مصرف مولتی ویتامین در بارداری ضروری است

خطر تولد نوزاد با وزن کم در زنانی که در دوران بارداری از مکمل‌های مولتی ویتامین استفاده می‌کنند، به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

دکتر رزا حمیدی متخصص تغذیه در گفت وگو با ایسنا گفت: مصرف مکمل‌های ویتامینی به میزان قابل توجهی (23 درصد) از خطر تولد نوزاد کم وزن و کوچک می‌کاهد.

وی افزود: وزن تولد معمولا تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله سلامت روانی و وضعیت تغذیه مادر است و نوزادانی که دو کیلو و 500 گرم یا کمتر وزن داشته باشند، دچار کاهش وزن هستند که این حالت ممکن است با افزایش خطر مرگ و میر همراه باشد.

البته هر نوع مولتی ویتامینی قابل اطمینان و استاندارد نیست، بنابراین حتما باید تحت نظر پزشک خود از این مکمل ها استفاده کنید و از مصرف خودسرانه ی آنها بپرهیزید.

برخی از مولتی ویتامین‌ها نامرغوب یا آلوده هستند؛ مثلا یك شركت آزمایشگاهی به نام «كانسامرلب» در آمریكا ادعا كرده است كه بیش از 30 درصد محتویات و مواد تشكیل دهنده مولتی ویتامین‌هایی كه اخیرا از سوی كارشناسان این شركت مورد آزمایش قرار گرفته‌اند، به میزان قابل توجهی كمتر یا بیشتر از حد استاندارد بوده و یا آلوده به سرب بوده‌اند.

كانسامرلب (ConsumerLab) یك شركت خصوصی در نیویورك است كه به طور مستقل محصولاتی را كه روی سلامت و تغذیه مردم تاثیرگذارند، مورد ارزیابی و آزمایش قرار می‌دهد و اطلاعاتی را در این زمینه در اختیار مصرف كنندگان می‌گذارد.

این شركت اخیرا روی كیفیت مولتی ویتامین‌ها، تحقیق و آزمایش انجام داده و اعلام كرده است كه چند نمونه از این محصولات كه سه تای آنها ویژه كودكان است، بیش از حد استاندارد دارای موادی از قبیل ویتامین A، اسید فولیك ،‌ نیاسین و روی هستند كه این امر می‌تواند سلامت مصرف كنندگان را به خطر بیاندازد. برای مثال دوز توصیه شده برای مصرف ویتامین A در اطفال روزانه 1300 واحد بین الملل و آخرین حد قابل تحمل آن 3000 واحد است، در حالی كه در برخی از این مولتی ویتامین ها 5000 واحد ویتامین A مشاهده شده است.

مصرف زیاد این ویتامین در كوتاه مدت سبب تهوع و تاری دید می‌شود و در طولانی مدت باعث نرمی استخوان ها و بروز مشكلات كبدی می‌شود.

بر اساس گزارش این شركت، در مورد سایر مواد تشكیل دهنده مولتی ویتامین‌ها نیز موارد مشابهی دیده شده كه نگران كننده است.

همیشه به خاطر داشته باشید که مصرف مولتی ویتامین ها در کنار یک تغذیه ی کامل و مناسب می تواند موثر و مفید باشد، یعنی فکر نکنید با مصرف مکمل ها به تنهایی می توانید سلامتی خود را حفظ کنید.

شغل پُر استرس، مناسب خانم ها نیست

تاثیر منفی شغل های پر استرس بر قدرت باروری زنان

مشاغل پُر استرس برای سلامت افراد بسیار مضر است، زیرا باعث افزایش فشار خون، بروز اختلال در خواب و ایجاد مشکل در روابط می شود. اما مطالعات نشان می دهد این مشکلات به اینجا ختم نمی شود و باید اعتراف کرد که مشاغل پُر استرس بر قدرت و توان باروری زنان نیز تاثیر سوء خواهند داشت.

استرس های کاری و رقابت برای موفقیت شغلی باعث ایجاد تغییراتی در سطح هورمون ها شده و هورمون استروژن موجود در خون زنان، با هورمون مردانه تستوسترون، جایگزین می شود.

این هورمون مردانه باعث ایجاد قدرت بیشتر، استقامت ، تحمل و حس رقابت می شود.

از طرفی مطالعه ای در سال 2004 نشان داد، زنانی که دارای هیکلی مشابه ساعت شنی می باشند ، 30 درصد بیشتر از زنان دارای هیکل پُرانحنا (هیکل مردانه)، دارای هورمون تولیدمثلی به نام استرادیول هستند و احتمال باروری در این زنان، سه برابر بیشتر است.

هورمون مردانه ای که باعث ایجاد قدرت در زنان هنگام کار می شود، باعث تجمع چربی ها در ناحیه کمر آنها نیز می شود که همین مساله مقدار استروژن خون را پایین می آورد.

از طرفی ثابت شده است استرس های شغلی، باعث کاهش دو هورمون اساسی و موثر در تخمک گذاری می شود و زنان دارای شغل های پُر استرس بیشتر در معرض خطر خواهند بود.

به هر حال گفته شده، ورزش، تغذیه مناسب و سپری کردن زمانی در کنار دوستان و خانواده، روش هایی است که می تواند تعادل و توازن را در این زندگی پُرجنجال ایجاد کند.

انتخاب جنسیت فرزند قبل از بارداری

انتخاب جنسیت جنین همواره با نوعی اما و اگر روبه‌روست. در واقع این روش‌ها تعیین جنسیت جنین را برای والدین تا حدودی میسر می‌كنند، اما با هیچ‌یك از این روش‌ها نمی‌توان گفت موفقیت حتمی است.

در حال حاضر تنها روش مطمئن و علمی تعیین جنسیت جنین در دنیا تكنیكی است به نام PGD* كه در واقع مخفف عبارت «تعیین جنسیت پیش از لانه‌گزینی» است.

ایران نیز همپای جوامع پیشرفته دنیا به این تكنیك دست یافته است. هم‌اكنونPGD  بیش از 4 سال است که در ایران انجام می‌شود. اولین نوزاد تعیین جنسیت شده با روش PGD در ایران یك نوزاد پسر بود كه در سال 1385 با سلامت كامل به دنیا آمد.

چگونگی تعیین جنسیت پیش از لانه‌گزینی

در این روش با استفاده از دارو، تخمک گذاری زن را تحریک می کنند تا او چندین تخمك به وجود آورد. سپس تخمك‌ها را در محیط آزمایشگاهی با اسپرم‌های همسر تركیب می‌كنند.

با این کار چندین جنین حاصل می‌شود كه با بررسی كروموزمی و تشخیص جنسیت آنها توسط متخصص ژنتیك، تنها جنینی را كه جنسیت آن دلخواه زوجین است، به رحم مادر منتقل می‌كنند.

این نوع باروری آزمایشگاهی در واقع نوعیIVF**  ( لقاح تخم در خارج از بدن) است كه این بار نه برای درمان ناباروری، بلكه برای تعیین جنسیت جنین استفاده می‌شود.

در این روش در مرحله هشت‌سلولی جنین، نیاز است كه یك سلول از جنین جدا شود و مورد بررسی قرار گیرد. اگرچه جداسازی یك سلول آسیبی به آن وارد نمی‌كند، اما در صورت ایجاد مشكلی برای آن سلول، به هیچ عنوان نمی‌توان سلول دیگری از او جدا كرد.

مشکلات روش تعیین جنسیت پیش از لانه‌گزینی

با وجود تمام پیشرفت‌هایی كه برای انتخاب جنسیت جنین صورت گرفته است، نمی‌توان از حساسیت‌ها و مشكلات احتمالی شكست تكنیك PGD غافل شد.

انجام عملیات تشخیص جنسیت و بررسی كروموزمی جنین كاری است كه ظرافت‌ها و حساسیت‌های خاص خود را دارد و در آن هیچ خطایی، قابل جبران نیست.

مشكل دیگری كه گاه در این فرآیند پیش می‌آید آن است كه در برخی موارد، علی‌رغم تحریك تخمك‌گذاری، امكان دارد زن تنها یك تخمك تولید كند و در این صورت پس از تشكیل جنین، راهی برای انتخاب جنسیت باقی نمی‌ماند.

از این گذشته از تكنیك PGD نمی‌توان برای زوجین نابارور بهره گرفت، زیرا شانس باروری را كم می‌كند.

preimplantation genetic diagnosis*

In vitro fertilization**

روش‌های انتخاب جنسیت جنین

«دختر و پسر ندارد. مهم این است كه فرزند سالم باشد.» این جمله را بارها و بارها شنیده‌ایم. اما واقعیت آن است كه اعماق دل افراد معمولا چیز دیگری می‌گوید. در واقع انسان موجودی انتخابگر است و آرزوی دیرینه‌اش این بوده كه جنسیت فرزندش را خودش تعیین كند و به اصطلاح جنسش جور باشد.

این روزها بحث تعیین جنسیت جنین به موضوع داغی تبدیل شده كه خیلی از همسران، حتی در جوامع پیشرفته به دنبال آن هستند. اما آیا واقعا می‌توانیم جنس فرزندمان را خودمان انتخاب كنیم؟

راستی اگر انتخاب جنسیت فرزند آسان بود، چند درصد افراد دختر یا پسر بودن كودكشان را انتخاب می‌كردند؟

جنسیت جنین چگونه شكل می‌گیرد؟

سال‌هاست كه دانشمندان اعلام كرده‌اند هر یك از والدین نیمی از ساختار ژنتیكی كودكشان را تامین می‌كنند. درباره ی تعیین جنسیت نیز این مساله صادق است، به نحوی كه دو كروموزم جنسی هر فرد، یكی از پدر و یكی از مادر تامین شده است. دو نوع کروموزوم جنسی در بدن وجود دارد : کروموزوم X و کروموزوم Y.

سلول جنسی زن (تخمک) دارای فرمول XX است و به فرزندش می تواند فقط یك كروموزم X بدهد. اما سلول‌های جنسی مرد (اسپرم) دارای دو نوع كروموزم جنسی Y وX  هستند. بنابراین بسته به اینكه كدام نوع اسپرم (حاویX  یا ‌Y) با تخمکی كه حاوی کروموزوم X است تركیب شود، جنسیت جنین مشخص می‌شود. اگر اسپرم حاوی كروموزم Y موفق به نفوذ در تخمك شود، جنین پسر خواهد بود و اگر اسپرم حاوی X به تخمك وارد شود، جنین، دختر خواهد بود.

در واقع تمام روش‌های توصیه شده برای انتخاب جنسیت فرزند، پیش از وقوع حاملگی موثرند. حتی چند ثانیه پس از لقاح، دیگر نمی‌توان جنسیت جنین را تغییر داد، زیرا بلافاصله پس از ورود اولین اسپرم به تخمك، غشایی محكم در اطراف آن ایجاد می‌شود كه اجازه ورود اسپرم دیگری را نمی‌دهد.

اسپرم ها، ویژگی‌های متفاوت دارند

یكی از مسائل مهمی كه سبب تعیین جنسیت جنین می‌شود، ویژگی‌های متفاوت اسپرم‌هاست. به عبارت دیگر، اسپرم‌های حاوی X (مولد دختر) از نظر سرعت حركت، محیط مناسب زندگی، طول عمر و ... با اسپرم‌های حاویY  (مولد پسر) متفاوت هستند. این تفاوت‌ها در كنار تفاوت‌هایی كه در غشای تخمك، شرایط محیطی رحم و بسیاری از عوامل شناخته‌شده و ناشناخته ی دیگر وجود دارد، جنسیت جنین را رقم می‌زند.

محققان دریافته‌اند اسپرم‌های حاویX ، از اسپرم‌های Y كمی بزرگ‌ترند. بنابراین اسپرم‌های X به سبب حجیم بودن، حركت كندتری دارند. اما از سویی دیگر میزان PH محیط داخلی رحم كه به طور طبیعی كمی حالت اسیدی دارد، نیز بر طول عمر اسپرم‌ها تاثیر می‌گذارد. اسپرم‌های Y در محیط رحم دوام كمتری دارند. در عوض اسپرم‌های مولد دختر در محیط اسیدی طول عمر بیشتری دارند.

اما آیا می‌توان از این ویژگی‌ها برای انتخاب جنسیت جنین بهره گرفت؟

روش‌های تجربی: بیم‌ها و امیدها

ویژگی‌های متفاوت اسپرم‌ها برای ادامه حیات سبب شده است برخی دانشمندان علوم پزشکی و فیزیولوژی با تكیه بر تجربیات علمی خود، توصیه‌هایی برای پسردار یا دختردار شدن ارائه دهند.

دكتر لاندروم شتلز، برای اولین بار با انتشار یك كتاب، روش‌های خاصی را برای انتخاب جنسیت جنین ارائه كرد و پس از آن، پزشكان زیادی از این روش‌ها برای زوج‌های علاقمند، بهره گرفتند.

به اعتقاد دكتر شتلز، زمان تخمك‌گذاری مادر و وقوع عمل لقاح، نقش مهمی را در تعیین جنسیت فرزند ایفا می‌كند. در واقع روش‌های دكتر شتلز بر پایه تخمین زمان تخمك‌گذاری مادر بنا شده است. او معتقد است اگر لقاح در فاصله كمتر از 12 ساعت از زمان تخمك‌گذاری به وقوع بپیوندد، احتمال پسردار شدن بیشتر است. اما به سبب دوام كمتر اسپرم‌های Y اگر لقاح بعد از یك روز از تخمك‌گذاری مادر صورت گیرد، احتمال دختردار شدن را بیشتر خواهد كرد. لذا آنچه اهمیت دارد، دانستن زمان تخمك‌گذاری است كه كار ساده‌ای نیست.

از نظر بیولوژی، زمان تخمك‌گذاری هر زنی به ویژگی‌های ژنتیكی و اكتسابی وی بستگی دارد و اگر چه طبق یك اصل كلی فیزیولوژیك، تخمك‌گذاری در نیمه سیكل قاعدگی (تقریبا 13 تا 15 روز پس از اولین روز قاعدگی آخر) رخ می‌دهد، اما زمان دقیق آن مشخص نیست و تنها با کنترل دقیق توسط دستگاه اولترا سوند قابل تشخیص است.

با این حال پزشكان معتقدند هنگام تخمك‌گذاری، دمای بدن زن کمی بالا می‌رود و با استفاده از این موضوع، می‌توان زمان آن را تخمین زد. برای این كار زن باید هر روز دمای بدن خود را اندازه بگیرد و آن را یادداشت كند. روزی كه دمای بدن وی، نیم تا یك درجه زیاد شود، روز تخمك‌گذاری وی خواهد بود. با این همه نمی‌توان خطاهای دید فرد و خطای ابزار سنجش دما را در این روش نادیده گرفت.

رژیم‌های غذایی خاص برای انتخاب جنسیت فرزند

یكی از روش‌های پُرطرفدار كه امروزه به شكلی رایج برای انتخاب جنسیت فرزند تجویز می‌شود، رژیم‌های غذایی خاص است كه باید توسط مادر رعایت شود. رعایت رژیم‌های غذایی خاص از سوی مادر باعث تغییر میزان اسیدیته (PH) محیط داخلی رحم می‌شود و این مساله می‌تواند در بقا و فعالیت اسپرم‌هایX  و Y تاثیرگذار باشد.

با این تفاصیل مصرف برخی غذاها كه سبب اسیدی شدن محیط داخلی رحم می‌شود، می‌تواند باعث بقا و فعالیت بیشتر اسپرم‌های حاوی X شود و احتمال دخترشدن جنین افزایش یابد. غذاهای حاوی كلسیم و منیزیم مانند شیر و سایر لبنیات، ماهی، میگو، سبزیجات تازه مثل كرفس، پیاز و اسفناج، كاكائو و غذاهای شیرین، همراه با حذف نمك از غذا می‌توانند احتمال دختر شدن جنین را زیاد كنند.

از طرفی، قلیایی شدن محیط رحم باعث دوام و فعالیت بیشتر اسپرم‌های Y و در نتیجه پسردار شدن می‌شود و شاید با مصرف غذاهایی كه حاوی میزان سدیم و پتاسیم بیشتری هستند مثل غذاهای نمكی، دانه‌های روغنی، كره و گوشت قرمز ، همراه با حذف شیر و لبنیات از رژیم غذایی، بتوان به این هدف رسید.

آنچه در این میان اهمیت دارد، آن است كه این رژیم‌ها حداقل باید 2 ماه پیش از حاملگی رعایت شوند تا اثرات مورد نظر را بر محیط داخلی رحم بگذارند.

اگر بر خلاف تمایل زوجین، حاملگی در این مدت اتفاق نیفتد، ادامه رژیم غذایی در آینده، زن را با كمبودهای تغذیه‌ای روبرو خواهد كرد؛ مثلا نخوردن شیر و لبنیات به امید پسردار شدن، مادر را در آینده با خطراتی مانند پوكی استخوان درگیر می‌كند. زیاده‌روی در مصرف غذاهای شور برای پسردار شدن، خطر ایجاد فشار خون بالا و مسمومیت حاملگی و مصرف زیاد شیرینی‌جات ، خطر بروز دیابت را به دنبال دارد. این خطرات، تهدیدكننده جان مادر و كودك هستند و نمی‌توان اهمیت آنها را نادیده گرفت.

استفاده از رژیم‌های سخت غذایی، علاوه بر ایجاد كمبود‌های تغذیه‌ای می‌تواند اثرات روانی نامطلوبی در مادر بر جای بگذارد. استرس و اضطراب خود یكی از پیامدهای سختگیری در رژیم غذایی است كه این مساله نیز در جنسیت جنین بی تاثیر نخواهد بود.

عوامل موثر دیگر

اگرچه بشر با تكیه بر دانش و تجربه توانسته است بسیاری از عواملی را كه سبب می‌شود جنین حاصل از لقاح دختر شود یا پسر، بشناسد، اما مطمئنا در این زمینه سازوكارهایی دخالت دارند كه بشر هنوز به آنها واقف نشده است. مكانیسم‌های هورمونی و نقش آنها در تعیین جنسیت جنین، امروزه مورد مطالعه دانشمندان قرار دارد.

بارهای الكتریكی خاصی كه در سطح غشای تخمك و در سر اسپرم قرار دارند، خود یكی از عوامل مهم در تعیین جنسیت جنین هستند. در واقع سطوح یونی با بار الكتریكی خاص خود در سطح تخمك و همین‌طور اسپرم می‌توانند در جذب اسپرم‌های دخترزا یا پسرزا نقش داشته باشند. جالب است بدانید این سطوح یونی در دوره‌های مختلف زمانی تغییر می‌كنند.

امروزه دانشمندان بر این باورند كه سیستم ایمنی هر فرد نیز در تعیین جنسیت كودكش دخالت دارد. شرایط اجتماعی اقتصادی زندگی، شغل و حتی شرایط اقلیمی و آب و هوایی در جنسیت فرزند دخیل هستند. این عوامل به خصوص در تعداد و كیفیت اسپرم‌ها در مردان اثرگذار خواهد بود. امروزه محققان دریافته‌اند استرس و اضطراب مادر می‌تواند به طور ناخودآگاه سبب دختر شدن جنین شود. از سویی دیگر دانشمندان سوئدی با مطالعه یافته‌های تاریخی تولد و مرگ دریافته‌اند، در زمان سختی‌ها مثل قحطی و خشكسالی تعداد دختران به دنیا آمده نسبت به زمان‌های دیگر بیشتر بوده است.

تعیین جنسیت جنین خوب است یا بد؟

پیشگیری از به دنیا آمدن نوزادان مبتلا به بیماری‌های ژنتیكی وابسته به جنس، مانند هموفیلی، یكی از مهم‌ترین اهداف انتخاب جنسیت جنین است كه البته به روشی مطمئن نیاز دارد. واقعیت آن است كه روش PGD (تعیین جنسیت پیش از لانه‌گزینی) به عنوان تكنیكی پیشرفته در دنیا، نه تنها می‌تواند امكان انتخاب جنسیت جنین را فراهم كند، بلكه می‌تواند گام بلندی به سوی تشخیص بیماری‌های ژنتیكی قبل از لانه‌گزینی جنین باشد.

گذشته از بیماری‌های ژنتیكی، انتخاب جنسیت جنین بر اساس تمایل پدر و مادر با موافقت‌ها و مخالفت‌هایی روبه‌روست. مخالفان بر این عقیده‌اند كه انتخاب بیشتر یك جنس، ممكن است باعث به هم خوردن تعادل جنسیتی در جامعه شود.

در حالی كه متخصصان معتقدند تنها روش‌های مطمئن تعیین جنسیت جنین می‌تواند شانس صددرصد برای انتخاب را به پدر و مادر‌ها بدهد و تنها تعداد معدودی از زوجین تن به این روش‌های هزینه‌بر و مشكل می‌دهند. به همین سبب با توجه به تعداد اندك آنها چنین خطری جامعه را تهدید نخواهد كرد.

موافقان انتخاب جنس جنین نیز معتقدند یكی از امكاناتی كه انتخاب جنسیت فرزند در اختیار جوامع قرار می‌دهد، تنظیم خانواده و كنترل جمعیت است. در بسیاری موارد تمایل به داشتن مثلا یك فرزند دختر در یك خانواده سبب می‌شود بارداری دوم، سوم و... به امید دختر شدن فرزند بعدی روی دهد. در حالی‌كه با انجام روش‌های مطمئن انتخاب جنسیت، شاید مشكل خانواده در بارداری اول حل شود و بارداری بعدی صورت نگیرد.

علل زايمان زودرس

دکتر ملک‌منصور اقصي، متخصص بيماري‌هاي زنان و استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران درباره علل زايمان زودرس و روش‌هاي پيشگيري از آن توضيح مي دهند.

آقاي دکتر! زايمان زودرس چه عوارضي ممکن است داشته باشد؟

طبق مطالعات جديد مشخص شده كودكاني كه يك تا سه هفته زودتر از موعد به دنيا مي‌آيند، در هفته ي اول تولد، شش برابر و در سال اول تولد سه برابر بيشتر از نوزاداني كه در زمان مقرر به دنيا مي‌آيند، در معرض خطر مرگ قرار مي‌گيرند. صرف نظر از ميزان مرگ و مير،‌ اين گروه از نوزادان نسبت به بقيه آسيب‌پذيرتر هستند. پس متوجه اهميت زمان تولد نوزاد مي شويد.

زمان تولد نوزاد طبيعي، هفته 37 بارداري به بعد است. نوزادان زودرس كه در هفته 34 تا 36 بارداري متولد مي‌شوند، 71 درصد نوزادان را شامل مي‌شوند. در مطالعات زيادي مشخص شده است كه اين كودكان بيش از بقيه در معرض مشكلات تنفسي و تغذيه‌اي قرار مي‌گيرند، در تنظيم دماي بدن خود با مشكلات بيشتري مواجه هستند و احتمال ابتلا به زردي هم در آنها بيشتر است. همچنين اين كودكان در فرآيند رشد مغز نيز با مشكلاتي مواجه مي‌شوند.

کدام مادران در معرض زايمان زودرس قرار دارند و چرا؟

در مواردي به دليل ناهنجاري‌هاي رحمي، مادر قدرت نگهداري جنين را تا زمان معمول ندارد. در حال حاضر نيز با توجه به روش‌هاي باروري مصنوعي، به دلايل مختلف مادران قدرت کمتري در نگهداري جنين تا پايان 9 ماه دارند و در نتيجه شيوع نارسي نوزاد بالا مي‌رود.

پرستاران شيفت شب علاوه بر اينکه از نظر جسمي و روحي دچار ضربه مي‌‌شوند، متاسفانه نسبت به ساير زنان شاغل، بيشتر در معرض خطر بروز زايمان‌هاي زودرس و سقط جنين هستند. عواملي همچون شب کاري، استرس شغلي و تماس با داروها، علاوه بر تاثيرات منفي بر جنين، احتمال زايمان زودهنگام را در پرستاران افزايش مي دهد.

اما به‌طور کلي علت عمده زايمان‌هاي زودرس معلوم نيست.

آيا ويژگي‌ها وخصلت‌هاي رواني مادران هم بر احتمال زايمان زودرس تاثير دارد يا نه؟

بله، مثلا جالب است بدانيد به تازگي با بررسي حدود 1800 زن باردار مشخص شد، خطر زايمان پيش از موعد در افرادي که نگراني آنها درباره بارداري شان زياد است، تا سه برابر افزايش مي‌يابد.

از علل ديگر زايمان زودرس، ابتلاي مادر به افسردگي است. مادران باردار افسرده بيشتر در معرض خطر زايمان زودرس قرار دارند. هورمون استرس در مادران افسرده به‌ طور قابل توجهي بيشتر است كه منجر به زايمان زودرس مي‌شود.

به‌ طور متوسط مادران مبتلا به افسردگي‌، دو روز زودتر از معمول زايمان مي‌كنند، اما مادراني كه دچار افسردگي شديد هستند، زير 37 هفته زايمان مي‌كنند.

عوامل موثر ديگري هم هست؟

بله، مثلا عفونت‌هاي دهان و دندان در زنان، احتمال زايمان زودرس را تا هفت برابر بيشتر مي کند که تحقيقات نشان داده است، انتقال سريع عفونت‌هاي دهان و دندان به جنين، باعث زايمان زودرس مي شود. قرار گرفتن زنان غيرسيگاري در معرض دود دخانيات و به ويژه دود سيگار در دوران حاملگي، باعث كاهش وزن نوزاد و زايمان زودرس مي‌شود.

همچنين مواجهه با دود دخانيات در دوران حاملگي مي‌تواند باعث تاخير در رشد درون‌رحمي و سقط ناگهاني جنين شود.

پس علت‌هاي بروز زايمان زودرس و تولد نوزاد نارس، خيلي زياد است.

همين‌طور است. بهتر است بگوييم هر عاملي كه مانع از تكامل جسمي و سيستم‌هاي مختلف بدن جنين در داخل رحم شود، مي‌تواند باعث به دنيا آمدن زودرس جنين شود، مثل انواع بيماري‌ها از جمله تب مادر.

بنابراين روش‌هاي پيشگيري عبارت است از جلوگيري از بروز اين عوامل و پيگيري روش زندگي سالم. اما روش درمان و کاهش خطر بروز زايمان نوزاد نارس شامل چه مواردي مي‌شود؟

با كنترل بيماري‌هاي مادر و كنترل تغذيه و تأمين شرايط مناسب براي حاملگي مي توان از تولد نوزاد نارس جلوگيري كرد، اما بعد از تولد نيز با استفاده از امكانات جديد پزشكي مي‌توان نوزادان نارس را با بهترين كيفيت نگهداري کرد و در نتيجه از مرگ و مير آنها جلوگيري كرد.

براي کاهش خطر زايمان نوزاد نارس نيز بايد مورادي را رعايت کرد؛ مثلا در مورد مادران افسرده و مضطرب، اگر پزشک متخصص با اين افراد گفتگو کند مي‌تواند ترس و اضطراب آنها را به حداقل برساند. حمايت و نقش پدر نيز در کاهش اين اضطراب‌ها و نگراني‌ها بسيار تاثيرگذار است.

براي پيشگيري از ابتلا به مسموميت بارداري، كنترل دقيق موارد اين بيماري و پرهيز از تصميم‌گيري شتاب‌زده براي ختم بارداري را در موارد خفيف پره‌اكلامپسي (نوعي مسموميت بارداري) توصيه مي‌كنيم.

براي درمان عفونت‌هاي دهان و دندان، توصيه مي‌شود به دليل اينکه سه ماهه اول بارداري حساسيت ويژه‌اي دارد و امکان عکس برداري و بي‌حسي نيست، در ماه‌هاي بعدي نيز درمان مشکلات دنداني بدون درد و با روش بي‌حسي امکان‌پذير نيست، بهتر است زنان قبل از باردار شدن، توجه بيشتري به بهداشت دهان و دندان خود داشته باشند و هرگونه درماني را که لازم است، انجام دهند.

در مجموع شايد زايمان زودرس در حال حاضر مهم‌ترين مشکل بارداري و زايمان باشد و سالانه صدها تحقيق در مورد علل و نحوه پيشگيري از آن انجام شود، اما هنوز بسياري از سوالات در مورد زايمان زودرس همچنان بي‌پاسخ مانده‌اند.

ناباروري در تهران بسيار بالاست

دكتر آخوندي، رئيس پژوهشگاه ابن‌سينا از وجود 2 تا 5/2 ميليون زوج نابارور در كشور خبر داد كه از اين بين 150 تا 200 هزار زوج به درمان‌هاي سالانه ناباروري نياز دارند.

وي تاكيد كرد: درمان ناباروري به واسطه پايين بودن ميزان موفقيت، حتي در شرايط طبيعي مستلزم تكرار است.

وي با استناد به آمارهاي سازمان بهداشت جهاني در رابطه با ميزان ناباروري در جهان گفت: ميزان ناباروري در جهان حدود 10 تا 15 درصد گزارش شده است. اين در حالي است كه در ايران اين آمارها بيش از 20 درصد است. در تهران ميزان ناباروري حدود 21 درصد و در گزارش‌هاي ديگر حدود 26 درصد ثبت شده است كه اين مقدار از معدل جهاني بسيار بالاتر است.

دكتر آخوندي ادامه داد: در حال حاضر مراكز درمان ناباروري بايد حدود 30 هزار دوره ي درمان ناباروري را در سال پوشش دهند. بر اين اساس گسترش مراكز درمان ناباروري نياز است. همچنين بايد شرايطي فراهم شود كه همه بتوانند از پيشرفت‌هاي به‌وجود آمده در درمان ناباروري بهره‌مند شوند.

يك زوج درصورت مواجهه با مشكل ناباروري اگر از مراكز درماني فوق تخصصي و امكان تشخيص و درمان صحيح اطلاع نداشته باشد به تخصص‌هاي مختلف و پراكنده مراجعه مي‌كند. به اين ترتيب دستكاري‌هاي غيرضروري، داروها و جراحي‌هاي غيرصحيح انجام شده و اميدهاي واهي به زوج‌ها داده مي‌شود. اين عوامل، هزينه‌هاي گزافي را از جهت مالي، رواني و همچنين تاخير در جهت توليدمثل براي زوج به همراه دارد.

دكتر آخوندي در ادامه اضافه كرد: هزينه‌هايي كه در خارج از مراكز درمان ناباروري انجام مي‌شود، به‌عنوان هزينه‌هاي روتين هر فرد در نظر گرفته مي شود و تحت پوشش بيمه قرار نمي‌گيرد.

به اين ترتيب از آنجا كه زوجين هزينه‌هاي درمان ناباروري را ندارند به پزشكان متفرقه مراجعه مي‌كنند و عدم‌تامين اين هزينه‌ها به راه حل‌هاي سنتي، گياهي و راه حل‌هاي غيردرماني مانند تعدد زوجين، طلاق و ... منجر مي‌شود؛ در كنار اين عوامل تاخير در سن توليد مثل هم به‌وجود مي‌آيد.

كاهش ميزان باروري با افزايش سن

دكتر آخوندي اذعان كرد: با افزايش سن، ميزان باروري زنان كاهش مي‌يابد. به‌ويژه از سنين 35 سال به بالا احتمال بروز نقايص ژنتيك در فرزند حاصل نيز بسيار بالاتر است. لقاح خارج رحمي در سنين بالا نيز نتيجه كمتري خواهد داشت.

علاوه بر آن در سنين بالا به‌دليل استفاده از روش هاي جديد، هزينه‌هاي مضاعفي به‌منظور حصول اطمينان از سلامت جنين به زوجين تحميل مي‌شود.

حاملگي‌هاي چند قلويي هم علاوه بر تحميل هزينه‌هاي گزاف به زوجين، هزينه‌هاي زيادي را براي نظام درماني كشور به‌دنبال دارد. اين در حالي است كه امكان سقط جنين نيز وجود دارد.

دكتر آخوندي با بيان اينكه به يك زن هنگامي عنوان نابارور داده مي‌شود كه يك سال به‌طور مرتب از ارتباط جنسي آنها براي داشتن فرزند گذشته باشد؛ خاطرنشان ساخت: پيشرفت‌هاي فناوري درمان ناباروري به‌طور عادلانه براي همه مردم و در اختيار آنها قرار نگرفته است.

اگرچه تعدادي از زوج‌هاي نابارور، با سخت‌ترين شرايط به سمت درمان‌هاي ناباروري پيش مي‌روند، ولي درمان به واسطه پايين بودن ميزان موفقيت، حتي در شرايط طبيعي مستلزم تكرار است.

افزايش شانس موفقيت درمان ناباروري با سه بار لقاح خارج رحمي

دكتر آخوندي بيان كرد: از آنجا كه در لقاح خارج رحمي 3 جنين منتقل مي‌شود، درصد موفقيت بسيار بالاتر است. در شرايط عادي براي هر جنين حدود 10 تا 12 درصد شانس موفقيت در نظر گرفته مي‌شود. در صورتي كه سه بار لقاح خارج رحمي صورت گيرد، 20 تا 30 درصد شانس موفقيت ناشي از درمان وجود دارد. بنابراين درمان‌هاي ناباروري لازم است تكرار شوند؛ بر اين اساس با توجه به محدوديت ظرفيت مراكز درمان ناباروري و همچنين هزينه‌هاي آن، تعداد افرادي كه بتوانند از اين امكانات استفاده كنند، زياد نيست.

در رابطه با مشكلات اخلاقي و شرعي توليد مثل مانند اهداي جنين، رحم جايگزين، اهداي گامت و غيره حركت‌هاي راهگشايي به سمت قانونمندي نيز اقدامات مورد نياز انجام شده است.

جلوگيري از بارداري با روش تزريقي

پس از مدت کوتاهي که قرص هاي ضد بارداري معمول شدند، روش تزريقي کشف شد که اثرات سودمند آن را مي توان با اضافه کردن يک نوع ترکيب شيميايي، طولاني کرد.

اين ترکيبات با تزريق عضلاني به تدريج در جريان خون آزاد مي شوند و به اين ترتيب تاثير فعاليت هورمون ها طولاني مي شود.

انواع روش هاي تزريقي عبارتند از:

1- "DMPA" دپوپروورا يا دپومدروکسي پروژسترون استات(از نوع سوسپانسيون ميکروکريستالي).

2- "NET-EN" نـوراتـيـنـدرون انـانـتـات(محلول روغني است)

از سال 1960 و حتي قبل تر، از "DMPA" براي درمان اندومتريوز ، سرطان رحم، تهديد به سقط ، زايمان زودرس و... استفاده مي شد.

اين روش چگونه عمل مي کند؟

ضد حاملگي هاي تزريقي در صورت مصرف صحيح، در زمره موثرترين روش هاي پيشگيري از بارداري هستند.

"NET-EN" سريع تر از "DMPA" از جريان خون ناپديد مي شود و دفعات تزريق آن بيشتر است و هر دو از طريق مکانيسم هاي زير از بارداري جلوگيري مي کنند:

* جلوگيري از تخمک گذاري

* افزايش چسبندگي موکوس دهانه رحم و ضخيم شدن آن به شکلي که مانعي براي عبور اسپرم و باکتري ها شود.

* تغيير سرعت حرکت لوله هاي رحمي

* نامناسب شدن اندومتر(بافت رحم) براي لانه گزيني

اين روش براي چه افرادي مناسب است؟

* زوجيني که خانواده خود را کامل کرده اند، اما تمايلي به بستن لوله ها و روش هاي غيرقابل برگشت ندارند و تمايل دارند که روش موثر و قابل برگشت براي فاصله گذاري بيش از دو سال بين فرزندان داشته باشند.

* در خانم هايي که واکسن سرخجه زده اند و تا چند ماه نبايد باردار شوند.

* خانم هايي که شوهر آن ها وازکتومي شده اند و تا منفي شدن اسپرموگرام، بايد از روش جلوگيري ثانويه استفاده نمايند.

* براي خانم هايي که در استفاده از روش هاي ديگر مانند قرص هاي ضد بارداري(که نياز به يادآوري روزمره دارد)، ناموفق هستند.

* کساني که به روش ديگري دسترسي ندارند.

* افرادي که لاغر هستند و مولتي پار(يعني داراي حاملگي هاي متعدد) بوده اند.

* اشخاصي که در مکان ثابتي زندگي نمي کنند و هميشه در جابجايي و تغيير مکان هستند مانند عشاير.

روش هاي تزريقي چه فوايدي نسبت به ساير روش ها دارد؟

- روش هاي بسيار سالمي هستند.

- بسيار موثرند و ميزان شکست آن ها کمتر از يک درصد است.

- عوارض جانبي استروژن، مانند ايجاد لخته خون را ندارند.

- براي زمان شيردهي مناسبند.

- روي روابط جنسي زوجين اثري ندارند.

- برگشت پذيرند.

- براي افرادي که مبتلا به آنمي (کم خوني) فقر آهن و يا داراي گلبول هاي داسي شکل هستند مناسبند.

- ممکن است باعث بهبود کيست تخمداني و توده هاي خوش خيم پستاني شوند.

- اندومتريوز را بهبود مي بخشند.

چه نکاتي را هنگام استفاده از اين روش بايد رعايت کرد؟

- قبل از استفاده از اين روش، آزمايش هاي زير را انجام دهيد:

الف) آزمايش کامل ادرار براي بررسي قند در ادرار

ب) پاپ اسمير

ج) اندازه گيري هموگلوبين

- بهترين زمان تزريق در پنج روز اول قاعدگي است.

- در صورت مصرف قرص هاي ضد بارداري خوراکي، بلافاصله پس از قطع قرص، تزريق انجام شود.

- در صورت شيردهي، شش هفته بعد از زايمان تزريق انجام شود و در صورت عدم شيردهي 4-1 هفته، و بهتر است هفته سوم پس از زايمان انجام شود. اگر مراجعه پس از 4 هفته باشد، ابتدا آزمايش براي بارداري داده شود و در صورت منفي بودن جواب آن، تزريق انجام شود.

- مصرف DMPA بلافاصله پس از زايمان ممکن است باعث خونريزي شديد شود و منطقي است که تا شش هفته پس از زايمان مصرف آن به تعويق افتد.

- مقدار مصرف DMPA، 150 ميلي گرم هر سه ماه يک بار و NET-EN ، 200 ميلي گرم هر دو ماه يک بار است.

DMPA  کمي بيشتر از NET-EN براي پيشگيري از بارداري موثر است و طبق شواهد موجود، کمي دردناک تر هم هست.

در آمپول هايي که هر سه ماه يک بار ترزيق مي شوند، بيشترين ميزان تاخير در تکرار تزريق، نبايد بيشتر از دو هفته شود و در آمپول هايي که هر دو ماه يک بار تزريق مي شوند، نيز بيشترين ميزان تاخير نبايد از 1 تا 2هفته بيشتر شود، در غير اين صورت احتمال وقوع بارداري زياد خواهد بود.

عوارض

- شايع ترين عارضه DMPA اختلال در قاعدگي است که ممکن است به صورت لکه بيني يا قطع قاعدگي باشد و بيشتر در سه ماه اول مصرف، شايع مي باشد.

- ممکن است باعث بروز عوارضي مانند: افزايش وزن ، سردرد ، احساس درد در پستان ها، تغييرات خلقي ، سرگيجه و... گردد.

توجه:

* اين روش هيچ اثر نامطلوبي در مقدار و کيفيت شير مادر ندارد و حتي گروهي از پژوهش ها، نشان دهنده ي افزايش مقدار شير با اين داروها نيز هستند.

* تا کنون تداخل واضحي بين هورمون هاي ضد بارداري تزريقي با داروهاي ديگر مانند آنتي بيوتيک ها و ريفامپين مشاهده نشده است.

مصرف کافی اسیدفولیک در زنان مهم است

اسید فولیک یکی از ویتامین های گروه B است که مصرف آن به خصوص برای زنانی که قصد باردار شدن دارند، یا باردار هستند، اهمیت دارد.

این ویتامین به پیشگیری از نقایص هنگام تولد در مغز و نخاع نوزاد کمک می‌کند.

اسید فولیک در عین حال برای مردان و زنان در هر سنی سودمند است. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که این ویتامین ممکن است از بروز 

- حمله قلبی

- سکته مغزی

- برخی از سرطان ‌ها

- بیماری آلزایمر

پیشگیری کند.

در مورد مقدار مناسب دریافت اسیدفولیک برای خودتان با پزشک مشورت کنید.

دستورالعمل کلی در مورد دریافت اسید فولیک در زنان به این صورت است:

* زنانی که می‌خواهند باردار شوند، باید روزانه 400 میکروگرم اسیدفولیک دریافت کنند.

* زنان باردار روزانه به 600 میکروگرم اسید فولیک نیاز دارند.

* زنانی که  بچه شیر می‌دهند ، روزانه به 500 میکروگرم اسید فولیک نیاز دارند.

* زنانی که قبلا نوزادی دچار نقایص عصبی هنگام تولد مانند اسپینا بیفیدا (بیرون‌زدگی نخاع از مهره‌ها) یا آنسفالی (نداشتن مغز) داشته‌اند و می‌خواهند دوباره باردار شوند، باید با پزشک خود مشورت کنند.

این زنان ممکن است روزانه به 4000 میکروگرم اسیدفولیک نیاز داشته باشند.

مراقبت های بارداری در مادران دیابتی

دیابت یا بیماری قند، به علت ناتوانی بدن در تولید یا مصرف هورمون "انسولین" پدید می آید. انسولین ماده ای است که توسط لوزالمعده تولید می شود و باعث می شود قند، مورد استفاده بدن قرار گیرد.

ما اکنون می دانیم که کلید یک بارداری سالم برای خانم های مبتلا به دیابت، کنترل قند خون است. کنترل قند خون باید پیش از دوران و در طول دوران بارداری انجام گیرد.

کنترل دقیق قند خون، به معنی نگهداری غلظت قند خون نزدیک حد طبیعی است.

برای رسیدن به این کنترل لازم است تعادل صحیحی بین مصرف مواد غذایی، ورزش و تزریق انسولین برقرار گردد. از این رو لازم است قند خونتان را مرتب بررسی کنید.

با کنترل قند خون و مراقبت های صحیح پزشکی، احتمال یک بارداری بدون مشکل و تولد نوزاد سالم همانند مادران غیردیابتی خواهد بود.

علی رغم پیشرفت های اخیر، در نوزادان متولد شده از مادران دیابتی به ویِژه آنهایی که کنترل قند خون مناسبی نداشته اند، هنوز هم خطر پیدایش نقایص مادرزادی بیشتر است.

قند خون و کتون ها که در خون مادر با غلظت بیش از حد طبیعی وجود دارند، از جفت می گذرند و وارد بدن جنین می شوند و احتمال تولد نوزاد با نقایص مادرزادی را افزایش می دهند. بنابراین کنترل درست قند خون پیش از دوران بارداری بسیار مهم است.

به دلیل افزایش میزان قند خون جنینی، لوزالمعده جنین، انسولین بیشتری می سازد، ولی بعد از تولد نوزاد، توقف ترشح انسولین در بدن او مشکل است. بنابراین ممکن است سطح قند خون نوزاد، پایین بیفتد.

مراقبت های قبل از بارداری

زمانی که دیابت و مسایل پیرامون آن را به خوبی شناختید، می توانید برای باردار شدن برنامه ریزی کنید. شما می توانید با اندازه گیری مرتب قند خون و ارتباط مداوم با پزشک متخصص زنان، قند خون را تحت کنترل در آورید. برای انجام بهترین مراقبت های قبل از بارداری، گروه های زیر لازم است به شما کمک کنند:

- پزشک متخصص غدد که کنترل دیابت شما زیر نظر وی است.

- متخصص زنان

- متخصص تغذیه که برنامه غذایی صحیح را برای شما در طول مدت بارداری جهت کنترل قند خون طراحی کند.

به خاطر داشته باشید برای داشتن بارداری سالم لازم است قند خون خود را قبل از بارداری، در طول بارداری و بالاخره پس از زایمان در حد طبیعی نگه دارید.

مصرف غذا در طول بارداری

اصولا افراد مبتلا به دیابت برنامه غذایی مرتبی دارند. در طول حاملگی برای پیش گیری از افزایش یا کاهش زیاد قند خون لازم است با متخصص تغذیه و پزشک معالج خود مشاوره کنید. اگر در شروع بارداری، وزن شما بیش از حد معمول بود، نباید وزن خود را کم کنید. پزشک و متخصص تغذیه در مورد نحوه افزایش وزن در طول دوران بارداری شما را راهنمایی خواهند کرد.

اگر در شروع حاملگی وزن مطلوبی دارید، انتظار می رود تا پایان بارداری 7 تا 11 کیلوگرم اضافه وزن پیدا کنید. خانم های لاغر لازم است افزایش وزن بیشتری در طول بارداری داشته باشند.

انجام ورزش در طول بارداری

ورزش به ویژه در دیابت نوع 2(غیر وابسته به انسولین) یکی از اصول اساسی درمان به شمار می آید. همان طور که می دانید ورزش همراه با برنامه غذایی صحیح، در کنترل قند خون نقش اصلی را دارد. در مورد ورزش کردن در دوران بارداری حتما سوالاتی برایتان مطرح می شود که در این مورد باید با متخصص مربوطه مشورت کنید. ورزش در دوران بارداری به وضعیت سلامت شما کمک خواهد کرد، اما اگر مبتلا به یکی از بیماری های زیر هستید لازم است در مورد خطرهای ورزش در دوران بارداری، با پزشک خود مشورت کنید.

این بیماری ها عبارتند از: فشارخون بالا ، بیماری های چشمی ، کلیوی، قلبی، آسیب های عروقی و عصبی.

به طور کلی در دوران بارداری، نباید ورزش های کششی اندام یا در اصطلاح ورزش های کششی سنگین انجام دهید. بهترین ورزش، در دوران بارداری، پیاده روی و شناست.

زایمان فرد مبتلا به دیابت

نزدیک زمان زایمان، پزشک جنین را از نظر میزان رشد و وضعیت سلامت بررسی می کند و سپس درباره زایمان تصمیم می گیرد. ممکن است مادر دیابتی، به طور طبیعی زایمان کند، یا بنا به نظر پزشک سزارین داشته باشد. نحوه زایمان اثری بر نوزاد ندارد.

پزشک تلاش می کند که در طول بارداری و زایمان و تولد نوزاد، قند خون شما را کنترل کند. در شروع زایمان نیاز به انسولین کم می شود، به گونه ای که گاهی اوقات در طول زایمان یا حتی 24 تا 72 ساعت بعد از تولد نیز به تزریق انسولین نیازی نیست.

پس از تولد نوزاد

بعد از تولد نوزاد، بدن شما به علت فعالیت زیاد در دوران بارداری به استراحت نیاز دارد. برخی مادران در طول چند هفته اول پس از تولد، میزان قند خونشان بهتر می شود و برعکس بعضی دیگر قند خونشان به سرعت بالا می رود. بنابراین وضعیت کنترل قند خون در این مدت قابل پیش بینی نیست.

تغذیه نوزاد با شیر مادر برای مادران دیابتی بسیار خوب است، اما ممکن است غلظت قند خون قابل پیش بینی نباشد. هم چنین ممکن است تغییر در الگوی خواب و غذا سبب افت قند خون شما شود، از این رو همانند دوران قبل از بارداری، در کنترل قند خون خود کوشا باشید.

تغذیه نوزاد با شیر مادر

برای پیشگیری از افت قند خون در طول دوران شیردهی لازم است:

1- قبل یا در طی شیردهی یک میان وعده حاوی پروتئین و کربوهیدرات مثل نان و گوشت و... مصرف کنید.

2- به مقدار کافی مایعات بنوشید. طوری برنامه ریزی کنید که در حین شیردهی، آب یا چای بدون قند مصرف کنید.

3- اگر در زمان شیردهی دچار کاهش قند خون شُدید، شیردهی را متوقف سازید و برای برطرف کردن حالت افت قند خون، یک ماده غذایی مصرف کنید.

اگر به فرزند خود شیر می دهید، به انرژی بیشتری نیاز دارید. بنابراین جهت تعیین دقیق این میزان انرژی و هم چنین داشتن قند خون طبیعی، حتما ارتباط مستمر خود را با پزشک معالج و متخصص تغذیه ادامه دهید.

شنا در دوران بارداری مفید است یا مضر؟

اگر پیش از بارداری شنا می ‌كردید، با احتیاط بیشتری می ‌توانید در دوران بارداری نیز، به آن ادامه دهید. ولی اگر در بارداری برای اولین بار تصمیم به شنا كردن گرفته‌اید، از سه ماهه دوم و آرام ‌آرام این كار را شروع كنید. ورزش های دوران حاملگی به سطح آمادگی بدنی قبلی، وضعیت پزشکی، در دسترس بودن وسایل تمرینی و علاقه شما بستگی دارد.

فواید

شنا كردن، جریان خون را بهبود می ‌بخشد، كشیدگی طبیعی و توان ماهیچه‌ها را افزایش می ‌دهد و استقامت عضلات را به همراه دارد. اما دلیل اصلی پیشنهاد شنا به عنوان ورزش برای دوران حاملگی آن است كه در حین شنا، علی‌ رغم افزایش وزن دوران بارداری، احساس بی وزنی می‌ كنید و از طرف دیگر، می ‌توان گفت كه تقریبا احتمال صدمه و جراحت در این ورزش وجود ندارد. وقتی كه در حالت شناور در آب قرار دارید، احساس می ‌كنید كه هیچ اضافه وزنی ندارید. به‌ علاوه، شنا موجب می ‌شود كه عضلات شما نیز قدرت و وضعیت بهتری پیدا كنند.

سه ماهه اول:

در صورتی كه توان بدنی شما اجازه می ‌دهد، یك روز در میان به مدت 20 دقیقه شنا كنید تا بهترین بهره را از این ورزش ببرید.

در صورتی كه شنا، اولین فعالیت صبحگاهی شما باشد، می ‌تواند حالت تهوع صبحگاهی یا ویار را از بین ببرد و به شما در طول روز انرژی كافی بدهد.

سه ماهه دوم:

با پیشرفت دوران حاملگی، نیازی به متوقف كردن شنا نیست، زیرا این فعالیت ورزشی برای شما آسان است. آب در حین تمرین از مفاصل و رباط‌ های شما محافظت می‌ كند و از بروز آسیب ‌دیدگی یا گرم شدن بیش از حد بدن شما جلوگیری خواهد كرد.

سه ماهه سوم:

احتمالا شما نیازی به تغییر برنامه ورزشی خود نخواهید داشت، اما استفاده از مایوی مخصوص یا لباس شنای دوران حاملگی می ‌تواند وضعیت بهتری را برای شما ایجاد كند.

در كلاس های ورزش سبك آبی كه در اطراف محل سكونت شما برگزار می شوند و مربی لایقی دارند، شرکت کنید. از دستورالعمل‌های كلی برای جلوگیری از گرم شدن بیش از حد بدن، استفاده كنید.

موانع

در مواردی خاص باید از انجام ورزش اجتناب کرد و یا حتما با نظر پزشک اقدام به این کار کرد. این موارد عبارت‌اند از: احتمال سقط جنین که همراه با خون ‌ریزی در سه ماهه ی اول باشد، حاملگی ‌های چند قلویی، بیماری قلبی و ریوی شدید و احتمال زایمان زودرس که با کوتاه شدن طول دهانه رحم همراه است. زنان غیرفعال می ‌توانند با اطمینان و به تدریج ورزش ایروبیک مانند پیاده‌ روی ، دوچرخه‌ سواری و شنا را در طول بارداری آغاز کنند، اما از فعالیت‌هایی که در آن خم شدن، پریدن، دویدن و پیچیدن واحتمال آسیب وجود دارد، باید پرهیز شود.

منع مطلق انجام ورزش در حین حاملگی شامل موارد زیر است: خون ‌ریزی ‌های رحمی، مشکلات جنینی، بیماری های قلبی، سابقه سقط یا زایمان زودرس بیش از یک ‌بار، فشار خون حاملگی ، دیابت، بیماری کلیوی کنترل نشده و پارگی اخیر پرده‌ها.

احتیاط

ورزش را به آرامی‌ آغاز كنید، گرم كردن پیش از ورزش و خنك كردن پس از آن را فراموش نكنید، و بیش از حد به خود فشار نیاورید. فقط به یاد داشته باشید شما می ‌خواهید سالم و سرحال بمانید، پس فعالیت ‌های شدید ورزشی را كنار بگذارید و چند دور شنا در طول یا عرض استخر را برای پس از زایمان بگذارید، زیرا شما را بیش از حد خسته خواهد كرد.

نوعی از شنا را انتخاب كنید كه برا‌یتان راحت ‌تر باشد. تركیب متناوبی از شنای پروانه با شناور شدن بر سطح آب به پشت، در حالی كه با پا ضربات آرامی‌  به آب می ‌زنید، می ‌تواند تمرین مناسبی باشد. دقت كنید كه اگر در ناحیه مفصل شرمگاهی خود(در جلوی لگن) احساس درد می ‌كنید، از شنای پروانه خودداری كنید.

از شیرجه زدن در آب، رفتن به مکان‌های با ارتفاع زیاد و اکسیژن کم، شنا در آب بسیار گرم یا بسیار سرد و اسکی روی آب نیز خودداری کنید.

خطر

در صورت وجود هر یک از علایم زیر، ورزش را قطع کنید و با پزشک خود تماس بگیرید: تنگی نفس، سردرد، ضعف عضلانی، تهوع، خستگی، درد قفسه سینه، درد پشت، درد لگن، اشکال در راه رفتن، کاهش فعالیت جنین، انقباضات متوالی رحم، خون ریزی از واژن و ترشح مایع آمنیوتیک.

کمردرد در بارداري

80 درصد زنان در دوران بارداري، کمردرد را تجربه مي‌کنند. با اينکه اضافه‌شدن وزن، به‌خصوص در سه ماهه آخر بيشترين عامل کمردرد است، اما مي‌توان به راحتي از بروز کمردرد پيشگيري کرد و زايمان بهتري را تجربه کرد.

به گفتگوي کوتاه ما با دکتر اعظم‌السادات موسوي، متخصص زنان و زايمان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران در اين باره توجه کنيد.

خير، برعکس. ما براي سلامت آن ها و جنين‌شان توصيه مي‌کنيم در همه دوران بارداري، حتي سه ماهه آخر طبق نظر پزشک، برنامه ورزشي داشته باشند. اين تصور اشتباهي است که زن باردار بايد فقط بخوابد و بخورد. بلکه او بايد آموزش ببيند که چگونه در شرايط جديد به امور زندگي رسيدگي کند و هر کاري را چطور انجام بدهد.

خانم هاي باردار از چگونگي وضعيت نشستن گرفته تا ايستادن و يا حتي اينکه چگونه در جلوي ظرف‌شويي بايستند، چگونه جاروبرقي بکشند، بايد با ماما يا پزشک متخصص خود مشورت کنند و حتما برنامه روزانه ورزشي داشته باشند.

خير، در موارد زير پزشک انجام برخي تمرينات ورزشي را براي مادر باردار ممنوع مي‌کند و يا توصيه‌هاي منحصر به فردي با توجه به شرايط ايشان بيان مي دارد:

سابقه زايمان زودرس،

پارگي زودهنگام کيسه آب،

فشارخون حاملگي،

خونريزي مداوم در سه ماهه دوم يا سوم داشته باشد،

چندقلو باردار باشد،

به مشکلات قلبي‌-عروقي مزمن دچار باشد.

براي همين بايد حتما درباره نوع تمرينات کششي، تقويت عضلاني و ديگر دستورالعمل‌هاي ورزشي با پزشک مشاوره کند.

توصيه‌ام به خانم هاي باردار اين است که پيش از اقدام به بارداري، شروع به ورزش کنيد و با انجام تمرينات مرتب، عضلات خود را تقويت نماييد و عادت کنيد در دوران بارداري هم آن را ادامه داده تا از کمردرد پيشگيري کنيد.

بهترين محيط براي ورزش‌کردن خانم باردار کجاست؟

محيط بايد مناسب باشد. چون در بارداري، بدن از نظر هورموني تغييرات متعددي پيدا مي‌کند و اگر تهويه مناسبي در محيط ورزش وجود نداشته باشد، دچار خستگي مي‌شويد.

يکي از نگراني‌ها در سه ماهه اول، افزايش دماي داخلي بدن است و اگر دماي محيط نامناسب باشد، فعاليت شما دماي بدن را بسيار بالا مي‌برد که براي کودک بسيار مضر است. براي مثال، اگر در تابستان مي خواهيد براي ورزش به فضاي باز برويد، صبح يا عصر که هوا رو به خنکي مي‌رود را انتخاب نماييد، لباس و کفش مناسب بپوشيد، آب زيادي بنوشيد تا از رسيدن آب کافي به بدن خود مطمئن شويد.

ديگر اينکه اگر تمرين ورزشي را انجام مي‌دهيد، به آرامي و با تمرکز شروع کرده و عجله نکنيد.

اگر دچار درد يا گرفتگي عضله‌اي شديد و يا سرگيجه گرفتيد، بدانيد که يا تمرين ورزشي را اشتباه انجام مي‌دهيد و يا مشکلي پيش آمده، که در هر صورت بايد با پزشک خود مشورت کنيد.

غير از پيشگيري از کمردرد، انجام ورزش در بارداري چه فوايد ديگري دارد؟

از فوايد ورزش کردن در بارداري:

نياز کمتر به سزارين،

نياز کمتر به داروها،

کاهش مدت دردهاي شديد،

برقراري تعادل ميان اضافه وزن طبيعي بارداري و تناسب اندام،

بهبودي سريع‌تر بعد از زايمان،

شادابي و روحيه مثبت و لذت از تولد يک کودک سالم

است.

بهترین فاصله بین دو بارداری

کی بچه‌دار شویم و کی نشویم؟

خیلی اوقات مادرانی را می ‌بینیم، در حالی که هنوز آثار خستگی جسمی و روحی ناشی از زایمان و مراقبت از فرزند اول در چهره‌شان نمایان است، فرزند دوم را باردار می ‌شوند. وقتی فاصله سنی بچه‌ها از یکدیگر کم می شود، والدین توان لازم را برای پرورش کودکان نخواهند داشت. در واقع روش‌های پیشرفته ی تنظیم خانواده این اجازه را به پدر و مادر می‌ دهد که زمان تولد فرزند دوم را به خوبی برنامه‌ریزی کنند.

با تولد فرزند اول، همه از شنیدن این خبر خوشحال و شاد می‌ شوند. این کودک تا ماه‌ها، والدین را سرگرم می‌ کند، طوری که همه شرایط خانه و خانواده با نیازهای کودک تنظیم می‌ شود، اما پس از مدتی مادر و پدر باید تصمیم بگیرند که چه موقع فرزند دوم را به دنیا بیاورند و چه زمانی بهترین وقت برای بارداری دوم است، طوری که هم والدین شرایط مناسب را داشته باشند و هم آرامش کودک اول حفظ شود و نیازهای او اعم از عاطفی و جسمانی به خوبی برآورده شود.

در واقع باید دید که چه زمانی والدین، به خصوص مادر از همه نظر آماده پذیرایی از یک نوزاد دیگر با همان نیازهای کودک اول است؟

خیلی اوقات فاصله زیاد میان فرزندان هم، مشکل‌ساز است. تحقیقات نشان می ‌دهد که فاصله زیاد یا کم میان زایمان‌ها، موجب بروز خطراتی هم برای مادر و هم برای فرزندان می ‌شود.

فاصله نه کم، نه زیاد

جدیدترین مطالعات نشان داده‌اند که فاصله خیلی کم و یا خیلی زیاد میان بچه‌ها موجب بروز مشکلاتی در دومین کودک می‌ شود.

محققان دانشگاه کلمبیا معتقدند که اگر فاصله میان بچه‌ها کمتر از 18 ماه و یا بیشتر از 59 ماه باشد، امکان بروز مشکلات متعدد برای فرزند دوم افزایش می یابد.

اگر فاصله دو بارداری، کمتر از 18 ماه باشد

محققان بر این باورند که اگر فاصله بین بارداری‌ها کمتر از 18 ماه باشد، 40 درصد خطر تولد نوزاد نارس و 61 درصد خطر نوزاد با وزن کم، افزایش پیدا کرده و سن تولد نوزاد هم در 26 درصد موارد کمتر از یک نوزاد طبیعی می‌شود.

اگر فاصله میان بارداری‌ها کمتر از 18 ماه باشد، به ازای هر یک ماهی که این فاصله کوتاه‌تر می ‌شود، خطر تولد نوزاد نارس تا دو درصد و خطر تولد نوزاد با وزن کم تا 3/3 درصد افزایش می یابد.

اگر فاصله بین دو بارداری بیش از 5 سال باشد

از طرف دیگر، اگر فاصله بارداری‌ها بیش از 59 ماه(یا5سال) باشد، خطر تولد نوزاد نارس تا 6/0 درصد و نوزاد با وزن کم تا 9/0 درصد بیشتر می ‌شود. شاید به همین دلایل است که متخصصان زنان و زایمان معتقدند برای فاصله‌گذاری میان بچه‌ها باید عاقلانه تصمیم گرفت. از طرفی اعضای خانواده باید از نظر جسمی، روحی و مالی به وضعیت مناسب‌تری برسند و وقت کافی برای هر بچه بگذارند. اگر این فاصله بسیار زیاد باشد، علاوه بر بروز خطرات جسمی، مادر دچار سالخوردگی و بی‌حوصلگی شده و امکان رشد و پرورش مناسب فرزند جدید را ندارد. ضمن اینکه امکان بروز خطرات ژنتیکی هم در کودک دوم مطرح است.

با تدبیر عمل کنید

تحقیقات و بررسی‌های متعدد فواید فاصله‌گذاری مناسب میان بچه‌ها را کاملا روشن کرده است، چون در این میان نه تنها سلامت جسمی و ذهنی کودک وضع بهتری می یابد، بلکه والدین هم فرصت رسیدگی به بچه‌ها را پیدا کرده و کیفیت زندگی و تکامل کودکان بسیار بهتر و بیشتر می ‌شود.

در بیشتر بررسی‌ها مشخص شده است که وقتی فاصله میان کودکان کمتر از دو سال باشد، احتمال کاهش بهره‌ هوشی در کودک دوم بیشتر از خانواده‌هایی است که فاصله میان بچه‌هایشان بیشتر از دو سال است.

در ضمن وقتی فاصله سنی بچه‌ها از هم بسیار زیاد باشد، امکان برقراری ارتباط و بازی با هم در آنها کم می ‌شود.

البته در بعضی موارد این فاصله‌گذاری‌ها به دلیل بی‌دقتی نیست، بلکه گاهی بارداری ناخواسته اتفاق می‌ افتد و گاهی نیز مادر با روش‌های گوناگونی، نازایی خود را درمان کرده است و می ‌ترسد که با افزایش سن امکان بارداری دوباره در او بسیار کمتر شود، در نتیجه با فاصله کمی بچه دوم را به دنیا می ‌آورد.

سه سوال قبل از اقدام برای بارداری مجدد

1- برای فرزند دوم آمادگی دارید؟

بهتر است 18 تا 23 ماه پس از زایمان اول صبر کنید. فاصله کمتر از 17 ماه خطر تولد فرزند با وزن کم را افزایش می‌ دهد که شاید یکی از دلایل آن، ضعف بدنی مادر و خستگی جسمانی ناشی از زایمان اول باشد. مادر برای رهایی از استرس زایمان اول نیاز به زمان دارد تا دوباره آمادگی و توان خود را به دست آورد. باید مواد غذایی به مقدار  کافی به بدن مادر برسد و آنچه از دست داده جبران شود، چرا که در زایمان و بارداری اول، ویتامین‌ها و املاح مهمی مانند آهن و کلسیم برای پرورش کودک از بدن مادر کم شده است.

همچنین زمانی که اولین فرزند شما زیر یک سال یا بالای چهار سال است، زمان مناسبی است که رابطه کودکان با پدر و مادر و اعتماد به نفس در آنها شکل بگیرد.

2- آیا زندگی‌تان به خوبی پیش می ‌رود؟

به این فکر کنید که آیا با وجود فرزند خیلی کوچک قادر خواهید بود با بارداری دوباره کارهای روزمره‌تان را به خوبی انجام دهید؟ آیا می‌ توانید به خوبی از فرزند اول مراقبت کنید و نیازهای جسمی و روحی او را برطرف کنید؟ حوصله بازی‌کردن با او را دارید؟ با وجود این فرزند، شب‌ها خواب راحتی دارید؟ با همسر خود چگونه رابطه‌ای دارید؟ آیا همانند گذشته با هم صحبت می‌ کنید؟ تفریح می‌ کنید یا وقت ندارید از یکدیگر احوال‌پرسی کنید؟ اگر قصد دارید دوباره بچه‌دار شوید، توجه داشته باشید که یک نوزاد همه زندگی شما را تحت تاثیر قرار می‌ دهد و برای رفع نیازهای دو فرزند که فاصله سنی مناسبی ندارند، باید زمان و انرژی زیادی صرف کنید.

این نکته را فراموش نکنید که فرزند اول هم باید به سنی رسیده باشد که بتواند حضور یک تازه وارد را به جمع خانواده بپذیرد.

3- حال جیبتان خوب است؟

همه می‌ دانیم که پول، همه چیز نیست، اما برای رفع نیازهایمان به پول احتیاج داریم. وقتی که کودکی به دنیا می ‌آید، هزینه دیگری به هزینه‌های خانواده اضافه می‌ شود و والدین مجبورند برای رفع نیازهای کودک از قبیل خرید وسایل ضروری، اسباب‌بازی، تغذیه و وسایل بهداشتی هزینه کنند.

بنابراین اگر ناخواسته یا خواسته پیش از پایان دو سالگی کودک اول، نوزاد تازه‌ای متولد شود، فکر کنید که آیا کودک به آنچه برای رشد و تکامل و پرورش خلاقیت لازم دارد خواهد رسید؟ مادر امکانات کافی برای آموزش و خرید لوازم ضروری آموزشی خواهد داشت؟ توجه کنید که با ورود یک نوزاد، والدین مجبورند ساعات بیشتری کار کنند، یا بیشتر پس‌انداز کنند.

توجه کنید که یک نوزاد در امر تربیت و مراقبت، به هزینه نیاز دارد و در صورتی که فرزند دیگری پیش از اتمام دو سالگی فرزند قبلی به دنیا بیاید، والدین مجبورند که ساعات بیشتری کار کنند و این به خستگی آنها می ‌افزاید.

ورزش چه تاثیری بر بارداری دارد؟

با اینکه در سال‌های گذشته پزشكان توصیه می‌كردند خانم‌های باردار در هر دفعه تمرین، باید كمتر از 16 دقیقه ورزش كنند، اما در حال حاضر، گفته می‌شود که این افراد می‌توانند برای مدت طولانی به شیوه صحیح ورزش كنند، ولی دمای بدن‌شان هم خیلی افزایش نیابد.

در یك مقاله تحقیقی جدید گفته شده که در نوزادان متولد شده از زنانی كه طی بارداری به‌طور پیوسته و شدید ورزش كرده بودند، اثرات بدی مشاهده نشد و حتی این نوزادان از سایر كودكان باهوش‌تر بودند. بیشتر افراد فكر می‌كنند، برای یك خانم باردار غیرممكن است كه سخت و شدید ورزش كند، زیرا معقتدند ورزش شدید موجب كمبود اكسیژن در مغز كودك می‌شود و به آن صدمه می‌زند. ولی آنچه كه به مغز كودك آسیب می‌رساند، كمبود كالری و افزایش درجه حرارت بدن است.

در گذشته هم گفته می‌شد ورزش موجب تب و افزایش بیش از حد درجه حرارت بدن طی ماه اول بارداری می‌شود و موجب تخریب مغز و نخاع می‌شود، ولی بررسی  روی خانم‌های باردار ثابت كرد که افزایش درجه حرارت بدن در این گروه در اثر عفونت بوده است نه ورزش كردن.

ورزش مادر، تقویت قلب نوزاد

ورزش در دوران بارداری نه تنها برای مادر بلكه برای كودك نیز فواید قلبی-‌عروقی به همراه دارد. ورزش مادر در دوران بارداری، اثرات مفیدی روی دستگاه عصبی خودکار قلب جنین دارد. دستگاه عصبی خودكار فعالیت‌های غیرارادی بدن مانند ضربان قلب، فشار خون، آهنگ تنفس را در اندام های داخلی كنترل می‌كند.

تعدادی از محققان آزمایش كردند تا ببینند جنین‌هایی كه در رحم مادر در معرض ورزش قرار می‌گیرند در مقایسه با جنین‌هایی كه در معرض ورزش قرار نمی‌گیرند، عملكرد خودكار بهتری دارند یا خیر. محققان آهنگ قلب جنین و اختلاف آهنگ قلب را در هفته‌های 28 تا 36 بارداری در زنانی كه ورزش می‌كردند و آن هایی كه ورزش نمی کردند، اندازه گرفتند. در این مطالعه پنج مادر باردار، سه بار در هفته دست كم به مدت 30 دقیقه، ورزش هوازی انجام می‌دادند و پنج نفر دیگر برنامه ورزشی منظمی‌ نداشتند. ریتم قلب جنین‌هایی كه مادران‌شان در دوران بارداری ورزش كرده بودند، به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از آهنگ قلب جنین‌هایی بود كه در دوران جنینی مادرشان ورزش نكرده بودند. در هر مرحله بارداری، اختلاف ریتم قلب جنین در این دو گروه از لحاظ آماری چشمگیر بود. در هفته 32 بارداری اختلاف آهنگ قلب جنین نیز در گروهی كه مادران آنها در دوران بارداری ورزش می‌كردند، به طور چشمگیری بالاتر از گروهی بود كه مادران‌شان ورزش نكرده بودند. زمانی كه مادر در دوران بارداری ورزش می‌كند، جنین مانند افراد بزرگسال تحت تاثیر قرار می‌گیرد. محققان از این تحقیق چنین نتیجه‌گیری كردند كه ورزش در دوران بارداری احتمالا نخستین و بهترین اقدام موثر برای تقویت قلب كودك است.

فواید ورزش در دوران بارداری

تغییرات گوناگونی در بدن یك زن در طول حاملگی ایجاد می‌شود. ورزش منظم می‌تواند اثر سودمندی بر این تغییرات داشته باشد:

* كمك به ایجاد آمادگی بدن برای تحمل فشار زایمان:

این کمک شامل افزایش انعطاف‌پذیری و قدرت عضلاتی است كه هنگام تولد نوزاد مورد استفاده قرار می‌گیرند. تغییرات طبیعی هورمونی در بارداری، موجب استراحت رباط‌ها و مفاصل می‌شود كه احتمال رگ به رگ شدن را افزایش می دهد.

افزایش قدرت انعطاف‌پذیری، خطر فشار وارده به یك عضله یا مفصل را كاهش می‌دهد.

* کمک به كاهش درد كمر

* بهبود تعادل:

همزمان با بزرگ‌تر شدن رحم، مركز ثقل بدن دچار تغییراتی می‌شود كه این تغییرات باعث از دست دادن تعادل در زن باردار می شوند. ورزش به فرد كمك می‌كند كه راحت‌تر خود را با تغییرات شكل بدن، سازگار كند.

* کمك به بدن در حمل موثرتر بار اضافی در دوران بارداری

* بهبود وضعیت گردش خون

* كم كردن فشار خون و استراحت ضربان قلب

* برگشت سریع‌تر بدن به شكل طبیعی

موارد احتیاط:

توجه داشته باشید پیش از شروع هر برنامه تمرینی، ابتدا با پزشک خود مشورت كنید.مشكلات خاص پزشكی اجازه ورزش در دوران بارداری را نمی‌دهند. به یاد داشته باشید كه ورزش برای حفظ سلامتی بدن، تناسب اندام و لذت بردن است.

یك نوع ورزش جدید را برای بار اول در دوران بارداری شروع نكنید.

در سه ماهه آخر بارداری، بالاتر از 2438 متر از سطح دریا نروید و تلاش اضافی انجام ندهید، ‌زیرا احتمال دارد كه ذخیره اكسیژن جنین كاهش یابد.

پنج نکته درباره ورزش‌های بارداری

• پیش، پس و در حین ورزش آب زیادی بنوشید.

• یك‌ ساعت قبل از انجام نرمش یا پیاده‌روی، غذایی شیرین مانند بیسكوییت بخورید.

• انجام ورزش‌های ایروبیك مانند پیاده‌روی یا دوچرخه سواری ، قلب و شش‌ها را ورزیده می‌كنند.

بارداری می‌تواند بر میزان تنفس اثر بگذارد. زنان باردار در اثر ورزش کردن ممكن است زودتر از حالت طبیعی از نفس بیفتند. اگر در هنگام ورزش توانستید صحبت كنید، احتمالا شدت تمرین شما مناسب است، اما اگر از نفس افتادید، باید شدت آن را كاهش دهید. آمادگی ریه با ورزش‌های ایروبیك افزایش می‌یابد.

• به دلیل فعالیت اضافی قلب در طول بارداری، عضله قلبی سریع می‌تپد. حتی ورزش ملایم می‌تواند قلبتان را قوی‌تر كند. در طول ورزش ضربان قلب خود را پایین‌تر از 140 ضربان در هر دقیقه نگه دارید.

• یكی از بهترین ورزش‌های دوران بارداری، پیاده‌روی است كه نیاز به كفش راحت مخصوص پیاده‌روی و مكانی برای قدم‌زدن دارد. 20 دقیقه پیاده‌روی روزانه می‌تواند روحتان را شاد و بدنتان را پر قدرت كند. شنا و یوگا نیز ورزش‌های خوبی برای دوران بارداری هستند.

اگر شما تا كنون به طور منظم ورزش می‌كردید، اكنون فعالیت‌هایتان را بازبینی كنید. همزمان با پیشرفت بارداری تان، ممكن است نیاز به كاهش شدت و یا تغییر ورزش‌های روزمره‌تان داشته باشید، به‌خصوص اگر احساس ناخوشایندی دارید و یا خیلی زود تعادل‌تان را از دست می‌دهید. یك توصیه ی مفید به خانم های باردار، پرهیز از هیجان‌زدگی شدید و از نفس افتادگی است.

ورزش‌های روزانه

* كشش مهره‌های پایینی

1- به آرامی ‌زانو را به طرف قفسه سینه بكشید. پاها را پشت ران ها نگه دارید (زانو را به طرف گوش قرار دهید).

2- هر دو زانو را به آرامی‌ به طرف قفسه سینه بكشید. پاها را پشت ران‌ها قرار دهید و 15 ثانیه نگه دارید.

* كشش مهره‌های بالایی

1- روی كف پاهایتان بنشینید، طوری كه 5/37 سانتی متر از لگن فاصله داشته باشد.

2- عضلات شكمی‌ را به داخل بكشید، كمرتان را بچرخانید.

3- به آرامی ‌چانه را به طرف قفسه سینه ببرید، ‌كشش را در مهره‌های بالایی ایجاد كنید و 15 ثانیه نگه دارید.

* خم كردن لگن

1- دراز بكشید، زانوها را خم كنید، پاها را روی زمین صاف كنید. لگن را به پشت تا گودی كمر خم كنید.

2- به حالت پشت بلند شوید.

3- بلند شوید و زانوها را خم كنید.

* عضلات صاف لگن را سفت كنید.

1- عضلات صاف لگن را سفت كنید 3 تا 5 ثانیه نگه دارید (50 بار در روز).

2- عضلات لگن را به سمت بالا در داخل بكشید و به آرامی رها ‌كنید.

مروري بر ديابت بارداري

ديابت اختلالي است که در آ‌ن سازگاري بدن با ميزان قند خون تغيير مي‌کند. ديابت به دو نوع تقسيم‌بندي مي‌شود: ديابت نوع اول و ديابت نوع دوم.

در ديابت نوع اول که معمولا در افراد جوان رخ مي‌دهد پانکراس يا لوزالمعده قادر به توليد انسولين کافي نيست.

ديابت نوع دوم بيشتر شايع است و غالبا کودکان و بزرگسالان را مبتلا مي‌کند. در ديابت نوع دوم بدن نسبت به انسولين مقاومت مي‌کند. اين نوع ديابت با چاقي، بيماري‌هاي قلبي- عروقي و ساير مشکلات همراه است.

زناني که هرگز مبتلا به ديابت نبوده‌اند ممکن است در دوران بارداري به ديابت مبتلا شوند که به آن "ديابت بارداري" مي‌‌گويند.

اين حالت در بارداري نياز به ارزيابي، توجه و درمان ويژه دارد. ديابت بارداري معمولا بعد از زايمان از بين مي‌رود، اما ممکن است در بارداري‌هاي بعدي، مجددا نمايان شود يا ممکن است در سال‌هاي بعد، فرد را مستعد ابتلا به ديابت نوع دوم کند.

خطرات ديابت براي زنان باردار

* بزرگي يا ماکروزومي جنين(وزن جنين بيش از حد طبيعي است)

* هيپوگليسمي نوزادي(کاهش قندخون در نوزاد)

* احتمال بيشتر براي سخت‌زايي (زايمان سخت به دنبال بزرگي جنين، به دليل اين که جنين قادر به عبور از لگن مادر نيست)

* تولد جنين با نقايص مادرزادي

* افزايش احتمال زايمان سزارين، يا زايمان طبيعي به همراه عمل جراحي کوچک و احتمال بيشتر براي استفاده از فورسپس(دستگاه کمک‌کننده خروج جنين)

* افزايش خطر زايمان زودرس يا تولد نوزاد مرده

کنترل زنان باردار مبتلا به ديابت

آنچه که از اهميت خاصي برخوردار است، کنترل ديابت قبل از تصميم‌گيري براي بارداري است. بنابراين مراقبت‌هاي قبل از بارداري در زناني که ديابت دارند بسيار ضروري است. کنترل قند خون از بروز خطرات و عوارض ديابت در مادر و جنين مي‌کاهد. درمان ساير بيماري‌هاي مزمن که ممکن است همراه با ديابت اتفاق بيفتند، مانند بيماري‌هاي قلبي، پرفشاري خون و بيماري‌هاي عروق خوني محيطي بسيار مهم است و شانس به دنيا آوردن نوزادي سالم را افزايش داده و عوارض مرتبط با بارداري را در مادران کاهش مي‌دهد. بنابراين کنترل منظم قند خون ضروري است.

بسياري از داروهايي که براي ديابت استفاده مي‌شود، براي زنان باردار ممنوع است. پزشک داروهاي خاصي را براي درمان ديابت اين زنان تجويز مي کند. همچنين داروهاي رقيق‌کننده خون و درمان‌هايي را هم براي کنترل فشار خون براي او در نظر مي‌گيرد. گاهي هم ممکن است داروهاي بدون نسخه يا داروهاي گياهي با توصيه پزشک استفاده شود.

زنان باردار مبتلا به ديابت نوع دوم ممکن است به انسولين نياز داشته باشند، حتي اگر قبل از بارداري از انسولين استفاده نکرده باشد. زنان بارداري که انسولين دريافت مي‌کنند، لازم است تا ميزان انسولين را تنظيم نمايند.

زنان مبتلا به ديابت بارداري هم ممکن است در دوران بارداري به انسولين احتياج پيدا کنند.

براي کسب اطلاعات بيشتر در اين زمينه، اينجا را کليک نماييد.

فواید قرص‌های ضد بارداری

استفاده از داروهای ضدبارداری خوراكی، چند دهه است كه در جهان رواج یافته و به‌عنوان روشی ساده، ارزان و كم‌عارضه، از طرف بیشتر خانم‌ها پذیرفته شده است؛روشی كه به‌ طور موقت از بارداری جلوگیری می ‌كند و به راحتی برگشت‌پذیر است.

با این حال، پیشگیری از بارداری، تنها یكی از فایده‌های این داروهاست. تأثیر این دارو در پیشگیری از انواع سرطان‌ها، به ویژه سرطان تخمدان، یكی دیگر از عوارض جانبی مطلوب آنهاست كه به تازگی محققان دانشگاه آكسفورد در محاسبه‌ای به این نتیجه رسیده‌اند كه توانسته تنها در انگلستان از مرگ بیش از 100 هزار نفر ناشی از سرطان تخمدان جلوگیری كند.

بی‌بی‌سی گزارش داده است سالانه 30 هزار مرگ در اثر این بیماری در انگلستان رخ می ‌دهد كه استفاده از این داروها می‌ تواند از وقوع آنها پیشگیری كند.

البته پیش از این نقش این داروها در پیشگیری از سرطان شناخته شده بود. حتی مطالعاتی نشان داد که استفاده از این داروها می‌ تواند خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها، حتی در خارج از دستگاه تناسلی خانم‌ها را نیز كاهش دهد.

شاهد این ادعا، مطالعه‌ جامعی است كه نتایج آن سال گذشته منتشر شد و نشان می ‌داد 8 سال استفاده از این داروها برای پیشگیری از بارداری، می ‌تواند تا 15 سال بعد از قطع دارو هم، احتمال ابتلا به انواع سرطان‌ها را كاهش دهد؛ سرطان‌ رحم، تخمدان و حتی روده بزرگ.

در مطالعه جدید، بیش از 45 پژوهش قبلی و نیز اطلاعات و آمار مربوط به موارد جدید و مرگ‌ و میر ناشی از سرطان تخمدان، مورد بررسی قرار گرفته و از كل آنها این طور برداشت شده كه استفاده از این داروها، با توجه به رواج رو به ‌افزایش آنها، توانسته از بیش از 100 هزار مرگ، طی 50 سال گذشته، پیشگیری كند.

این نتایج در حالی است كه این داروها می‌ توانند عوارضی را نیز به‌ دنبال داشته باشند.

مهمترین عارضه‌ای كه برخی زنان از آن وحشت دارند، افزایش احتمال ابتلا به سرطان سینه و گردن رحم است.

این محققان، از بررسی‌ پژوهش‌های پیشین چنین نتیجه گرفته‌اند كه تأثیر مثبت داروهای ضد بارداری، بسیار بیشتر و پایدارتر از اثر آنها در افزایش خطر ابتلا به این دو نوع سرطان است و خانم‌ها نباید از این بابت نگران باشند.

به‌ عنوان مثال اثر پیشگیرانه این داروها، تا ده‌ها سال بعد از قطع مصرف باقی می ‌ماند، در حالی كه اثر تشدیدكننده احتمال سرطان، كاملاً موقتی و زودگذر است.

مجریان این مطالعه جدید، در گزارش خود در نشریه علمی "لانست" ، با توجه به نتایج مثبت این داروها، پیشنهاد كرده‌اند این ها در فهرست داروهای بدون نیاز به نسخه قرار گیرد.

البته این پیشنهاد قبلاً نیز مطرح شده بود و مخالفانی هم داشت. مخالفانی كه روی عوارض این دارو برای زنان مبتلا به مشكلات انعقاد خون، بیماری‌های قلبی و نیز كبدی، تأكید دارند و اصرار می ‌كنند تهیه این دارو بازهم منوط به تجویز پزشك و زیر نظر، معاینه و پیگیری‌ او انجام شود.