همیشه نبود و یا متوجه تورم یا حساسیت پا شدید، به پزشك مراجعه كنید. در بعضی موارد نادر این مسئله ممكن است ناشی از گیر كردن لخته خون در عروق باشد كه مسئله ای بسیار مهم بوده و می تواند جان مادر را به خطر اندازد. بنابراین سریعاً به پزشك مراجعه كنید.

انواع خارش پوست در بارداری

بیماری پوستی كه با شیوع كمتری خانم های باردار را گرفتار می كند، خارش بارداری (prurigo gestationalis) نام دارد كه با برآمدگی های كوچك و متعدد، شبیه گزش حشره تظاهر می كند. این بثورات ممكن است هر یك از نواحی بدن را گرفتار سازد ولی احتمال بروز آنها در روی دست ها، پاها، بازوها، و ساق پاها بیشتر است. این بثورات با وجود اینكه آزاردهنده و خارش دار هستند، خطری برای جنین ندارند. خارش بارداری در هر زمانی در طول بارداری ممكن است به وجود آید، ولی احتمال بروز آن در سه ماهه دوم بارداری بیشتر است.

در موارد بسیار نادر، بثورات بسیار خارش داری به وجود می ‌آیند كه ابتدا به شكل كهیر هستند و بعد تبدیل به تاول های بزرگی می شوند. این بثورات كه به نام pemphigoid gestationalis نامیده می شوند(علی رغم آنكه این بیماری هیچ ارتباطی با ویروس تبخال "هرپس" ندارد، herpes gestationalis نیز نامیده می شود)، معمولاً از ناحیه شكم و اغلب دور ناف شروع می شوند و گاهی به بازوهـا و ساق پاها كشیده می شوند.

بروز این بثورات در بارداری های بعدی امری شایع است و معمولاً در بارداری های بعدی شدیدتر خواهد بود.

در صورت وجود هر گونه بثورات آن را به اطلاع پزشك خود برسانید.

حتما اگر بثورات به بارداری مربوط نباشد، بازهم بهتر است كه پزشك آن را بررسی كند و در این زمینه توصیه های لازم را به شما ارائه بدهد و یا شما را به متخصص پوست ارجاع دهد.

آیا می توان خارش شدید را نشانه ای از یك اختلال شدید تلقی نمود؟

خارش شدید در سه ماهه دوم شایع تر است، ولی در سه ماهه سوم می تواند نشانه ای از كلستاز داخل كبدی در دوران بارداری محسوب شود كه اختلالی كبدی است و 2 درصد خانم های باردار به آن مبتلا می شوند و جنین را در معرض خطر قرار می دهد. این اختلال هنگامی به وجود می آید كه صفرا به طور عادی در داخل مجاری صفرا به جریان در نمی آید و در نتیجه املاح صفراوی در پوست تجمع می یابند و به خارش كلی بدن می انجامد.

خارش ممكن است خیلی شدید باشد. این حالت به خودی خود بثوراتی ندارد، ولی ممكن است به علت خاراندن، پوست قرمز و ملتهب شود و خراشیدگی هایی در آن دیده شود.

اگر تصور می كنید كه كلستاز دارید، باید خیلی سریع به پزشك یا ماما خبر دهید و تحت آزمایشات كبدی برای بررسی كار كبد و سونوگرافی برای كنترل وضعیت جنین قرار گیرید.

درمان، بستگی به جواب آزمایش و وضعیت جنین دارد و ممكن است لازم باشد كه زایمان زودتر از موقع انجام گیرد.

بعد از زایمان مشكل از بین می رود و البته ممكن است در بارداری های بعدی مجدداً این مشكل به وجود آید.

خارش پوست در بارداری طبیعی است؟

وجود خارش در دوران بارداری در بعضی از نواحی بدن به خصوص دور شكم و پستان ها كه در حال بزرگ شدن هستند، کم نیست، زیرا پوست باید برای هماهنگی با رشد این نواحی كشیده شود. هورمون های دوران بارداری نیز تا حدی در این امر مؤثرند.

خانم های سیاه پوست نسبت به سفید پوستان كمتر دچار این حالت می شوند. گاهی ممكن است بیماری های پوستی كه به طور طبیعی با خارش همراه هستند، نظیر خشكی پوست ، اگزما، یا آلرژی غذایی در دوران بارداری، با خارش شدیدی بروز كند.

چگونه می توان خارش را تسكین داد؟

*از گرفتن دوش و حمام داغ بپرهیزید، زیرا می تواند پوست را خشك تر كرده و خارش را تشدید كند.

*از صابون های ملایم استفاده كنید و دقت كنید كه آن را به خوبی آب كشی كنید و سپس به آرامی پوست را خشك كنید.

*پس از استحمام از كرم های مرطوب كننده استفاده كنید و ترجیحاً انواعی را كه معطر نیستند انتخاب كنید، زیرا بعضی از انواع عطریات می توانند پوست را تحریك كنند.

*گاهی از وان شاه بلوط استفاده كنید (فرآورده های شاه بلوط مخصوص استحمام را می توانید از داروخانه ها تهیه كنید).

*لباس های نخی و گشاد بپوشید و هنگام گرمای روز از خانه خارج نشوید، زیرا حرارت خارش را تشدید می كند.

آیا بروز بثورات برآمده و خارش دار بر روی شكم امری شایع است؟

در حدود یک درصد از خانم ها به چنین عارضه ای دچار می شوند.

این بثورات به صورت لكه های قرمز رنگ، برآمده و خارش دار شبیه به كهیر در طول ماه آخر یا دو ماه آخر سه ماهه دوم بارداری بر روی شكم ظاهر می شوند.

این بثورات كه پاپول ها یا كهیرهای خارش دار دوران بارداری (PUPPP) یا بثورات چند شكلی دوران بارداری نامیده می شوند، ابتدا در محل خطوط كشیدگی پوست شكم ظاهر می شوند و بعد به ران ها، باسن و گاهی بازوها كشیده می شوند.

این بثورات خطری برای مادر یا جنین ندارند، ولی ممكن است خارش شدیدی داشته باشند.

درمان خارش:

پزشك یا ماما پوست شما را معاینه می كند و احتمالاً یك پماد تجویز می كند تا خارش تسكین یابد. در موارد شدید باید یك دوره استروئید خوراكی به شما تجویز شود.

PUPPP در اكثر خانم ها در عرض چند روز پس از زایمان از بین می رود و ناپدید می شود و خوشبختانه به ندرت در بارداری های بعدی ظاهر می گردد.

مسمومیت‌ حاملگی‌ (پره‌اكلامپسی‌ و اكلامپسی‌)

toxemia of pregnancy

مسمومیت‌ حاملگی‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ اختلال‌ خطرناك‌ در فشار خون، كاركرد كلیه‌ و دستگاه‌ عصبی‌ مركزی‌ كه‌ ممكن‌ است‌ از هفته‌ بیستم بارداری‌ تا روز هفتم پس‌ از زایمان‌ رخ‌ دهد.

علایم‌ شایع‌

ـ پره‌اكلامپسی‌ خفیف‌:

افزایش‌ قابل‌ ملاحظه‌ ی فشار خون،‌ هر چند در محدوده‌ طبیعی‌ قرار داشته‌ باشد.

پف‌ كردن‌ صورت‌، دست‌ها و پاها كه‌ در صبح‌ شدیدتر است‌.

افزایش‌ وزن‌ بیش‌ از حد (بیش‌ از 450 گرم‌ در هفته‌ در سه‌ ماهه‌ آخر بارداری‌).

پروتئین‌ در ادرار

ـ پره‌اكلامپسی‌ شدید:

افزایش‌ مداوم‌ فشار خون‌

تورم‌ و پف‌كردن‌ مداوم‌

تاری‌ دید

سردرد

تحریك‌پذیری‌

درد شكم‌

ـ اكلامپسی‌:

بدتر شدن‌ علایم‌ فوق‌

كشیدگی‌ عضلات‌

تشنج‌

اغما

علل‌

ناشناخته‌.

معتقدند ناشی‌ از ماده‌ یا سمی‌ است‌ كه‌ جفت‌ تولید می‌كند.

عوامل تشدید كننده بیماری 

تغذیه‌ نامناسب‌

دیابت‌ شیرین‌

سابقه‌ فشار خون‌ بالا

بیماری‌ كلیوی‌ مزمن‌

حاملگی‌ اول‌. مسمومیت‌ در یك‌ حاملگی‌ بدان‌ معنی‌ نیست‌ كه‌ در حاملگی‌های‌ بعدی‌ عود خواهد كرد.

سیگار كشیدن‌

مصرف‌ الكل‌

استفاده‌ از داروهای‌ روان گردان‌

سابقه‌ خانوادگی‌ اكلامپسی‌ یا پره‌اكلامپسی‌

پیشگیری‌

مراقبت‌ مناسب پیش‌ از تولد ‌ در سرتاسر دوران‌ بارداری‌

در طول‌ بارداری‌ از سیگار، داروهای‌ روان گردان‌ یا الكل‌ استفاده‌ نكنید.

در طول‌ بارداری‌ از یك‌ رژیم‌ غذایی‌ طبیعی‌ و كاملاً متعادل‌ استفاده‌ كنید.

در صورت‌ تجویز پزشک، از مكمل‌های‌ ویتامینی‌ و املاح‌ پیش‌ از زایمان‌ استفاده كنید.

بدون‌ توصیه‌ پزشك‌ هیچ‌ دارویی‌ از جمله‌ داروهای‌ بدون‌ نیاز به‌ نسخه‌ را مصرف‌ نكنید.

عواقب‌ مورد انتظار

مسمومیت‌ در صورت‌ تشخیص‌ و درمان‌ در طول‌ بارداری‌، معمولاً ظرف‌ 7 روز پس‌ از زایمان‌ بدون‌ هیچ‌ عارضه‌ای‌ از بین‌ می‌رود. در موارد نادر كشنده‌ است‌. اگر مسمومیت‌ باعث‌ زایمان‌ نارس‌ گردد، احتمال‌ زنده‌ ماندن‌ نوزاد به‌ رسیدن‌ بودن‌ آن‌ بستگی‌ دارد. مرگ‌ جنین‌ شایع‌ است‌.

عوارض‌ احتمالی‌

سكته‌ مغزی‌

افزایش‌ خطر فشار خون‌ بالا بدون‌ ارتباط‌ با بارداری‌ پس‌ از 35 سالگی‌

تشنج‌

ادم‌ ریه‌

درمان‌

آزمون‌های‌ تشخیصی‌ می‌توانند شامل‌ بررسی‌های‌ آزمایشگاهی‌ خون‌، بررسی‌ ادرار 24 ساعته‌ و سایر موارد برای‌ رد كردن‌ عوارض‌ باشند.

درمان‌ به‌ شدت‌ بیماری‌ بستگی‌ دارد:

مراقبت‌ در منزل‌ برای‌ علایم‌ خفیف‌،

مراقبت‌ در بیمارستان‌ در صورت‌ بدتر شدن‌ شرایط‌ و زایمان‌ زود هنگام‌ در صورت‌ وخامت‌ اوضاع‌.

اكلامپسی‌ به‌ خاطر تشنج‌ به‌ مراقبت‌ در بیمارستان‌ و زایمان‌ زودرس‌ (غالباً سزارین‌) نیاز دارد.

اگر در منزل‌ هستید، روزانه‌ خود را وزن‌ و آن‌ را ثبت‌ كنید؛

از یك‌ آزمون‌ خانگی‌ برای‌ تعیین‌ وجود پروتئین‌ در ادرار استفاده‌ كنید.

داروها

داروهای‌ ضد پرفشاری‌ خون‌ برای‌ كاهش‌ فشار خون‌

ضد تشنج‌ها برای‌ پیشگیری‌ از تشنج‌

سولفات‌ منیزیم‌ (داخل‌ وریدی‌)

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری 

بیشتر مواقع‌ استراحت‌ كنید؛ این‌ امر در كنترل‌ مسمومیت‌ مهم‌ است‌. برای‌ كمك‌ به‌ گردش‌ خون‌، روی‌ سمت‌ چپ‌ خود استراحت‌ كنید.

رژیم‌ غذایی‌

ممكن‌ است‌ یك‌ رژیم‌ غذایی‌ خاص‌ لازم‌ باشد.

در چه شرایطی باید به پزشك مراجعه نمود؟

اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان‌ علایم‌ مسمومیت‌ خفیف‌ را در هر مرحله‌ از حاملگی‌ داشته‌ باشید.

اگر در طول‌ درمان‌ یك‌ یا چند مورد از موارد زیر رخ‌ دهد:

ـ سردرد شدید یا اختلال‌ بینایی‌

ـ افزایش‌ وزن‌ به‌ میزان‌ بیش‌ از 1350 گرم‌ در 24 ساعت‌

ـ تهوع‌، استفراغ‌ و اسهال‌

ـ دردها و گرفتگی عضلات‌ شكمی‌

ـ تحریك‌پذیری‌ بیش‌ از حد

رابطه فعالیت مادر باردار و هوش نوزاد

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های خانم‌های باردار این است که آیا استراحت بیش‌تر برای جنین آنان مناسب‌تر است یا باید تحرک بیش‌تری داشته باشند؟

یک گروه از پژوهش‌گران آلمانی با انجام آزمایش‌هایی در مورد موش‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که ورزش کردن و فعالیت‌ بدنی برای پستانداران ماده در دوران بارداری موجب می‌شود مغز نوزاد آن‌ها بزرگ‌تر و فعال‌تر شود.

«جرد کمپرمان» از مرکز ماکس دلبروک برای تحقیقات در پزشکی مولکولی واقع در برلین به اتفاق همکارانش موش‌های ماده و حامله را در شرایط مختلف مورد آزمایش قرار دادند و مشاهده کردند مغز نوزادان آن دسته از موش‌ها که در دوران بارداری فعال بوده‌اند و به شکل منظم تحرک داشته‌اند، در ناحیه هیپوکامپوس دارای 40 درصد سلول بیش‌تر از مغز بچه موش‌هایی است که مادرانشان در دوران بارداری بی‌تحرک بوده‌اند.

ناحیه هیپوکامپوس نقش مهمی در یادگیری و حافظه ایفا می‌کند.

محققان آلمانی که نتایج بررسی‌های خود را در ارگان آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر کردند خاطر نشان ساختند که مغز نوزادان موش‌هایی که مادرانشان از تحرک برخوردار بوده‌اند، در دورانی که در رحم مادر بوده‌اند سلول‌های کم‌تری در ناحیه هیپوکامپوس تولید می‌کند، اما چند هفته پس از تولد، مغز این موش‌ها با سرعت، سلول‌های زیادی را در این ناحیه به‌وجود می‌آورد.

در آزمایش‌هایی که در گذشته بر روی موش‌های بالغ به انجام رسیده بود این نکته مشاهده شده بود که ورزش کردن در موش‌های بالغ موجب می‌شود بر شمار سلول‌های ناحیه هیپوکامپوس افزوده شود.

به این ترتیب دانشمندان نتیجه‌ گرفته بودند که ورزش می‌تواند در بهتر کردن توان یادگیری و ارتقای قوت حافظه در افراد بالغ نقش داشته باشد.

تحقیق اخیرا این نکته را روشن ساخت که نتایج مثبت ورزش به جنین‌ها نیز انتقال پیدا می‌کند و مغز آنها را نیز قدرتمندتر می‌سازد.

پسرزایی در زنان

هر چه انتظار زن برای حاملگی طولانی تر باشد، احتمال پسر بودن نوزاد او بیشتر است.

به گزارش پایگاه اینترنتی ایوانهو؛ محققان با بررسی اطلاعات به دست آمده از 5 هزار و 283 زن که تنها یک فرزند داشتند، دریافتند هر چه زمان تاخیر در بارداری زن طولانی تر باشد، احتمال پسر شدن نوزاد بیش تر است.

احتمال پسرزایی در 498 زن که بیش از 12 ماه بعد از قصد حاملگی، باردار شده بودند 58 درصد و در 4 هزار و 785 زنی که به سرعت باردار شده بودند، تنها 51 درصد بود.

به ازای هر یک سال تاخیر در حاملگی از زمانی که یک زوج تصمیم به بارداری می گیرند، 4 درصد احتمال پسرزایی افزایش می یابد.

این یافته علت اختلاف نسبت موالید پسر به دختر را با وجود یکسان بودن اسپرم های حاوی کروموزوم X و Y در مردان توجیه می کند. در بیشتر کشورها به ازای هر 105 نوزاد پسر، فقط 100 نوزاد دختر متولد می شود. البته ذکر این نکته اهمیت است که مرگ و میر نوزادان پسر از دختر بیشتر می باشد.

قدرت و برد شناوری اسپرم های حاوی کروموزم Y در ترشحات غلیظ گردن رحم از اسپرم های حاوی کروموزم X بیشتر است.

هر چه ترشحات گردن رحم غلیظ تر باشد، شانس پسرزایی بیشتر می شود، اگر چه احتمال باوری کمتر می شود.

مادر شدن چه آسان

درمان ناباروری با اهدای تخمك

اولین نوزاد كه جنین آن با كمك اهدای تخمك، ایجاد شده بود، حدودد 21 سال پیش متولد شد و دیدگاه نوینی را در درمان نازایی خانم‌هایی كه به علت مشكلات كاركرد تخمدان‌ها (نارسایی زودرس تخمدان‌ها، سرطان تخمدان، یائسگی زودرس و كم بودن تعداد تخمك‌ها) از مادر شدن محروم بودند، ایجاد كرد.

در این روش با كمك تكنیك‌های خاصی، تخمك اهدا شده لقاح می ‌یابد (با استفاده از گامت پدر واقعی جنین) و سپس این نطفه ی تازه تشكیل شده به درون رحم مادر منتقل می ‌شود.

برای هزاران زوج در سراسر دنیا، اهدای تخمك و بارور شدن از این  طریق می ‌تواند جایگزین مناسبی برای فرزند خواندگی یا تحمل یك زندگی بدون فرزند و عاری از نشاط باشد. مادران این نوع فرزندان در واقع می‌ توانند فرزندانی را پرورش دهند كه می ‌دانند حداقل 50 درصد خصوصیات ژنتیكی این نوزاد متعلق به همسر خودشان است.

امروزه با افزایش آگاهی‌ زوج‌های جوان، انتخاب این روش برای فرزند دار شدن بیشتر از گذشته صورت می‌ گیرد و تعداد نوزادان حاصل از اهدای تخمك در سراسر دنیا، از جمله در كشور ما هم افزایش یافته است.

چه خانم‌هایی نیازمند دریافت تخمك اهدا شده هستند؟

1) خانم‌هایی كه سیكل‌های قاعدگی ندارند و قادر به آزاد كردن تخمك نیستند (به این حالت اصطلاحا آمنوره گفته می‌ شود).

2) خانم‌هایی كه به دلیل بیماری‌های خاصی مثل بیماری‌های اتوایمیون (نظیر لوپوس، MS و...)، رادیوتراپی، شیمی درمانی، به طور ارثی یا حتی به دلایل نامعلوم دارای عملكرد كافی تخمدان‌ها نیستند.

3) خانم‌هایی كه چند دوره "آی.وی.اف"(IVF*)  شده‌اند، ولی باز هم بارداری موفقیت‌ آمیزی نداشته‌اند. البته یكی از علت‌های مهم این عدم موفقیت می‌ تواند، كیفیت نامناسب تخمك‌های مادر باشد.

4) خانم‌هایی كه یائسه شده‌اند (به خصوص یائسگی زودرس و زیر 40 سال)  كه بالطبع مبتلا به نازایی هستند.

چگونه یك اهدا‌كننده تخمك پیدا كنیم؟

در صورتی كه خواهر یا یك فامیل نزدیك و یا حتی یك دوست صمیمی دارید كه تمایل به اهدای تخمك دارد، شانس بزرگی در انتظار شماست. در برخی از ممالك از طریق آگهی در روزنامه از افراد مناسب كمك خواسته می‌ شود.

همچنین در كشورهای مختلف دنیا (از جمله ایران) ارگان‌ها، سازمان‌ها و همچنین فیزیولوژیست‌هایی وجود دارند كه می ‌توانند در پیدا كردن یك فرد مناسب برای اهدای تخمك به یك خانم نابارور كمك كنند. هزینه ی اهدای تخمك بستگی به نحوه ی پیدا كردن فرد اهدا كننده دارد (مثلا اقوام و خواهر شما ممكن است كه هیچ هزینه‌ای را دریافت نكنند)، ولی طبق توصیه انجمن نازایی آمریكا، بهتر است كه به اهدا كنندگان تخمك هزینه‌ای به علت صرف وقت و تحمل اقدامات پزشكی لازم پرداخت بشود. 

خصوصیات فرد اهدا کننده

به طور كلی، یك خانم اهدا‌كننده تخمك باید زیر 35 سال سن داشته باشد. خصوصیات و ویژگی‌های این فرد اهدا‌ كننده باید با فرد دریافت ‌كننده هماهنگی داشته باشد. فردی كه تخمك خود را برای تشكیل یك نطفه اهدا می كند، باید از نظر پزشكی تحت بررسی كامل قرار گیرد تا پزشك مطمئن شود كه این فرد، مبتلا به هیچ نوع بیماری ژنتیكی یا نقص مادرزادی نیست. همچنین تعدادی تست‌های آزمایشگاهی و فیزیولوژیكی هم انجام می‌ شود تا از سلامتی این فرد و مبتلا نبودن وی به بیماری‌های منتقله از راه‌های جنسی اطمینان حاصل شود.

مادر نوزاد مختار است كه در آینده، با فرد اهدا كننده تخمك در ارتباط باشد یا اینكه هیچگونه ارتباطی با او نداشته باشد و حتی هرگز او را از نزدیك مشاهده نكند.

در واقع خانم‌های سالمی كه تخمك خود را اهدا می‌ كنند، خانم‌هایی با ویژگی‌های خاص اخلاقی هستند و در قلب آنها عشق و علاقه زیادی وجود دارد كه می ‌توانند مادر شدن و لذت فرزند دار بودن را به یك زوج كه از نازایی رنج می ‌برند، هدیه كنند.

سزارین با كمك هیپنوتیزم در ایران 

«خوشحالم از این كه شیرینی مادر شدن را با پیشگامی در روشی تازه تجربه می‌كنم!»

در حالی كه زایمان بدون درد با كمك مدیتیشن و آموزش تنفس‌های خاص از سال‌ها پیش انجام می‌شده است، اما این زایمان به روش سزارین است كه بدون بیهوشی و با كمك هیپنوتیزم انجام شد.

خانم دكتر خدایی، جراح و متخصص زنان،‌ زایمان،‌ نازایی و لاپاراسكوپی، یكی از جراحان در مورد این عمل كه دومین عمل جراحی سزارین با روش هیپنوتیزم در جهان  به شمار می‌رود (تجربه قبلی هم در ایران بوده است)، به همشهری می‌گوید: «اول تصمیم ما به زایمان طبیعی بود ولی سیر پیشرفت زایمان، اندازه لگن مادر و سنگین بودن نوزاد ما را مجبور به عمل سزارین كرد. همچنین از یك ماه پیش تمرینات روی این بیمار به صورت هیپنوتیزم برای سزارین شروع شده بود. در شروع عمل هم تقریبا نیم ساعت طول كشید تا بیمار به حالت خلسه رسید تا جراحی برای ما امكان‌پذیر شود.»

ظاهرا وضعیت خوابیدن بیمار در این عمل جراحی برای پزشكان صد در صد مناسب نبوده، و برای همین جراحی كمی با تاخیر انجام شده است. دكتر خدایی در این باره می‌گوید: «با این حال تا لحظات آخر همه چیز توسط بیمار به خوبی تحمل شد. در لحظات آخر هم هنگام جاگذاری رحم و ترمیم دیواره‌های شكمی، بیمار كمی احساس ناراحتی كرد كه برایش از داروی خواب‌آور استفاده كردیم.»

دكتر خدایی در پاسخ به این سؤال كه هیپنوتیزم نسبت به روش های دیگر نظیر روش‌های بی‌حس‌كننده یا بیهوشی عمومی چه مزیتی دارد، این گونه پاسخ می‌دهد: « به ندرت ممكن است بیمارانی باشند كه نتوانند هیچ‌كدام از دو روش بی‌حسی یا بیهوشی را تحمل كنند. همچنین عوارض بیهوشی عمومی به داروهای بیهوشی نیز مربوط می‌شود و ممكن است بیمار بعد از عمل، حالت تهوع مكرر داشته باشد یا در ناحیه برش احساس درد شدیدی ‌كند. برای بی‌حسی نیز اگر میزان پلاكت پایین باشد، یا اگر در ناحیه كمر عفونتی وجود داشته باشد، یا اگر ناهنجاری‌های سیستم ستون مهره‌ای وجود داشته باشد، ممكن است نتوانیم بی‌حسی مناسبی را ارائه دهیم. پس در این موارد هیپنوتیزم می‌تواند روش خوبی برای زایمان‌هایی باشد كه واقعا دیگر راه چاره‌ای برای بی‌دردی وجود ندارد.»

دكتر خدایی تاكید می‌كند: «اما اگر بتوانیم روش هیپنوتیزم را در كنار این دو روش به صورت تكمیلی داشته باشیم نه تنها برای جراحی‌های زنان و زایمان، بلكه در خیلی از روش های جراحی دیگر نیز می‌توانیم از هیپنوتیزم با توجه به مطمئن بودن و سالم بودن آن استفاده كنیم.»

وی با اشاره به اینكه متاسفانه موارد زیادی دیده‌ شده كه به دلیل وجود شرایط خاص، بیماران در اثر استفاده از روش‌های بیهوشی و بی‌حسی موضعی متحمل عوارض زیادی شده‌اند و هم استرس زیادی داشتند، تاكید می‌كند كه اگر ما بتوانیم روش هیپنوتیزم را در اعمال جراحی ارتقا دهیم، پشتوانه خوبی برای علم تجربی‌مان خواهیم داشت. در كشورهای پیشرفته برای انجام زایمان بدون درد، مادران باردار در كلینیك‌های ویژه تحت آموزش‌ها و دوره‌های مدیتیشن قرار می‌گیرند.

دكتر خدایی نیز ضمن بیان اینكه ما هم می‌توانیم این روش را به صورت خود‌هیپنوتیزمی به بیمار آموزش دهیم می‌گوید: «در این‌صورت می‌توانیم بگوییم هم خیال ما و هم بیمار از بابت دردهای سخت زایمانی راحت می‌شود. البته پذیرش هیپنوتیزم برای افراد  مختلف متفاوت است و بعضی ممكن است نسبت به این روش القاء‌‌پذیر‌تر باشند و بعضی برعكس. ولی به هر حال همه افراد حین عمل جراحی تحت تاثیر هیپنوتیزم قرار می‌گیرند.»

به گفته این متخصص زنان، وزارت بهداشت پروتكل هیپنوتیزم‌تراپی را از گروه هیپنوتیزم خواسته و اقداماتی نیز در دست انجام است: «ولی هنوز نمی‌دانیم قرار است این امكان برای ما تا چه حد فراهم شود. البته هیچكدام از آموزش‌های ما در مورد این روش تحت پوشش وزارت بهداشت انجام نشده است.»

یكی از نگرانی‌هایی كه در مورد هیپنو‌تراپی آن هم در مورد عمل جراحی وجود دارد این است كه بیمار ناگهان از خواب بیدار شود. دكتر خدایی در این باره می‌گوید: «البته این نگرانی كاملا طبیعی است. حتی در زمانی كه ما از روش بیهوشی یا بی‌حسی استفاده می‌كنیم، ممكن است جراحی طولانی‌تر شود و اثر این دو روش از بین رود كه در این هنگام ما از تكرر این داروها استفاده می‌كنیم. در مورد هیپنوتیزم نیز تخت در ابتدا به حالت نیمه نشسته بود تا هیپنوتیزم به راحتی انجام شود، اما بعد سیستم‌های الكترونیكی تخت دچار مشكل شد و نتوانستیم تخت را دوباره به حالت اولیه در‌آوریم و عمل با مشكل مواجه شد، اما در نهایت نوزاد با 3 كیلو و 950 گرم وزن، 51 سانتیمتر قد به دنیا آمد.»

وی درباره اهمیت استفاده از این روش می‌گوید: «شاید بعدها بتوان از این عمل به جای بیهوشی برای بیمارانی كه در معرض خطر هستند، استفاده شود اما جراحی مساله‌ای اجتناب‌ناپذیر است و امیدواریم با انجام این عمل دریچه‌ای جدید به علم تجربی باز شود.»

به گفته تیم جراحان، در طول زایمان، وضعیت كلی بیمار از لحاظ وضعیت قلبی، عروقی و اكسیژن‌رسانی تحت كنترل قرار داشت و هیچ‌گونه خطری بیمار را تهدید نمی‌كرد. همچنین بعد از بیرون كشیدن جنین، جفت و پرده‌های جنینی خارج شد و داخل رحم و شكم تمیز شد و سپس پوست شكم بیمار دوخته شد كه در تمام این مراحل بیمار هوشیار بود، ولی درد را احساس نمی‌كرد.

تجربه دوم

حسین الماسیان، متخصصن هیپنوتیزم و هیپنوتراپی كه این تخصص را از انجمن NGH آمریكا گرفته، با این ادعا که این عمل سزارین بدون بیهوشی، بی‌حسی و بدون استفاده از هیچ نوع دارویی در شرایط عادی و هوشیاری انجام شده، به همشهری می‌گوید: «قبل از این، در اسفند‌ماه سال 1369 در بیمارستان پارس تهران هم چنین عملی صورت گرفت كه به دلیل ریسك بالا به اطلاع عموم نرسید.» وی با اشاره به اینكه یكی از كاربردهای هیپنوتیزم در علم پزشكی می‌تواند در زمینه زایمان بدون درد باشد، ادامه می‌دهد: «این كار به صورت داوطلبانه انجام گرفت و این بیمار دو ماه پیش از زایمان هفته‌ای دو تا سه جلسه، جلسات آموزشی هیپنوتراپی را تجربه می‌كرد.»

به گفته این هیپنوتراپ، هیپنوتیزم یك روش كمكی است و در زمینه بیماری‌های روان‌نژندی و روان‌تنی بسیار اثر بخش است و به ‌طور كلی در زمینه‌هایی كه دارو زیاد كاربرد ندارد، می‌تواند بطور جدی در نظر گرفته شود. به گفته الماسیان، در دنیا این روش كاملا شناخته شده است و با اینكه در كتب پزشكی به آن اشاره شده، ولی به صورت عملی اجرا نشده است.

مادر هیپنوتراپ

آیدا حسنلو، مادری كه داوطلبانه به استقبال این عمل جراحی رفته بود در مورد اتفاقات قبل و بعد از عمل سزارین به روش هیپنوتیزم می‌گوید: «از چهار ماه قبل از شروع جراحی، با وجود اینكه با تمام خطرات مربوط به این عمل آشنا بودم، با موافقت همسرم و همچنین تكنیك‌های خاص تنفسی و تكنیك‌هایی كه من را برای رفتن به حالت خلسه و شرطی شدن كمك می‌كرد، خودم را برای انجام این عمل آماده كردم.»

وی كه خودش شاگرد حسین الماسیان است، در ادامه می‌گوید: «البته ترجیح می‌دادم كه شرایط زایمان طبیعی برایم فراهم شود، ولی به علت شرایط خاصی كه داشتم پزشكان عمل سزارین را ترجیح دادند و این در شرایطی بود كه من هیپنوتیزم را به سایر روش های بیهوشی و بی‌حسی ترجیح دادم و با اعتماد كامل و روحیه بالا خودم را برای عمل جراحی آماده كردم.»

انجام این روش جراحی آن هم برای دومین بار در ایران در حالی بود كه چندی پیش دبیر انجمن علمی مامایی ایران تاکید کرده بود، وزارت بهداشت باید در جهت کاهش هزینه‌های زایمان، افزایش کیفیت خدمات مراقبتی به زنان باردار و تولد نوزاد سالم، پروتکل مربوط به استفاده از این روش ها را سریع‌تر در کشور اجرایی کند.

دكتر ناهید خدا کرمی  با اشاره به اینكه تحقیقات انجام شده در کشور، در مورد استفاده از روش های غیر دارویی هنگام زایمان نتایج خوبی را به همراه داشته است، گفته بود: «در مجموع 17 روش غیر‌ دارویی برای کاهش درد زایمان وجود دارد که برخی از این روش ها شامل هیپنوتیزم، ماساژ درمانی، آب درمانی، تکنیک لاماز و زایمان در آب است که در اغلب کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما متاسفانه این روش ها در ایران هنوز معمول نشده، به گونه‌ای که فقط در قالب طرح‌های تحقیقاتی دنبال می‌شود.»

دبیر انجمن علمی مامایی ایران تصریح کرده بود: «امروزه در دنیا به استفاده از این روش های غیر دارویی برای کاهش درد زایمان و اضطراب ناشی از آن توجه بسیاری می‌شود، چرا که بهره‌مندی از این روش ها ضمن کاهش درد زایمان‌، باعث افزایش رضایت مندی مادر‌، افزایش سلامت مادر و نوزاد و کاهش دخالت در زایمان خواهد شد.»

منبع : همشهری- سمیه شرافتی

بهار فصل خوبی برای بچه‌دار شدن نیست

محققان می‌گویند این که کودک شما متولد چه ماهی باشد، روی میزان هوش او و موفقیت‌های تحصیلی‌اش در آینده تاثیر می‌گذارد.

این را محققان دانشگاه ایندیانا اعلام كرده‌اند كه با بررسی تاریخ تولد و همچنین وضعیت درسی بیش از یک و نیم میلیون کودک هندی، متوجه شدند آنها که بین ماه می ‌و آوریل، زندگی جنینی خود را شروع کرده اند، از بقیه بچه‌ها کم‌هوش‌ترند و پیشرفت تحصیلی‌شان کندتر است.

رویترز گزارش داده این نتایج هنوز از دید مجریان این طرح قابل توجیه نیست، اما یک توجیه آن این است که این موضوع با بیشتر شدن حشرات و برخی عوامل محیطی مثل سموم و نیز نیترات‌ها در مواد غذایی و نیز بادهای موسمی ‌در فصل بهار مرتبط است.

این یافته‌ها را همچنین می‌توان با پاره‌ای مطالعات قبلی مربوط دانست؛ مطالعاتی که تاثیر برخی عوامل محیطی را روی بروز اختلالات هورمونی در زنان مشخص کرده‌است.

نتایج یکی از این مطالعات حاکی از آن است که مواجهه با حشرات و نیز نیترات‌ها، باعث می‌شود میزان شیوع کم‌کاری غده تیروئید در زنان باردار بیشتر شود.

از آنجا که کم‌کاری غده تیروئید می‌تواند رشد دستگاه عصبی جنین را به تاخیر بیندازد، محققان می‌گویند ممکن است پایین آمدن ضریب هوشی این بچه‌ها، به همین علت باشد.

نتایج این مطالعه در نشست اخیر انجمن طب اطفال ارائه شده ‌است.

منبع: همشهری

روش مصرف قرص ضد بارداری

نحوه ی مصرف قرص های ضد حاملگی به طریق زیر است:

* شروع قاعدگی را روز اول خونریزی در نظر بگیرید.

* قرص های LD و HD را از روز پنجم قاعدگی شروع کنید. سعی کنید هر شب و در ساعت معینی مصرف کنید تا زمانی که 21 عدد قرص موجود در بسته تمام شود.

* بهتر است قرص ها پس از شام و قبل از خواب خورده شوند تا عوارض گوارشی ایجاد نکنند.

* اگر پس از اتمام اولین بسته ی قرص در طی 7 روز استراحت، قاعدگی ایجاد نشود، به شرط آن که همه ی قرص ها را مرتب مصرف کرده باشید و اسهال و استفراغ شدید نداشته باشید و از داروی دیگری هم به طور هم زمان استفاده نکرده باشید، مشکلی وجود ندارد و از روز 8 بسته ی دیگر را مصرف کنید. در غیر این صورت با پزشک یا ماما مشورت کنید.

در صورتی که مصرف قرصی را فراموش کردیم چه باید کرد؟

قرص های LD و HD:

- اگر مصرف قرص را در روز مقرر فراموش کردید، تا نوبت بعد هر موقع که یادتان آمد، قرص را بخورید و در غیر این صورت، روز بعد باید دو قرص را با هم میل کنید و از روزهای بعد طبق دستور قبلی، روزی یک عدد قرص مصرف شود.

- چنانچه مصرف قرص برای دو روز متوالی فراموش شود، روزی دو قرص برای مدت دو روز مصرف کنید (در مجموع 4 عدد) و از روز سوم طبق دستور قبلی یعنی روزی یک قرص مصرف شود.

- چنانچه مصرف قرص برای سه روز متوالی فراموش شود، توصیه می شود که قرص را قطع کرده و در آن دوره تا شروع قاعدگی از روش دیگری استفاده کنید و بعد از شروع قاعدگی طبق دستور قبلی از روز پنجم، بسته ی جدید را مصرف کنید.

قرص های تری فازیک:

در صورت فراموش کردن مصرف یک قرص، اگر در مدتی کمتر از 12 ساعت از زمان همیشگی به خاطر آوردید، بلافاصله مصرف کنید (گذشت زمان کمتر از 12 ساعت از زمان معمول خوردن قرص، اثر پیشگیری از بارداری را کاهش نمی دهد).

اگر پس از 12 ساعت به خاطر آوردید، باید به محض به یاد آوردن، مصرف بقیه ی قرص ها را ادامه دهید و قرص های فراموش شده را مصرف نکنید. در این گونه موارد حتماً باید از یک روش دیگر مانند کاندوم، تا شروع بسته ی بعدی استفاده شود.

زمان مصرف قرص ها بعد از سقط جنین و زایمان چگونه است؟

1- به دنبال سقط های کمتر از 12 هفته، بلافاصله قرص را مصرف کنید.

2- به دنبال سقط های 12 تا 20 هفته، 10-7 روز بعد از سقط مصرف کنید.

3- به دنبال زایمان، 3 هفته پس از زایمان مصرف کنید.

قرص چگونه عمل می کند؟

مصرف قرص با سه روش زیر از بارداری پیشگیری می کند:

1- مهار تخمک گذاری

2- جلوگیری از نفوذ اسپرم، با ایجاد موکوس غلیظ سرویکس

3- ایجاد محیط نامناسب برای لانه گزینی

نکاتی که در هنگام استفاده از این قرص ها باید رعایت شود:

1- سه ماه پس از شروع مصرف قرص، بهتر است برای کنترل وزن، فشار خون، قند، تری گلیسیرید خون و آزمایش ادرار به پزشک مراجعه کنید و در صورت سالم بودن، سالیانه کنترل شوید. در کنترل دوره ای بهتر است، معاینه پستان و لگن نیز انجام شود.

2- اگر به دلایلی مجبور به مصرف هم زمان آنتی بیوتیک هایی نظیر آمپی سیلین و تتراسایکلین هستید، بهتر است از یک روش کمکی ضد بارداری نیز استفاده کنید.

3- در اولین دوره ی مصرف قرص، در ماه اول و ترجیحاً 2 هفته اول، از یک روش دیگر مانند کاندوم استفاده کنید.

4- در صورت بروز عوارض جدی مانند: تاری دید ، تنگی نفس ، درد ناگهانی سینه که با دَم شدیدتر می شود، تورم و درد ساق پا و... سریعاً  به پزشک مراجعه کنید.

5- در صورت ابتلا به اسهال و استفراغ حتما جهت انتخاب روش مناسب دیگر همراه با آن، با پزشک خود مشورت کنید.

زهره محمودی- کارشناس ارشد مامایی

انواع قرص های ضد بارداری

استفاده از روش های هورمونی پیشگیری از بارداری از سال 1960 شروع شد. این روش ها به صورت خوراکی، تزریقی و کاشتنی وجود دارند. روش های خوراکی، ترکیبی از استروژن و پروژستین و یا به صورت پروژستین محض (minipill) هستند.

انواع قرص های پیشگیری از بارداری شامل موارد زیر است:

1- قرص های ترکیبی:

اکثر قرص های ضد بارداری خوراکی حاوی یک استروژن و یک پروژستین در مقادیر مختلف هستند که به این قرص ها، مختلط یا مرکب می گویند که به دو شکل زیر وجود دارند:

الف)قرص منو فازیک(یک مرحله ای):

میزان هورمون در این ترکیب در تمام دوره ثابت است.

قرص های مرکب موجود در ایران عبارتند از:

- LD (Low dose) : در هر بسته تعداد 21 قرص زرد رنگ قرار دارد.

-HD (High dose)  : در هر بسته تعداد 21 عدد قرص سفید رنگ قرار دارد. میزان استروژن موجود در این قرص ها بالاتر از میزان آن در LD است.

ب)قرص هایی مولتی فازیک:

میزان هورمون در این ترکیب در طول دوره متغیر است و به نام های بی فازیک و تری فازیک (قرص های سه مرحله ای ) شناخته می شوند. هدف از تولید این ترکیبات، کاهش مقدار پروژستین کل مصرفی در هر سیکل، بدون از بین رفتن اثر قرص های ضد بارداری است. کاهش دوز پروژستین با شروع یک دوز پایین پروژستین و سپس افزایش آن در بقیه ی سیکل ادامه می یابد.

این قرص ها در جلوگیری از حاملگی بسیار کارآمد هستند و به دلیل کاهش تغییرات متابولیک مربوط به پروژستین، عوارض جانبی آن کاهش می یابد.

در قرص های بی فازیک، میزان استروژن ثابت است و مقدار پروژستین در 10 روز اول کم است و در 11 روز دوم افزایش می یابد. اما در قرص های تری فازیک دوز استروژن ممکن است ثابت نگه داشته شود یا به طور موقت در بقیه دوره افزایش یابد.

با وجود این مزایا، فرآورده های تری فازیک معایب مشخصی نیز دارند. این معایب عبارتند از:

* سردرگمی به علت چند رنگ بودن (این قرص ها به رنگ های نارنجی، زرد و سفید هستند.)

* خونریزی یا لکه بینی در حین مصرف

* عدم انعطاف پذیری به علت مشکل بودن مصرف دوز دو برابر، در صورت فراموش کردن مصرف قرص.

با وجود این، حتی زنان نوجوان هم به خوبی این قرص ها را می پذیرند.

2- قرص های متوالی یا پی در پی

این قرص ها شامل دو نوع قرص در هر بسته بندی هستند یک نوع آنها شامل استروژن خالی است که از روز پنجم قاعدگی به مدت 16-15 روز مصرف می شود.

از مزایای این قرص ها تشابه هورمونی آن با فیزیولوژی طبیعی است و میزان موفقیت آن 99- 98 درصد بوده است.

3- قرص های Minipill

این قرص ها فقط پروژستین دارند که روزانه مصرف می شوند. در این نوع قرص، قطع مصرف آن وجود ندارد و در دوران شیردهی و در مواردی که منع مصرف قرص های ترکیبی وجود دارد، مفید است.

زهره محمودی- کارشناس ارشد مامایی

توصیه های ورزشی در خانم های باردار

بهترین راه جلوگیری از بارداری در یک زن ورزشکار، استفاده از قرص های ضد بارداری است که سری جدید آنها تعادل مناسبی از هورمون های استروژن و پروژسترون دارد و دارای عوارض کمتری است.

از جمله فواید دیگر این قرص ها می توان به رفع علایم دردناک پیش از قاعدگی، کاهش کم خونی فقر آهن،  ضایعات خوش خیم پستان، بیماری های التهابی لگن، کیست های تخمدان و روماتیسم مفصلی  اشاره کرد.

به هر حال در صورت نیاز از طریق مشاوره با پزشک، نوع و نحوه ی مصرف دارو معلوم خواهد شد.

انجام تمرینات منظم بدنی در طی بارداری

انجام صحیح تمرینات منظم بدنی طی بارداری، سبب بهبود خواب،  بالا رفتن حس اعتماد به نفس، کاهش شدت یا بروز کمردرد و وریدهای واریسی ، جلوگیری از افزایش بیش از حد وزن و حفظ سطح آمادگی بدنی مادر می شود.

اگرچه از لحاظ تئوریک، ورزش شدید در جریان حاملگی سبب ایجاد آسیب هایی به نوزاد یا مادر می شود، اما با توجه به این پژوهش ها، لزومی به کاهش شدت ورزش در زنان باردار حس نمی شود.

در جریان حاملگی، ورزش هایی با شدت کم تا متوسط و ورزش منظم (حداقل سه بار در هفته) به شکل های مقطعی ترجیح داده می شود.

در ضمن دوره های طولانی مدت ایستادن هم توصیه نمی شود. در صورت احساس خستگی باید ورزش را قطع کرد. در حقیقت فعالیت تا حدی توصیه می شود که به خستگی منجر نشود.

ورزش های بدون وزنه مثل دوچرخه سواری  و شنا با حداقل خطر آسیب به مادر و جنین همراه بوده و می توانند تا پایان دوره حاملگی ادامه یابند.

انجام هر گونه ورزش که با خطر برخورد ضربه و آسیب به شکم همراه باشد، ممنوع است. به ویژه در سه ماهه ی آخر حاملگی، با توجه به وزن رحم حامله و نیز اضافه وزن مادر باید مراقب از دست دادن تعادل بدن ناشی از تغییر در محور ثقل باشد.

باید رژیم غذایی مناسب و ورزش در جریان حاملگی تامین شود. به علاوه تامین آب مورد نیاز بدن اهمیت دارد.

ورزش های دوران حاملگی وابسته به وضعیت هر فرد تفاوت خواهد کرد. نوع این ورزش ها بسته به سطح آمادگی قبلی خانم باردار، وضعیت پزشکی وی، در دسترس بودن وسایل تمرینی و ترجیح خود وی است.

در ضمن فراموش نکنید که از شیرجه زدن در آب، رفتن به مکان هایی با ارتفاع زیاد و اکسیژن کم، شنا در آب بسیار گرم یا بسیار سرد و اسکی روی آب نیز باید خودداری شود.

توصیه هایی مهم برای خانم های باردار

1- در صورت مشاهده ی هر یک از علایم زیر، توصیه می شود ورزش را بلافاصله قطع کنید:

تنگی نفس، سردرد، ضعف عضلانی، تهوع، خستگی، درد قفسه سینه، درد پشت، درد لگن، اشکال در راه رفتن، کاهش فعالیت جنین، انقباضات متوالی رحم، خون ریزی از واژن و ترشح مایع آمنیوتیک.

2- منع مطلق انجام ورزش در زمان بارداری در موارد زیر توصیه می شود:

خون ریزی های اخیر رحمی، بیماری های قلبی، سابقه سقط یا زایمان زودرس(بیش از یک بار)، فشار خون حاملگی، دیابت  و بیماری های کلیوی کنترل نشده.

پریسا اصولی