/نوروز90 با مسافران نوروزي خراسان جنوبي/
زادگاه ابن حسام خوسفي مسافران را فرا ميخواند
خبرگزاري فارس: شهرستان بيرجند با دو شهر خوسف و بيرجند براي استقبال از بهار آماده است تا ميزباني شايسته از مسافران بهار داشته باشد.
به گزارش خبرگزاري فارس از بيرجند، خوسف يكي از شهرهاي استان خراسان جنوبي است كه در شهرستان بيرجند قرار گرفته است و از مناطق كويري به حساب ميآيد.
جمعيت اين شهر بر اساس سرشماري سال 1385، برابر 4 هزار و 68 نفر گزارش شده است.
اين شهر زادگاه تعدادي از مشاهير بيرجند چون دكتر غلامحسين شكوهي (پدرعلم تعليم و تربيت ايران و وزير آموزش و پرورش دولت موقت) بوده است.
خوسف همچنين زادگاه ابن حسام خوسفي شاعر و عارف شيعه قرن نهم هجري قمري و نگارنده خاوران نامه نيز است و داراي ارتفاع يكهزار و 300 متر از سطح دريا است.
* پيشينه تاريخي خوسف
پيشينه تاريخي خوسف به دوران قبل از اسلام ميرسد و يكي از كهنترين شهرهاي جنوب خراسان محسوب شده كه در منابع تاريخي ازآن با نامهاي خوسف، خسب، خوسف ياد شده است.
در كتاب نزههالقلوب حمدالله مستوفي از خوسف به عنوان معظمات بلاد قهستان ياد شده است.
* آثار تاريخي خوسف
وجود بافت قديمي با آثار تاريخي از ويژگيهاي شاخص اين شهر محسوب ميشود.
اين بافت كه به لحاظ موقعيت طبيعي و واقع شدن بر روي هسته مقاوم، از زمين لرزه در امان مانده و يكي از سالمترين بافتهاي تاريخي در منطقه به شمار ميرود.
در ارتباط با آثار تاريخي اين شهر ميتوان به مسجد جامع خوسف، آرامگاه ابن حسام خوسفي، قلعه خوسف، خانههاي علوي و مالكي و مدرسه ابن حسام اشاره كرد.
* نخستين سازمان آبرساني ايران در بيرجند
شهر بيرجند مركز استان خراسان جنوبي و مركز شهرستان بيرجند در شرق ايران نيز در كنار خوسف اين روزها از مسافران پذيرايي ميكند.
اين شهر در سال 1385، تعداد 157 هزار و 848 نفر جمعيت داشته است.
شهر بيرجند نخسين شهر در ايران است كه داراي سازمان آبرساني بوده و بنگاه آبلوله بيرجند به عنوان نخستين سازمان آبرساني ايران شناخته ميشود.
اين شهر همچنين دومين شهري در ايران است كه در سال 1302 و پيش از تهران، از لولهكشي آب شهري برخوردار شد.
* مدرسه شوكتيه بيرجند سومين مدرسه ايران
مدرسه شوكتيه اين شهر، سومين مدرسه آموزش به سبك جديد، بعد از دارالفنون و رشديه تبريز است.
به علت موقعيت سياسي و استراتژيك شهر بيرجند، سومين فرودگاه كشور در سال 1312 پس از قلعه مرغي و بوشهر، در اين شهر ساخته شد و تا پيش از جنگ جهاني دوم، دو كنسولگري انگلستان و روسيه در بيرجند، مشغول فعاليت بودهاند.
پيش از اسلام علاوه بر نام بيرجند كه ساختار آن برگرفته از زبان پهلوي بوده و به دوران پيش از اسلام باز ميگردد، بنا به روايتي، بيرجند، احتمالا در اواخر حكومت ساسانيان و توسط زرتشتيان يزدي و كرماني به عنوان منزلگاهي در حاشيه كوير و در مسير عبور از كوير به سمت شمال خراسان بزرگ و ماوراالنهر بنا شده است.
اشعار حكيم نزاري، وجود محلهاي در بافت قديمي شهر، كاوشهاي به عمل آمده از قلاع دختر در بند دره و قلعه دره و نيز كتيبه به دست آمده از كال جنگال در روستاي ريچ از توابع خوسف، تخته سنگ لاخ مزار واقع در روستاي كوچ، سنگ نگاره و كتيبههاي پهلوي اشكاني در دره استاد تنگل حكايت از قدمت چند هزار ساله بيرجند دارد.
همچنين علاوه بر وجود گورستانهاي زرتشتيها در اغلب روستاها و نيز وجود آتشكدههاي سفلي و عليا كه دال بر قدمت تاريخي اين منطقه است، نام برخي از روستاهاي اطراف شهر بيرجند داراي ريشه پهلوي و اساطيري هستند مانند گيو، سهراب، ماژان، سلمآباد، درخش، خراشاد، رودك، دستجرد، چاج، چهكند و جمشيدآباد.
قديميترين اثر درون شهري بيرجند، مسجد جامع آن است كه در سال 750 هجري قمري بنا شده است.
احتمالا ياقوت حموي نخستين جغرافيداني است كه از بيرجند به عنوان يكي از شهرهاي منطقه قهستان ياد كرده است.
حمدالله مستوفي بيرجند را از شانزده ولايت قهستان و مركز ولايتي با توابعي چند دانسته كه در آن مقدار فراواني زعفران، انگور، ميوه و اندكي غله به دست ميآمده است.
زينالعابدين شيرواني بيرجند را قصبهاي شهر مانند از توابع خراسان و دارالملك قهستان معرفي كرده و افزوده است كه قريب به 4 هزار خانه دارد.
آب بيرجند از كاريز تأمين ميشود و مردم آن همگي شيعه هستند.
* گويش بيرجندي
گويش يا لهجه بيرجندي از گويشهاي فارسي نو است كه مانند گويشهاي ديگر به نسبت زبان رسمي كمتر تحول پذيرفته و از اينرو بسياري از ويژگيهاي فارسي كهن را نگه داشته است.
محمود رفيعي در مقدمه واژهنامه گويش بيرجند مينويسد كه چون بيرجند در نزديكي كوير و در منطقهاي كوهستاني واقع شده، در گذر تاريخ كمتر مورد تاخت و تاز و هجوم قرار گرفته و در نتيجه گويش آن نيز پاكيزه و دست نخورده باقي ماندهاست.
* آموزش و فرهنگ
مراكز علمي و فرهنگي جديد از مدارس علميه نشأت گرفتهاند و در اين ميان اهميت مدرسه معصوميه كه سابقه بيش از يكهزار سال دارد و محل تحصيل اغلب مشاهير بيرجند بوده قابل ذكر است.
* آثار تاريخي
بند دره، آرامگاه حكيم نزاري، ارگ كلاه فرنگي، بند عمرشاه، عمارت اكبريه، قلعه بيرجند، كنسولگري انگليس (باغ منظريه)، مدرسه شوكتيه، مدرسه معصوميه، مصلي بيرجند و يخدان رحيمآباد از جاذبههاي گردشگري بيرجند به شمار ميرود.
آبنماي موزيكال، پارك آزادي، پارك توحيد، پارك صيادشيرازي و موزه بيرجند از جاذبههاي تفريحي بيرجند به شمار ميرود.
انتهاي پيام/غ10/ع
